ÝÓÀÌ-ûí ôÿàëèééÿòèíäÿ âÿ
áåéíÿëõàëã ÿëàãÿëÿðèíèí
èíêèøàôûíäà Àçÿðáàéúàíûí
þçöíÿìÿõñóñ ðîëó âàð
2015-úè èëäÿ þëêÿíèí ìöäàôèÿ
õÿðúëÿðè 1 ìèëéàðä 778,5 ìèëéîí
ìàíàò íÿçÿðäÿ òóòóëóð
Ìèëëè Ìÿúëèñäÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí 2015-úè èë äþâëÿò
áöäúÿñè ùàããûíäà” ãàíóí ëàéèùÿñèíèí ìöçàêèðÿñèíÿ áàøëàíûá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ
äÿ þëêÿìèçëÿ Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà
Òÿøêèëàò - ÝÓÀÌ àðàñûíäàêû ÿëàãÿëÿðè äàèì äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿ ñàõëàéûð. Áåëÿ êè, äþâëÿò áàø÷ûñû òÿøêèëàòûí Çèðâÿ
ýþðöøëÿðèíäÿ éàõûíäàí èøòèðàê åòìÿêëÿ áÿðàáÿð, öçâ äþâëÿòëÿðëÿ òÿøêèëàò ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùÿðòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôû
éþíöíäÿ àääûìëàð àòûð. Áèëäèðìÿê éåðèíÿ äöøÿð êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû áó âàõòà ãÿäÿð Äåìîêðàòèéà...
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Àçÿðáàéúàíû ìöñòÿãèëëèê
éîëóíäà èíêèøàô åòäèðìÿéÿ
ãàäèð áèð ïàðòèéàäûð
Áàõ ñÿh. 8
Äöíÿí Ìèëëè Ìÿúëèñäÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
2015-úè èë äþâëÿò áöäúÿñè ùàããûíäà” ãàíóí ëàéèùÿñèíèí ìöçàêèðÿñè áàøëàéûá. Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Áàø íàçèðè Àðòóð Ðàñèçàäÿ ëàéèùÿíèí ìöçàêèðÿ îëóíäóüó ïëåíàð èúëàñäà èøòèðàê åäèá. Þíúÿ Ìèëëè Ìÿúëèñèí ñÿäðè Îãòàé ßñÿäîâ äåéèá êè,
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí åëìè ÿñàñëàð öçÿðèíäÿ ãóðóëìóø...
Áàõ ñÿh. 3
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí íÿøð îëóíóð. 19 íîéàáð 2014-úö èë, ÷ÿðøÿíáÿ / ¹ 210 (4369). Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí îðãàíû. Ãèéìÿòè 40 ãÿïèê
Àçÿðáàéúàí Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíäà
ÿí ýöúëö èãòèñàäèééàòà ìàëèê îëàí þëêÿäèð
Ïðåçèäåíòèí èø ýöíö
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Òàëåù Ìÿùÿììÿä îüëó Çèéàäîâóí Áàêû Áåéíÿëõàëã Äÿíèç Òèúàðÿò Ëèìàíûíûí Áàø äèðåêòîðó òÿéèí åäèëìÿñè ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Åë÷èí Èñìàéûë îüëó Ìèðçÿéåâèí
Áàêû Áåéíÿëõàëã Äÿíèç Òèúàðÿò Ëèìàíûíûí Áàø äèðåêòîðó âÿçèôÿñèíäÿí àçàä åäèëìÿñè ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Ãàçàõ Ðàéîí Ìÿùêÿìÿñèíèí
ùàêèìè Åëíóð Ìóõòàð îüëó Úÿáèéåâèí ñÿëàùèééÿòëÿðèíÿ âàõòûíäàí ÿââÿë õèòàì âåðèëìÿñè ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Íàõ÷ûâàí Øÿùÿð Ìÿùêÿìÿñèíèí
ñÿäðè Ùöñåéí Ìÿììÿä îüëó Ìÿììÿäîâóí èø éåðèíèí äÿéèøäèðèëìÿñè ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Àçÿðáàéúàí Êîîïåðàñèéà Óíèâåðñèòåòè âÿ Áàêû Áèçíåñ âÿ Êîîïåðàñèéà Êîëëåúèíèí ÿìÿêäàøëàðûíà ôÿõðè àäëàðûí âåðèëìÿñè ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Àçÿðáàéúàí Êîîïåðàñèéà Óíèâåðñèòåòè âÿ Áàêû Áèçíåñ âÿ Êîîïåðàñèéà Êîëëåúèíèí ÿìÿêäàøëàðûíûí “Òÿðÿããè” ìåäàëû èëÿ òÿëòèô åäèëìÿñè ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Äèíè òîëåðàíòëûüûí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñèíÿ äàèð áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñ Áàêû áÿéàíàòûíûí ãÿáóëó èëÿ áàøà ÷àòûá
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ: Ñîí îí èë ÿðçèíäÿ Àçÿðáàéúàí ÿùÿìèééÿòëè èãòèñàäè èíêèøàô äþâðöíö éàøàìûøäûð
Ðóñèéà: ýåîñèéàñè
ñòðàòåýèéàíûí äþíöø íþãòÿñè
Àçÿðáàéúàí ìóëòèêóëòóðàëèçìè
áàøãà þëêÿëÿð ö÷öí þðíÿêäèð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ùÿð èë íîéàáðûí 16-ñû òàðèõè äöíéàäà Áåéíÿëõàëã Òîëåðàíòëûã Ýöíö êèìè ãåéä îëóíóð.
Áó ýöíöí ÿñàñû 1995-úè èë íîéàáðûí 16-äà ãîéóëóá. Ùÿìèí òàðèõäÿ ÓÍÅÑÚÎ-íóí 185 öçâ þëêÿñè “Òîëåðàíòëûã
ïðèíñèïëÿðèíèí èçàùû”èëÿ áàüëû ñÿíÿä ãÿáóë åäèá. Áåëÿëèêëÿ, ùÿð èë áó òàðèõ ìöõòÿëèô ìÿäÿíèééÿò âÿ äèíëÿðèí ïëàíåòèìèçäÿ áèðýÿ éàøàìàñûíûí ìöìêöíëöéö...
Áàõ ñÿh. 6
Ñîí çàìàíëàð Êðåìëèí ýåîñèéàñè ôÿàëëûüûíûí àðòäûüû
ìöøàùèäÿ îëóíóð. Áó, ýåíèø áèð ìÿêàíäà úÿðÿéàí
åäÿí ùàäèñÿëÿðäÿ þçöíö ýþñòÿðèð. Óêðàéíàäàí Ìÿðêÿçè Àñèéàéà ãÿäÿð áþéöê áèð ìÿêàíäà Ìîñêâà þç èðàäÿñèíè îðòàéà ãîéóá. Îíóí Éàõûí Øÿðãäÿ äÿ Ãÿðáèí ññåíàðèëÿðèíÿ çèää àääûìëàð àòìàñûíäàí éàçûëûð. Åêñïåðòëÿð
áóíëàðûí Ðóñèéàíûí ýåîñèéàñè ìþâãåéèíÿ íåúÿ òÿñèð
åäÿúÿéèíè òÿùëèë åäèðëÿð. Åòèðàô åäèëìÿëèäèð êè, Ìîñêâà
ö÷öí ùå÷ äÿ öðÿêà÷àí îëìàéàí âàðèàíòëàð èñòèñíà åäèëìèð. Ùÿòòà Ðóñèéàíûí äöíéà ëèäåðëèéè ö÷öí èìêàíëàðûíûí
éåòÿðëè îëìàäûüû äà âóðüóëàíûð. Ãÿðáèí ñàíêñèéàëàðûíûí
Ðóñèéàíûí âàëéóòà áàçàðûíà òÿñèðè àðòûã þçöíö áöðóçÿ
âåðìÿéÿ áàøëàéûá. Ðóáëóí ãûñà ìöääÿòäÿ ÀÁØ äîëëàðû
âÿ àâðîéà íèñáÿòÿí äÿéÿðäÿí äöøìÿñè îðòàéà áèð ÷îõ
ñóàëëàð ÷ûõàðûá. Åêñïåðòëÿð áó ïðîñåñèí ôîíóíäà þëêÿíèí
ýÿëÿúÿéè èëÿ áàüëû ïðîãíîçëàð âåðèðëÿð. Äàùà ÷îõ ãëîáàë
ñèéàñÿòäÿ Ìîñêâàíûí îéíàéà áèëÿúÿéè ðîëó âÿ òóòàúàüû
éåðè ìàðàã äîüóðóð. Åòèðàô åäÿê êè, áó ìÿñÿëÿäÿ ìöòÿõÿññèñëÿð éåêäèë ôèêèðäÿ äåéèëëÿð. Ìöõòÿëèô âåðñèéàëàð èðÿëè ñöðöëöð, ññåíàðèëÿðäÿí áÿùñ åäèëèð...
Áàõ ñÿh. 7
Àçÿðáàéúàí èëÿ Áèðëÿøìèø
ßðÿá ßìèðëèêëÿðè àðàñûíäà
ôþâãÿëàäÿ ùàëëàð ñàùÿñèíäÿ
ÿìÿêäàøëûã ìöçàêèðÿ åäèëèá
Àçÿðáàéúàí èëÿ Áèðëÿøìèø
ßðÿá ßìèðëèêëÿðè àðàñûíäà
ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàô ñÿâèééÿñè
ìÿìíóíëóã äîüóðóð
Íîéàáðûí 18-äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
ôþâãÿëàäÿ ùàëëàð íàçèðè,
ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Êÿìàëÿääèí Ùåéäÿðîâ þëêÿìèçäÿ ñÿôÿðäÿ îëàí...
Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè èøëÿð íàçèðè Åëìàð Ìÿììÿäéàðîâ Áèðëÿøìèø ßðÿá
ßìèðëèêëÿðèíèí èãòèñàäèééàò
íàçèðè, èãòèñàäè, òèúàðÿò âÿ
òåõíèêè ÿìÿêäàøëûã...
Áàõ ñÿh. 2
Áàõ ñÿh. 2
Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí,
Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè:
Äöíéà ùÿãèãÿòëÿðè áèëìÿëèäèð
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ìèëëè Òÿùëöêÿñèçëèê Íàçèðëèéè, ßñèð âÿ èòêèí äöøìöø, ýèðîâ ýþòöðöëìöø âÿòÿíäàøëàðëà ÿëàãÿäàð Äþâëÿò Êîìèññèéàñû âÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Äþâëÿò Èäàðÿ÷èëèê Àêàäåìèéàñûíûí áèðýÿ òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ “Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè...
Áàõ ñÿh. 4
ÀÒßÒ-èí Áàêû ëàéèùÿ ÿëàãÿëÿíäèðèúèñè, Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòè, Ãàôãàç Ìöñÿëìàíëàðû Èäàðÿñè âÿ ÓÍÅÑÚÎ öçðÿ
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìèëëè Êîìèññèéàñûíûí áèðýÿ
òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ Áàêûäà èëê äÿôÿ êå÷èðèëÿí “Äèíè òîëåðàíòëûüûí
ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñè (Àçÿðáàéúàí ìîäåëè, ÀÒßÒ ðåýèîíó
âÿ îíóí ùöäóäëàðûíäàí êÿíàðäà ÷àüûðûøëàð)” ìþâçóñóíäà
áåéíÿëõàëã êîíôðàíñ íîéàáðûí 18-äÿ áÿéàíàòûí ãÿáóëó èëÿ
áàøà ÷àòûá. ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, êîíôðàíñûí “Ãëîáàëëàøàí äöíéàäà äèíè ðàäèêàëëàøìà ìåéèëëÿðèíèí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû” ìþâçóñóíäà ñåññèéàñûíäà ÷ûõûø åäÿíëÿð äöíéàäà äèíè çÿìèíäÿ ìöíàãèøÿëÿðèí àðòìàñûíûí íàðàùàòëûã äîüóðäóüóíó áèëäèðèáëÿð. Ãåéä åäèëèá êè, ùÿð áèð úÿìèééÿòäÿ èíñàíëàð
ãàðøûëûãëû àíëàøìà, ñöëù øÿðàèòèíäÿ áèðýÿ éàøàìàüû þéðÿíìÿëèäèðëÿð. Ãàôãàç Ìöñÿëìàíëàðû Èäàðÿñèíèí (ÃÌÈ) ñÿäðè
øåéõöëèñëàì Àëëàùøöêöð Ïàøàçàäÿ...
Áàõ ñÿh. 2
Ùöñåéí Úàâèäèí ÿñÿðëÿðèíèí
Òöðêèéÿ íÿøðèíèí Êèïð Éàõûí Äîüó
Óíèâåðñèòåòèíäÿ òÿãäèìàòû îëóá
Øèìàëè Êèïðäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí Éàõûí Äîüó Óíèâåðñèòåòèíäÿ ýþðêÿìëè Àçÿðáàéúàí øàèðè âÿ
äðàìàòóðãó Ùöñåéí Úàâèäèí
ÿñÿðëÿðèíèí Òöðêèéÿäÿ èëê íÿøðèíèí òÿãäèìàòû êå÷èðèëèá. Àçÿðáàéúàí, Òöðêèéÿ âÿ Øèìàëè Êèïðè
òÿìñèë åäÿí çèéàëûëàðûí...
Òÿúàâöçêàðûí òÿõðèáàòû:
Àçÿðáàéúàí îðäóñóíóí
ëàéèãëè úàâàáû
Ñëîâåíèéàíûí Àçÿðáàéúàí
èëÿ äÿðèí êþêëÿðÿ ÿñàñëàíàí
ñûõ ÿëàãÿëÿðè âàð
Ãàðàáàü ñÿìàñûíäà
åðìÿíè ùÿðáè ùåëèêîïòåðèíèí âóðóëìàñû Èðÿâàíäà
÷àøãûíëûã éàðàäûá. Ùàäèñÿíèí òÿôÿððöàòûíû þç âÿòÿíäàøëàðûíà èçàù åäÿ áèëìÿéÿí Åðìÿíèñòàí...
...Ñëîâåíèéàíûí Àçÿðáàéúàí èëÿ äÿðèí êþêëÿðÿ ÿñàñëàíàí ñûõ ÿëàãÿëÿðè âàð. Ñîí
èêè èëäÿ þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà
ñèéàñè äèàëîã èíòåíñèâëÿøèá,
åëÿúÿ äÿ èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã ñöðÿòëÿ èíêèøàô åäèð...
Áàõ ñÿh. 5
Áàõ ñÿh. 5
Áàõ ñÿh. 3
2
www.yeniazerbaycan.com
19 íîéàáð 2014-úö èë, ÷ÿðøÿíáÿ / ¹ 210 (4369)
Àçÿðáàéúàí Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíäà
ÿí ýöúëö èãòèñàäèééàòà ìàëèê îëàí þëêÿäèð
Ìÿëóìäóð êè, ùÿòòà áÿçè èíêèøàô åòìèø
äþâëÿòëÿð áåëÿ áèð íå÷ÿ èë áóíäàí ÿââÿë
áàøëàéàí ãëîáàë ìàëèééÿ-èãòèñàäè áþùðàíûí
àúû ôÿñàäëàðûíäàí ùÿëÿ äÿ òàì éàõà ãóðòàðà áèëìÿéèáëÿð. Ðåýèîíàë âÿ ãëîáàë ìèãéàñäà àéðû-àéðû þëêÿëÿð úèääè ñîñèàë-èãòèñàäè
êàòàêëèçìëÿðëÿ öçëÿøèð, ìàëèééÿ ÷àòûøìàçëûüû öçöíäÿí ñîñèàë ëàéèùÿëÿðè èõòèñàðà ñàëûð,
ìààøëàðû, ïåíñèéàëàðû àçàëäûð, èø éåðëÿðèíè
êöòëÿâè ñóðÿòäÿ áàüëàéûðëàð. Àçÿðáàéúàí
èñÿ íÿèíêè èãòèñàäè-ìàëèééÿ äàéàíûãëûëûüûíû
ãîðóìàüà ìöâÿôôÿã îëóá, åéíè çàìàíäà,
þç ïîòåíñèàëûíû èëáÿèë ýåíèøëÿíäèðÿðÿê áó
ÿñàñäà þëêÿäÿ ÿùàëèíèí ñîñèàë ðèôàùûíû äàùà äîëüóí øÿêèëäÿ òÿìèí åäèð.
