Türkiye İhracatçılar Meclisi Yönetim Kurulu
Sunumu
Erdem Başçı
Başkan, TCMB
25 Temmuz 2014
Genel Değerlendirme

Türkiye’nin dünya ihracatı içindeki payı artmaktadır.

Net ihracat büyümeye ve dengelenmeye olumlu katkı
yapmaktadır.

Merkez Bankası reeskont kredileri yoluyla ihracatımıza
destek sağlamaktadır.
2
Sunum Planı
I.
İhracat
II.
Büyüme ve İstihdam
III.
Dış Denge
IV.
Enflasyon
3
İHRACAT
4
Küresel mal ve hizmet talebi zayıf seyrini korumaktadır.
Küresel Hizmet ve Mal Ticaret Hacmi
(yıllık % değişim)
25
20
15
10
5
0
-5
Hizmetler Ticareti
-10
Mal Ticareti
-15
-20
-25
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Kaynak: WTO.
5
Dünya ticaretindeki yavaşlama dikkat çekmektedir.
Küresel Ticaret ve Sanayi Üretimi
(yıllık % değişim, 3 aylık hareketli ortalama)
20
15
10
5
0
-5
Dünya Ticaret Hacmi
-10
-15
Dünya Sanayi Üretimi
-20
2003
2004
2005
2006
Kaynak: Netherlands Bureau for Economic Policy Analysis (CPB)
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Son Veri: Nisan 2014
6
Zorlu küresel şartlara rağmen ihracat artmaya devam etmektedir.
Altın Hariç İhracat*
(Yıllık Değişim, Yüzde)
30
25
20
15
10
5
0
-5
-10
Kaynak: TİM, TÜİK.
*Haziran 2014 TİM verisidir.
7
Türkiye’nin dünya ihracatındaki payı artmaktadır.
Türkiye İhracat Pazar Payı
Altın Hariç, 12 Aylık Hareketli Ortalama, Yüzde
0.91
0.89
0.87
Makroihtiyati
Önlemler
0.85
0.83
0.81
0.79
0.77
0.75
Kaynak: TÜİK, World Trade Organization
Son Veri: Mayıs 2014
8
İhracatın ithalatı karşılama oranındaki artış eğilimi sürmektedir.
İhracatın İthalatı Karşılama Oranı
(12 Aylık Ortalama*, Yüzde)
74
72
70
Makroihtiyati
Önlemler
68
66
Dönem Ortalaması: 63,9
64
64,6
62
60
58
Karşılama Oranı (altın hariç)
56
54
Kaynak: TÜİK, TCMB.
* 12-aylık birikimli ihracat /12-birikimli ithalat, Kayan pencereler.
Son Veri: Mayıs 2014
9
Merkez Bankası reeskont kredileri yoluyla ihracatımıza destek
sağlamaktadır.
Reeskont Kredileri Aylık Kullanımı
(Milyar ABD Doları)
2.2
2.0
1.8
1.6
1.4
1.2
1.0
0.8
0.6
0.4
0.2
0.0
Kısa vade
Kaynak: TCMB.
Uzun vade
Son Veri: 11 Temmuz 2014
Kısa vade 0-120 gün arasını, uzun vade 121-240 gün arasını göstermektedir.
10
Reeskont kredilerinin büyük çoğunluğu 8 ay vadeye sahiptir.
İhracat Reeskont Kredileri Vade Dağılımı*
(Stok Veri)
1,6 Milyar
ABD Doları
4 Ay Vade
8 Ay Vade
7,5 Milyar
ABD Doları
Kaynak: TCMB.
*22 Temmuz itibarıyla.
11
Jeopolitik riskler ihracata ilişkin anket göstergelerini bir miktar
zayıflatmıştır.
PMI İhracat Siparişleri
Yeni İhracat Siparişleri Beklentisi*
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
60
40
55
30
50
20
45
10
40
0
35
-10
30
-20
25
-30
Kaynak: Markit.
Son Veri: Haziran 2014.
Kaynak: TÜİK, TCMB.
Son Veri: Haziran 2014.
*İktisadi Yönelim Anketi: Gelecek üç ay için yeni
ihracat siparişleri beklentiniz (artacak-azalacak).
12
Öncü göstergeler Euro Bölgesi’ndeki toparlanmanın süreceğine
işaret etmektedir.
Euro Bölgesi İmalat Sanayi ve Hizmetler PMI Endeksi
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
65
İmalat
Hizmetler
60
55
50
45
40
35
30
Kaynak: Markit.
Son Veri: Haziran 2014
13
AB ülkelerindeki toparlanma ihracat artışına katkıda
bulunmaktadır.
İhracat
(Altın Hariç, Nominal, Yıllık Yüzde Değişim, 6 Aylık Hareketli Ortalama)
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
Toplam İhracat
AB 27'ye Yapılan İhracat
-40
-50
Kaynak: TÜİK.
Son Veri: Mayıs 2014.
14
Son dönemde ihracat talebi önemli ölçüde AB ülkelerinden
gelmektedir.
Ticaret Ortaklarına İhracat
