K linik P sik o fa rm a k o lo ji B ü lten i 1:1 (1990)
MİANSERİN VE AMINEPTİNİN DEPRESYONDA TEDAVİ ETKİNLİKLERİ VE YAN
ETKİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Dr.Mesut ÇETİN(*) Dr.M.Emin CEYLAN (**) Dr.Hüseyin ÖZÖĞRETMEN(***) Dr.Sefa SAYGILI(****)
Dr.Nevzat TARHAN(*****)
ÖZET
Türkiye’de yeni kullanılm aya başlayan amineptine ile
son
yıllarda
kullanılm aya
başlayan
m ianserin’in
D S M -III-R tanı kriterlerine göre 6 7 M ajo r depresyon ve
75 distim i (depresif nöroz) tanılarını almış, yatarak tedavi
gören toplam 142 hastada, random ize yöntem le çift-kör
verilerek h e r iki ilacın Türk hasta populasyonundaki etki
ve yan etkileri belirlenm eye çalışıldı.
8 haftalık çalışm ada a m ineptin’in dozu ortalama 200
m g /g ü n ve m ianserin’in dozu 6 0 m g /g ü n idi. 0, 7, 14,
28, ve 56 ncı günlerde Ham ilton D epresyon ölçeği
(H A M -D ) ile ve klinik izlenim e göre g e n e l klinik iyileşme­
ye b akarak h er iki ilacın antidepresant etkinlikleri saptan­
m aya çalışıldı.
İlaçların yan etkilerini belirlem ek İçin : a - Sübjektif
yakın m alar şeklindeki yan etkiler Standard Yan Etki Çeklistinden yararlanarak kaydedildi, b - 0 ve 56 ncı günler­
de hastalardan alınan kan örneklerinden hematolojik, re­
nal, hepatik ve sistem ik yan etkiler belirlenm eye çalışıl­
dı, c - Kardiyovasküler yan etkiler için kan basıncı, nabız
ölçüm leri ile tedavi ö ncesi ve sonrası çekilen EKG traseleri karşılaştırıldı.
A m ineptine ve m ianserin'in bu iki grup Türk hasta
popülasyonunda antidepresant etkinliklerinin hem en he­
m en eşit bulunduğu; yan etkiler açısından da her iki ilaç
arasında önem li bir fark bulunm adığı anlaşıldı.
SUMMARY
A Double-Blind Comparison of the Effects and
Side-Effects of Amineptine and Mianserin in Depression .
This research, was aim ed to determ ine to com pare
the antidepressant effect a n d the side-effects of
am ineptine that is a novel a n tid ep ressan t for Turkish
population, with mianserin in a d o u b le -b lin d study of
142 inpatients, diagnosed as, 6 7 m ajor depression and
75 dysthimia, according to D S M -III-R criteria.
Am ineptine dosage of 2 0 0 m g p e r day and
m ianserin dosage of 60 m g p e r day w ere given on a
double-blind bases over a p e rio d of eğiht weeks.
A ssesm ents were m ade at days 0, 7, 14, 28, and 56
using the Hamilton depression R ating S cale (HDRS), a
standard side-effects check-list, a n d o ther exam inations
as follows: at days 0 a n d 56, blo o d sam ples were
taken; cardiovascular param eters (heart rate, blood
pressure, and ECG recording) w ere exam ined, and
body w eight of patients were m easured. S ide-effects of
both drugs on liver, kidneys, hem atological and
system ic side-effects were dete rm in e d from laboratory
examinations of blood sam ples.
O ur investigation indicated that the am ineptine
treatm ent we used is equivalent to corresponding
m ianserin treatment. Side effects of a m ineptine and
mianserin were found the sam e.
Anahtar Kelimeler : Amineptin, Miaserin, Antidepresanlar, Çift Kör Çalışma, Yan Etkiler
Key Words: Amineptine, Mianserin, Antidepressants,
Depression, Double-Blind Study, Side Effects.
Kli.Psikofarmakol. 1:1 (41-46)1990
GİRİŞ
D epresyonun tüm hastalıklar arasında dördüncü sırayı
işgal ettiği ve psikiyatride en yüzgüldürücü sonuçların da
bu hastalık grubunda elde edildiği herkesçe bilinmektedir.
