SAĞLIK KURULUŞLARINDAN
KAYNAKLANAN ATIKLARIN
SINIFLANDIRILMASI

Evsel nitelikli atıklar
Tıbbi atıklar
 Enfeksiyöz Atıklar
 Patolojik Atıklar
 Kesici Delici Atıklar
Tehlikeli atıklar

Radyoaktif atıklar


Hastane Atıkları
10%
15%
Tehlikeli
Enfekte
Evsel
75%
A. Evsel Nitelikli Atıklar

Ünitelerden kaynaklanan, başta mutfak, bahçe
ve idari birimlerde ortaya çıkan atıklar olmak
üzere kontamine olmamış atıklar

Sağlıklı insanların bulunduğu kısımlar, hasta
olmayanların muayene edildiği bölümler, idari
birimler, temizlik hizmetleri, ambar ve
atölyelerden gelen atıklar
TIBBİ ATIKLAR
Sağlık kurumlarının aktiviteleri sırasında
üretilen enfeksiyöz, patolojik ve kesicidelici atıklardır
B. TIBBİ ATIKLAR
1. ENFEKSİYÖZ ATIKLAR

Enfeksiyon yapıcı etkenleri taşıdığı bilinen veya taşıması
muhtemel










kan ve kan ürünleri
vücut sıvıları
insan dokuları, organları, anatomik parçalar
otopsi materyali, plasenta, fetus ve diğer patolojik materyali
bu tür materyal ile bulaşmış eldiven, örtü, çarşaf, bandaj, flaster,
tamponlar, eküvyon ve benzeri atıklar
hemodiyaliz ünitesi ve izolasyon odalarına ait atıklar
bakteri ve virüs tutucu hava filtreleri
mikrobiyoloji laboratuvar kültürleri ve kültür stokları
enfekte deney hayvanlarının leşleri ile enfekte hayvanlara ve
çıkartılarına temas etmiş her türlü malzeme
veterinerlik hizmetlerinden kaynaklanan atıklar
2. PATOLOJİK ATIKLAR

Cerrahi ve otopsiler sonucu ortaya çıkan:
doku, organ, vücut parçaları, insan fetüsü
 hayvan leşleri

3. KESİCİ –DELİCİ ATIKLAR

Batma, delme sıyrık ve yaralanmalara neden olabilecek atıklar:








enjektör iğnesi ve diğer tüm deri altı girişim iğneleri
iğne içeren diğer kesiciler
bistüri, lanset, bıçak
lam-lamel
cam pastör pipeti
kırılmış cam tüp
ampül
petri kapları v.b
C.TEHLİKELİ ATIK








Fiziksel veya kimyasal özelliklerinden dolayı ya da
yasal nedenler dolayısı ile özel işleme tabi olacak
atıklar
Tehlikeli kimyasallar
Sitotoksik ve sitostatik ilaçlar
Amalgam atıkları
Genotoksik ve sitotoksik atıklar
Farmasötik atıklar
Ağır metal içeren atıklar
Basınçlı kaplar
D. RADYOAKTİF ATIKLAR

Tanı ve tedavi amacıyla kullanılan ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu
mevzuatı hükümlerine göre toplanıp uzaklaştırılması gereken
radyoaktif maddeler
KİMLER RİSK ALTINDA
Doktorlar ve hemşireler
 Hastalar, refakatçi ve ziyaretçiler
 Hastane yardımcı personeli
 Atık toplama ve bertaraf personeli
 Halk

Hastane Atıkları İle Teması Olanlar
Çamaşırhane personeli
 Temizlik personeli
 Transport işçileri
 Atık bertaraf eden işçiler
 Çöp karıştıranlar
 Hayvanlar

Tıbbi Atığın Halk Sağlığı
Riskleri

Bulaşıcı hastalıklar (AİDS, Hepatit B ve C, prionlar)

Radyoaktif madde etkileri: Kanserler

Fiziksel etkiye bağlı allerjik hastalıklar

Kimyasal etkilere bağlı hastalıklar ve zehirlenmeler

Taşıyıcılar tarafından (kemirici ve sinekler) patojenlerin
yayılması
TIBBİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ,
-22/07/2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelikte
Tıbbi Atık Sorumlusu:
SAĞLIK KURULUŞLARININ;