(Haziran 2014 İtibarıyla Son 3 Aylık Toplam, Yıllık Değişim, Yüzde)
30
25
20
15
10
5
0
-5
-10
İngiltere
Kaynak: TİM, TCMB.
İspanya
Almanya
İtalya
ABD
Fransa
Irak
Rusya
Son Veri: Haziran 2014
15
AB-27’deki toparlanma ihracat pazar payına da yansımaktadır.
İhracat Pazar Payı*
(6 Aylık Hareketli Ortalama, Yüzde)
60
AB-27
50
Avrupa (AB Hariç)
Kuzey Amerika
Asya
40
Orta Doğu ve Afrika
30
20
10
0
Kaynak: TÜİK.
*Altın hariç.
Son Veri: Mayıs 2014
16
BÜYÜME VE İSTİHDAM
17
Küresel büyüme ılımlı seyretmektedir.
Toplulaştırılmış Büyüme Oranları*
Küresel Büyüme Oranları
(Yıllık Değişim, Yüzde)
(Yıllık Değişim, Yüzde)
Gelişmiş Ülkeler
Gelişmekte Olan Ülkeler
10
8
6
4
6
2
4
0
2
0
-2
İhracat ağırlıklı
-2
-4
-4
-6
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
GSYİH ağırlıklı
-6
*Toplulaştırma yapılırken ülkeler GSYİH
değerlerine göre ağırlıklandırılmıştır.
Son Veri: 2014 1. Çeyrek.
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
Son Veri: Mart 2014
18
2014 yılı genelinde de ılımlı seyrin devam etmesi beklenmektedir.
Büyüme Tahminleri
(Yüzde)
2014
Dünya
Gelişmiş Ülkeler
ABD
Euro Bölgesi
Almanya
Fransa
İtalya
İspanya
İngiltere
Japonya
Gelişmekte olan Ülkeler
Asya-Pasifik*
Çin
Hindistan
Latin Amerika
Brezilya
Doğu Avrupa
Rusya
Kaynak: Haziran 2014 Consensus Forecasts.
2,8
2,2
1,1
2,0
0,8
0,4
1,1
3,0
1,5
6,0
7,3
5,4
1,9
1,5
1,5
0,2
* Japonya hariç.
19
Gelişmiş ülkelerde işsizlik oranları kriz öncesi seviyelerin üzerinde
seyretmektedir.
Gelişmiş Ülkelerde İşsizlik Oranları
(Yüzde)
ABD
Euro Bölgesi
İngiltere
14
12
10
8
6
4
2
0
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
Son Veri: İngiltere ve Euro Bölgesi için Mayıs
2014, ABD için Haziran 2014.
20
Türkiye’de 2014 yılında büyüme yüzde 4 civarındaki trendini devam
ettirmektedir.
GSYiH*
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
4.85
4.80
4.75
4.70
4.65
4.60
4.55
4.50
4.45
4.40
1
2
3
2005
Kaynak: TÜİK, TCMB.
4
1
2
3
2006
4
1
2
3
2007
4
1
2
3
2008
4
1
2
3
2009
4
1
2
3
2010
4
1
2
3
2011
4
1
2
3
2012
4
1
2
3
2013
4
1
2014
*Doğal Logaritma
21
Net ihracat büyümeye olumlu katkı yapmaktadır.
Yıllık GSYİH Büyümesine Katkılar
(Yüzde Puan)
24
24
20
20
16
16
12
12
8
8
4
4
0
0
-4
-4
-8
-8
-12
Stok Değişimi
-12
-16
Net İhracat
-16
-20
Nihai Yurt İçi Talep
-20
GSYİH
-24
Kaynak: TÜİK.
-24
Son veri: 2014 1.Çeyrek
22
Aşırı tüketim yapan ülkelerde yatırım oranları düşük düzeylerde
seyretmektedir.
2013 Yılı Yatırım Oranları
(Yatırım/GSYİH, Yüzde)
60
50
40
30
20
10
0
Kaynak: IMF WEO ve TÜİK.
23
Türkiye’de istihdam gelişmiş ülkelere kıyasla daha olumlu
seyretmektedir.
Küresel Finansal Kriz Sonrası İstihdam*
(2007=100)
130
Avustralya
Fransa
Yunanistan
İtalya
ispanya
İsviçre
İngiltere
Belçika
Avusturya
120
110
Kanada
Almanya
İrlanda
Japonya
İsveç
Türkiye
ABD
Portekiz
Türkiye
Fransa*
100
Avustralya
İsviçre
Kanada
Almanya
Avusturya
İngiltere
ABD
İtalya
90
Portekiz
İrlanda
İspanya
Yunanistan
80
70
2007
Kaynak: IMF.
2008
2009
2010
2011
2012
2013
* Fransa için son gözlem 2012’dir.
24
Son yıllarda Türkiye’de diğer ülkelere göre daha güçlü bir istihdam
artışı gözlenmiştir.
2007-2013 Yılları Ortalama Yıllık İstihdam Artış Oranları
(Yüzde)
Gelişmiş Ülkeler ve Türkiye
Gelişmekte Olan Ülkeler ve Türkiye
5
5
4
4
3
2
3
1
2
0
-1
1
-2
-3
0
-4
*Fransa verisi 2012 yılına aittir.
Kaynak: IMF.
Kolombiya
Türkiye
Malezya
Şili
Peru
Endonezya
Brezilya
Filipinler
Meksika*
G. Afrika
Mısır
Tayland
Polonya
Rusya
Çek Cum.
İsviçre
Türkiye
Avustralya
Kore
Kanada
Almanya
Avustarya
Belçika