Bu hastalık grubunun tedavisinde yüksek terapötik başarı
oranına rağm en, yaklaşık h astaların c7c 20’si; her antidepre-
Bull.CIin.Psychopharmacol 1:1 (41-46)1990
depresantlar) ciddi ve rahatsız edici yan etkilerinden dolayı
tedavi edilem em ekte veya başlanılan tedaviyi yarıda kes­
mek zorunda kalınm aktadır. Bu ned en lerd en dolayı, yeni
sentez edilen antidepresantlann yan etkilerden arındırılm a­
sına çalışılmaktadır. İşte, bu çalışm aların son ürünlerinden
ikisi de am ineptine ve m ianserin’dir.
santın h e r olguda etkili olmayışı, depresyonlularda depres­
B ütün ilaçla tedavilerde olduğu gibi, an tid ep resan t te d a ­
yon dışında ciddi organik h astaların bulunm ası (kardiyovas­
vide de ilaçlarm etkileri üzerine ırksal faktörlerin oynadığı
kü ler hastalıklar, prostat hipertrofisi, glokoni vb. gibi) ve
rolün yadsıdanamayışı, an tid ep resan tlan n ö nünde aşılması
bu ilaçların (özellikle M A O inhibitörleri ve trisiklik anti-
gereken bir başka önemli engel olm aktadır.
(*) Psikiyatri Yrd.Doçenti, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi
(**) Psikiyatri Doçenti, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi
(***) Psikiyatri Uzmanı, Gümüşsüyü Askeri Hastanesi
(****) Psikiyatri Uzmanı, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi
(*+***) Psikiyatri Doçenti, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi
K lin ik Psik ofarm ak oloji B ü lten i 1:1 (1990)
T ürk toplum u için yeni bir antidcpresant olan amineptine ile nisbeten daha eski ve yerleşmiş bulunan bir antidepresant m ianserin'in antidepresif etkilerinin yanında; hem ato­
lojik, hepatik, renal, kardivovasküler ve sistemik yan etkile­
ri ile sübjektif yakınm alar tarzında ortaya çıkan yan etkileri­
nin karşılaştırm alı olarak araştırılıp belirlenmesi amacıyla
bu çalışma yapılmıştır.
1978’den beri Fransa’da kullanılan ve hakkında çok sayı­
da araştırm alar yapılmış bulunan, ancak Türkiye için çok
yeni bir ilaç olan am ineptine, alışılmışın dışında nörokimyasal etki mekanizması ile ve etkisinin çabuk başladığı yolun­
daki yayınlardan sonra ilgileri üstünde toplam ıştır (1 ,3 , 10,
ler de tablo-II’dedir.
H astalar random ize yöntem le iki gruba ayrıldı (tablo-V). H er gruba özel kapsüllere konm uş am ineptine ve m i­
anserin çift kör; başlangıçta, am ineptine grubundaki hasta­
lara sabah ve öğle 50mg. am ineptine, akşam ları ise placebo
verilirken, mianserin grubuna sabah-öğle placebo ve akşam ­
ları 30mg. m ianserine p.o. verildi. İlaçlar ve placebo özel
birbirinden ayırdedilmeyen kapsüller içerisine konuldu. D o ­
zaj tedavinin üçüncü gününden itibaren her iki ilaç içinde
başlangıçtaki dozların iki katm a çıkarılıp, tüm tedavi bu
dozda sürdürüldü. İhtiyaç duyan hastalara bu ilaçlara ilave­
ten anksiyolitikler, hipnotikler veya nöroleptikler verildi.
Bu ek ilaçlarla ilgili bilgiler tab lo -III’tedir.
23).
Kimyasal olarak am ineptin’in yapısı trisiklik antidepresantlara benzerse de, 7-am ino-heptanoic asid yan zincirin­
den dolayı ve etki m ekanizm asının farklılığı nedeniyle on­
lardan ayrılıp, yepyeni bir antidepresant olm aktadır (15).
Farm akolojik yönden; am ineptine antidepresant testler­
de başarılı bulunm uştur (2, 3, 10, 15, 20, 27). Amineptin e’in kendisi gibi iki m etaboliti de aktifdir (27, 29). İnvitro
çalışm alarda, rat beyninde sinaptozom larda, serotinin
(5-H T ) u p tak e’ini etkilemeksizin, dopam ine (D A ) u p tak e’i-
Tablo-I : Çalışmaya Katılım Kriterleri :_____________
1 . H er iki cinsiyetteki hastalar,
2 . DSM -III-R, M ajor D epresyon ve D istim i tanı k riter­
lerine uymak,
3 . Hospitalizasyonu kabul etm ek,
4 . H am ilton D epresyon Skalası Skorunun M inim um 15
puan olması,
5 . 18-70 yaş arası olmak.