Ñîí 10 èëäÿ Àçÿðáàéúàíäà
öìóìè äàõèëè ìÿùñóë
3 äÿôÿäÿí ÷îõ àðòûá êè,
áó äà äöíéàäà ÿí éàõøû
ýþñòÿðèúèëÿðäÿíäèð
Ñîí 10 èëèí ñòàòèñòèê ýþñòÿðèúèëÿðèíÿ
íÿçÿð ñàëäûãäà Àçÿðáàéúàíûí áöòöí ñàùÿëÿðäÿ äèíàìèê èíêèøàôà íàèë îëäóüó àéäûí ýþðöíöð. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
þòÿí ùÿôòÿ Áóäàïåøòäÿ Ìàúàðûñòàí Ìèëëè
Òåëåâèçèéàñûíûí ìöõáèðèíÿ ìöñàùèáÿñèíäÿ âóðüóëàäûüû êèìè: “Ñîí îí èë ÿðçèíäÿ
Àçÿðáàéúàí ÿùÿìèééÿòëè èãòèñàäè èíêè-
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ: Ñîí îí èë ÿðçèíäÿ Àçÿðáàéúàí ÿùÿìèééÿòëè èãòèñàäè èíêèøàô äþâðöíö éàøàìûøäûð
âÿ êÿíäëÿðèí ñèìàñû äÿéèøèá. Ðåñïóáëèêàíûí äàâàìëû èãòèñàäè èíêèøàôû ïàðàëåë ñóðÿòäÿ þëêÿäÿ ôÿàë ÿùàëèíèí ìÿøüóëëóüóíóí òÿìèí åäèëìÿñè, éîõñóëëóüóí àðàäàí
ãàëäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ àðäûúûë òÿäáèðëÿð ýþðöëìÿñèíÿ èìêàí âåðèð. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ áóíóíëà áàüëû áèëäèðèá: “Áèç,
ùÿì÷èíèí èøñèçëèéèí âÿ éîõñóëëóüóí
÷îõ àøàüû ñÿâèééÿéÿ - òÿãðèáÿí 5 ôàèçÿ
ãÿäÿð àçàëäûëìàñûíà íàèë îëìóøóã”.
Þëêÿìèçèí ìàëèééÿ âÿçèééÿòè äÿ êèôàéÿò ãÿäÿð ñàáèòäèð. Ùàçûðäà Àçÿðáàéúàíûí ñòðàòåæè âàëéóòà åùòèéàòëàðûíûí ùÿúìè
53 ìèëéàðä äîëëàðû þòöá êè, áó äà êèôàéÿò
ãÿäÿð áþéöê ðÿãÿìäèð. Ðåñïóáëèêàìûçûí
õàðèúè áîðúëàíìàñûíûí ÷îõ àøàüû ñÿâèééÿäÿ ñàõëàíûëìàñû ìÿìíóíëóã äîüóðóð.
Ãåéä åäÿê êè, ùàçûðäà ðåñïóáëèêàìûçûí
õàðèúè áîðúëàíìàñû öìóìè äàõèëè ìÿùñóëà íèñáÿòäÿ úÿìè 8 ôàèç òÿøêèë åäèð. Ìàëèééÿ âÿçèééÿòèíèí ñàáèò îëìàñû, ùÿì÷èíèí
õàðèúè áîðúëàíìàíûí îïòèìàë ñÿâèééÿäÿ
ñàõëàíûëìàñû Àçÿðáàéúàíû èíâåñòèñèéà ãîéóëóøó áàõûìûíäàí úÿëáåäèúè þëêÿéÿ ÷åâèðèá. Õàðèúè ñÿðìàéÿäàðëàð Àçÿðáàéúàíäàêû ÿëâåðèøëè èíâåñòèñèéà ìöùèòèíè, èíâåñòèñèéàëàðûí äþâëÿò ñÿâèééÿñèíäÿ ãîðóíìàñûíû, åëÿúÿ äÿ, ìþùêÿì äàõèëè ñàáèòëèéè,
“Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòû Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíóí èãòèñàäèééàòûíäà 75 ôàèçäÿí àðòûã ïàéà ìàëèêäèð”
øàô äþâðöíö éàøàìûøäûð”.
Ðåñïóáëèêàìûçäà áÿùñ îëóíàí äþâðäÿ ùÿð áèð þëêÿíèí èãòèñàäèééàòûíûí äàéàíûãëûëûüûíû øÿðòëÿíäèðÿí öìóìè äàõèëè
ìÿùñóë èñòåùñàëûíäà 3 äÿôÿäÿí ÷îõ àðòûìà íàèë îëóíóá. Áó, äöíéàäà àíàëîãó îëìàéàí áèð ùàëäûð, ùå÷ áèð þëêÿ 10 èë ÿðçèíäÿ áåëÿ éöêñÿê èíêèøàô ýþñòÿðèúèñè ÿëäÿ
åòìÿéèá. Äàâàìëû èíêèøàô ñàéÿñèíäÿ
Àçÿðáàéúàí áöòöí ïàðàìåòðëÿð áàõûìûíäàí Úÿíóáè Ãàôãàçûí ëèäåð äþâëÿòèíÿ
÷åâðèëèá. Áÿùñ îëóíàí ìöñàùèáÿäÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ áó úÿùÿòÿ äèããÿò ÷ÿêÿðÿê âóðüóëàéûá: “Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòû Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíóí èãòèñàäèééàòûíäà 75 ôàèçäÿí àðòûã ïàéà
ìàëèêäèð”.
Áåëÿëèêëÿ, Àçÿðáàéúàíûí èãòèñàäè èíêèøàôû âÿ áóíóí ìÿíòèãè íÿòèúÿñè êèìè ñèéàñè íöôóçó î ñÿâèééÿéÿ ÷àòûá êè, ðåýèîíäà
ùÿð ùàíñû áèð ëàéèùÿíèí ðåàëëàøäûðûëìàñû
þëêÿìèçèí èøòèðàêû îëìàäàí ãåéðè-ìöìêöíäöð.
Þëêÿ èãòèñàäèééàòûíûí ùÿúìèíèí äöíéàäà àíàëîãó îëìàéàí ñÿâèééÿäÿ ýåíèøëÿíìÿñè ïàðàëåë ñóðÿòäÿ áöäúÿ õÿðúëÿðèíèí 20 äÿôÿ àðòìàñû èëÿ íÿòèúÿëÿíèá. Ðåñïóáëèêàìûçäà ýåíèøìèãéàñëû èíôðàñòðóêòóð
âÿ ñîñèàë ìÿçìóíëó ëàéèùÿëÿð ðåàëëàøäûðûëûð. Èíòåíñèâ ñóðÿòäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí
àáàäëûã-ãóðóúóëóã èøëÿðè ñàéÿñèíäÿ øÿùÿð
ðåñïóáëèêàìûçûí áåéíÿëõàëã ìèãéàñäà
åòèáàðëû òÿðÿôäàø èìèúè ãàçàíìàñûíû éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðÿðÿê þëêÿìèçäÿ èãòèñàäèééàòûí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðèíÿ ìÿìíóíèééÿòëÿ ñÿðìàéÿëÿð éàòûðìàã èñòÿéèðëÿð. Ñîí
áÿäÿí éàðàðëàíìàã íèééÿòèíè áÿéàí
åäèáëÿð.
Áÿñ þëêÿìèçèí óüóðëàðûíû øÿðòëÿíäèðÿí, Àçÿðáàéúàíû ðåýèîíàë ëèäåð äþâëÿòÿ
÷åâèðÿí àìèëëÿð ùàíñûëàðäûð? Áóðàäà
ÿñàñû õàëãûìûçûí Öìóììèëëè ëèäåðè Ùåéäÿð ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí ãîéóëàí âÿ ñîí 10
èëäÿí àðòûã áèð äþâðäÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì
ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí óüóðëà äàâàì åòäèðèëÿí
ìÿãñÿäéþíëö ñèéàñÿò ùÿëëåäèúè ðîë îéíàéûá. Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò áàø÷ûñû áÿùñ
îëóíàí ìöñàùèáÿñèíäÿ þëêÿìèçèí óüóðëàðûíû øÿðòëÿíäèðÿí àìèëëÿðÿ äèããÿò ÷ÿêÿðÿê áèëäèðèá: “Áèç ÷îõñàéëû èãòèñàäè èñëà-
“Áèç ÷îõñàéëû èãòèñàäè èñëàùàòëàð ùÿéàòà êå÷èðìèøèê âÿ ùÿì÷èíèí
äöíéàíûí àïàðûúû åíåðýåòèêà øèðêÿòëÿðè òÿðÿôèíäÿí íåôò âÿ ãàç ñåêòîðóíà èíâåñòèñèéàëàðûí éàòûðûëìàñûíà íàèë îëìóøóã”
10 èëäÿ Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòûíà 160
ìèëéàðä äîëëàðäàí ÷îõ èíâåñòèñèéà éþíÿëäèëèá. Þòÿí èë èñÿ þëêÿ èãòèñàäèééàòûíûí
ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðèíÿ éþíÿëäèëÿí èíâåñòèñèéàëàðûí ùÿúìè 28 ìèëéàðä äîëëàðû þòöá.
Àçÿðáàéúàíûí äèíàìèê
èãòèñàäè èíêèøàôû äöíéàäà
íöìóíÿâè ìîäåë êèìè
äÿéÿðëÿíäèðèëèð
Àçÿðáàéúàíûí ùÿòòà ãëîáàë èãòèñàäèìàëèééÿ áþùðàíû èëëÿðèíäÿ áåëÿ ìþùêÿì
èãòèñàäè äàéàíûãëûëûã íöìàéèø åòäèðìÿñè
âÿ áþéöê óüóðëàðà èìçà àòìàñû áåéíÿëõàëã ìèãéàñäà óüóðëó ìîäåë êèìè äÿéÿðëÿíäèðèëèð. Òÿñàäöôè äåéèë êè, äöíéàíûí àéðû-àéðû þëêÿëÿðè Àçÿðáàéúàíûí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàô ñàùÿñèíäÿ ãàçàíäûüû òÿúðö-
ùàòëàð ùÿéàòà êå÷èðìèøèê âÿ ùÿì÷èíèí
äöíéàíûí àïàðûúû åíåðýåòèêà øèðêÿòëÿðè
òÿðÿôèíäÿí íåôò âÿ ãàç ñåêòîðóíà èíâåñòèñèéàëàðûí éàòûðûëìàñûíà íàèë îëìóøóã. Áóíà ýþðÿ äÿ åíåðæè àìèëè, öñòÿýÿë èñëàùàòëàð âÿ åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí
ñàòûøûíäàí ÿëäÿ åòäèéèìèç àêòèâëÿðèí èíñàí êàïèòàëûíà èíâåñòèñèéà ãèñìèíäÿ
éàòûðûëìàñû áèçÿ èãòèñàäèééàòûìûçû øàõÿëÿíäèðìÿê èìêàíûíû âåðäè”.
Áó ìÿãàìäà ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð
êè, Àçÿðáàéúàíûí áó ýöí áåéíÿëõàëã
ìèãéàñäà äöíéàäà óüóðëó ìîäåë êèìè
ãÿáóë åäèëÿí äàâàìëû èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíûí ÿñàñû ìÿùç Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâèí ÷îõ áþéöê ñÿéëÿðè ùåñàáûíà
1994-úö èë ñåíòéàáðûí 20-äÿ Áàêûäà äöíéàíûí àëòû äþâëÿòèíè òÿìñèë åäÿí 11 òðàíñìèëëè íåôò øèðêÿòèíèí èøòèðàêû èëÿ Õÿçÿðäÿêè
“Àçÿðè-×ûðàã-Ýöíÿøëè” éàòàüûíûí áèðýÿ èø-
ëÿíìÿñèíÿ äàèð “ßñðèí ìöãàâèëÿñè” àäûíû
àëàí áåéíÿëõàëã êîíòðàêòûí èìçàëàíìàñû
èëÿ ãîéóëóá. Áóíóíëà äà Õÿçÿð Àçÿðáàéúàíûí ñÿéëÿðè ñàéÿñèíäÿ õîøìÿðàìëû
áåéíÿëõàëã ÿìÿêäàøëûã ìÿðêÿçèíÿ ÷åâðèëèá. “ßñðèí ìöãàâèëÿñè”íèí èìçàëàíìàñû
“Àçÿðè-×ûðàã-Ýöíÿøëè” éàòàüûíûí áåéíÿëõàëã êîíñîðñèóì òÿðÿôèíäÿí óçóí èëëÿð ÿðçèíäÿ óüóðëó èñòèñìàðû èëÿ íÿòèúÿëÿíèá. Èíäèéÿäÿê ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ 2,5 ìèëéàðä
áàðåë íåôò ùàñèë îëóíóá âÿ òÿõìèíÿí 30
ìèëéàðä äîëëàð ùÿúìèíäÿ èíâåñòèñèéà éàòûðûëûá. Ñîí 20 èëäÿ Õÿçÿðäÿ óüóðëó áåéíÿëõàëã ÿìÿêäàøëûã Àçÿðáàéúàíà áþéöê äè-
ÀÒßÒ-èí Áàêû ëàéèùÿ ÿëàãÿëÿíäèðèúèñè, Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòè, Ãàôãàç
Ìöñÿëìàíëàðû Èäàðÿñè âÿ ÓÍÅÑÚÎ öçðÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìèëëè
Êîìèññèéàñûíûí áèðýÿ òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ
Áàêûäà èëê äÿôÿ êå÷èðèëÿí “Äèíè òîëåðàíòëûüûí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñè (Àçÿðáàéúàí ìîäåëè, ÀÒßÒ ðåýèîíó âÿ
îíóí ùöäóäëàðûíäàí êÿíàðäà ÷àüûðûøëàð)” ìþâçóñóíäà áåéíÿëõàëã êîíôðàíñ
íîéàáðûí 18-äÿ áÿéàíàòûí ãÿáóëó èëÿ
áàøà ÷àòûá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, êîíôðàíñûí
“Ãëîáàëëàøàí äöíéàäà äèíè ðàäèêàëëàøìà ìåéèëëÿðèíèí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû”
ìþâçóñóíäà ñåññèéàñûíäà ÷ûõûø åäÿíëÿð äöíéàäà äèíè çÿìèíäÿ ìöíàãèøÿëÿðèí àðòìàñûíûí íàðàùàòëûã äîüóðäóüóíó áèëäèðèáëÿð. Ãåéä åäèëèá êè, ùÿð áèð
úÿìèééÿòäÿ èíñàíëàð ãàðøûëûãëû àíëàøìà, ñöëù øÿðàèòèíäÿ áèðýÿ éàøàìàüû
þéðÿíìÿëèäèðëÿð.
Ãàôãàç Ìöñÿëìàíëàðû Èäàðÿñèíèí
(ÃÌÈ) ñÿäðè øåéõöëèñëàì Àëëàùøöêöð
Ïàøàçàäÿ áó êîíôðàíñûí äöíéà ìèãéàñûíäà öçëÿøäèéèìèç áÿçè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëè éîëóíäà ÿìÿêäàøëûã ñàùÿñèí-
ãàðøûäóðìà éàðàòìàã èñòÿéÿíëÿðèí
ìÿêðëè íèééÿòëÿðèíè ïó÷à ÷ûõàðìàëû,
åêñòðåìèçìèí, êñåíîôîáèéàíûí ãàðøûñûíû áèðýÿ ñÿéëÿðëÿ àëìàëûéûã.
ÃÌÈ-íèí ñÿäðè äåéèá êè, áó êîíôðàíñûí òÿøêèëèíè óüóðëó àääûì ùåñàá
åòìÿê îëàð. Áèç äèíè ìÿðêÿçëÿðèí áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð, î úöìëÿäÿí ÁÌÒ,
ÓÍÅÑÚÎ, Àâðîïà Øóðàñû èëÿ ÿìÿêäàøëûüûíûí âàúèáëèéèíè ÿââÿëëÿð äÿ áèëäèðìèøèê, áó ýöí äÿ áóíó òÿêðàð åäèðèê.