İsveç
İngiltere
Fransa*
ABD
Japonya
İtalya
İrlanda
Portekiz
İspanya
Yunanistan
Kaynak: IMF.
Macaristan
-1
-5
*Meksika verisi 2012 yılına aittir.
25
İstihdamdaki artış eğilimi 2014 yılında da devam etmektedir.
İstihdam
(Mevsimsellikten Arındırılmış, Milyon Kişi)
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
Kaynak: TÜİK.
Son Veri: Nisan 2014
26
İşgücüne katılım oranları hızla artmaktadır.
İşgücüne Katılım Oranı
(İşgücü/15+ Nüfus, Mev. Arındırılmış)
51
50
49
48
47
46
45
44
43
42
Kaynak: TÜİK
Son Veri: Nisan 2014
27
İşgücüne yeni katılımlara rağmen işsizlik oranı küresel kriz
öncesindeki seviyelere yakın seyretmektedir.
İşsizlik Oranı
(Mevsimsellikten Arındırılmış, Yüzde)
15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
Kaynak: TÜİK.
Son Veri: Nisan 2014
28
Yeni kurulan firmaların sayısı 2013 yılı başından beri artmaktadır.
Kurulan Firma Sayısı
(12 Ay Birikimli, Bin Adet)
60
55
50
45
40
35
Kaynak: TOBB.
Son Veri: Haziran 2014
29
Tahsili gecikmiş alacak oranları düşük düzeylerde seyretmeye
devam etmektedir.
Toplam TGA Oranı
(Yüzde)
7.0
6.5
6.0
5.5
5.0
4.5
4.0
3.5
3.0
2,82
2.5
2.0
Kaynak: TCMB.
Son Veri: 11 Temmuz 2014
30
Karşılıksız çek oranları düşük düzeylerini korumaktadır.
Karşılıksız Çek Oranları*
12
12
Karşılıksız Çek Dönüşüm Oranı (Adet)
10
Karşılıksız Çek Dönüşüm Oranı (Tutar)
10
8
8
6
6
4
4
2
2
0
0
Kaynak: TCMB.
*Karşılıksız çek dönüşüm oranları, takas odalarına ibraz edilen ve karşılıksız kalan
çek adet ve tutarının toplam takasa ibraz edilen çek adet ve tutarı içindeki oranı.
Son Veri: Haziran 2014
31
Reel sektörün dış borçlanmasında vadenin uzadığı gözlenmektedir.
Reel Sektör Dış Borcunun Vade Dağılımı
(Yüzde)
100
90
80
5+ Yıl
70
5 Yıl
60
4 Yıl
50
40
3 Yıl
30
1-2 Yıl
20
10
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
0
Kaynak: TCMB.
32
Firmaların finansman giderlerinin toplam giderler içindeki payı
azalmıştır.
İmalat Sektöründe Faaliyet Gösteren
Firmaların Toplam Giderlerinin Bileşenleri
İmalat Sektöründe Firmaların Finansman
Giderlerinin Toplam Net Satışlara Oranı
(Yüzde)
(Yüzde, 2012)
Diğer
Giderler
(% 3,1)
Finansman
Giderleri
(% 2,2)
Faaliyet
Giderleri
(% 8,5)
8.0
7.0
7.0
6.0
5.6
5.0
4.0
3.0
2.0
Satılan
Malların
Maliyeti*
(% 86,2)
3.7
3.5
3.3
2.9
2.7
2.6
1.8
2.0
2.2
1.0
0.0
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Kaynak: TCMB, Sektör Bilançoları 2010-2012
* Satılan malların maliyeti = yerli ve ithal
hammadde ve malzeme giderleri, elektrikdoğal gaz-su giderleri, işgücü giderleri
Kaynak: TCMB, Sektör Bilançoları
33
DIŞ DENGE
34
Dünyada reel faiz oranları düşerken borçluluk oranları artmaktadır.
Küresel Borç ve Reel Faiz Oranları
(Yüzde, Trilyon ABD doları)
Kaynak: Borio, C. 2014. “The Financial Cycle, the Debt Trap and Secular Stagnation,”
BIS 84. Yıllık Genel Kurul Toplantısı’nda yapılan sunum, Basel, Haziran, bakınız
http://www.bis.org/events/agm2014/borio_pres.pdf
35
FED’in faiz artırım sinyali ABD tahvil faizlerinin artmasına neden
olmuştur.
ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi
(Yüzde)
3.5
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
3.0
2.5
2.0
1.5
1.0
Kaynak: Bloomberg.
Son Veri: 18 Temmuz 2014
36
Cari açık veren diğer ülkelerde de uzun vadeli tahvil faizleri
artmıştır.
Gelişmekte Olan Ülkeler 10 Yıllık Tahvil Faizleri*
(Yüzde)
11
11
Hindistan
10
10
Güney Afrika
9
9
8
8
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
7
14
6
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
5
6
15
7
10
Brezilya