ni inhibe ederken, daha az olarak norepinefrin (N E) u p ta­
k e’ini inhibe ettiği bulunm uştur. DA-jik yollarda, presinaptik olarak DA uptake’ini inhibe ederek (1,15,24) sıçanda
DA turnover'ini artırdığı, mezolimbik ve mezokortikal yol­
larda invitro DA düzeylerinde anlamlı artışlara vol açtığı
Tablo-II : Dışlama Kriterleri :______________________
bildirilm iştir (15). Başka araştırm acılar da (5, 15, 23) striatum da homovanılic asid (H V A düzeylerini artırdığını o rta­
4 . Ciddi, kontrol edilmeyen diyabet,
5 . Ciddi karaciğer, böbrek, kalp, solunum sistemi has­
ya koymakla bu bulguyu desteklemişlerdir.
A m ineptine ile ilgili çeşitli çift-kör ve/veya açık çalışma­
larda (3, 20) antidepresant etkisi olduğu kadar, disinhibe
edici etkisinin de olduğu gözlenmiştir. A ntidepressant etki­
sinin m ajor referans trisiklik antidepresantlara benzerken,
ilaca taham m ülün daha iyi olduğu ve teropötik etkinin da­
ha erken başladığı bildirilm iştir (20).
M ianserin de ülkemizda son 4-5 yaldır kullanılan bir antidepresantdır. M ianserin 1966’da sentez edilen piperazıno-Azepin grubu tetrasiklik bir antidepresant olup, trisiklik
antidepresantlardan ('nem li farklılıklar gösterir. Özellikle
antiserotinin (11. 30) ve antihistam inik etkilerinin ve kardı-
1 . H unting koresi,
2 . D ar açılı glokom,
3 . Prostat hipertrofisi,
talıkları,
6 . A stm a ve allerjik durum lar,
7 . Kanser,
8 . Alkolizm,
9 . 2 hafta öncesine k ad ar M A O inhibitörü kullan­
mak,
10 . Karaciğer enzim endükleyicisi (barb itü ratlar vb.)
kullanmak,
11 . Diğer antidepresantlarla tedavi durum u,
12 . İlaç bağımlılıkları,
13 . Son bir ayda ve tedavi sırasında EC T yapılması,
14 . Lityum tedavisi altında bulunm ak,
yotoksik etkisinin diğer antidepresantlardan az oluşu (7.
18, 21, 23, 30) antidepresif tedavide yeni olanaklar sağlamış­
15 . G ebelik ve laktasyon hali,
tır. A ntidepresant akti\ itesinin presinaptik alfa-2 adrenosep-
olmayan) reprodiiktif çağdaki kadınlar.
16 . G ebelikten korunm ayan (kontrasepsiyon önlem leri
törleri bloke etmesi sonucu, depresyonda artmış olan presi­
naptik ad renoseptör savısı ve hassasiyetinin azaltarak o rta­
ya çıktığı sanılm aktadır (5. 25, 28).
GEREÇ VE YÖNTEM
Tablo-III : Ek tedaviler (n = 51)
Hasta Sayısı
Amineptine +
- diazepam
22
- okzasepam
- nöroleptikler
13
4
39
n =
A . H astaların Seçimi :
1989 yılı ikinci yarısı ve 1990 yılında GATA H aydarpa­
şa Eğitim H astanesi Psikiyatri Kliniğinde yatarak tedavi gö­
Mianserine +
ren ve DSM -1II-R tanı kriterlerine göre 67 major depres­
yon ve 75 distımi tanısı almış; 91 ’i erkek ve 56'sı bayan to p ­
lam 142 hasta çalışmaya alındı.
H astaların çalışmaya alınm aları ile ilgili kriterler tab-
- diazepam
- okzasepam
- nöroleptikler
lo-I’de gösterilmiştir.
H astaların çalışmaya alınm am a (dışlam a) ile ilgili k rite r­
42
M ia n serin -A m in ep tin T edv.E tkinliği Yan E tk i/Ç E T İN ve ark.
M ajor dcpresif gruptan 2, distimik gruptan ise 3 hasta
çeşitli n edenlerden dolayı tedaviyi sürdürem edi. Bu hastala­
rın tedaviyi bırakm a zam anlan ile bırakm a nedenleri tab-
2 . H astaların her tedavi haftası nabızları ile, oturarak
ve ayakta pozisyonlarda kan basınçlarının ölçülüp, kaydedil­
mesi.
lo-IV ’de gösterilm iştir. H astaların hastalıklarına aldıkları
ilaçlara ve cinsiyetlerine göre dağılımı tablo-V ’tedir.