Àçÿðáàéúàíäà ùÿð çàìàí ìèëëè âÿ
áÿøÿðè äÿéÿðëÿðÿ áþéöê þíÿì âåðèëäèéèíè äåéÿí øåéõöëèñëàì Àëëàùøöêöð Ïàøàçàäÿ þëêÿìèçèí èãòèñàäè, ñèéàñè, äèïëîìàòèê ñàùÿëÿðäÿ óüóðëàðûíûí, íöìóíÿâè äèíè-ìÿíÿâè ùÿéàòûíûí äöíéàíûí
äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿ îëäóüóíó ñþéëÿéèá.
Âÿòÿíäàøëàðûí äåìîêðàòèê àçàäëûãëàðûíûí, ôóíäàìåíòàë èíñàí ùöãóãëàðûíûí,
î úöìëÿäÿí äèíè åòèãàä àçàäëûüûíûí òÿìèí îëóíäóüóíó áèëäèðÿí Àëëàùøöêöð
Ïàøàçàäÿ ãåéä åäèá êè, þëêÿìèçäÿ
äþâëÿò-äèí ìöíàñèáÿòëÿðè êîíñòðóêòèâ,
ñÿìÿðÿëè ÿìÿêäàøëûã, ãàðøûëûãëû åòèìàä
âÿ åùòèðàì çÿìèíèíäÿ èíêèøàô åäèð.
Øåéõöëèñëàì äåéèá êè, Àçÿðáàéúàíäàêû
ìþâúóä òîëåðàíòëûã ìîäåëè áöòöí äöíéà, î úöìëÿäÿí ÀÒßÒ ìÿêàíû ö÷öí
îëäóãúà äÿéÿðëèäèð. Áèç Àçÿðáàéúàí
õàëãû îëàðàã äöíéà äþâëÿòëÿðè èëÿ òÿúðöáÿíè áþëöøìÿéÿ, áÿøÿðèééÿòèí ìÿíÿâè
ìÿäÿíèééÿò õÿçèíÿñèíÿ òþùôÿìèçè
áÿõø åòìÿéÿ ùàçûðûã.
ÀÒßÒ-èí Áàêû ëàéèùÿ ÿëàãÿëÿíäèðèúèñè Àëåêñèñ Øàõòàõòèíñêè ùàçûðäà
ÀÒßÒ ìÿêàíûíäà ìöõòÿëèô ïðîáëåìëÿðèí ìöøàùèäÿ îëóíäóüóíó áèëäèðèá.
Ãåéä åäèëèá êè, äèíëÿðèí âåðäèéè ìåñàæëàðû, òîëåðàíòëûã èäåàëëàðûíû éàéìàã çÿðóðèäèð. Äèíè äþçöìñöçëöê, ðàäèêàëèçì
áåéíÿëõàëã òÿùëöêÿñèçëèéÿ ÿñàñ òÿùäèäëÿðäèð. Äèíè òîëåðàíòëûãëà áàüëû òÿäáèðëÿðè
“Áèç, ùÿì÷èíèí èøñèçëèéèí âÿ éîõñóëëóüóí ÷îõ àøàüû ñÿâèééÿéÿ òÿãðèáÿí 5 ôàèçÿ ãÿäÿð àçàëäûëìàñûíà íàèë îëìóøóã”
áöòöí ðåýèîíëàðûíäà òàðèõÿí ôîðìàëàøàí
ÿíÿíÿëÿð, éåðëè ÿìÿê âÿ õàììàë åùòèéàòëàðû íÿçÿðÿ àëûíìàãëà éàðàäûëàí ìöàñèð
èñòåùñàëàòëàð óüóðëà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð.
Äþâëÿò ïðîãðàìëàðûíà óéüóí îëàðàã éåð-
“Åíåðæè àìèëè, öñòÿýÿë èñëàùàòëàð âÿ åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí ñàòûøûíäàí ÿëäÿ åòäèéèìèç àêòèâëÿðèí èíñàí êàïèòàëûíà èíâåñòèñèéà ãèñìèíäÿ
éàòûðûëìàñû áèçÿ èãòèñàäèééàòûìûçû øàõÿëÿíäèðìÿê èìêàíûíû âåðäè”
âèäåíäëÿð ýÿòèðèá. Þëêÿíèí íåôò ñÿíàéåñèíäÿ éåíè òåõíîëîýèéàëàð òÿòáèã îëóíóá,
÷îõëó ñàéäà éåíè èø éåðëÿðè à÷ûëûá. “ßñðèí
ìöãàâèëÿñè” ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ÿëäÿ îëóíàí
ýÿëèðëÿð Àçÿðáàéúàíûí ìàëèééÿ èìêàíëàðûíû ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ ýåíèøëÿíäèðèá.
Àçÿðáàéúàí ãûñà ìöääÿòäÿ èíâåñòèñèéà
èäõàë åäÿí þëêÿäÿí ñÿðìàéÿ èõðàú åäÿí
þëêÿéÿ ÷åâðèëèá. Òöðêèéÿ, Ýöðúöñòàí, Óêðàéíà, Ðóìûíèéà, Èñâå÷ðÿ âÿ äèýÿð þëêÿëÿðèí ñÿðìàéÿ áàçàðëàðûíäà Àçÿðáàéúàíûí ïàéû ýåòäèêúÿ àðòûð.
Àçÿðáàéúàíûí óüóðëó
íåôò ñòðàòåýèéàñû
äàâàìëû èñëàùàòëàðëà
òàìàìëàíûð
Àçÿðáàéúàíûí óüóðëó èíêèøàô ìîäåëè-
Äèíè òîëåðàíòëûüûí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñèíÿ äàèð áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñ Áàêû áÿéàíàòûíûí ãÿáóëó èëÿ áàøà ÷àòûá
äÿ éåíè ìÿðùÿëÿéÿ
âÿñèëÿ îëìàñû âÿ òåððîðèçì, ðàäèêàëèçì
êèìè ãëîáàë ïðîáëåìëÿðèí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû èëÿ áàüëû ñÿìÿðÿëè ìöçàêèðÿëÿðèí
àïàðûëìàñû áàõûìûíäàí òàðèõè ùàäèñÿ îëäóüóíó ãåéä åäèá.
Àçÿðáàéúàíäà
ìóëòèêóëòóðàëèçì äÿéÿðëÿðèíèí èíêèøàôû
ö÷öí ÿìÿëè àääûìëàð
àòûëäûüûíû ñþéëÿéÿí
øåéõöëèñëàì áèëäèðèá
êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí òÿøÿááöñö âÿ ùèìàéÿñè èëÿ êå÷èðèëÿí ÿíÿíÿâè
Áåéíÿëõàëã Ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû Äèàëîã
ôîðóìëàðû, Ùóìàíèòàð ôîðóìëàð áó èäåéàëàðà ñàäèãëèéèìèçèí áàðèç ñöáóòóäóð.
Ãàôãàç Ìöñÿëìàíëàðû Èäàðÿñèíèí
ñÿäðè äåéèá: “Áèç ìöàñèð äþâðöí ãëîáàë áÿëàëàðûíäàí õèëàñ îëìàëû âÿ èíñàíëûüûí ðèôàùû íàìèíÿ áèðëèê âÿ òîëåðàíòëûüûìûçû äàèì ãîðóéóá ñàõëàìàëû, ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû, äèíëÿðàðàñû
äèàëîãó èíêèøàô åòäèðìÿëèéèê”.
Øåéõöëèñëàì ãåéä åäèá êè, ýÿíúëÿðèí ìöõòÿëèô âàñèòÿëÿðëÿ øèðíèêëÿíäèðèëèá
áàøãà äþâëÿòëÿðèí ÿðàçèñèíäÿ ýåäÿí ñèéàñè ãàðøûäóðìàëàðà âÿ ìöùàðèáÿëÿðÿ
úÿëá îëóíìàñû éîëâåðèëìÿçäèð. Áó áàõûìäàí éåòèøìÿêäÿ îëàí ýÿíú íÿñëèí
äàùà ñàüëàì ìÿíÿâè ùÿéàò ñöðìÿëÿðè
éþíöíäÿ ñÿéëÿðèìèçè áèðëÿøäèðìÿëèéèê.
Áó éîëëà ÷îõìÿäÿíèééÿòëè âÿ ÷îõêîíôåññèéàëû äöíéàìûçûí áèðëèéèíè âÿ ñàáèòëèéèíè ãîðóéóá ñàõëàéà áèëÿðèê. Áèç áöòöí äöíéà äèíëÿðèíèí äÿéÿðëÿðèíè, ìöãÿääÿñ øÿõñèééÿòëÿðèíè, ðÿìçëÿðèíè
ìÿãñÿäéþíëö âÿ ãÿðÿçëè ùöúóìëàðäàí
ãîðóìàëû, ìèëëÿòëÿðàðàñû âÿ äèíëÿðàðàñû
íèí ÿñàñ õàðàêòåðèê õöñóñèééÿòè îíäàí
èáàðÿòäèð êè, þëêÿìèçäÿ çÿíýèí êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíûí èøëÿíìÿñèíäÿí ÿëäÿ
îëóíàí ýÿëèðëÿð ùåñàáûíà èãòèñàäèééàòûí
äèýÿð ñàùÿëÿðèíèí èíêèøàôûíà, èíñàí êàïèòàëû éàðàäûëìàñûíà áþéöê äèããÿò éåòèðèëèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè ìÿãñÿäéþíëö ñèéàñÿòÿ óéüóí îëàðàã þëêÿíèí ýåòäèêúÿ àðòàí ìàëèééÿ ðåñóðñëàðû ðåýèîíëàðûí òàðàçëû èíêèøàôûíà,
ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí èìêàíëàðûíûí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíÿ, ìöàñèð äöíéà ÷àüûðûøëàðûíà óéüóí îëàðàã èííîâàòèâ ñÿíàéå
ãóðóúóëóüóíà, ìîäåðí èäàðÿ÷èëèê ìåòîäëàðûíûí òÿòáèãè âÿ ìàääè-òåõíèêè òÿúùèçàòûí éöêñÿëäèëìÿñè éîëó èëÿ êÿíä òÿñÿððöôàòûíûí èõðàú ïîòåíñèàëûíûí àðòûðûëìàñûíà éþíÿëäèëèð. Þëêÿìèçäÿ 2004-úö èëäÿí áÿðè
ðåýèîíëàðûí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíà äàèð Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ìöâàôèã ôÿðìàíëàðû èëÿ òÿñäèãëÿíÿí âÿ àðòûã èúðàñû òàìàìëàíàí èêè Äþëÿò ïðîãðàìûíûí, åëÿúÿ
äÿ 2014-2018-úè èëëÿðè ÿùàòÿ åäÿí ñàéúà
ö÷öíúö Äþâëÿò Ïðîãðàìûíûí óüóðëà ðåàëëàøäûðûëìàñû ñàéÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíûí
ÿêñÿð áþëýÿëÿðè èëÿ ïàéòàõò àðàñûíäà ôÿðã
ìèíèìóìà åíèá, ðåýèîíëàð èãòèñàäè ýöú
àìèëèíÿ ÷åâðèëèá. Ùàçûðäà Àçÿðáàéúàíûí
÷îõ êå÷èðìÿëèéèê. Àçÿðáàéúàíäà áó
ñàùÿäÿ âÿçèééÿò òÿãäèðÿëàéèãäèð. Áèç
éîëëàð òàïìàëûéûã êè, ýÿíúëÿðè äèíëÿ
áàüëû ìöçàêèðÿëÿðÿ úÿëá åäÿê. Äèíè èúìàëàð äèíè òîëåðàíòëûüûí ìþùêÿìëÿíìÿñèíäÿ âàúèá ðîë îéíàéà áèëÿð. Áåéíÿëõàëã ñÿâèééÿäÿ èñÿ äþâëÿòëÿð ÿí
éàõøû òÿúðöáÿëÿðèíè áþëöøÿ áèëÿð. ÀÒßÒ
ñöëùöí áÿðãÿðàð îëìàñû ö÷öí ÿìÿêäàøëûüà ùàçûðäûð.
À.Øàõòàõòèíñêè êîíôðàíñûí ÿñàñ
ìÿãñÿäèíèí ÿìÿêäàøëûüû ýöúëÿíäèðìÿêëÿ òÿùëöêÿñèçëèéèí òÿìèíèíäÿ äèíèí
ðîëóíóí àðòûðûëìàñû îëäóüóíó äèããÿòÿ
÷àòäûðûá, ñÿìÿðÿëè ìöçàêèðÿëÿðèí àïàðûëäûüûíû âóðüóëàéûá.
ÓÍÅÑÚÎ öçðÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìèëëè Êîìèññèéàñûíûí áèðèíúè êàòèáè Ýöíàé ßôÿíäèéåâà ìöàñèð
äþâðöí ãëîáàë ïðîáëåìëÿðè àðàñûíäà
åêñòðåìèçìèí, êñåíîôîáèéàíûí, äþçöìñöçëöéöí äÿ îëäóüóíó áèëäèðèá, áó
ùàëëàðà ãàðøû ìöáàðèçÿäÿ ñÿéëÿðèí
ýöúëÿíäèðèëìÿñèíèí, òîëåðàíòëûüûí, ñèâèëèçàñèéàëàðàðàñû äèàëîãóí òÿøâèãèíèí âàúèáëèéèíè âóðüóëàéûá. Áèðèíúè êàòèá áöòöí
áåéíÿëõàëã ãóðóìëàð êèìè, ÓÍÅÑÚÎíóí äà áó ìÿñÿëÿíè äèããÿòäÿ ñàõëàäûüûíû ñþéëÿéèá.
Äöíéà ìÿäÿíè èðñèíÿ õöñóñè òþùôÿ
âåðÿí Àçÿðáàéúàí òîðïàãëàðûíûí áèð
ùèññÿñèíèí ùÿëÿ äÿ Åðìÿíèñòàí ñèëàùëû
ãöââÿëÿðèíèí èøüàëû àëòûíäà îëäóüóíó
ñþéëÿéÿí Ýöíàé ßôÿíäèéåâà ùÿìèí
ÿðàçèëÿðäÿ äèíè, ìÿäÿíè àáèäÿëÿðèìèçèí
éåðëÿ-éåêñàí åäèëäèéèíè äèããÿòÿ ÷àòäûðûá. “Áóíà áàõìàéàðàã, Áàêûíûí
ìÿðêÿçèíäÿ åðìÿíè êèëñÿñè ìþâúóääóð”, - äåéÿ áèðèíúè êàòèá ÿëàâÿ åäèá.
Ýöíàé ßôÿíäèéåâà Áàêûäà êå÷èðèëÿí êîíôðàíñûí äèíè òîëåðàíòëûüûí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñè èøèíÿ òþùôÿ âåðÿúÿéèíÿ ÿìèíëèéèíè áèëäèðèá.
ñåêòîðóíäà äàâàìëû îëàðàã áþéöê óüóðëàð ÿëäÿ åäèëèð. Þòÿí èë áó ñàùÿäÿ 10 ôàèç,
úàðè èëèí áèðèíúè éàðûñûíäà èñÿ 7 ôàèç àðòûìà íàèë îëóíóá. Ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí
èíêèøàôû ÖÄÌ-èí ñòðóêòóðóíà äà úèääè òÿñèð ýþñòÿðèá. Áåëÿ êè, úàðè èëèí áèðèíúè éàðûñûíäà ÖÄÌ-èí ñòðóêòóðóíäà ãåéðè-íåôò
ñåêòîðóíóí ÷ÿêèñè àðòàðàã 56 ôàèçè þòöá.
Ïðîãíîçëàðà ÿñàñÿí, ýÿëÿúÿêäÿ áó ýþñòÿðèúè äàùà äà àðòàúàã.