Endonezya
9
13
12
8
11
7
10
9
8
Kaynak: Bloomberg, Reuters
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
6
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
5
*10 yıllık yerli para cinsinden tahvilin getirisi alınmıştır.
Son Veri: 18 Temmuz 2014
37
Amerikan tahvil piyasasında oynaklık tarihi yüksek seviyelerden
tarihi düşük seviyelere gerilemiştir.
ABD Uzun Vadeli Tahvil Faizlerinin Oynaklığı*
250
Move Endeksi
Ortalama
200 Gün Hareketli Ort.
200
150
100
99.60
61.53
50
54.41
0
Kaynak: Bloomberg.
* Move Endeksi, Merrill Lynch Option Volatility Estimate.
Son Veri: 21 Temmuz 2014
38
Türkiye’deki reel faizler küresel kriz öncesi seviyesinin altındadır.
Gösterge Tahvil Reel Faizi*
(Yüzde)
25
25
20
20
15
15
10
Mali Disiplin
(Kamu)
Mali Disiplin
(Özel)
10
5
5
0
0
-5
-5
Kaynak: BIST, TCMB.
*Reel faiz serisi, gösterge tahvilin getirisinden enflasyon beklentilerinin çıkarılması şeklinde hesaplanmıştır. Enflasyon beklentisi olarak, 2006 yılı
Nisan ayına kadar 12 ay sonrası enflasyon beklentisi kullanılırken , ondan sonraki dönemde ise 12 ve 24 ay sonrası enflasyon beklentileri kullanılarak
24 ay içindeki ortalama enflasyon beklentisi hesaplanmıştır. Enflasyon beklentisi olarak uygun ortalama kullanılmıştır.
Son Veri: 16 Temmuz 2014
39
Türkiye’nin risk primi Euro Bölgesi borç krizi seviyesinin altında
seyretmektedir.
Türkiye-ABD 10 Yıllık Tahvil* Faiz Farkları
(Yüzde)
12
Lehman
Krizi
10
Euro
Bölgesi
Borç Krizi
FED’in Çıkış
Sinyali
8
6
4
2
0
Kaynak: Bloomberg.
Son Veri: 18 Temmuz 2014
*ABD doları cinsinden.
40
Türkiye’de tasarruf oranları oldukça düşük düzeydedir.
Toplam Yurt İçi Tasarruflar
(GSYİH’ye Oran, Yüzde)
19
18
17
16
15
14
13
12.6
12
Kaynak: Kalkınma Bakanlığı.
41
Türkiye’de tasarruf oranları diğer gelişmekte olan ülkelere göre de
düşüktür.
2013 Yılı Tasarruf Oranları
(Yatırım/GSYİH, Yüzde)
60
50
40
30
20
10
0
Kaynak: IMF WEO.
42
Türkiye’de tasarruf oranlarının düşük olması cari açığın yüksek
olmasına sebep olmaktadır.
2013 Yılı Cari Denge Oranları
(Cari Denge/GSYİH, Yüzde)
8
6
4
2
0
-2
-4
-6
-8
-10
Kaynak: IMF WEO.
43
Büyümenin 2014 yılında daha dengeli bir şekilde sürmesi
beklenmektedir.
Nihai Yurt İçi Talep ve Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
(Mevsimsellikten Arındırılmış, 1998 Sabit Fiyatlarıyla)
33
31
GSYİH
Nihai Yurt İçi Talep
29
27
25
23
21
19
17
1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Kaynak: TÜİK, TCMB.
44
Dengelenme süreci öngörüldüğü şekilde devam etmektedir.
İhracat ve İthalat Miktar Endeksleri
(Altın Hariç, Mevsimsellikten Arındırılmış, 2010=100, Çeyreklik)
140
130
İhracat (altın hariç)
İthalat (altın hariç)
120
110
100
90
80
70
1
2
3
2007
Kaynak: TÜİK, TCMB
4
1
2
3
2008
4
1
2
3
2009
4
1
2
3
2010
4
1
2
3
2011
4
1
2
3
2012
4
1
2
3
2013
4
1
2*
2014
*Nisan-Mayıs 2014 Verisi.
45
İhracat talebindeki artış büyümeyi desteklemektedir.
Dayanıksız Tüketim Malları Üretim ve Dış
Ticareti
Dayanıklı Tüketim Malları Üretim ve Dış
Ticareti
(2010=100)
(2010=100)
120
130
130
180
115
120
120
160
110
110
110
140
105
100
100
120
90
90
100
80
80
Üretim
100
ihracat
95
Üretim
80
İthalat (sağ)
90
70
ihracat
70
60
İthalat (sağ eksen)
85
60
1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2*
2007
Kaynak: TCMB.
2008
2009
2010
2011
2012
2013 2014
* Nisan-Mayıs dönemi
60
40
1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2*
2007
Kaynak: TCMB.
2008
2009
2010
2011
2012
2013 2014
*Nisan-Mayıs dönemi
46
Basiretli Borçlanma
1) Kamu
- Mali Disiplin