3 . G-0 ve G-56 günlerinde aşağıdaki tetkiklerin yapıl­
ması,
Tablo-IV : Hastalardan tedaviyi bırakanların Bırakma
nedenleri ve Bırakış Zamanlarına Göre Dağılımları
Tedaviyi Bırakma Nedenleri : Amineptine Grubu
1 . Major Depresif Gruptan
Yan etkilere tahammülsüzlük
EKT yapılmak zorunda
5 nci hafta/
kalınması
1 bayan hasta
2 . Distimik Gruptan
Yetersiz Etki
Yan etkilere tahammülsüzlük
Topla
sabah önkol venasından rutin biyolojik param etrelerin belir­
Mianserin Grubu
lenebilm esi için kan alımı ve bunların biyokimya laboratuvarlarında değerlendirilm esi. Sözkonusu laboratuvar tetkik­
1 nci hafta/
1 bayan hasta
leri ş u n la rd ır: tam kan sayımı, hem oglobin, hem atokrit, for­
mül lökosit, trom bosit sayımı. Ayrıca, açlık kan şekeri, se­
2 nci hafta/l erkek hasta
1 nci hafta/l erkek hasta
n = 1 (bayan hasta)
a - E K G çekimi ve vücut ağırlıklarının ölçümleri,
b - Bir gün önce akşam dan aç bırakılıp, ertesi gün
n = 4 (lbayan. 3 erkek hasta)
Çalışmayı tam am layan hastaların tedavi gruplarına göre,
cinsiyet, yaş, tedavi öncesi (G = 0 ) H A M -D ortalam a skorla­
rum ürik asid, kan üresi, serum kreatinin, serum alkelen
fosfataz, sodyum, potasyum, kalsiyum, transam inazlar, total
protein, albüm in, globulin kolesterol, total lipid, trigliserid.
D . İstatiksel Analiz :
H A M -D skorları, vücut ağırlığı, nabız ve kan basıncı
için iki yol varyans analizi;
Biyolojik p aram etreler için Student t testi yapıldı.
rı ve ortalam a hastalık süreleri tablo-V Fda gösterilmiştir.
SONUÇLAR
Tablo-V : H astaların Hastalıklarına, Aldıkları ilaçlara, C in­
siyetlerine göre Dağılımı (n-142)
H a s ta lık
C in s
A m ın e p tın
M ia n se rin
T e d a v id e n
T o p la r
T edavi g ruplan arasında yaş ortalam ası, hastalık şiddet­
leri, hastalık süresi, vücut ağırlıkları ve H A M -D skorları
(G -0) açısından önemli farklılıklar yoktu. Başka deyişle
gruplar hom ojen ve yaklaşık birbirine eş özelliklere sahipti.
__________________ Ç e k ile n
T e d v Ç 'ek ıien K an lan T e d v .Ç e k ıle n /K a tila n
M a jo r
A . Antidepresant Etkilerinin Karşılaştırılması :
a . HAM-D Skorları Ortalamalarının İstatistiksel Kar­
şılaştırılmaları :
E rk ek
D e p r.
n - 67
K ad ın
D 's u m ık
T ablo-V II’de gösterildiği üzere, h e r iki ilaç da birinci
E rk ek
haftadan itibaren H A M -D ortalam a skorlarında istatistiksel
G ru p
n - 75
olarak anlamlı bir azalmaya yol açm ışlardır (P <0.001). Y a­
K a d ın
ni her iki ilacın da antidepresant etkileri var olup; bu etki­
ler birbiriyie karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı
T o p la m
B . Antidepresaııt Etki Kriterlerinin Belirlenmesi :
bir farklılık bulunam am ıştır (PcO.OOl).
G -0, G-7, G-14, G-28. ve G-56 nci günlerde yapılan bi­
b . Kliniksel Olarak Genel İzlenime Göre Hastaların
Değerlendirilmesi Sonuçlan:
reysel görüşm elerde hastaların genel klinik değerlendirilm e­
leri yapıldı ve klinik iyileşme durum ları kaydedildi; yine ay­
G-56 günkü hastaların genel izlenime göre tedavi etkin­
nı g ü nlerde yapılan bu bireysel görüşm eler sırasında, hasta­
liği hasta gruplarına ve ilaçlara göre değerlendilm eleri tablo-V III dedir.
ların haberi olmaksızın saptanan H A M -D Skorları kaydedil­
di (T ab lo V II).