Başhekimleri,başhekimin bulunmadığı yerlerde ise mesul
müdürler “Tıbbi Atık Sorumlusu” olarak belirlenmiştir.
Tıbbi Atıkların Kontrolü uyarınca atıkların üretilmesinden nihai
bertarafına kadar geçen sürede atık üreticileri ve yerel yöneticiler
birlikte sorumludurlar.
YÖNETMELİĞİN TIBBİ ATIK ÜRETİCİLERİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
BAŞLIKLI 8. MADDESİNDE SAĞLIK KURULUŞLARININ
YÜKÜMLÜLÜKLERİ,
I-Atıkların ayrı toplanması taşınması ve geçici depolanması ile bir kaza anında
alınacak tedbirler içeren ÜNİTE İÇİ ATIK YÖNETİM PLANINI HAZIRLAMAK,
II-Tıbbi, tehlikeli ve evsel nitelikli atıklar ile ambalaj atıklarını kaynağında ayrı
toplamak; Tıbbi atıklar ile kesici delici atıkları toplarken teknik özelliklerin bu
yönetmelikte belirtilen torbaları ve kapları kullanmak
III-Ayrı taşımak,
IV-Geçici atık deposu inşa etmek/konteyner bulundurmak,
V-Tıbbi atıkların yönetimi ile görevli personeli eğitmek, personelin özel giysilerini
sağlamak.
VI-Atıkların bertarafı ile ilgili harcamaları karşılamak,
VII-Oluşan tıbbi atık miktarını kayıt altına almak, yıl sonunda valiliğe göndermek.
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Ayrı Toplama
I- Tıbbi atıklar
* Kesici-delici atıklar
II- Evsel atıklar
III- Ambalaj atıkları
ENJEKTÖR VE İĞNELER
İDRAR SONDASI
HASTA SEKRESYONU
HEMODİYALİZ HASTALARININ KAN
İLE BULAŞMIŞ TÜM ATIKLARI
TÜM PANSUMAN MALZEMELERİ
KAN
SETLERİ
SERUM SETLERİ
İDRAR VE DIŞKI TOPLAMA KAPLARI
İNTRAKETLER
CERRAHİ MÜDAHALE VE OTOPSİ
ORGAN PARÇALARI
BESLENME SONDASI
BESİ YERİ KAPLARI
BİSTÜRİLER
2.2. Atıkların Ünite İçinde Ayrılması, Toplanması
Evsel Nitelikli Atıklar (Madde 11)
•Evsel Nitelikli Atıklar;
Tıbbi, tehlikeli ve ambalaj atıklarından ayrı siyah renkli plastik
torbalarda toplanırlar. Ünite içinde sadece bu iş için ayrılmış
taşıma araçları ile taşınarak geçici atık deposuna veya
konteynerine götürülür ayrı olarak geçici depolanırlar.
• Tıbbi atıklar ile karıştırılmazlar.
•Karıştırılmaları durumunda tıbbi atık olarak kabul edilirler.
Tıbbi Atıklar (Madde 13)
TIBBİ ATIKLAR, başta doktor, hemşire, ebe, veteriner, diş hekimi,
laboratuvar teknik elemanı olmak üzere ilgili sağlık personeli tarafından
oluşumları sırasında kaynağında diğer atıklar ile karıştırılmadan ayrı olarak
biriktirilir.
.
Sıvı tıbbi atıklar da uygun emici maddeler ile
yoğunlaştırılarak tıbbi atık torbalarına konulur.
Tıbbi atık torbalarının içeriği
hiçbir suretle sıkıştırılmaz,
torbasından çıkarılmaz,
boşaltılmaz ve başka bir kaba
aktarılmaz.
TIBBİ ATIK TORBASI
•Kırmızı renkli
•100 mikron kalınlığında
•Kırılma ve delinmeye dayanıklı
•Sızdırmaz ve taşımaya dayanıklı
•10 kg taşıma kapasiteli
Ü
• zerinde ''Tıbbi Atık''
ve/veyaUluslar arası amblem olmalı
-Bu torbalar hiçbir şekilde geri kazanılmaz ve tekrar
kullanılmaz.
2.3. Atıkların Kurum İçerisinde Taşınması
Ünite içinde uygulanan toplama programı ve
atık taşıma araçlarının izleyeceği güzergah,
hastaların tedavi olduğu yerler ile diğer
temiz alanlardan, ziyaret, hastane personeli
ve hasta trafiğinin yoğun olduğu bölgelerden
mümkün olduğunca uzak olacak şekilde
belirlenmelidir.
2.3.1. Kişisel Emniyet, Temizlik ve Dezenfeksiyon
Enfekte atıkların biriktirilmesi ve taşınmasında kullanılan tekrar
kullanılabilir özellikteki konteynerlerin her boşaltmadan sonra iyi
bir şekilde yıkanması ve dezenfekte edilmesi zorunludur
(a)
(b)
(c)
Atıkların geçici depolanması
a) Kırmızı torbaların depolanması
b) Geçici atık deposu olarak konteyner kullanımı
c) Mavi torbaların (genel atık) depolanması
*Sıcaklığın kontrol edilerek koku
oluşmasını
önlemek
için
yalıtım
kullanılır veya depo özel şekilde
soğutulur.
*Bakteri tutucu hava filtreleri kullanılır
*Hacmi en az iki günlük atığı alabilecek
boyutlarda olur.
Tıbbi atıkların konulduğu bölmenin
temizliği ve dezenfeksiyonu kuru olarak
yapılır .Bölme atıkların boşaltılmasına
müteakiben temizlenir,dezenfekte edilir
ve gerekirse ilaçlanır.
* 20 YATAK VE ÜZERİ
Ek-1 de listelenmiş olan
20 yatak üstü kuruluşlar geçici
depolama üniteleri inşa etmek
zorundadırlar
Deponun tabanı beton üzerine mozaik,
duvarları fayans ile döşenir
*Evsel nitelikli atıkların konulduğu
bölmede kanalizasyona bağlı ızgaralı bir
diranaj sistemi ve bölmenin kolaylıkla
temizlenebilmesi için basınçlı bir su
musluğu
bulunur.Bölme
atıkların
boşaltılmasını
müteakiben
temizlenir,dezenfekte
edilir,gerekirse
ilaçlanır.
Atık toplama araçlarının kolaylıkla
yanaşabileceği düzenlemeler
yapılır.
Depo Kapıları dışarı açılır veya sürmeli yapılır.Kapılar devamlı
temiz ve boyanmış
durumda olur.Tıbbi atıkların konulduğu bölmenin kapısı turuncu renge
boyanır.Üzerinde görülebilecek şekilde ve siyah renkli “Uluslar arası Biyotehlike”
amblemi ile siyah harfler ile yazılmış “Dikkat Tıbbi Atık” ibaresi bulunur.
Atıklar bertaraf sahasına taşınmadan önce 48 saatten fazla olmamak üzere bu
depolarda veya konteynerlarda bekletilebilir.Bekleme süresi geçici atık deposu
içindeki sıcaklığın 4 derece altında olması koşuluyla bir haftaya kadar uzatılabilir.
Download

Tıbbi Atık