Mimar ve Mühendis Temmuz - Ağustos 2014 Sayı: 78
EĞİTİM HAYATI VE MESLEK SEÇİMİ
Sayı: 78 Temmuz - Ağustos 2014
78
EĞİTİM HAYATI VE
MESLEK SEÇİMİ
Mühendislik ve Toplum
Prof. Dr Sadettin Ökten
Mühendis olacak kimse diğer bütün
mesleklerde olduğu gibi varlığında belirli eğilimlerin ağır bastığı bir insandır.
TİCARETİN
GÜZELLİĞİ TAHTAKALE’DE
Osman Şahbaz
20’nci yüzyılda Tahtakale ve
Mahmutpaşa civarı artık tamamen
ticaret merkezi hüviyetine büründü.
TOÇAL’IN İKİ YÜZÜ
OSMAN ARI
Elburz dağları yaz-kış dört mevsim sadece
Tahranlıların değil bütün İranlıların
rağbet ettiği, her yaştan insanın yürüyüş
yaptığı, kışın kayak yaptığı bir yerdir.
DOSYA: EĞİTİM HAYATI VE MESLEK SEÇİMİ
MAKALE • SÖYLEŞİ • GÖRÜŞ
FİNLANDİYA İLK ve ORTAÖĞRETİM
SİSTEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ ve
TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ AÇISINDAN
KISA BİR DEĞERLENDİRME
DOÇ. DR. ERSİN KAVİ YALOVA ÜNİVERSİTESİ, İİBF ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE END. İLİŞK.
[email protected]
Finlandiya eğitim politikasının genel hedefi, her vatandaşına
fırsat eşitliği sağlayan, yüksek kaliteli bir eğitim imkanı
sunmaktır. Finlandiya hükümetinin eğitim hedefleri arasında,
Finlandiya emek piyasalarının ihtiyaçları doğrultusunda
rekabetçi ve fonksiyonel bir eğitim sisteminin dizayn edilmesi
vardır. Ülkemiz açısından değerlendirdiğimizde, en büyük
farkın belki de nüfusla ilgili olduğu düşünülebilir. Bunun
dışında, en büyük farklılığın ise, eğitimde eşit imkanların
sunulamaması olduğu görülmektedir.
GİRİŞ
Finlandiya eğitim sistemini ön plana
çıkaran konulara bakıldığında sınav stresinin yaşanmadığı, kısa ve sıkıcı olmayan
bir eğitim anlayışının olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, okullarda okutulacak kitaplara öğretmenler kendileri karar
vermektedir. Zorunlu olan 9. sınıfa kadar
herhangi bir merkezi sınav yapılmamakta, dolayısıyla çocuklar sınav maratonu
yaşamamaktadırlar. Ayrıca, okulların
ortamı ev rahatlığında dizayn edilmekte
ve böylece öğrenci kendini evindeymiş
gibi hissederek verimi artırmaktadır.
Ayrıca, eğitimin kalitesinin en önemli girdisi olan öğretmenlerin de, bulundukları
konuma gelmeleri uzun ve meşakkatli bir
süreci gerektirmektedir.
Tüm bu faktörler dikkate alındığında,
46 Mimar ve Mühendis
OECD’nin gerçekleştirdiği Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı
(PISA)’nın sonuçlarına göre hemen
hemen her yıl Finlandiyalı öğrencilerin
birinci sırada yer aldığı görülmektedir.
Bu çalışmada da, bu başarıyı sağlayan
eğitim sisteminin alt unsurları ele alınmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda, Finlandiya eğitim sistemi, okul öncesi, zorunlu
temel eğitim, lise, yükseköğretim ve
hayat boyu öğrenme şeklinde sınıflandırılmaktadır. Burada sadece yükseköğretime kadar olan süreç ele alınmıştır.
FİNLANDİYA EĞİTİM
SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI
Finlandiya eğitim politikasının genel
hedefi, her vatandaşına fırsat eşitliği
sağlayan, yüksek kaliteli bir eğitim
imkanı sunmaktır. Tabi ki, bunu
yaparken de sosyal devlet olmanın
bir gereği olarak, ırk, cinsiyet ve gelir
farkı gözetmeksizin eğitim olanaklarını herkese eşit şekilde ulaştırmaya
çalışmaktadır. Bu doğrultuda, Finlandiya eğitim sistemi 4 anahtar kavrama
sahiptir: Kalite, Eşitlik, Etkinlik ve
Uluslararasılık (Finland Ministry of
Education and Culture, 2014:1).