T ab lo VI ; Çalışmayı Tam am layan H astaların Aldıkları
İlaçlara, Cinsiyet. Yaş. Tedavi öncesi (G = 0) HAM -D O rta ­
lama H astalık Sürelerine G öre Dağılımları (n = 142)
2 . Yan Etkilerin Araştırılması :
A m in ep ti n e G ru b u
Mianse rin G r u b
n = ti s
n = 74
H a s t a s ayı la rı
Cinsiyet
42 E. 26 k
4 7 E. 27 k
Yaş (ortalama vıl)
2 6 . 4( + - ) 8.2
11AM = D Ortalama Skorla
2 9 . 2( + - ) 2 . 4
2 7 . 4( + - )<>.<)
2 7 . 9ı + - ) 2.6
M a j o r D e p . G r D i s ti mi G r . M a j o r D e p . G r D i v i i m i ( i
I tas.S üreleri (ort. /yılı
1.2(+-)0S
2 . t> ( + - ) 4 . 1
1 .0 (+ - ) 1 .0
C . Yan Etkiler için Kriterlerin Belirlenmesi :
2.S(+-)4.4
a . Sübjektif Şikayetler İçin Standart Yan Etki Çeklıstınin Kullanılması Sonucu Elde Edilen Sonuçlar :
H er iki grupta da tedaviyi bıraktıracak düzeyde major
sübjektif be lin i görülm edi. Ancak tedavinin başında m ian­
serin tedavisi altındaki major depresif gruptan tedavinin bi­
rinci haftasında bir bayan hasta gündüz uyuklam alarından;
ve distimik gruptan da bir erkek hasta yine tedavinin birin­
ci haftasında ertesi gün aşırı bitkinlik yapm asından dolavı
tedavivi sürdürem edi.
Bunların dışında Tablo-I.Y de gösterilen sübjektif yakın­
. H er hafta, sübjektif vakınm alar tarzında ortaya çı­
m alardan am ineptine grubunda 64 ve m ianserin grubunda
kan yan etkilerin belirlenebilm esi için, standart van etki
ise 70 sübjektif şikayete rastlanmıştır. M ianserin şurubu am i­
çek 1ist göre (14) hastalardaki sübjektif yakınm alar tarzında­
neptine grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak an
ki van etkilerin sorulup kavdedilmesi (tablo-V III).
1
43
Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 1:1 (1990)
Tablo- VII : Hastaların G- O, G-7 , G-14, G-28 ve G-56 ncı Günlerdeki IIAM-D Skorlarının Ortalamaları :
A LIN A N
İLAÇ
G -O
A m ineptine
29.4 + 4.2
G-7
22.1+4.0
GÜNLER
G -14
19.2 + 4.1
İSTA TİSTİK SEL
A N L A M L IL IK
G-28
G-56
17.4 + 4.
15^2 + 4.6
İKİ G R U B U N K A R ­
ŞILA ŞT IR ILM A SI
P = 0.01
200 m g/gün
A nlam sız
n = 74
( P =0.269)
M ianserine
27.9+2.6
20.2+3.8
18.1+4.1
10.9 + 4.3
9.5+4.3
P = 0.01
60 m g/gün
n = 68
(*) = P<0.01 (G -O ile karşılaştırıldığında)
G rafik 1
lamlı olarak (PcO .O l) gündüz uyuklama yakınması gözlen-
ti vermeyen istatistiksel olarak anlam lı b ir azalma m eydana
miştir. Yine m ianserin grubunda am ineptine grubuna göre
geldi (PcO.Ol).
c - G-O ve G-56 günlerinde çekilen EK G traseleri, yapı­
istatistiksel olarak anlamlı olmasa da bitkinlik şikayeti fazla
saptanmıştır.
b - H astaların her hafta nabızları ile oturarak ve ayakta
lan biyokimyasal tetkikler ve hastaların vücut ağırlıkları a ra­
kan basınçları ölçülüp kaydedildi. H er iki ilaç ve hastalık
TARTIŞMA
A m ineptin ve m ianserin’in antidepresant etkileri ile yan
sında istatistiksel olarak anlam lı fark bulunam adı.