Îíó äà âóðüóëàìàã éåðèíÿ äöøÿð êè,
ðåñïóáëèêàìûçäà èãòèñàäèééàòûí ìÿãñÿäéþíëö äèâåðñèôèêàñèéàñû ñèéàñÿòèíäÿ èííîâàòèâ, åëì òóòóìëó ñÿíàéå ãóðóúóëóüó
ìöùöì éåð òóòóð. Òàì úÿñàðÿòëÿ äåìÿê
ìöìêöíäöð êè, ðåñïóáëèêàìûçäà ñÿíàéå
ãóðóúóëóüóíóí êåéôèééÿòúÿ éåíè ìÿðùÿëÿñè áàøëàéûá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
ìöâàôèã Ñÿðÿíúàìû èëÿ 2014-úö èëèí “Ñÿíàéå èëè” åëàí åäèëìÿñè þëêÿìèçäÿ ñÿíàéå ñàùÿñèíèí öñòöí èíêèøàôûíà ýþñòÿðèëÿí
äèããÿòèí èôàäÿñèäèð. Ñîí 10 èëäÿ ðåñïóáëèêàìûçäà 500-äÿí àðòûã éåíè ñÿíàéå ìöÿññèñÿñè èñòèôàäÿéÿ âåðèëèá. Þëêÿìèçäÿ
ìöàñèð òåõíîïàðêëàðûí, ñÿíàéå êëàñòåðëÿðèíèí éàðàäûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ìÿãñÿäéþíëö òÿäáèðëÿð ýþðöëöð. Áöòöí áó âÿ äèýÿð òÿäáèðëÿðèí, ùÿì÷èíèí ìþùêÿì ùöãóãè áàçàíûí éàðàäûëìàñû íÿòèúÿñèíäÿ 10 èë
ÿðçèíäÿ þëêÿìèçäÿ ãåéðè-íåôò ñåêòîðó 2,6
äÿôÿ, î úöìëÿäÿí, ñÿíàéå ìÿùñóëó èñ-
ëÿðäÿ èíôðàñòðóêòóð òÿìèíàòûíûí ùÿëëèíè
òàïìàñûíû, ôåðìåð òÿñÿððöôàòëàðûíà ìàëèééÿ-òåõíèêè äÿñòÿê ýþñòÿðèëìÿñèíè, åìàë
ñÿíàéåñèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíè, ìöàñèð
ñàõëàìà êàìåðàëàðûíûí éàðàäûëìàñûíû
õöñóñè âóðüóëàìàã ëàçûìäûð êè, áó äà þç
íþâáÿñèíäÿ êÿíä òÿñÿððöôàòûíûí èíêèøàôûíà, þëêÿíèí ÿñàñ ÿðçàã ìÿùñóëëàðû èëÿ äàõèëè èñòåùñàë ùåñàáûíà òÿìèíàòûíà, ùÿì÷èíèí èõðàú èìêàíëàðûíûí àðòìàñûíà çÿìèí éàðàäûð.
Þëêÿìèçäÿ èãòèñàäèééàòûí ÷îõãöòáëöëöéöíöí òÿìèí åäèëìÿñè, íåôò ýÿëèðëÿðèíèí
ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí èíêèøàôûíà éþíÿëäèëìÿñè ñòðàòåýèéàñû þç ýþçÿë áÿùðÿëÿðèíè
âåðèá. Òÿñàäöôè äåéèë êè, ñîí èëëÿðäÿ ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí àðòûì òåìïè íåôò ñåêòîðóíóí àðòûì òåìïèíè öñòÿëÿéèá. Àðòûã áèð
íå÷ÿ èëäèð êè, ðåñïóáëèêàìûçäà ãåéðè-íåôò
òåùñàëû 3,1 äÿôÿ àðòûá.
Áåëÿëèêëÿ, Àçÿðáàéúàí âàõòûíäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èñëàùàòëàð âÿ ìÿãñÿäéþíëö
ñèéàñÿò ñàéÿñèíäÿ äöíéàíûí ÿêñÿð êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðû èëÿ çÿíýèí þëêÿëÿðèíèí öçëÿøäèêëÿðè “íåôòäÿí àñûëûëûã” ñèíäðîìóíäàí éàí êå÷ìÿéè áàúàðûá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí éóõàðûäà ùàããûíäà
áÿùñ îëóíàí ìöñàùèáÿäÿ âóðüóëàäûüû êèìè, áó ýöí áèç åíåðæèäÿí ùå÷ âàõò îëìàäûüû êèìè àç àñûëûéûã.
Ãåéä åäÿê êè, Àçÿðáàéúàíûí ñîñèàëèãòèñàäè ñàùÿäÿ ãàçàíäûüû óüóðëàð äöíéàíûí íöôóçëó ðåéòèã àýåíòëèêëÿðè òÿðÿôèíäÿí äÿ éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèëèð. Ìÿëóìäóð êè, áèð ãÿäÿð áóíäàí ÿââÿë Äàâîñ Èãòèñàäè Ôîðóìó äöíéà þëêÿëÿðèíèí èãòèñàäèééàòûíà äàèð íþâáÿòè ùåñàáàòûíû éàéûá.
Ùÿìèí ùåñàáàòäà Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòû ãëîáàë ðÿãàáÿò ãàáèëèééÿòëèëèéèíÿ ýþðÿ
38-úè éåðÿ ëàéèã ýþðöëöá êè, áó äà þëêÿìèçäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èñëàùàòëàðà âÿ äèíàìèê èãòèñàäè èíêèøàôà âåðèëÿí éöêñÿê
ãèéìÿòäèð.
Ýÿëÿúÿêäÿ Àçÿðáàéúàíû éåíè èíêèøàô
ïåðñïåêòèâëÿðè ýþçëÿéèð. Ðåñïóáëèêàìûçûí
çÿíýèí ïîòåíñèàëû, ýåíèø ìàëèééÿ èìêàíëàðû âÿ ÿëáÿòòÿ êè, äþâëÿòèí èãòèñàäè èñëàùàòëàðà ýöúëö äÿñòÿê íöìàéèø åòäèðìÿñè
þëêÿíèí ãàðøûñûíäà äàùà ýåíèø âÿ àéäûí
èíêèøàô öôöãëÿðè à÷ûð.
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
Àçÿðáàéúàí èëÿ Áèðëÿøìèø ßðÿá ßìèðëèêëÿðè àðàñûíäà
ôþâãÿëàäÿ ùàëëàð ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûã ìöçàêèðÿ åäèëèá
Íîéàáðûí 18-äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ôþâãÿëàäÿ ùàëëàð íàçèðè, ýåíåðàëïîëêîâíèê Êÿìàëÿääèí Ùåéäÿðîâ þëêÿìèçäÿ ñÿôÿðäÿ îëàí Áèðëÿøìèø ßðÿá ßìèðëèêëÿðèíèí èãòèñàäèééàò íàçèðè Ñóëòàí Áèí Ñÿèä
ßë Ìàíñóðèíèí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ
ùåéÿòè èëÿ ýþðöøöá.
Ôþâãÿëàäÿ Ùàëëàð Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò
õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, Êÿìàëÿääèí Ùåéäÿðîâ ãîíàãëàðà ðåñïóáëèêàìûçäà ôþâãÿëàäÿ ùàëëàðûí èäàðÿ åäèëìÿñè
ñàùÿñèíäÿ ýþðöëÿí èøëÿð âÿ íàçèðëèéèí ñòðóêòóðóíà äàõèë îëàí ãóðóìëàðûí ôÿàëèééÿòè áàðÿäÿ ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèá. Ùÿì÷èíèí ùÿð èêè þëêÿäÿ òÿáèè
âÿ òåõíîýåí õàðàêòåðëè ôÿëàêÿòëÿðèí ãàðøûñûíûí
àëûíìàñû âÿ íÿòèúÿëÿðèíèí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû
öçðÿ ìöâàôèã ãóðóìëàð àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí
ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíèí ÿùÿìèééÿòè âóðüóëàíûá.
Àçÿðáàéúàíûí áþéöê èãòèñàäè èíêèøàô éîëó
êå÷äèéèíè äèããÿòÿ ÷àòäûðàí Áèðëÿøìèø ßðÿá
ßìèðëèêëÿðèíèí èãòèñàäèééàò íàçèðè þëêÿñèíèí ìöâàôèã ãóðóìëàðûíûí Ôþâãÿëàäÿ Ùàëëàð Íàçèðëèéè
èëÿ äàùà ñûõ ÿìÿêäàøëûã åòìÿêäÿ ìàðàãëû îëäóüóíó áèëäèðèá.
Ýþðöøäÿ ãàðøûëûãëû ìàðàã äîüóðàí äèýÿð
ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ýåíèø ôèêèð ìöáàäèëÿñè
àïàðûëûá.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Áèðëÿøìèø ßðÿá ßìèðëèêëÿðè àðàñûíäà
ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàô ñÿâèééÿñè ìÿìíóíëóã äîüóðóð
Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè èøëÿð íàçèðè Åëìàð
Ìÿììÿäéàðîâ Áèðëÿøìèø ßðÿá ßìèðëèêëÿðèíèí
èãòèñàäèééàò íàçèðè, èãòèñàäè, òèúàðÿò âÿ òåõíèêè
ÿìÿêäàøëûã öçðÿ Áèðýÿ Ùþêóìÿòëÿðàðàñû Êîìèññèéàíûí ùÿìñÿäðè Ñóëòàí Áèí Ñÿèä ßë Ìàíñóðèíèí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè èëÿ
ýþðöøöá.
Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèí-
äÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèëèá êè,
ýþðöøäÿ èêè þëêÿ àðàñûíäà ñèéàñè ÿëàãÿëÿðèí ìþâúóä èíêèøàô ñÿâèééÿñèíèí ìÿìíóíëóã
äîüóðäóüó âóðüóëàíûá. Ãàðøûëûãëû ôàéäàëû ÿìÿêäàøëûã ÿñàñûíäà èãòèñàäè-òèúàðÿò ÿëàãÿëÿðèíèí äèíàìèê èíêèøàôûíûí ñåâèíäèðèúè ùàë îëäóüó ãåéä îëóíóá. Þëêÿëÿðèìèçèí çÿíýèí ïîòåíñèàëûíà óéüóí îëàðàã òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí äàùà äà àðòûðûëìàñû ö÷öí ÿëâåðèøëè èìêàíëàðûí ìþâúóäëóüó äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá. Áó õöñóñäà, Áèðýÿ Ùþêóìÿòëÿðàðàñû Êîìèññèéàíûí ÿùÿìèééÿòëè ðîëà ìàëèê îëäóüó âóðüóëàíûá.
Ýþðöøäÿ êÿíä òÿñÿððöôàòû âÿ ÿðçàã òÿùëöêÿñèçëèéè, òóðèçì, áèðýÿ èíâåñòèñèéà ëàéèùÿëÿðè,
íÿãëèééàò âÿ éöê äàøûìàëàðû ñàùÿëÿðèíäÿ
ÿìÿêäàøëûã ìÿñÿëÿëÿðè ÿòðàôûíäà ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
3
www.yeniazerbaycan.com
19 íîéàáð 2014-úö èë, ÷ÿðøÿíáÿ / ¹ 210 (4369)
2015-úè èëäÿ þëêÿíèí ìöäàôèÿ õÿðúëÿðè
1 ìèëéàðä 778,5 ìèëéîí ìàíàò íÿçÿðäÿ òóòóëóð
Ìèëëè Ìÿúëèñäÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí 2015-úè èë äþâëÿò
áöäúÿñè ùàããûíäà” ãàíóí ëàéèùÿñèíèí ìöçàêèðÿñèíÿ áàøëàíûá
ïóáëèêàñûíûí 2015-úè èë äþâëÿò áöäúÿñè
ùàããûíäà” ãàíóí ëàéèùÿñè Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí Êîíñòèòóñèéàñûíà âÿ
áöäúÿ ãàíóíâåðèúèëèéèíÿ óéüóí îëàðàã
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí Ìèëëè
Ìÿúëèñèí ìöçàêèðÿñèíÿ òÿãäèì åäèëèá.
Ñ.Øÿðèôîâ áèëäèðèá êè, 2015-úè èë ö÷öí äþâëÿò áöäúÿñè õÿðúëÿðèíèí ëàéèùÿñè “Áöäúÿ
ñèñòåìè ùàããûíäà” ãàíóíà ìöâàôèã îëàðàã þëêÿíèí ÿñàñ ìàêðîèãòèñàäè ïðîãíîç
ýþñòÿðèúèëÿðè, áöäúÿäÿí ìàëèééÿëÿøÿí âÿ
ìàëèééÿ éàðäûìû àëàí òÿøêèëàòëàðûí ðåàë
áöäúÿ ñèôàðèøëÿðè âÿ ýþçëÿíèëÿí áöäúÿ ýÿëèðëÿðè íÿçÿðÿ àëûíìàãëà ùàçûðëàíûá: “Ýÿëÿí èëèí äþâëÿò áöäúÿñèíèí õÿðúëÿðè Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ùÿéàòà êå÷èðäèéè
ñîñèàë ñèéàñÿòèí äàâàì åòäèðèëìÿñè âÿ
ãëîáàë ìàëèééÿ áþùðàíû øÿðàèòèíäÿí Àçÿðáàéúàí ÿí àç èòêèëÿðëÿ ÷ûõûá: “ßùàëèíèí
ñîñèàë ìöäàôèÿñèíè õàðàêòåðèçÿ åäÿí
ýþñòÿðèúèëÿð, öìóìè äàõèëè ìÿùñóëóí
ùÿúìè, áöäúÿ ýÿëèðëÿðè ïàðàìåòðëÿðè
îíó ýþñòÿðèð êè, ÿñàñû Öìóììèëëè ëèäåð
Ùåéäÿð ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí ãîéóëàí âÿ
áó ýöí óüóðëà äàâàì åòäèðèëÿí áó ñèéàñÿò Àçÿðáàéúàíû ôèðàâàí ýÿëÿúÿéÿ
äîüðó àïàðûð. Þëêÿíèí âàëéóòà åùòèéàòëàðû êèôàéÿò ãÿäÿðäèð. Þëêÿìèçèí õàðèúè
áîðúó ìèíèìóì ñÿâèééÿäÿäèð. Áó ýöí ÀçÿðÑàìèð Øÿðèôîâ:
áàéúàí ñöðÿòëÿ èíêèøàô
Ýÿëÿí èëèí äþâëÿò áöäúÿñèíèí
åäèð âÿ ðåýèîíäà ëèäåð
õÿðúëÿðè Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí äþâëÿòäèð. Ìöçàêèðÿéÿ äèýÿð ïðèîðèòåò ùÿäÿôëÿðÿ íàèë îëóíìàñû
ùÿéàòà êå÷èðäèéè ñîñèàë ñèéàñÿòèí ÷ûõàðûëàí 2015-úè èëèí ö÷öí ìàëèééÿ òÿìèíàòû éàðàäàúàã. Î
úöìëÿäÿí, èãòèñàäè âÿ ñîñèàë èñëàùàòëàäþâëÿò áöäúÿñè ëàéèùÿñè
äàâàì åòäèðèëìÿñè âÿ äèýÿð
ðà äÿñòÿê îëìàã, äþâëÿòèí ìöäàôèÿ ãàìþâúóä ïîòåíñèàë èìïðèîðèòåò ùÿäÿôëÿðÿ íàèë îëóíìàñû êàíëàð âÿ ãàðøûéà ãî- áèëèééÿòèíè ýöúëÿíäèðìÿê, èãòèñàäè, ÿðö÷öí ìàëèééÿ òÿìèíàòû éàðàäàúàã éóëàí âÿçèôÿëÿð áàõû- çàã, åêîëîæè òÿùëöêÿñèçëèéè òÿìèí åòìÿê, èíâåñòèñèéà âÿ ñîñèàë ïðîãðàìëàìûíäàí îïòèìàë ñÿâèéðûí, õàðèúè áîðú âÿ þùäÿëèêëÿðèí éåðèíÿ
éÿäÿäèð. Þëêÿíèí áàø ìàëèééÿ ñÿíÿäè
òÿøÿêêöë òàïìûø ìàêðîèãòèñàäè ñàáèòëèéè
éåòèðèëìÿñèíÿ, ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí
ñîñèàë âÿ èíâåñòèñèéà éþíöìëöëöéöíö,
äàùà äà ìþùêÿìëÿíäèðìÿéÿ èìêàí éàèíêèøàôûíà íàèë îëìàã 2015-úè èë âÿ
ìàëèééÿ ñàáèòëèéèíè ãîðóéóá ñàõëàéûð”.
ðàäûá. Þëêÿìèçèí èãòèñàäè ùÿéàòûíäà áàø
ñîíðàêû ö÷ èëäÿ ãàðøûäà äóðàí âÿçèôÿÇ.Ñÿìÿäçàäÿ áèëäèðèá êè, Àçÿðáàéâåðÿí ìöñáÿò êåéôèééÿò äÿéèøèêëèêëÿðè
ëÿð ñûðàñûíà äàõèëäèð”.