2) Bankalar
- Sağlıklı Regülasyon
- Geçmiş Tecrübeler


3) Firmalar
- Geçmiş Tecrübeler

4) Hanehalkı
- Makroihtiyati Önlemler
- Finansal Eğitim

Yeni
47
10. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda basiretli borçlanmaya özel bir
vurgu yapılmıştır.
Yurt İçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi Programı
Program Hedefi:
Yurt içi tasarruf oranının yüzde 19’a yükseltilmesi
2. Bileşen: İsrafın Azaltılması ve Mükerrer Tüketimin Önlenmesi
 İsrafın boyutlarının tespit edilmesi

Bilinçli tüketimin yaygınlaştırılması

Çocuklara ve ailelere tasarruf alışkanlığı kazandırılması

İsrafın azaltılması ile ilgili kampanyalar düzenlenmesi
48
10. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda basiretli borçlanmaya özel bir
vurgu yapılmıştır.
Yurt İçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi Programı
3. Bileşen: Kredi Düzenlemeleriyle Tasarrufların Özendirilmesi ve Üretken
Yatırımlara Yönlendirilmesi

Tüketici kredilerindeki artışın makro ihtiyati tedbirlerle kontrol altında
tutulması

Kredi kartlarındaki taksitlendirme, ödüllendirme ve limit belirleme
uygulamalarının gözden geçirilmesi