grupları arasında anlamlı bir fark bulunam adı. Ancak, (i-0
ve G-56 ’ncı günler arası nabız sayısında klinik olarak belir-
etkilerinin belirlenm esi amacıyla yapılan bu çalışmaya 67
K LİN İK
İYİ
Ç ° K İY İ
G R l'PLA R l
( n = 142
l
İZLENİMLERİ
KÖTÜ
ORTA
A m in e p ti n e
M ianserin
M ia n se ri n
A min epti ne
M ia nse rin
Am in e pti ne
M ianserin
Grubu
G rubu
Grubu
( Jr ubu
G rubu
Grubu
( rÖ
<%)
(*7r)
l'r)
l 'S)
(*7r)
'( '7 c )
(r/c)
37
36
33
34
27
25
3
5
A m in e pti ne
Grubu
Grubu
M a jo r Depr eşir
Grup
(n =67)
Dişlimi G r u b u
( n = 75*
Tota l
38
35
35
36
25
27
2
2
37.5
35,5
34
35
26
25
2,5
3,5
T a b lo V III : G -56 G ü n k ü Klinikscl O la ra k G e n e l İzlenim e G ö r e T edavi Etkinliğinin H a s ta la ra ve Tedavi G r u p la r ın a G ö r e K arşılaştırılm a;
44
Mianserin-Amineptin Tedv.Etkinliği Yan Etki/ÇETİN ve ark.
major depresyon ve 75 distimi tanısı almış; 89’u erkek, 53’ü
bayan olmak üzere toplam 142 hasta katılmıştır. Tedavi ön­
cesi ve tedavi sonrası kliniksel olarak genel izlenime göre
tedavi etkinliğinin ve HAM-D skorlarının karşılaştırılmasın­
dan her iki ilacın da tedavinin ilk haftasından itibaren ista­
tistiksel olarak anlamlı düzeyde (P<0.01) antidepresant et­
kilere sahip oldukları bulunmuştur. Her iki ilacın antidepre­
sant etkisi arasında ve hastalık gruplan ile hastaların cinsi­
yetleri üzerine etkileri açısından istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde farklılık bulunamamıştır (P>0.01). Bu bulgular li­
teratürle uyumludur (3, 7, 14, 17, 19, 28, 29).
Yan Etkiler_______________ Aminepline_____ Mianserin_________
( n = 64 )
( n = 70 )
Kabızlık
3
Ağız Kuruluğu
4
Baş dönmesi
2
Kaşıntı
0
Baş ağrısı
6
Dispepsi
0
Uykusuzluk
1
Karında yanma hissi
0
Ayaklarda ağrı
o
Terleme
Gündüz uyuklama
32* (Anlamlı P = 0.017)
Kabus görme
Tremor
Hipotansiyon
Taşikardi
1
Bulantı
1
Yorgunluk, bitkinlik
10 (Anlamsız P = 0.30)
Tablo IX : Sübjektif Şikayet Tarzında Dile Getirilen
Yan Etkiler
Sübjektif yakınmalarla ilgili yan etkiler sayıca mianserin
grubunda biraz daha fazla görülmüşse de, bunlardan yalnız­
ca gündüz uyuklama istatistiksel olarak anlamlı (P =0.017)
bulunmuştur. Bunun dışında amineptine grubunda uykusuz­
luk ve baş ağrısı, kaşıntı, karında yanma hissi ayaklarda ağ­
rı ve dispepsi yakınmaları daha fazla bulunurken, bu sonuç­
lar istatistiksel olarak anlamlı değildir. Mianserin grubunda
ise, amineptine grubunda gözlenmeyen veya amineptin gru­
buna daha fazla rastlanan ancak, istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde bulunmayan yorgunluk, bitkinlik yakınması ile hi­
potansiyon; kabus görme, tremor, taşikardi ve bulantı yakın­
maları saptanmıştır. Bu bulgular literatürle uyumlu bulun­
muştur (3, 4, 7, 10, 13, 14, 17-20, 23).
Her iki ilacın yan etkileri belirlemek amacıyla çeşitli bi­
yolojik parametreleri içeren biyokimyasal ve diğer labaratuvar tetkiklerinde, tedavi öncesi ve sonrası bulgular arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Her ne
kadar literatürde amineptine için herhengi önemli bir yan
etkiden söz edilemiyorsa da (1-3,5, 15, 20, 27, 29 ); mianse­
rin için kardiyak iletiyi bozup, aritmilere yol açtığı (7,18,23
), sarılık ve transaminazların yükselmesi gibi hepatik yan et­
kileri ortaya çıkardığı (12, 26); genellikle tedavinin 4-6. haf­
talarında görülen ırksal bir hipersensitivite reaksiyonu oldu­
ğu sanılan kan diskrazileri ( granülositopeni, agTanülositoz,
pansitopeni, aplastik anemi v.b.) çalışmamızda rastlanmayışı, bu yan etkilerin ırksal bir hipersensitivite ve/veya çok
ender görülen ciddi yan etkiler olduğunu göstermektedir.