Finlandiya hükümetinin eğitim hedefleri arasında, Finlandiya emek piyasalarının ihtiyaçları doğrultusunda
rekabetçi ve fonksiyonel bir eğitim
sisteminin dizayn edilmesi vardır
(Finland Ministry of Education and
Culture, 2014:2). Bu doğrultuda, okul
öncesi eğitimin, zorunlu eğitimin ve
ortaöğretimin amaçları şu şekilde
belirtilmektedir (Erginer,2012:6-7):
Okul öncesi eğitimde; Çocukların
kişiliğini tanımak, toplumun bir
birey olarak yetişmelerini ve doğal
çevreye uyumlarını sağlamak, oyun
ve eğitim ortamı oluşturarak değişik
etkinlikler ile çocukların diğer çocuklarla birlikte kişiliklerinin gelişimini
sağlamak.
Zorunlu eğitimde; Öğrencilerin becerilerinin gelişimi için onlara destek
olmak, gelecekteki eğitimleri ve iş
yaşamı için geçerli bilgileri edinmelerini sağlamak.
Ortaöğretimde; Lise eğitimi olarak ifade
edilen bu süreçte, öğrencileri, iş yaşamı
için gerekli bilgi ve becerileri kazandırarak, onların çok yönlü gelişimini
sağlamak.
FİNLANDİYA İLK VE
ORTAÖĞRETİM AŞAMALARI
Fin eğitim sisteminin aşamaları şu şekilde özetlenebilir (Hörner ve arkadaşları,
2007:255-258):
Okul Öncesi Eğitim: Okul öncesi eğitim,
6 yaşında başlamaktadır ve bu eğitim
süreci ya gönüllülük esasına bağlı günlük
bakım evlerinde ya da ilkokullara ait özel
sınıflarda verilmektedir. Finli çocukların
büyük bir bölümü bir şekilde okul öncesi
eğitim sürecine katılmaktadır.
Zorunlu Temel Eğitim: Zorunlu temel
eğitim, 7 yaşında başlamaktadır ve 9 yıl
sürmektedir. Burada öğrenciler, bulunduğu belediye sınırları içindeki istediği
okulu seçebilmektedir. Zorunlu temel
eğitimin son aşamasında, öğrenciler
tabi oldukları bazı testler yoluyla ya
Finlandiya
eğitim sistemini ön
plana çıkaran konulara
bakıldığında sınav
stresinin yaşanmadığı,
kısa ve sıkıcı olmayan
bir eğitim anlayışının
olduğu görülmektedir.
Bununla birlikte,
okullarda okutulacak
kitaplara öğretmenler
kendileri karar
vermektedir.
Temmuz - Ağustos 2014 47
DOSYA: EĞİTİM HAYATI VE MESLEK SEÇİMİ
genel liseye ya da mesleki liseye geçmektedirler. Burada sadece öğrencilerin
genel eğilimleri dikkate alınmaktadır ve
bu aşamaya kadar ise merkezi bir sınav
uygulanmamaktadır.
Lise Eğitimi: Zorunlu temel eğitimden
sonra öğrencilerin yaklaşık %95’i liseye
devam etmektedir. Lise eğitimi, genel ve
mesleki olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Genel liseye gidenlerin oranı yaklaşık
%55, meslek liselerine gidenlerin oranı
ise %40’lardadır. Her iki eğitim süreci de
3 yıl sürmektedir. Genel lise eğitiminde
çoğunlukla, üniversite eğitimine yönelik,
meslek liselerinde ise, iş hayatına yönelik
dersler söz konusudur.
FİNLANDİYA EĞİTİM
SİSTEMİNİN BAŞARI NEDENLERİ
Finli ünlü eğitim uzmanı Pasi Sahlberg,
“Finlandiya’dan Dersler” adlı makalesinde, eğitim sisteminin ön plana çıkmasında öğretmenlerin önemini şu şekilde
vurgulamaktadır (Sahlberg, 2011:34-37):
“Öğretmenler, eğitim sisteminin başarılı
olmasının temel unsurudur. Bu nedenle
öğretmenlerin eğitim süreçleri ile seçim
süreçleri çok ciddi bir biçimde gerçekleştirilmektedir. Öyle ki, tüm öğretmen
adayları öncelikle eğitim fakültesi mezunu olmalıdır ve aynı zamanda anaokulu
öğretmenleri hariç hepsinin yüksek
lisans yapmış olmaları gerekmektedir.
Tabi ki, bu yeterli bir durum değildir.
Aynı zamanda öğretmen adaylarının diploma notlarının yüksek olması yanında
sosyal yönlerinin de kuvvetli olması bir
gerekliliktir. Bununla birlikte, adaylar
zorlu sınavlardan geçirilmektedir. Böylece, her yıl ilkokul öğretmeni olarak 10
öğretmenden biri kabul edilmekte, tüm
öğretmenlik dalları için ortalama olarak
başvuru yapan 20 bin adaydan sadece 5
bini öğretmenliğe uygun bulunmaktadır.”