Kredi maliyetlerinin farklılaştırılması ve diğer teşvik edici veya caydırıcı
önlemlerle ticari kredilerin toplam krediler içerisindeki payının artırılması
49
Makroihtiyati tedbirler sonrasında kredi büyüme hızı %15 civarında
seyretmektedir.
Tüketici Kredileri* ve Ticari Krediler
(Yıllık Değişim, Yüzde)
60
60
Tüketici Kredileri
Ticari Krediler (Kur Etkisinden Arındırılmış)
50
50
40
40
30
30
20
20
10
10
0
0
-10
Kaynak: TCMB.
-10
Toplam bankacılık sektörü (Katılım bankaları dahil, TGA Hariç)
*Kredi kartları dahil.
Son Veri: 18 Temmuz 2014
50
Makroihtiyati tedbirler sonrasında bankacılık sektörü finansman
ağırlığını yatırım ve üretime kaydırmaktadır.
Ticari Krediler (Kur Etkisinden Arındırılmış)/Tüketici Kredileri*
2
Makroihtiyati
Önlemler
2
1.9
1.9
1.8
1.8
1.7
1.7
Kaynak: TCMB.
Toplam bankacılık sektörü (Katılım bankaları dahil, TGA Hariç)
*Kredi kartları dahil.
Son Veri: 11 Temmuz 2014
51
Alınan önlemler sonucunda cari işlemler açığında iyileşmenin
devam etmesi beklenmektedir.
Cari İşlemler Dengesi (CİD)
(12-Aylık Birikimli, % GSYİH)
0.0
Makroihtiyati
Önlemler
-2.0
-4.0
-6.0
-8.0
CİD/GSYİH
CİD/GSYİH (Altın hariç)
-10.0
1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Cari Açık (Milyar
ABD Doları)
0.6
7.6
14.2
21.4
31.8
37.8
40.4
12.2
45.4
75.1
48.5
65.0
Cari Açık/GSYİH
(Yüzde)
0.3
2.5
3.6
4.5
6.0
5.7
5.4
2.0
6.2
9.7
6.2
7.9
Kaynak: TCMB.
Son Veri: Mart 2014
52
Cari açığın finansmanı ağırlıklı olarak uzun vadeli borçlanma ve
doğrudan yabancı yatırımlar ile sağlanmaktadır.
Cari Açığın Temel Finansman Kaynakları
(12 Aylık Birikimli, Milyar Dolar)
100
DYY ve Uzun Vadeli*
Portföy ve Kısa Vadeli**
80
Makroihtiyati
Önlemler
Makroihtiyati
Önlemler
CA
60
40
20
0
-20
Kaynak: TCMB.
*Uzun Vadeli sermaye akımları, bankaların ve reel sektörün uzun vadeli net borçlanmalarından ve bankaların ve Hazinenin tahvil ihraçlarından oluşmaktadır.
** Kısa vadeli sermaye akımları, bankaların ve reel sektörün kısa vadeli net borçlanmalarından ve bankalardaki mevduatlardan oluşmaktadır.
Son Veri: Mayıs 2014
53
ENFLASYON
54
Türkiye ekonomisi dezenflasyon sürecindedir.
Enflasyon
(Yüzde)
80
Örtük Enflasyon
Hedeflemesi
70
60
50
40
Açık Enflasyon
Hedeflemesi
30
20
10
0
Kaynak: TÜİK, TCMB.
Son Veri: Haziran 2014
55
Döviz kuru gelişmeleri enflasyon artışında önemli bir rol oynamıştır.
TL ve Dolar Bazlı İthalat Fiyatları
(2010=100)
170
ABD Doları Cinsinden
TL Cinsinden
150
130
110
90
70
50
Kaynak: TÜİK, TCMB.
Son Veri: Mayıs 2014.
56
Döviz kuru gelişmeleri enflasyon artışında önemli bir rol oynamıştır.
Döviz Kurunun Yıllık Tüketici Enflasyonuna Etkisi
(Yüzde Puan)
6.0
Döviz Kurunun Yıllık Tüketici Enflasyonuna Etkisi (Yüzde Puan)
45
Döviz Kuru Sepeti (Yıllık % Değişim, Sağ Eksen)
4.5
3.0
1.5
35
25
15
5
0.0
-5
-1.5
-3.0
Kaynak: TCMB.