Depresyon insidansının sıklığı yanında, depresyon teda­
visinde büyük çığır açmış ve yüzgüldürmüş trisiklik antidepresantlarla, zaten suisid riski yüksek bir hasta grubunu oluş­
turan depresyonlulann suisid girişimleri sonucu ölümlere
çok sık rastlanmaktadır. Yani bir çeşit ölüm silahını depresyonlu hastanın eline bizzat psikiyatristler vermiş duruma
düşmektedirler. Nitekim, yapılan istatistikler de her bir mil­
yon trisiklik antidepresantı içeren reçeteye karşılıkla ortala­
ma bu ilaçlarla 38,5’luk suisid bağlı ölümler meydana gel­
mektedir. Bunun ilaçtan kaynaklanan bir diğer nedeni de
bu ilaçların yüksek kardiyotoksik hepatotoksik, antikolinerjik yan etkilere sahip olmalarıdır. Bu yüzden bu yan etkiler­
den arındırılmış ve ayrıca yine yan etkilerinin azlığı nedeniy­
le günlük işine devam edebilme olanağı sunmuş yeni yeni
antidepresantların altemetif olarak bulunması birer şanstır
(6-9, 18, 22, 23).
Yan etkilerin çokluğundan arındırılmış ve kişinin gün­
lük aktivitesini bozmayan nantidepresiflere iki örnek de
amineptine ve mianserinidir.
Hastanemiz bir askeri hastane olduğundan, hastaların
büyük kısmım 20-22 yaş grubu genç erkekler oluşturmuş­
tur. Bu, depresyonun kadınlarda iki kat sık görülmesine
karşılık bizim gruplarımızda bu oranın tersine dönmesini
açıklar. Bu durum belki bir dezavantaj gibi görünürse de,
bütün araştırmalarda olduğu gibi, özellikle ilaç çalışmaların­
da çok önemli bir yöntem şartı olan, araştırma ve kontrol
gruplarının homojenitesini sağladığı için avantaja dönüş­
mektedir kanısındayız.
Sonuç olarak amineptine ve mianserin’in Türk populasyonda antidepresant etkileri birinci haftada başlayıp birbiri­
ne hemen hemen eşit sürerken; amineptine’in yan etkileri­
nin istatistiksel olarak anlamlı olmasa da biraz daha az gö­
rülmesi; buna karşılık her iki ilacın da kardiyak, hepatik, he­
matolojik, renal, nörolojik ve antikolineıjik yan etkilerinin
hiç olmaması veya çok düşük düzeyde bulunması her iki ila­
cın klasik trasiklik antidepresantlara üstünlüğüdür.
Kliniksel görünüm olarak, retarde depresyonlularda
amineptine’in ve ajite depresyonlularda mianserin’in tercih
edilmesi mono-drug terapi gibi bir avantaj sağlayacağından
yararlı olacağı kanısına varılmıştır.
KAYNAKLAR
1 . Bonnet JJ, Chograoni A, Protais P, Constentin J.: Interactions of
amineptine with the neural dopamine uptake systems Neurochemical
invitro and invivo studies : J neurol Transm 69: 221-20, 1981.
2 . Borsini F, Bendotti C, Velkow V, Rech R, Somanın R: Immobility
test: Effects of 5 -hydroxy tryptominergic drugs and role of catecholamines
in the activity of some antidepressants. J Phormocol. 33:33-7, 1979.
3 . Bornstein S: Cross-over trial comparing the antidepressant effects of
amineptine and maprotiline. Curr. Med. Res. Opin. 6:107-10, 1979
4 . Burgess CkD, Turner P, Wadsworth J: Cardiovascular responses tko
mianserin HCL: a comparison with tricyclic antidepressants Br. J. Clin.
Pharmacol, 5 (Suppl 1): 215-285, 1978.
5 . Ceci A, Garrottini S, Gobbi M, Mennini T: Effect of longterm
amineptine tretment on pre-and postsynoptic mechanis in rat brain. Br J.
Phormacol. 88:269-75, 1986.
6 . Chand S., Crome P, Daw ling S: One hundred cases of acute
45
K linik Psikofarmakoloji Bülteni 1:1 (1990)
intoxication with mianserin HCL. Phormakopsychiatr Neuropharmakol 14:
15-17, 1981.