Finlandiya’nın başarısının arkasındaki
bir başka önemli unsur ise, kırsal ve şehir
merkezindeki öğrencilerin kendilerini ev
ortamında hissetmelerinin sağlanmasıdır.
Bu doğrultuda, öğrenciler, evinden okula
giderken özel bir üniforma giymemekte,
okula girişte ayakkabılarını çıkarıp çoraplarıyla veya terlikleriyle sınıflara girmektedirler (Eraslan,2009:242).
48 Mimar ve Mühendis
MAKALE • SÖYLEŞİ • GÖRÜŞ
Bununla birlikte, önemli başarı faktörlerinden biri de, öğrencinin tamamen okula
konsantre olmasının sağlanmasıdır. Öyle
ki, zorunlu temel eğitim boyunca, değerlendirme adına herhangi bir merkezi
sınav söz konusu değildir ve öğrenciler
öğretmenin hazırladığı sorularla değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, öğrenciler,
test sınavlarına hazırlanmak zorunda
kalmamaktadırlar, özel okul ve özel ders
kavramları da bilinmemektedir (Eraslan,2009:242).
TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ AÇISINDAN KISA
BİR DEĞERLENDİRME
Ülkemiz açısından değerlendirdiğimizde,
en büyük farkın belki de nüfusla ilgili
olduğu düşünülebilir. Öyle ki, ilk ve ortaöğretimdeki öğrenci sayımız yaklaşık
15 milyondur ve ülke nüfusunun %20’si
kadardır. Finlandiya’da ise, ilk ve ortaöğretim öğrenci sayısı 800 binler civarındadır ve nüfusun %15’i kadardır. Dolayısıyla, belki öğrenci sayısı kıyaslamasında
büyük bir fark olmasına rağmen, genel
nüfusa oranlandığında yakın değerlere
ulaşılmaktadır. Bu nedenle, nüfus faktörü
bir başarısızlık nedeni olarak algılanmamalıdır.
Bunun dışında, en büyük farklılığın ise,
eğitimde eşit imkanların sunulamaması
olduğu görülmektedir. Bu açıdan bölgeler
arasındaki gelişmişlik farkının azaltılmaya çalışılması gerekmektedir. Bununla
birlikte, ülkemizde dershanelerin kapatılıyor olması, Finlandiya’daki gibi, öğrencinin okula konsantre olmasında yararlı
bir gelişmedir. Ancak, okullardaki eğitim
kalitesi yükselmedikçe alternatif arayışların olacağı da bir gerçektir.
Ayrıca, öğretmen yetiştirme ve seçme
süreçlerimiz de yeterli değildir. Bunda
özellikle, alınacak öğretmen sayısının fazlalığı da etkili olmaktadır. Sadece merkezi
yapılan KPSS sınavı ile belirlenen öğretmenlere başka bir test dahi uygulanmamaktadır.
Sonuç olarak; Finlandiya eğitim sisteminin sahip olduğu özellikler, birçok
tarihsel, kültürel, demografik nedene
dayanmaktadır. Her ülke, bu nedenleri
göz önünde bulundurarak, eğitim sisteminin başarısından dersler çıkarmalı ve
uygulanabilirliği üzerine araştırmalar
yapmalıdır.
KAYNAKLAR
Eraslan, Ali, “Finlandiya’nın PISA’ daki
Başarısının Nedenleri: Türkiye için Alınacak
Dersler” Necatibey Eğitim Fakültesi
Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi
(EFMED) , Cilt 3, Sayı 2, Balıkesir, Aralık
2009.
Erginer, Aysun, Avrupa Birliği Eğitim
Sistemleri, Pegem Yay., Ankara, 2012.
Finland Ministry of Education and
Culture, “Education Policy in Finland”,
http://www.minedu.fi/OPM/Koulutus/
koulutuspolitiikka/?lang=en, 2014.
Finland Ministry of Education and Culture,
“Objectives and Programmes”, http://www.
minedu.fi/OPM/Koulutus/koulutuspolitiikka/
linjaukset_ohjelmat_ja_hankkeet/?lang=en,
2014.
Hörner Wolfgang, Döbert Hans, Kopp
Botho von, Mitter Wolfgang, The Education
Systems of Europe, Springer Pub., 2007.
Sahlberg, Pasi, “Lessons from Finland”,
American Educator, Summer, 2011.
Download

Finlandiya Eğitim Sistemi İle İlgili Makale Yayını