-15
-25
Son Veri: Haziran 2014
57
Enflasyon beklentilerindeki ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın
engellenmesi için önden yüklemeli ve güçlü parasal sıkılaştırma yapılmıştır.
Para Politikası Faiz Oranları
(Yüzde)
14
14
12
12
10
10
8
8
6
6
4
Gecelik Borç Alma - Borç Verme Faiz Koridoru
4
BIST Bankalararası Gecelik Repo Faizleri (10 Günlük HO)
2
TCMB Ortalama Fonlama Faizi
2
1 Hafta Vadeli Repo Faiz Oranı
0
Kaynak: TCMB, BİST.
0
Son Veri: 18 Temmuz 2014
58
Parasal sıkılaştırma tedbirleri beklenen sonuçları vermektedir.
Faiz Oranları
(Yıllık, Yüzde)
28
26
24
22
20
Ticari (4 Haftalık HO)
Konut
Nakit
Gösterge Tahvil
TCMB Faizi*
28
26
24
22
20
18
18
16
16
14
14
12
12
10
10
8
8
6
6
4
4
2
2
0
0
Kaynak: TCMB.
*20.10.2011 tarihi öncesi TCMB borçlanma faizini, bu tarih sonrası ortalama fonlama faizini ifade etmektedir.
Son Veri: 04 Temmuz 2014
59
Parasal Aktarım Mekanizması
1)
Talep kanalı
2)
Döviz kuru kanalı
3)
Beklenti kanalı
4)
Maliyet kanalı
60
30
Parasal Sıkılaştırma Öncesi
(22.05.2013-27.01.2014)
15
5
-10
Kaynak: Bloomberg
Türkiye
Avustralya
Brezilya
Kolombiya
Y.Zelanda
G.Afrika
Endonezya
Kore
Malezya
Hindistan
Meksika
Tayland
İsrail
Tayvan
Japonya
Romanya
Polonya
İzlanda
İsviçre
Rusya
Çek Cumh.
Euro
Macaristan
Çin
Şili
İsviçre
İzlanda
Euro
İsrail
Polonya
Kore
Romanya
Y.Zelanda
Çin
Çek Cumh.
Japonya
Macaristan
Tayvan
Kolombiya
Meksika
Tayland
Malezya
Avustralya
Rusya
Şili
Hindistan
Brezilya
G.Afrika
Endonezya
Türkiye
Parasal sıkılaştırmayla Türk lirasındaki hızlı değer kaybı
önlenmiştir.
Para Birimlerinin ABD Dolarına Karşı Değerindeki Değişim
5
Parasal Sıkılaştırma Sonrası
(27.01.2014-21.07.2014)
25
20
0
-5
10
-10
0
-15
-5
-20
Kaynak: Bloomberg
61
Parasal sıkılaştırma önlemi döviz kurlarına istikrar kazandırmıştır.
ABD doları/TL
(Günlük)
2.4
Ara Kurul
Toplantı
Duyurusu
2.35
S&P
Açıklaması
2.3
Telafi Faizi
Sinyali
2.25
Yerel
Seçimler
2.2
Ara
Kurul
Kararı
2.15
2.1
17 Aralık
2.05
2
İç Siyasi
Gelişmeler
Ukrayna’daki
Gelişmeler
Draghi’nin
Konuşması
Temmuz
Kurul
Kararı
Nisan Kurul
Kararı
Moody’s ECB
Mayıs
Açıklaması Açıklaması Kurul
Kararı
Haziran
Kurul
Kararı
Irak’taki
Gelişmeler
1.95
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
Son Veri: 21 Temmuz 2014
62
Reel efektif döviz kuru uzun vadeli denge değerine yakın
seyretmektedir.
Reel Efektif Döviz Kuru
(2003=100)
140
130
120
110
100
90
80
Kaynak: TCMB.
Son Veri: Haziran 2014
63
Döviz kurlarındaki oynaklık azalmıştır.
Seçilmiş Gelişmekte Olan Ülkelerde Nominal Döviz Kuru Oynaklıkları
(Yüzde, gelecek 1 ay için ima edilen oynaklık)
28
28
Türkiye
23
23
Gelişmekte olan ülkeler
18
18
13
13
8
8
3
3
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
Gelişmekte Olan Ülkeler: Brezilya, Endonezya, Güney Afrika, Hindistan ve Türkiye’yi içermektedir.