úàíäà äöçýöí íåôò ñèéàñÿòè ùÿéàòà êå÷è2015-úè èëèí áöäúÿ çÿðôè ñÿíÿäëÿðèíäÿ äÿ
Ñ.Øÿðèôîâ ãåéä åäèá êè, Àçÿðþç ÿêñèíè òàïûá. Î.ßñÿäîâ áèëäèðèá êè,
áàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí
Àçÿðáàéúàí ñîí 10 èëäÿ èíêèøàô åäÿí þëäþâëÿòèí ùÿðòÿðÿôëè èíêèøàôûíà, õàëÑåâèíú Ùÿñÿíîâà:
êÿëÿð ñûðàñûíäà ãàáàãúûë éåðëÿðäÿí áèðèíè
ãûí ðèôàù ùàëûíûí éöêñÿëäèëìÿñèíÿ
òóòóð. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, ìàêðîèãòèñàÃåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí
éþíÿëìèø ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàô
äè ïðîãíîçëàðà ÿñàñÿí, 2014-úö èëäÿ
öìóìè äàõèëè ìÿùñóëäàêû êóðñó ðÿùáÿð òóòóëìàãëà ùàçûðëàíÖÄÌ èñòåùñàëûíûí 59 ìèëéàðä ìàíàò îëàìûø áöäúÿ ëàéèùÿñèíäÿ ñîñèàë ìÿïàéû 2015-úè èëäÿ
úàüû ýþçëÿíèëèð. Áó äà ÿââÿëêè èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ 3,6 ôàèç ÷îõäóð. Þíÿìëè ìÿãàì66 ôàèçäÿí 2018-úè èëäÿ ñÿëÿëÿðèí, àçòÿìèíàòëû ÿùàëèéÿ äþâëÿò äÿñòÿéèíèí ïðèîðèòåòëèéè ñàõëàíûëàðäàí áèðè äÿ áóäóð êè, ãåéðè-íåôò ñåêòî71,3 ôàèçÿ ÷àòàúàã
ëûá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, 2015-úè
ðóíäà áó ýþñòÿðèúè 8,1 ôàèç òÿøêèë åäÿúÿê.
èëèí äþâëÿò áöäúÿñèíèí ýÿëèðëÿðè 19
Úàðè èëèí ñîíóíà ãÿäÿð èñÿ èãòèñàäèééàòûí
ìëðä.
438 ìëí. ìàíàò, äþâëÿò áöäúÿðèëèð. Áåëÿ êè, ýÿëÿí èëèí äþâëÿò áöäúÿñèíäÿ
áöòöí ñàùÿëÿðèíäÿ àðòûì ýþçëÿíèëèð.
ñèíèí
õÿðúëÿðè
èñÿ 21 ìëðä. 100 ìëí. ìàäÿ íåôòèí 1 áàðåëèíèí 90 äîëëàð ìöÿééÿíÌèëëè Ìÿúëèñèí Èãòèñàäè ñèéàñÿò êîìèòÿíàò ïðîãíîçëàøäûðûëûð. Äþâëÿò áöäúÿñèíèí
ëÿøäèðèëìÿñè ùå÷ áèð ïðîáëåì éàðàòìûð.
ñèíèí ñÿäðè Çèéàä Ñÿìÿäçàäÿ áèëäèðèá êè,
ýÿëèðëÿðè 2014-úö èëèí ïðîãíîçó èëÿ ìöãà“Íåôòèí äöíéàäà ãèéìÿòèíèí äöøìÿñè
þëêÿìèçäÿ äþâëÿò áöäúÿñè èëäÿí-èëÿ äàùà
éèñÿäÿ 1 ìëðä. 54 ìëí. ìàíàò âÿ éà 5,7
èëÿ áàüëû òÿëàòöìëÿð éàøàíìàñûíà áàõäà òÿêìèëëÿøèð. Áöäúÿ ëàéèùÿñèíèí ÿñàñôàèç ÷îõäóð. Áöäúÿ õÿðúëÿðè èñÿ áó èëèí
ìàéàðàã, Àçÿðáàéúàíäà áó ýöíÿäÿê
ëàíäûðûëìàñû ñÿâèééÿñè òàìàìèëÿ ãÿíàÿòïðîãíîçëàðû èëÿ ìöãàéèñÿäÿ 1 ìëðä. 37
ùå÷ áèð ñîñèàë ëàéèùÿëÿð äàéàíäûðûëìàáÿõø ùåñàá îëóíà áèëÿð. Ñîí 10 èë ÿðçèíäÿ
ìëí. ìàíàò âÿ éàõóä 5,2 ôàèç àðòûãäûð.
éûá. Áó, ÷îõ áþéöê óüóðäóð”, - äåéÿ
Àçÿðáàéúàíûí äèíàìèê èíêèøàô åòäèéèíè
Áöäúÿíèí ýÿëèðëÿð ùèññÿñèíèí éàðûäàí ÷îêîìèòÿ ñÿäðè âóðüóëàéûá.
ñþéëÿéÿí êîìèòÿ ñÿäðè þëêÿäÿ ãÿðàðëàøõó Äþâëÿò Íåôò Ôîíäóíóí (ÀÐÄÍÔ) ùåÁöäúÿ ëàéèùÿñèíè òÿãäèì åäÿí ìàëèéìûø, àðòûã ñÿðèøòÿëè áöäúÿ èíñòèòóòóíóí ôîðñàáûíà òÿìèí åäèëÿúÿê. Ýÿëÿí èë ÀÐÄÍÔéÿ íàçèðè Ñàìèð Øÿðèôîâ áèëäèðèá êè, ýÿëÿí
ìàëàøäûüûíû âóðüóëàéûá. Àçÿðáàéúàíûí
äÿí äþâëÿò áöäúÿñèíÿ 10 ìëðä. 388 ìëí.
èëèí äþâëÿò áöäúÿñèíèí ÿñàñ ýþñòÿðèúèëÿðèñöðÿòëÿ èíêèøàô åòäèéèíè äåéÿí Ç.Ñÿìÿäìàíàò âÿñàèò àéðûëìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð.
íè þçöíäÿ ÿêñ åòäèðÿí “Àçÿðáàéúàí Ðåñçàäÿ ãåéä åäèá êè, äöíéàäà áàø âåðÿí
Äöíÿí Ìèëëè Ìÿúëèñäÿ “Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí 2015-úè èë äþâëÿò áöäúÿñè ùàããûíäà” ãàíóí ëàéèùÿñèíèí ìöçàêèðÿñè áàøëàéûá. Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Áàø íàçèðè Àðòóð Ðàñèçàäÿ ëàéèùÿíèí ìöçàêèðÿ îëóíäóüó ïëåíàð èúëàñäà
èøòèðàê åäèá.
Þíúÿ Ìèëëè Ìÿúëèñèí ñÿäðè Îãòàé ßñÿäîâ äåéèá êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
åëìè ÿñàñëàð öçÿðèíäÿ ãóðóëìóø ñîñèàëèãòèñàäè èíêèøàô ñòðàòåýèéàñû þëêÿìèçäÿ
2015-úè èëäÿ Âåðýèëÿð Íàçèðëèéèíèí õÿòòè èëÿ äþâëÿò áöäúÿñèíÿ 7,112 ìèëéàðä ìàíàò äàõèëîëìà òÿìèí åäèëìÿëèäèð êè, áó äà
úàðè èëèí ïðîãíîçó èëÿ ìöãàéèñÿäÿ 10 ìèëéîí ìàíàò ÷îõ äåìÿêäèð. Äþâëÿò Ýþìðöê
Êîìèòÿñèíäÿí äþâëÿò áöäúÿñèíÿ 1,590
ìèëéàðä ìàíàò ýÿëèð ïðîãíîçëàøäûðûëûð.
Äþâëÿò áöäúÿñèíÿ ñàèð äàõèëîëìàëàð 48
ìèëéîí ìàíàò òÿøêèë åäÿúÿê. Íþâáÿòè èëäÿ
äÿ áöäúÿ òÿøêèëàòëàðûíûí þäÿíèøëè õèäìÿòëÿðèíäÿí áöäúÿéÿ 300 ìèëéîí ìàíàò ñÿâèééÿñèíäÿ ýÿëèð ïðîãíîçëàøäûðûëûð. Áöäúÿ
ýÿëèðëÿðè 2014-úö èëèí ýþçëÿíèëÿí ýþñòÿðèúèëÿðè èëÿ ìöãàéèñÿäÿ 5,7 ôàèç àðòàúàã.
Íàçèð äèããÿòÿ ÷àòäûðûá êè, 2015-úè èëèí
íåôò ýÿëèðëÿðè õàì íåôòèí 1 áàðåëè ö÷öí 90
ÀÁØ äîëëàðû èëÿ ùåñàáëàíûá. 2015-úè èëèí
äþâëÿò
áöäúÿñèíäÿ
ìöäàôèÿ õÿðúëÿðè 1
ìëðä. 778,5 ìëí. ìàíàò ïðîãíîçëàøäûðûëûð.
Áó äà 2014-úö èëèí
ïðîãíîçó èëÿ ìöãàéèñÿäÿ 8,6 ôàèç ÷îõäóð.
Áåëÿ êè, 2014-úö èëèí
ïðîãíîçóíäà ìöäàôèÿ
õÿðúëÿðè 1 ìëðä. 637,4
ìëí. ìàíàò òÿøêèë
åäèá. 2015-úè èëèí äþâëÿò áöäúÿñèíäÿ ñîñèàë
èïîòåêàíûí òÿòáèãèíèí
ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè
ö÷öí Èïîòåêà Ôîíäóíà 50 ìëí. ìàíàò
âÿñàèò íÿçÿðäÿ òóòóëóá. Áó äà 2014-úö èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ 10 ìëí. ìàíàò âÿ éàõóä
25 ôàèç ÷îõäóð. 2015-úè èëäÿ Àçÿðáàéúàíûí õàðèúäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí ñÿôèðëèêëÿð
âÿ êîíñóëëóãëàðûíà 58 ìèëéîí ìàíàò àéðûëìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Åéíè çàìàíäà,
Àçÿðáàéúàíûí öçâ îëäóüó áåéíÿëõàëã
ìàëèééÿ òÿøêèëàòëàðûíà, åëÿúÿ äÿ äèýÿð
áåéíÿëõàëã ãóðóìëàðà öçâëöê ùàããû ö÷öí
áöäúÿäÿí 20 ìèëéîí ìàíàò âÿñàèòèí àéðûëìàñû ýþçëÿíèëèð.
2015-úè èë äþâëÿò áöäúÿñèíèí êÿñèðèíèí
ìàëèééÿëÿøäèðèëìÿñè ö÷öí 1 ìëðä. 662
ìëí. ìàíàò âÿñàèò íÿçÿðäÿ òóòóëóá êè,
áó äà 2014-úö èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ 17,0
ìëí. ìàíàò âÿ éà 1 ôàèç àçäûð. Äþâëÿò
áöäúÿñè êÿñèðèíèí ìàëèééÿëÿøäèðèëìÿñè
ãèéìÿòëè êàüûçëàðûí éåðëÿøäèðèëìÿñèíäÿí, þçÿëëÿøäèðìÿäÿí äàõèëîëìàëàð,
õàðèúè ãðàíòëàð âÿ äþâëÿò áöäúÿñèíèí
âàùèä õÿçèíÿ ùåñàáûíûí ãàëûüû ùåñàáûíà ùÿéàòà êå÷èðèëÿúÿê. 2015-úè èë èúìàë áöäúÿñèíèí ýÿëèðëÿðè 20 ìëðä.
716,8 ìëí. ìàíàò, õÿðúëÿðè 25 ìëðä.
911 ìëí. ìàíàò ïðîãíîçëàøäûðûëûð.
2014-úö èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ èúìàë áöäúÿíèí
ýÿëèðëÿðè 1 ìëðä. 269,1 ìëí. ìàíàò, õÿðúëÿðè èñÿ 1 ìëðä. 467,1 ìëí. ìàíàò ÷îõ íÿçÿðäÿ òóòóëóá.
Èúìàë áöäúÿíèí òÿðêèá ùèññÿñè îëàí
Äþâëÿò Ñîñèàë Ìöäàôèÿ Ôîíäóíóí áöäúÿñèíèí õÿðúëÿðè 3 ìëðä. 56,3 ìëí. ìàíàò
ïðîãíîçëàøäûðûëûð êè, áó äà 2014-úö èëëÿ
ìöãàéèñÿäÿ 127,8 ìëí. ìàíàò âÿ éà 4,4
ôàèç ÷îõ, 2013-úö èëèí ôàêòèêè èúðà ýþñòÿðè-
Îãòàé ßñÿäîâ:
Àçÿðáàéúàí èíêèøàô
åäÿí þëêÿëÿð ñûðàñûíäà
ãàáàãúûë éåðëÿðäÿí
áèðèíè òóòóð
úèëÿðè èëÿ ìöãàéèñÿäÿ 468 ìëí. ìàíàò âÿ
éà 18,1 ôàèç ÷îõäóð.
Èúëàñäà ÷ûõûø åäÿí èãòèñàäèééàò âÿ ñÿíàéå íàçèðèíèí ìöàâèíè Ñåâèíú Ùÿñÿíîâà áèëäèðèá êè, ýÿëÿí èë Àçÿðáàéúàíäà èíôëéàñèéàíûí ùÿääèíèí àøàüû îëìàñû ýþçëÿíèëèð. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, ïðîãíîçëàðà
ÿñàñÿí, 2015-úè èëäÿ èíôëéàñèéàíûí ùÿääè
2,3 ôàèç ùÿúìèíäÿ îëàúàã: “Ýÿëÿí èë èíâåñòèñèéà ãîéóëóøóíóí äà àðòûìû íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Áó èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ ýÿëÿí èë èíâåñòèñèéà ãîéóëóøó 5 ôàèç äÿ
àðòàúàã. Áóíóíëà äà, èíâåñòèñèéà ãîéóëóøóíóí 25 ìëðä. äîëëàð îëàúàüû
ïðîãíîçëàøäûðûëûð”.
Ñ.Ùÿñÿíîâà äåéèá êè, Àçÿðáàéúàíûí äöíéàíûí ÿí ðÿãàáÿòãàáèëèééÿòëè 40
þëêÿñè è÷ÿðèñèíäÿ éåð àëìàñû èãòèñàäèééàòûí èíêèøàôûíûí ýþñòÿðèúèñèäèð. Íàçèð
ìöàâèíè áèëäèðèá êè, èíêèøàô åòìÿêäÿ
îëàí þëêÿëÿð öçðÿ àðòûì òåìïè 5 ôàèç òÿøêèë åäÿúÿê. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, áó
ïðîãíîçëàðûí ðåàëëàøìàñûíäà áèð ñûðà
ðèñêëÿðèí îëìàñû ýþçëÿíèëèð: “Áóðàéà Àâðîçîíàäàêû èíôëéàñèéà, áîðúëàíìà âÿ
èøñèçëèê ñÿâèééÿñèíèí àøàüû äöøìÿñè
äàõèë îëàúàã. Èíêèøàô åòìÿêäÿ îëàí þëêÿëÿð öçðÿ ÿñàñ ðèñê êèìè ×èíäÿ èãòèñàäèééàòûí çÿèôëÿìÿñè, êàïèòàëûí àõûíû,
Çèéàä Ñÿìÿäçàäÿ:
Íåôòèí ãèéìÿòèíèí
åíìÿñèíÿ áàõìàéàðàã,
Àçÿðáàéúàíäà ùå÷
áèð ñîñèàë ëàéèùÿ
äàéàíäûðûëìàéûá
Óêðàéíàäàêû âÿçèééÿò ýþñòÿðèëèð. Äöíéà èãòèñàäèééàòûíäà ðèñêëÿð íÿçÿðÿ àëûíàðàã, Àçÿðáàéúàíûí îðòà ìöääÿò
ö÷öí ìàêðîèãòèñàäè ñàáèòëèéè âÿ äàéàíûãëûëûüû äàâàì åäÿúÿê. Íþâáÿòè èë
ö÷öí ìàíàòûí ìÿçÿííÿñè ñàáèò ãàëàúàã âÿ èíôëéàñèéà 2,3 ôàèç îëàúàã”.