7 . Crome P: Antidepressant over dosage, Drugs, 23:431-61, 1982.
8 . Crome P: Antidepressant poisining. Acta Psychiatr. Scand Suppl.
3092: 95-101, 1983.
9 . Crome P. Al: C: Self poisining with mianserin HCL, In: Organon,
mianserin in focus. Proc. 7 th World Congress of Psychiatiy, Vienna Jul
11-016, 1983.
10 . Deniker P, Desançon G, Colonnal et al: Etude multi centrique
extensive del354 observations de sujets deprime, troites par l’amineptine.
Encephale: S:355-70, 1982.
11 . Doggrell SA: Mianserin potentiates responses to Ach. In the rat
muscle. Eur J Pharmacol, 55: 311-14, 1979.
12 . Edwards JG, Glen-Bott M: Mianserin and convulsive seizures. Br.
CUn. Pharmacol. 15:2995-3115, 1983.
13 . Edrwards JG, Goldie A: Mianserin , maprotiline and intracardiac
condition. Br. J. Clin Pharmacol 15 (Suppl 2) : 249 S- 254 s, 1983.
14 . Ekilund k, Dunbar GC, Pinder RM, et al: Mianserin and imipiramine
in the treatment of elderly patients. Acta Psychiatr Scand; 72 (Suppl 320)
54-59, 1985.
15 . Garratini 5 and Mennini T: Pharmacology of amineptine: Synthesis
and updating, Clin Neuropharm. 12 (Suppl. 2) S-13,S18, 1989.
16 . Goldstraw PW, Honna N, Moyes HC: Mianserin and Jaundice. NZ
Med J, 96:985, 1983.
17 . Versus amitriptiline: Differantation by adverse symptomatology.
Pharmacotherapy 3:45-52, 1983.
18 . Harper B, Hughes IE: A comparison in rabbit isolated herts of the
dysrhythmogenic potential of amitriptyline, maprotiline, and mianserin, in
relation to their abilty to block noradrenalin uptake. Br J. Pharmacol.
59:651-60, 1977.
19 . Indoco A, Orefice G, Larrieri P: Mianserin versus maprotiline in
patients with a depressive syndrome. Acta Neurol 39:140-146, 1984.
20 . Komaine P, Achointre A, Balcoy G, et al: Double-blind trial of
amineptine and clompramine in the treatment o f depression. Cur Med.
Res. Dp. 7:234-40, 1981.
21 . Kopera H: Anticholinergic and blood pressure effects o f mianserin,
amitpiptyline and placebo. Br. J Clin Pharmacol. 5:295-345, 1978.
22 . Leonard ME: Toxicity of antidepressants. Lancet, ii 1105,1986.
23 . Montogomeiy SC, Burgess CD, Montogomery DB.: Clinical and
cardiac efects of mianserin and amitriptyline. Progress in the
pharmacotheray of depression. Procedings of a symposium held in
Barcelona, Sep. 4 1978, Amsterdam, Exceipta Medica, 60,64,1979.
24 . Pinder RM: Adrenoreceptor interactions of the enontiomers and
metabolise, mianserin. Acta Psychiatr. Scand 72 (Suppl 320)L : 1-9, 1985.
25 . Raiteri M, Maura G, Versace P. Functional evidence for two
stereochemically different alpha-2-adrenoceptors regulating central NE and
5-HT release. J Pharmacol Exp. Ther 224(3): 679-S4, 1983.
26 . Richens A, Nowishy S, Trimble M: Antidepressants, convulsions and
epilepsy. Br J. Clin Pharmacol. 15.295-S - 98-S, 1983.
27 . Samanin R, Benasconi S, Garratini S: The biochemical and
pharmacological studies on amineptine (S-1964) on ( + ) - amphetamine in
the rat.J Pharmacol. 29:555-58, 1977.
28 . Stewart JW Quitkin FM, Me Grath PJ, et al: Efficacy o f mianserin in
mildly depressed patient Psycopharmacol Bull. 18 (1): 68-70, 1982.
29 . Van Amerongen P: Double-blind clinical trial of antidepressant action
of amineptine. Curr. Med. Res. Opin. 6:101-6, 1979.
30 . Vargaftig BB, Caoignet JL, Vos CL de, et al: Mianserin HCL:
Peripheral and central effects in relation to antogonism against 5-HTT and
tıyptamine. Eur J Pharmacol. 16:336-46, 1971.
46
Download

mianserin ve amıneptinin depresyonda tedavi etkinlikleri ve yan