Son Veri: 11 Temmuz 2014
64
GOÜ’lere yönelik portföy girişleri başlamıştır.
Gelişmekte Olan Ülkelere Sermaye Akımları
(Milyar ABD Doları)
QE3
15
Fed’in Çıkış
Sinyali
10
5
0
-5
-10
Hisse Senedi Piyasaları
Tahvil Piyasaları
-15
Kaynak: EPFR
QE: Quantitative Easing (FED)
Son Veri: 9 Temmuz 2014
65
Aşırı oynaklığa karşı döviz rezervleri kullanılmış, Mayıs ayından
itibaren tekrar rezerv biriktirilmeye başlanmıştır.
(Milyar ABD Doları)
140
120
ROM döviz
YP ZK için döviz
TCMB diğer döviz rez.
ROM altın
Kıymetli maden için altın
TCMB diğer altın rez.
100
Döviz
Satımı
(-)
İhracat
Reeskont
Kredileri
(+)
2013 Ç3
8,96
3,32
2013 Ç4
6,95
3,79
2014 Ç1
7,80*
1,34
2014 Ç2
1,94
3,95
2014 Ç3
0,28**
4,24***
80
60
40
20
0
Kaynak: TCMB.
ROM Döviz
38,2
YP Zorunlu
Karşılıklar
34,6
Toplam
72,8
* 23 Ocak 2014 tarihindeki doğrudan döviz satışı dahil edilmiştir.
** 01-18 Temmuz 2014 tarihleri arasındaki satışları göstermektedir.
*** Geçici veri.
66
Aşırı oynaklığa karşı döviz rezervleri kullanılmış, Mayıs ayından
itibaren tekrar rezerv biriktirilmeye başlanmıştır.
TCMB Döviz Rezervi
(Altın Dahil, Milyar ABD dolar)
140
130
120
110
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Kaynak: TCMB.
Son Veri: 11 Temmuz 2014
133,7 milyar ABD doları
67
Alınan tedbirlerle çekirdek enflasyonun kontrol altına alındığı
gözlenmektedir.
Gıda Dışı TÜFE
(Mevsimsellikten Arındırılmış Aylık Değişim, Yıllıklandırılmış)
16
14
12
10
8
6
4
Parasal
Sıkılaştırma
2
0
Kaynak: TÜİK, TCMB.
Son Veri: Haziran 2014.
68
Alınan tedbirlerle çekirdek enflasyonun kontrol altına alındığı
gözlenmektedir.
I Endeksi
(Mevsimsellikten Arındırılmış Aylık Değişim, Yıllıklandırılmış)
16
14
12
10
8
6
4
Parasal
Sıkılaştırma
2
0
Kaynak: TÜİK, TCMB.
Son Veri: Haziran 2014.
69
Kuraklık gıda fiyatları üzerinde olumsuz etki yapmıştır.
1972-2014 Yılları Kuraklık Analizi*
NEMLİ
(12 Aylık)
KURAK
NORMAL
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü
* Haziran ayları itibarıyla son 12 aylık yağışın dönem ortalamasından sapmasını göstermektedir.
70
Enflasyonun düşüş hızını sınırlayan temel faktör gıda fiyatlarındaki
yüksek seyir olmuştur.
Enflasyon Raporu Tahmini*
(Yüzde)
Tahmin Aralığı*
Belirsizlik Aralığı
Yıl Sonu Enflasyon Hedefleri
12
10
Çıktı Açığı
Gerçekleşme
12
Kontrol Ufku
10
8
8
6
6
4
4
2
2
0
0
-2
-2
-4
-4
* Enflasyonun tahmin aralığı içinde kalma olasılığı yüzde 70’tir.
*Nisan ayı Enflasyon Raporu
tahminidir.
Son Veri: Haziran 2014.
71
Genel Değerlendirme

Türkiye’nin dünya ihracatı içindeki payı artmaktadır.

Net ihracat büyümeye ve dengelenmeye olumlu katkı
yapmaktadır.

Merkez Bankası reeskont kredileri yoluyla ihracatımıza
destek sağlamaktadır.
72
Türkiye İhracatçılar Meclisi Yönetim Kurulu
Sunumu
Erdem Başçı
Başkan, TCMB
25 Temmuz 2014
Download

buradan