Ñ.Ùÿñÿíîâà þëêÿäÿ òóðèçì ñÿíàéåñèíèí èíêèøàô åòäèðèëäèéèíè âÿ éåíè îòåëëÿðèí
èíøà îëóíäóüóíó äèããÿòÿ ÷àòäûðûá: “Õàðèúè òèúàðÿòäÿ ýÿëèðëÿðèí 16,7 ìèëéàðä äîë-
Ñëîâåíèéàíûí Àçÿðáàéúàí èëÿ äÿðèí êþêëÿðÿ ÿñàñëàíàí ñûõ ÿëàãÿëÿðè âàð
Ñëîâåíèéàíûí Àçÿðáàéúàíäàêû ñÿôèðè Ìèëàí Éàçáåòñ ÀçÿðÒÀú-à ìÿõñóñè ìöñàùèáÿ
âåðèá. Ìöñàùèáÿíè òÿãäèì åäèðèê.
- Úÿíàá ñÿôèð, áó èë Àçÿðáàéúàí èëÿ Ñëîâåíèéà àðàñûíäà äèïëîìàòèê ÿëàãÿëÿðèí
ãóðóëìàñûíûí 23 èëëèéè ãåéä îëóíóð. Þëêÿëÿðèìèçèí ÿëàãÿëÿðèíèí ùàçûðêû âÿçèééÿòèíè íåúÿ ãèéìÿòëÿíäèðèðñèíèç?
- Ñëîâåíèéàíûí Àçÿðáàéúàí èëÿ äÿðèí êþêëÿðÿ
ÿñàñëàíàí ñûõ ÿëàãÿëÿðè âàð. Ñîí èêè èëäÿ þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà ñèéàñè äèàëîã èíòåíñèâëÿøèá, åëÿúÿ äÿ èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã ñöðÿòëÿ èíêèøàô åäèð.
Áó ñÿáÿáäÿí äÿ Ñëîâåíèéàíûí Áàêûäà ôÿõðè
êîíñóëëóüó ôÿàëèééÿòÿ áàøëàäû. Äöøöíöðÿì êè,
ôÿõðè êîíñóëëóã èêè þëêÿ àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí äàùà äà ýåíèøëÿíìÿñèíÿ òþùôÿëÿðèíè âåðÿúÿê.
Àçÿðáàéúàí âÿ Ñëîâåíèéà õàëãëàðû áèð-áèðèíÿ
÷îõ éàõûíäûðëàð. Àçÿðáàéúàíûí èýèä îüëó Ìåùäè
Ùöñåéíçàäÿ (Ìèõàéëî) Èêèíúè Äöíéà ìöùàðèáÿñè çàìàíû Ñëîâåíèéà ÿðàçèëÿðèíäÿ ôàøèñòëÿðÿ ãàðøû ìöáàðèçÿäÿ áþéöê ãÿùðÿìàíëûã ýþñòÿðèá.
Áèç áèð ÷îõ ñàùÿëÿðäÿ îðòàã ìàðàãëàðû ïàéëàøûðûã. Õöñóñèëÿ ãåéä åòìÿëèéÿì êè, Ñëîâåíèéàäà ñîí âàõòëàð Àçÿðáàéúàíà ìàðàã õåéëè àðòûá.
Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòè þëêÿíèç ùàããûíäà ìÿëó-
ìàòëàðûí äèýÿð äþâëÿòëÿðäÿ îëäóüó êèìè, Ñëîâåíèéàäà äà ýåíèø
ìèãéàñäà òÿáëèü îëóíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ìöùöì èøëÿð ýþðöð.
ßìèíÿì êè, ÿìÿêäàøëûüûìûç
ýÿëÿúÿêäÿ éåíè èñòèãàìÿòëÿð öçðÿ äàùà äà ýåíèøëÿíÿúÿê.
- Àçÿðáàéúàí èëÿ Ñëîâåíèéà
èãòèñàäèééàòûí äàùà ùàíñû
ñàùÿëÿðèíäÿ ÿìÿêäàøëûã
åäÿ áèëÿð?
- Þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà èãòèñàäèééàòûí áèð ÷îõ ñàùÿëÿðèíäÿ
ÿìÿêäàøëûã äóðìàäàí ýåíèøëÿíèð. Ñëîâåíèéà øèðêÿòëÿðè Àçÿðáàéúàíäà èíôîðìàñèéà-êîììóíèêàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû ñàùÿñèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð.
Êÿíä òÿñÿððöôàòû, ÿðçàã èñòåùñàëû ñàùÿëÿðèíäÿ òÿúðöáÿ ìöáàäèëÿñèíèí àïàðûëìàñû âàúèáäèð. Ñëîâåíèéàíûí ìÿøùóð “Ðèêî” òèêèíòè øèðêÿòè áó éàõûíëàðäà
Àçÿðáàéúàíäà íöìàéÿíäÿëèéèíè à÷àúàã.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Ñëîâåíèéà Àâðîïà Èòòèôàãû
÷ÿð÷èâÿñèíäÿ óüóðëó ÿìÿêäàøëûã åäèð. Àçÿðáàéúàí-Àâðîïà Èòòèôàãû ÿìÿêäàøëûüûíà åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè, òÿùñèë ñàùÿëÿðèíäÿ ÿëàãÿëÿð äàõèëäèð.
Áó, þçÿë ñàùÿëÿðëÿ éàíàøû, èúòèìàè ñåêòîðóí èíêèøàôûíà äà ìöñáÿò òÿñèðèíè ýþñòÿðèð. ßúçà÷ûëûã ñàùÿñèíäÿ Ñëîâåíèéà øèðêÿòëÿðè èëÿ äàíûøûãëàð àïàðûëûð. Ùÿð èêè òÿðÿô ö÷öí òóðèçì ñàùÿñèíäÿ ãàðøûëûãëû òÿðÿôäàøëûüûí èíêèøàôû îëäóãúà ÿùÿìèééÿòëèäèð.
Àçÿðáàéúàí äåéÿíäÿ ùÿð êÿñèí ýþçö þíöíäÿ èëê
íþâáÿäÿ Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíóí ÿí èíêèøàô
åòìèø þëêÿñè úàíëàíûð. Äöøöíöðÿì êè, Àçÿðáàéúàí âÿ Ñëîâåíèéàíûí äàüëàðû, äÿíèçè, òÿðÿâÿçëÿðè
÷îõ îõøàðäûð. Öìóìèééÿòëÿ, ãàðøûëûãëû ìàðàüûí
îëäóüó èñòÿíèëÿí ñàùÿäÿ ÿìÿêäàøëûã åäÿ áèëÿðèê.
Áàéðàãëàðûìûç äà îõøàðäûð.
- Èêèòÿðÿôëè ÿìÿêäàøëûüûí ýöíäÿëèéèíäÿ
ùàíñû ìÿñÿëÿëÿð âàð?
- Ñëîâåíèéà øèðêÿòëÿðèíèí Àçÿðáàéúàíà îëàí
ìàðàüû ýöíäÿí-ýöíÿ àðòûð. Îíëàð Àçÿðáàéúàí
áàçàðûíà äàõèë îëìàã, åéíè çàìàíäà, áóðàéà
ñÿðìàéÿ ãîéìàãäà ìàðàãëûäûðëàð. Äåìÿëèéÿì
êè, èêè þëêÿ àðàñûíäà òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí ùÿúìè éàâàø-éàâàø àðòìàüà áàøëàéûá. Áèç àðòûã áèð
÷îõ ñàùÿëÿðäÿ ìöãàâèëÿëÿðèí èìçàëàíìàñû
ö÷öí èëêèí ìÿðùÿëÿíè áàøà âóðìóøóã. Ñëîâåíèéàíûí “Äóàë” øèðêÿòè çÿëçÿëÿéÿ äàâàìëû èäìàí
ìåéäàí÷àëàðûíûí òèêèíòèñè öçðÿ èõòèñàñëàøûá. Áó
øèðêÿò äèýÿð þëêÿëÿðëÿ éàíàøû, Àçÿðáàéúàíäà äà
ìåéäàí÷àëàð òèêìÿê íèééÿòèíäÿäèð. Äàùà ÷îõ
äèããÿòèìèçè øèðêÿòëÿð àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí ãóðóëìàñûíà éþíÿëäÿúÿéèê. Ñîí èëëÿðäÿ þëêÿëÿðèìèç
àðàñûíäà êå÷èðèëÿí áèçíåñ ôîðóìëàð, ãàðøûëûãëû
ñÿôÿðëÿð ÿëàãÿëÿðèí äàùà äà èíêèøàôûíà òÿêàí
âåðèá. Áèçíåñ âÿ òóðèçìèí èíêèøàôû áèçèì ö÷öí
ÿñàñ ïðèîðèòåò ñàùÿëÿðäèð. Éàõûí çàìàíëàðäà
Áàêû èëÿ Ëéóáëéàíà àðàñûíäà áèðáàøà ùàâà ðåéñèíèí à÷ûëìàñûíà ÷àëûøûðûã. Äöøöíöðÿì êè, áó,
êîíêðåò àòûëàúàã èëê àääûìëàðäàí áèðèäèð.
- Éàõûí ýöíëÿðäÿ Ñëîâåíèéàíûí Áàêûäà
ôÿõðè êîíñóëëóüó âÿ êîíñóëó òÿãäèì
îëóíäó. Áóíóí þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà
ÿëàãÿëÿðèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíÿ íÿ êèìè
òþùôÿëÿðè îëà áèëÿð?
- Áèð èëÿ éàõûí èäè êè, ôÿõðè êîíñóëëóüóí Áàêûäà à÷ûëìàñû ö÷öí äàíûøûãëàð àïàðûëûðäû. Ôÿõðè
êîíñóë Åëíóð Àëëàùâåðäèéåâ äàùà ÷îõ áèçíåñ
øèðêÿòëÿðèíèí áèð-áèðèëÿðè èëÿ ÿëàãÿëè øÿêèëäÿ èøëÿìÿñèíÿ ÷àëûøàúàã. Ñëîâåíèéàíûí áèçíåñ øèðêÿòëÿðèíèí Àçÿðáàéúàíäàí îëàí òèúàðÿò òÿðÿôäàøëàðûíà åùòèéàúû âàð. Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòûíûí
äàùà äà èíêèøàôû áàõûìûíäàí Ñëîâåíèéà øèðêÿòëÿðèíèí þëêÿíèçÿ úÿëá îëóíìàñû èëÿ áàüëû äàíûøûãëàð àïàðûëûð. ßìèíÿì êè, ãàðøûëûãëû ñÿôÿðëÿðèí
òÿøêèëè, ôèêèð ìöáàäèëÿñèíèí àïàðûëìàñû ñèéàñè
ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàôûíà òþùôÿëÿðèíè âåðÿúÿê.
Ôÿõðè êîíñóëëóã òÿáèè êè, ìÿäÿíèééÿò, òóðèçì, èíúÿñÿíÿò ñàùÿëÿðèíäÿ ìöíàñèáÿòëÿðè äàùà äà èíêèøàô åòäèðÿúÿê. Îíó äà ãåéä åäèì êè,
ýÿëÿí èë Àçÿðáàéúàíäà Ñëîâåíèéà Ìÿäÿíèééÿò
Ýöíëÿðèíèí êå÷èðèëìÿñè ïëàíëàøäûðûëûð.
- Èêè þëêÿíèí ìåäèà ãóðóìëàðû àðàñûíäà
ÿìÿêäàøëûã áàðÿäÿ íÿ äåéÿ áèëÿðñèíèç?
- Àçÿðáàéúàí èëÿ Ñëîâåíèéàíûí ìèëëè èíôîðìàñèéà àýåíòëèêëÿðè àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôû ùÿð èêè äþâëÿò ö÷öí ÿñàñ þçöë îëà áèëÿð. ÀçÿðÒÀú-äà êå÷èðäèéèìèç ýþðöøäÿ Ñëîâåíèéàíûí õÿáÿð àýåíòëèéè èëÿ ÿìÿêäàøëûüûí ãóðóëìàñû áàðÿäÿ ñÿìÿðÿëè ìöçàêèðÿëÿð àïàðûëäû. Ùÿð èêè þëêÿíèí ìèëëè õÿáÿð àýåíòëèëÿðè àðàñûíäà ìöíàñèáÿòëÿðèí ôîðìàëàøäûðûëìàñû èëÿ áàüëû ìöãàâèëÿ âÿ éà
ìåìîðàíäóìóí èìçàëàíìàñû ö÷öí ùÿð úöð êþìÿê ýþñòÿðìÿéÿ ùàçûðàì. Äöøöíöðÿì êè, áó,
ÿìÿêäàøëûüûí äàùà äà ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí
àòûëàúàã âàúèá àääûìäûð. ßëáÿòòÿ êè, ùÿð èêè ìåäèà ãóðóìóíóí æóðíàëèñòëÿðèíèí ãàðøûëûãëû ñÿôÿðëÿðèíèí òÿøêèëè ìöìêöíäöð. Áó, Àçÿðáàéúàíäà
âÿ Ñëîâåíèéàäà êå÷èðèëÿí ìöùöì òÿäáèðëÿðèí
èøûãëàíäûðûëìàñû, òÿúðöáÿ ìöáàäèëÿñèíèí àïàðûëìàñû, ìþâçóëàðûí ìöçàêèðÿñè áàõûìûíäàí ôàéäàëû îëà áèëÿð. Ìÿí äÿ èõòèñàñúà æóðíàëèñòÿì.
Òÿúðöáÿìÿ ýþðÿ äåéÿ áèëÿðÿì êè, áó ñÿôÿðëÿðèí
òÿøêèëè éåíè ÿìÿêäàøëûüûí, èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí
ãóðóëìàñû ö÷öí ÷îõ âàúèáäèð.
- Úÿíàá ñÿôèð, Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí,
Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ùÿëëè èëÿ
áàüëû ìþâãåéèíèçè áèëìÿê èñòÿðäèê.
- ×îõ àüðûëû, îëäóãúà ÷ÿòèí ìÿñÿëÿäèð. Þç
äîüìà éóðä-éóâàëàðûíäàí äèäÿðýèí äöøÿí èíñàíëàðûí ïðîáëåìëÿðèíè àíëàéûðàì. Áó ìöíàãèøÿíèí ùÿëÿ äÿ äàâàì åòìÿñè, ïðîáëåìèí ùÿëëèíäÿ èðÿëèëÿéèøèí îëìàìàñû ñÿôèð êèìè ìÿíè ìÿéóñ
åäèð. Ñîí èéèðìè èëäÿ Àçÿðáàéúàí âÿ Ñëîâåíèéà
ìöíàãèøÿëÿðäÿí ÿçèééÿò ÷ÿêèá. Áó ïðîáëåìèí
õàëãëàðà, äþâëÿòëÿðÿ íåúÿ ìÿíôè òÿñèð ýþñòÿðäèéèíè áèëèðèê. ÕÕÛ ÿñðäÿ áåëÿ ìöíàãèøÿëÿðèí îëìàñû òÿÿññöôëÿíäèðèúèäèð. Öìèä åäèðÿì êè, ìöíàãèøÿ ñöëù éîëó èëÿ ùÿëë îëóíàúàã. Áåéíÿëõàëã
áèðëèê ïðîáëåìèí ùÿëëè ö÷öí ñÿéëÿðèíè áèðëÿøäèðìÿëèäèð. Áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿò, õöñóñèëÿ ÁÌÒ,
ÀÒßÒ, Àâðîïà Èòòèôàãû âÿ äèýÿð ãóðóìëàð ìöíàãèøÿíèí ùÿëëè ö÷öí äàùà ÷îõ ñÿé ýþñòÿðìÿëèäèð.
ëàð òÿøêèë åäÿúÿéè ïðîãíîçëàøäûðûëûð.
Ýÿëÿí èë èãòèñàäè àðòûì 4,4 ôàèç, íþâáÿòè
ö÷ èëäÿ èñÿ îðòà èëëèê èãòèñàäè àðòûì 5 ôàèç ïðîãíîçëàøäûðûëûð. Ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí ýÿëèðëÿðèíèí ýÿëÿí èë 8,2 ôàèç, íþâáÿòè ö÷ èëäÿ èñÿ îðòà ùåñàáëà 7 ôàèç àðòàúàüû ýþçëÿíèëèð. Íåôò ñåêòîðóíäà 2015úè èëäÿ ùàñèëàò 40,6 ìèëéîí òîí, íþâáÿòè
èëëÿðäÿ èñÿ ñàáèò îëàðàã 40 ìèëéîí òîí
ïðîãíîçëàøäûðûëûð. Ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí öìóìè äàõèëè ìÿùñóëäàêû ïàéû
2015-úè èëäÿ 66 ôàèçäÿí 2018-úè èëäÿ
Åëìàí Ðöñòÿìîâ:
Àçÿðáàéúàíäà
èíäèéÿ êèìè èïîòåêà
êðåäèòëÿøìÿñèíÿ
1 ìèëéàðä ìàíàò
âÿñàèò àéðûëûá
71,3 ôàèçÿ ÷àòàúàã”.
Àçÿðáàéúàí Ìÿðêÿçè Áàíêûíûí ñÿäðè
Åëìàí Ðöñòÿìîâ èñÿ ÷ûõûøûíäà äåéèá êè,
Àçÿðáàéúàíäà èíäèéÿ êèìè èïîòåêà êðåäèòëÿøìÿñèíÿ 1 ìèëéàðä ìàíàò âÿñàèò àéðûëûá. Å.Ðöñòÿìîâ áèëäèðèá êè, ùÿìèí âÿñàèòèí 600 ìèëéîí ìàíàòû Èïîòåêà Ôîíäó
òÿðÿôèíäÿí, éåðäÿ ãàëàí 400 ìèëéîí ìàíàòû èñÿ áàíêëàð òÿðÿôèíäÿí âÿòÿíäàøëàðà
âåðèëèá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, Èïîòåêà
Ôîíäó òÿðÿôèíäÿí âåðèëÿí èïîòåêà êðåäèòëÿðè íÿòèúÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíäà 15 ìèí
400 àèëÿ þçöíÿ ìÿíçèë àëà áèëèá. Å.Ðöñòÿìîâ ãåéä åäèá êè, íþâáÿòè èëèí äþâëÿò áöäúÿñèíäÿ èïîòåêà êðåäèòèíèí 50 ìëí. ìàíàò
íÿçÿðäÿ òóòóëìàñû ÷îõ ìöñáÿò âÿ äöçýöí
àääûìäûð: “Áó, ÷îõ éöêñÿê âÿ ìöñáÿò
ýþñòÿðèúèäèð. 2014-úö èëëÿ ìöãàéèñÿäÿ
2015-úè èëäÿ èïîòåêà êðåäèòëÿøìÿñè
ö÷öí âÿñàèòèí 10 ìëí. ìàíàò àðòûðûëàðàã
40 ìëí. ìàíàòäàí 50 ìëí. ìàíàòà ÷àòäûðûëìàñû áó éþíäÿ ìÿñÿëÿëÿðèí ìöñáÿò ùÿëëèíÿ òþùôÿñèíè âåðÿúÿê”.
Äàùà ñîíðà ìèëëÿò âÿêèëëÿðè áöäúÿ ëàéèùÿñè áàðÿäÿ ôèêèðëÿðèíè áèëäèðèáëÿð. Ãåéä
åäÿê êè, ìöçàêèðÿëÿð íîéàáðûí 20-äÿê
äàâàì åäÿúÿê.
Íàðäàð ÁÀÉÐÀÌËÛ
“Èðÿëè” Èúòèìàè Áèðëèéè “Øÿõñè èíêèøàô
àêàäåìèéàñû” àäëû ëàéèùÿ ùÿéàòà êå÷èðÿúÿê
“Èðÿëè” Èúòèìàè Áèðëèéè
ðåñïóáëèêàìûçûí 11 ðåýèîíóíó âÿ ïàéòàõòäàêû
10 àëè òÿùñèë ìöÿññèñÿñèíè òÿìñèë åäÿúÿê 40
ýÿíúèí èøòèðàêû èëÿ “Øÿõñè
èíêèøàô àêàäåìèéàñû”
àäëû ëàéèùÿ ùÿéàòà êå÷èðÿúÿê.
Ñîí èëëÿð ýÿíúëÿð
ñåêòîðóíà äþâëÿò äÿñòÿéè áó ñàùÿíèí èíêèøàôûíà
òÿêàí âåðèá. Áóíóí áàðèç íöìóíÿñè îëàðàã
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòèíèí 2012-úè èë 29 äåêàáð
òàðèõëè Ôÿðìàíû èëÿ òÿñäèã åäèëìèø “Àçÿðáàéúàí 2020: ýÿëÿúÿéÿ áàõûø” Èíêèøàô
Êîíñåïñèéàñûíà ÿñàñëàíàðàã ùàçûðëàíìûø “Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñû ðåýèîíëàðûíûí 2014-2018-úè èëëÿðäÿ ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôû Äþâëÿò Ïðîãðàìû”íäà äà ðåýèîí ýÿíúëÿðèíèí
èíêèøàôû âÿ ãÿðàð ãÿáóëåòìÿ ïðîñåñèíäÿ èøòèðàê÷ûëûüûíûí àðòûðûëìàñû ÿêñèíè òàïûá.
Ýÿíúëÿð ñåêòîðóíóí òÿðÿããèéÿ òÿêàí âåðìÿñè ùÿì äÿ
áó ñàùÿíèí èíêèøàôûíûí çÿðóðèëèéèíè àøêàðà ÷ûõàðûá. Áó ñàùÿíèí íÿçÿðè âÿ ïðàêòèê èíêèøàôûíà íàèë îëìàã ìÿãñÿäèëÿ
Èúòèìàè Áèðëèê “Øÿõñè èíêèøàô àêàäåìèéàñû”íûí éàðàäûëìàñû
òÿøÿááöñö èëÿ ÷ûõûø åäèá.
Èúòèìàè Áèðëèêäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, àêàäåìèéà ðåýèîí âÿ ïàéòàõò ýÿíúëÿðèíèí èíêèøàôûíà ñèñòåìëè éàíàøìàíû
ÿñàñ òóòàí òÿëèì ñåññèéàëàðûíû ÿùàòÿ åäèð. Àêàäåìèéà ðåýèîíëàðäà âÿ óíèâåðñèòåòëÿðäÿ “Èðÿëè” Èúòèìàè Áèðëèéèíèí íÿçäèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿúÿê ÿëàãÿëÿíäèðèúèëèêëÿðèí, åëÿúÿ äÿ àëè
òÿùñèë ìöÿññèñÿëÿðèíäÿ ýÿíúëÿðèí èäàðÿåòìÿ ãàáèëèééÿòëÿðèíèí àðòûðûëìàñûíà, âÿòÿíïÿðâÿðëèê, àçÿðáàéúàí÷ûëûã, äþâëÿò÷èëèê ïðèíñèïëÿðè ÿñàñûíäà, úÿìèééÿòèí èúòèìàè-ñèéàñè, ñîñèàëèãòèñàäè âÿ ìÿäÿíè ùÿéàòûíäà ôÿàë èøòèðàêûíûí àðòûðûëìàñûíû
òÿìèí åäÿúÿê. Àêàäåìèéà ÿëàãÿëÿíäèðèúèëèêëÿðäÿ ôÿàëèééÿò
ýþñòÿðÿúÿê ýÿíúëÿðèí èäàðÿåòìÿ áàúàðûüûíûí, èíòåëëåêòóàë âÿ
éàðàäûúûëûã ãàáèëèééÿòèíèí àðòûðûëìàñû ö÷öí òÿøêèë îëóíàúàã.
4
www.yeniazerbaycan.com
19 íîéàáð 2014-úö èë, ÷ÿðøÿíáÿ / ¹ 210 (4369)
Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü
ìöíàãèøÿñè: Äöíéà ùÿãèãÿòëÿðè áèëìÿëèäèð
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ìèëëè Òÿùëöêÿñèçëèê Íàçèðëèéè, ßñèð âÿ èòêèí äöøìöø, ýèðîâ ýþòöðöëìöø âÿòÿíäàøëàðëà ÿëàãÿäàð Äþâëÿò Êîìèññèéàñû âÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Äþâëÿò Èäàðÿ÷èëèê Àêàäåìèéàñûíûí áèðýÿ òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ “ÅðìÿíèñòàíÀçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè:
Äöíéà ùÿãèãÿòëÿðè áèëìÿëèäèð” ìþâçóñóíäà
êîíôðàíñ êå÷èðèëèá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, Äþâëÿò Èäàðÿ÷èëèê
Àêàäåìèéàñûíäà êå÷èðèëÿí êîíôðàíñäà ðåêòîð,
àêàäåìèê Óðõàí ßëÿêáÿðîâ ÷ûõûø åäÿðÿê “áþéöê Åðìÿíèñòàí” õöëéàñû èëÿ éàøàéàí åðìÿíèëÿðèí þç ìÿãñÿäëÿðèíÿ ÷àòìàã ö÷öí õàðèúè ãöââÿëÿðäÿí äÿ èñòèôàäÿ åäÿðÿê Àçÿðáàéúàíà ãàðøû ìöõòÿëèô ÿðàçè èääèàëàðû èðÿëè ñöðäöêëÿðèíè
ñþéëÿéèá.
Ðåêòîð þëêÿìèçèí ÿñàñ ïðîáëåìè îëàí Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè, åðìÿíèëÿðèí òàðèõÿí àçÿðáàéúàíëûëàðà
ãàðøû ùÿéàòà êå÷èðäèéè ñîéãûðûìû âÿ åòíèê òÿìèçëÿìÿ ñèéàñÿòè èëÿ áàüëû ùÿãèãÿòëÿðèí äöíéà
èúòèìàèééÿòèíÿ ÷àòäûðûëìàñûíûí âàúèáëèéèíäÿí
äàíûøûá.
Ñîíðà Ìèëëè Òÿùëöêÿñèçëèê Íàçèðëèéèíèí Ùåéäÿð ßëèéåâ àäûíà Àêàäåìèéàñûíûí áàø ìöÿëëèìè, òåððîð÷óëóüà ãàðøû ìöáàðèçÿ öçðÿ åêñïåðò
Àçÿð Ñÿëèìîâ “Òåððîð÷óëóã âÿ òÿúàâöçêàð ñåïàðàò÷ûëûã Åðìÿíèñòàíûí äþâëÿò ñèéàñÿòèíèí òÿðêèá ùèññÿñèäèð” ìþâçóñóíäà ìÿðóçÿ èëÿ ÷ûõûø
åäèá.
À.Ñÿëèìîâ äåéèá êè, ìöàñèð äþâðäÿ òåððîð-
÷óëóã áöòöí þëêÿëÿðè ùÿäÿôÿ ÷åâèðÿ áèëÿúÿéè
ö÷öí ãëîáàë ïðîáëåìäèð. Òåððîð÷óëóãëà ìöáàðèçÿäÿ áöòöí áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿò ñÿéëÿðèíè
áèðëÿøäèðìÿëèäèð. Àçÿðáàéúàí òåððîð÷óëóãäàí
óçóí èëëÿð ÿçèééÿò ÷ÿêÿí áèð þëêÿ îëóá. ÕÕ ÿñðèí ñîíëàðûíäà éåíèäÿí ìöñòÿãèëëèéÿ ãîâóøàí
Àçÿðáàéúàí Åðìÿíèñòàíûí èøüàë÷ûëûã ñèéàñÿòè
èëÿ öçëÿøäè, Äàüëûã Ãàðàáàü âÿ ÿòðàô ðàéîíëàðûìûç èøüàë åäèëäè, 1 ìèëéîíäàí àðòûã àçÿðáàé-
úàíëû ãà÷ãûí âÿ ìÿúáóðè êþ÷êöí âÿçèééÿòèíäÿ
éàøàìàüà ìÿùêóì îëäó. Ìöñòÿãèëëèéèìèçèí
áÿðïàñûíäàí ñîíðàêû èëëÿðäÿí åòèáàðÿí Àçÿðáàéúàí ÿðàçèñèíäÿ 373 òåððîð àêòû òþðÿäèëèá êè,
îíëàðûí íÿòèúÿñèíäÿ ìèíëÿðëÿ èíñàí ùÿéàòûíû èòèðèá, éàðàëàíûá, øèêÿñò îëóá. Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíÿ âÿ õàëãûíà áþéöê ìàääè âÿ ìÿíÿâè çèéàí
äÿéèá. Àçÿðáàéúàí õàëãû åðìÿíè òÿúàâöçêàðëàðûíûí òþðÿòäèéè, ÕÕ ÿñðèí ÿí áþéöê ôàúèÿëÿðèíäÿí áèðèíè - Õîúàëû ñîéãûðûìûíû éàøàéûá.
“Ñîâåò òÿùëöêÿñèçëèê îðãàíëàðûíäà åðìÿíèëÿðèí àçÿðáàéúàíëûëàðà ãàðøû ùÿéàòà êå÷èðäèéè
ñîéãûðûìû ñèéàñÿòè” ìþâçóñóíäà ìÿðóçÿ èëÿ ÷ûõûø åäÿí Ìèëëè Òÿùëöêÿñèçëèê Íàçèðëèéèíèí Ùåéäÿð ßëèéåâ àäûíà Àêàäåìèéàñûíûí êàôåäðà ðÿèñè, ïðîôåññîð Úÿëàë Ãàñûìîâ áèëäèðèá êè, åðìÿíèëÿð áîëøåâèê èìïåðèéàñûíäàí êèôàéÿò ãÿäÿð
éàðàðëàíûá âÿ þç õåéèðëÿðèíÿ èñòèôàäÿ åäèáëÿð.
Ú.Ãàñûìîâ åðìÿíèëÿðèí Àçÿðáàéúàíûí ìèëëè
ìÿíÿâè äÿéÿðëÿðèíè þçöíöíêöëÿøäèðìÿê, ýþðêÿìëè øÿõñèééÿòëÿðè, ìèëëè òÿôÿêêöðÿ ìàëèê èíñàíëàðû àðàäàí ýþòöðìÿê âÿ ÿðàçèíè ïàð÷àëàéûá
ÿëÿ êå÷èðìÿê ïëàíëàðûíäàí äàíûøûá. Î ÿëàâÿ
åäèá êè, Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí ãÿòèééÿòè
ñàéÿñèíäÿ åðìÿíèëÿðèí áó ôÿàëèééÿòèíÿ ñîí
ãîéóëäó.
ßñèð âÿ èòêèí äöøìöø, ýèðîâ ýþòöðöëìöø âÿòÿíäàøëàðëà ÿëàãÿäàð Äþâëÿò Êîìèññèéàñûíûí
èø÷è ãðóïóíóí ðÿùáÿðè Ôèðóäèí Ñàäûãîâ êîíôðàíñäà “Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè íÿòèúÿñèíäÿ ÿñèð äöøìöø âÿ
ýèðîâ ýþòöðöëìöø ñîéäàøëàðûìûçûí öçëÿøäèéè
ìÿøÿããÿòëÿð” ìþâçóñóíäà ÷ûõûø åäèá.
Ô.Ñàäûãîâ äåéèá êè, Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí éàðàòäûüû
ôÿñàäëàðäàí áèðè äÿ èòêèí äöøìöø èíñàíëàðëà
áàüëûäûð. Áåéíÿëõàëã ùöãóãäà ìöùàðèáÿëÿð ùÿìèøÿ òÿíãèä îëóíóð. ×öíêè ìöùàðèáÿëÿð çàìàíû èíñàíëàð ùÿëàê îëóð, ÿñèð äöøöð, ýèðîâ ýþòöðöëöðëÿð. Áó ýöí Àçÿðáàéúàíûí öçëÿøäèéè ïðîáëåì
èñÿ ÷îõ ôÿðãëèäèð. Èíñàíëàð éàøàäûãëàðû éåðëÿðäÿí, äÿäÿ-áàáà éóðäëàðûíäàí äåïîðòàñèéà îëóíóáëàð, ñîíðà ñèëàùëû ìöíàãèøÿ áàøëàéûá. Áó
ìöíàãèøÿ íÿòèúÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíäà 20 ìèíäÿí ÷îõ èíñàí ùÿëàê îëäó. Áó ýöíÿ ãÿäÿð èñÿ
4 ìèíäÿí àðòûã èòêèí äöøìöø âÿòÿíäàø âàð. Ùàçûðäà êîìèññèéà îíëàðûí àõòàðûøû èëÿ ìÿøüóë
îëóð. Äþâëÿò Êîìèññèéàñûíûí éàðàäûëìàñûíäàí
êå÷ÿí 20 èë ÿðçèíäÿ 1400-äÿí àðòûã Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàøûíûí áèð ãèñìèíèí úÿíàçÿñè þëêÿéÿ ýÿòèðèëèá, áèð ãèñìè èñÿ åðìÿíè ýèðîâëóüóíäàí àçàä îëóíóá.
Èø÷è ãðóïóíóí ðÿùáÿðè äåéèá: “Àçÿðáàéúàíà ãàðøû òþðÿäèëÿí ñîéãûðûìû ñèéàñÿòèíèí
ôÿðãëè úÿùÿòè îíäàí èáàðÿòäèð êè, ÿí äÿùøÿòëè
ìöùàðèáÿëÿð çàìàíû áåëÿ ìöëêè ÿùàëèéÿ åðìÿíèëÿðèí áèçÿ ýþñòÿðäèéè êèìè ãÿääàð ìöíàñèáÿò ýþñòÿðèëìÿéèá. Áó, ñîéãûðûìû ñèéàñÿòèäèð, ùÿì äÿ Àçÿðáàéúàíûí òàðèõèíÿ, ìÿäÿíèééÿòèíÿ ãàðøû úèíàéÿò àêòûäûð”.
Ô.Ñàäûãîâ äåéèá êè, àõòàðûø ïðîñåñèíäÿ áèð
ñûðà äèýÿð ìÿãàìëàð - àçÿðáàéúàíëûëàðà ãàðøû
èøýÿíúÿëÿð, ìåìàðëûüûìûçà, ìÿäÿíèééÿòèìèçÿ,
òàðèõè àáèäÿëÿðèìèçÿ éþíÿëìèø úèíàéÿò ôàêòëàðû
äà öçÿ ÷ûõûð.
Êîíôðàíñäà äèýÿð ÷ûõûø åäÿíëÿð áèëäèðèáëÿð
êè, Åðìÿíèñòàí òÿðÿôèíäÿí Àçÿðáàéúàíà ãàðøû
éöðöäöëÿí èøüàë÷ûëûã, ñîéãûðûìû, òåððîð÷óëóã âÿ
ñèëàùëû ñåïàðàò÷ûëûã ñèéàñÿòèíÿ, åëÿúÿ äÿ òàðèõè
ÿðàçèëÿðèìèç, ìàääè ìÿíÿâè àáèäÿëÿðèìèçëÿ
áàüëû èääèàëàðà ãàðøû ìöáàðèçÿíèí äàùà äà
ýöúëÿíäèðèëìÿñè, áèðáàøà ùöúóì òàêòèêàñûíà
öñòöíëöê âåðèëìÿñè èëÿ ÿëàãÿäàð Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí òþâñèéÿëÿðè ðÿùáÿð òóòóëàðàã áó
èñòèãàìÿòäÿ ýþðöëÿí èøëÿðèí äàùà ìÿãñÿäéþíëö âÿ ïëàíëû øÿêèëäÿ òÿøêèëè þíÿìëèäèð. Áóíëàðû
íÿçÿðÿ àëàðàã ìöâàôèã äþâëÿò ãóðóìëàðû, åëÿúÿ
äÿ Àçÿðáàéúàí âÿ Òöðêèéÿ äèàñïîð òÿøêèëàòëàðû
àðàñûíäàêû ÿëàãÿëÿð, ùàáåëÿ þëêÿëÿðèìèçèí áåéíÿëõàëã ìèãéàñäà ìþâúóä ñèéàñè-èãòèñàäè âÿ
åëìè äàèðÿëÿðëÿ ìöíàñèáÿòëÿðè äàùà äà èíêèøàô
åòäèðèëìÿëèäèð.
Ñîíäà Ìèëëè Òÿùëöêÿñèçëèê Íàçèðëèéè èúòèìàè
ÿëàãÿëÿð ìÿðêÿçèíèí âÿ Èúòèìàè Òåëåâèçèéàíûí
áèðýÿ ùàçûðëàäûãëàðû “Äöíéà ùÿãèãÿòè áèëìÿëèäèð”
àäëû ñÿíÿäëè ôèëìè íöìàéèø åòäèðèëèá.
Êîíôðàíñäà Òÿùñèë, Ýÿíúëÿð âÿ Èäìàí, Ìÿäÿíèééÿò âÿ Òóðèçì íàçèðëèêëÿðèíèí ìÿñóë
ÿìÿêäàøëàðû äà èøòèðàê åäèáëÿð.
ÉÀÏ Òÿðòÿð ðàéîí òÿøêèëàòû áÿëÿäèééÿ
ñå÷êèëÿðèíÿ éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ùàçûðëàøûð
Ðàìèç Øàáàíîâ: Èðÿëè ñöðöëÿí íàìèçÿäëÿðèí 40 ôàèçäÿí ÷îõóíó ãàäûíëàð âÿ ýÿíúëÿð òÿøêèë åäèð
Òÿðòÿð ðàéîí òÿøêèëàòû äà þç
ôÿàëèééÿòèíè áó òþâñèéÿ âÿ òàïøûðûãëàð ÿñàñûíäà ãóðóá”.
Áóíó ãÿçåòèìèçÿ à÷ûãëàìàñûíäà ÉÀÏ Òÿðòÿð ðàéîí òÿøêèëà-
èáàðÿò Ñå÷êè Ãÿðàðýàùû éàðàäûëûá. Áóíóí àðäûíúà ùÿð áèð ìÿíòÿãÿäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿúÿê
ìÿøâÿðÿò÷è ñÿñ ùöãóãëó öçâëÿð
âÿ ìöøàùèäÿ÷èëÿð òÿéèí åäèëèá,
ìèç Øàáàíîâ îíó äà ÿëàâÿ åäèá
êè, ÉÀÏ Òÿðòÿð ðàéîí òÿøêèëàòûíûí
Ñå÷êè Ãÿðàðýàùûíûí öçâëÿðè àðàñûíäà èø áþëýöñö âÿ Ôÿàëèééÿò
Ïðîãðàìû ùàçûðëàíàðàã, òÿñäèã
“Ìÿëóì îëäóüó êèìè, îêòéàáðûí 29-äà Éåíè Àçÿðáàéúàí
Ïàðòèéàñûíûí (ÉÀÏ) øÿùÿð âÿ
ðàéîí òÿøêèëàòëàðû ñÿäðëÿðèíèí
öìóìðåñïóáëèêà ìöøàâèðÿñè
êå÷èðèëèá. Áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðè
êàìïàíèéàñûíà ùàçûðëûãëà áàüëû ìÿñÿëÿëÿðèí ìöçàêèðÿ åäèëäèéè ùÿìèí ìöøàâèðÿäÿ ïàðòèéàíûí éåðëè ñòðóêòóðëàðûíûí ãàðøûäà äóðàí âÿçèôÿëÿðèí éåðèíÿ éåòèðèëìÿñè ìÿãñÿäèëÿ ñÿôÿðáÿð
åäèëìÿñè, èðÿëèéÿ ñöðöëÿí íàìèçÿäëÿð ö÷öí òðåíèíãëÿðèí òÿøêèë
òûíûí ñÿäðè, ðàéîí òÿøêèëàòû Ñå÷êè
Ãÿðàðýàùûíûí ðÿùáÿðè Ðàìèç Øàáàíîâ äåéèá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ
åëÿúÿ äÿ òÿáëèüàò êàìïàíèéàñûíäà èøòèðàê åäÿúÿê ôÿàëëàðûí òÿðêèáè ìöÿééÿíëÿøäèðèëÿðÿê ðàéîí
åäèëèá.
ÉÀÏ Òÿðòÿð ðàéîí òÿøêèëàòû 84
ÿðàçè èëê ïàðòèéà òÿøêèëàòûíäà
åäèëìÿñè òþâñèéÿ îëóíóá, ñå÷êè
êàìïàíèéàñûíûí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ êå÷èðèëìÿñè ö÷öí äèýÿð
çÿðóðè òàïøûðûãëàð âåðèëèá. ÉÀÏ
ýþðÿ, äåêàáðûí 23-äÿ þëêÿìèçäÿ
êå÷èðèëÿúÿê íþâáÿòè áÿëÿäèééÿ
ñå÷êèëÿðè èëÿ ÿëàãÿäàð ÉÀÏ Òÿðòÿð
ðàéîí òÿøêèëàòûíäà 13 íÿôÿðäÿí
òÿøêèëàòûíûí ìöâàôèã òàðèõëè ùåéÿò
èúëàñëàðûíäà òÿñäèã îëóíóá.
Ñå÷êèëÿðÿ ùàçûðëûüûí éöêñÿê
ñÿâèééÿäÿ êå÷äèéèíè äåéÿí Ðà-
5569 íÿôÿð ïàðòèéà öçâöíö áèðëÿøäèðèð êè, îíëàðûí äà 2896 íÿôÿðè ãàäûí, 1415 íÿôÿðè èñÿ ýÿíúëÿðäèð: “Ùàçûðäà áöòöí ïàðòèéà
öçâëÿðè áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíÿ
ùàçûðëûãëà áàüëû ñÿôÿðáÿð îëóíóáëàð. Áó ìÿãàìäà ãåéä
åäèì êè, Òÿðòÿð ðàéîíó öçðÿ 2
ñå÷êè äàèðÿñè ìþâúóääóð: 95
ñàéëû Òÿðòÿð âÿ 97 ñàéëû Ýîðàíáîé-Òÿðòÿð-Àüäàì Ñå÷êè Äàèðÿñè”.
Ðàìèç Øàáàíîâóí ñþçëÿðèíÿ
ýþðÿ, Òÿðòÿð ðàéîíó öçðÿ öìóìèëèêäÿ 25 áÿëÿäèééÿéÿ ñå÷êè êå÷èðèëÿúÿê êè, îíëàðäàí 1-è øÿùÿð,
24-ö èñÿ êÿíä áÿëÿäèééÿëÿðèäèð:
“Äåêàáðûí 23-äÿ êå÷èðèëÿúÿê
áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ Éåíè
Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû Òÿðòÿð
ðàéîí òÿøêèëàòû 25 áÿëÿäèééÿ
öçðÿ ñå÷êèëÿðäÿ èøòèðàê åòìÿê
ö÷öí 229 íÿôÿð ïàðòèéà öçâöíöí íàìèçÿäëèéèíè èðÿëè ñöðöá.
Èðÿëè ñöðöëÿí íàìèçÿäëÿðèí 40
ôàèçäÿí ÷îõóíó ãàäûíëàð âÿ
ýÿíúëÿð òÿøêèë åäèð”.
Áóíäàí ñîíðàêû ïðîñåñäÿ,
éÿíè, òÿáëèüàò êàìïàíèéàñûíà
ðÿñìÿí ñòàðò âåðèëäèêäÿí ñîíðà
èñÿ áöòöí çÿðóðè îëàí òÿáëèüàòòÿøâèãàò èøëÿðè ùÿéàòà êå÷èðèëÿúÿê.
Íàäèð ÀÇßÐÈ
Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñè
Ïàëàòàñûíûí íþâáÿòè èúëàñû îëóá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Êîíñòèòóñèéà
Ìÿùêÿìÿñè Ïàëàòàñûíûí íþâáÿòè èúëàñû êå÷èðèëèá.
Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñèíèí ìÿòáóàò
õèäìÿòèíäÿí
ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, èúëàñäà
Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñû Êîíñòèòóñèéàñûíûí 130-úó ìàääÿñèíèí Â
ùèññÿñèíÿ âÿ “Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñè ùàããûíäà” Ãàíóíóí 7.1-úè ìàääÿñèíÿ ÿñàñÿí, âÿòÿíäàø Ì.Ùÿñÿíîâàíûí
ìÿùêÿìÿ àêòëàðûíäàí âåðäèéè øèêàéÿòÿ áàõûëàðàã èúðààòà
ãÿáóë îëóíìàñû ùàããûíäà ãÿðàðäàä ÷ûõàðûëûá.
Øèêàéÿòÿ ìàùèééÿòè öçðÿ, Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñè
Ïëåíóìóíóí äåêàáðûí 11-íÿ òÿéèí åäèëìèø èúëàñûíäà áàõûëàúàã.
Áèëèê Ôîíäó Òöðêèéÿäÿ êå÷èðèëÿí
33-úö Áåéíÿëõàëã Èñòàíáóë Êèòàá
Éàðìàðêàñûíäà èøòèðàê åäèá
Ãóðóìóí Òöðêèéÿíèí éàðàäûúû òÿøêèëàòëàðû èëÿ
ÿëàãÿëÿðèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ìöçàêèðÿ îëóíóá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Áèëèê
Ôîíäóíóí íöìàéÿíäÿëÿðè íîéàáðûí 8-äÿí
16-äÿê Òöðêèéÿäÿ êå÷èðèëÿí 33-úö Áåéíÿëõàëã Èñòàíáóë Êèòàá
Éàðìàðêàñûíäà èøòèðàê åäèáëÿð. Òÿäáèðäÿ
Áèëèê Ôîíäóíó òÿìñèë åäÿí ãóðóìóí Þëêÿäàõèëè ëàéèùÿëÿð
ñåêòîðóíóí àïàðûúû ìÿñëÿùÿò÷èñè Ãèñìÿò Ðöñòÿìîâ òàíûíìûø âÿãô âÿ íÿøðèééàòëàðûí ðÿùáÿðëÿðè èëÿ ýþðöøöá, Áèëèê
Ôîíäó áàðÿñèíäÿ ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèá. Ùÿìèí ãóðóìëàðà
öíâàíëàíàí ÿìÿêäàøëûã òÿêëèôëÿðè ìöñáÿò ãàðøûëàíûá. Òöðêèéÿ Ìÿäÿíèééÿò âÿ Òóðèçì Íàçèðëèéè “Êöòöïùàíåëåð âå Éàéûìëàð Ýåíåë Ìöäöðëöüö”íöí, êöëòöð âÿ òóðèçì óçìàíû Íèçàð Êàðà Òöðêèéÿíèí éàðàäûúû òÿøêèëàòëàðûíûí ãàðäàø Àçÿðáàéúàíëà èñòÿíèëÿí ñàùÿäÿ ÿìÿêäàøëûüà ùàçûð îëäóüóíó
áèëäèðèá. Áèëèì âÿ Ñàíàò Âàêôûíûí Òöðêèéÿ Àðàøäûðìàëàðû
Ìÿðêÿçèíèí ìöäèð ìöàâèíè Ñåðùàò Àñëàíåð Áèëèê Ôîíäó èëÿ
áèðýÿ ìöàñèð òåõíîëîýèéàëàðà ÿñàñëàíàí èíòåëëåêòóàë, êðåàòèâ ëàéèùÿëÿð ùÿéàòà êå÷èðìÿéèí áöòöí òöðê äöíéàñûíà ôàéäàëû îëà áèëÿúÿéèíÿ ÿìèíëèéèíè èôàäÿ åäèá.
Áóíäàí áàøãà, Áèëèê Ôîíäóíóí íöìàéÿíäÿñè Áåéíÿëõàëã Èñòàíáóë Êèòàá Éàðìàðêàñûíäà Òöðêèéÿ Ìÿäÿíèééÿò âÿ Òóðèçì Íàçèðëèéèíèí ëàéèùÿñè îëàí ÒÅÄÀ-íûí (Òöðê
Åäåáèééàòûíûí Äûøà À÷ûëûìû) èúðà÷ûëàðû, Íàçèì Ùèêìÿò
Âàêôû, Úåìàë Ñöðåéà Âàêôû, äöíéàäà êèòàáëàðûí âèðòóàë
ðåêëàìû èëÿ ìÿøüóë îëàí èíýèëèñ øèðêÿòè ÏÙÎÐÌ, Êîëóìáèéàíûí Òöðêèéÿäÿêè ìÿäÿíèééÿò àòòàøåëèéè, Òöðêèéÿ Æóðíàëèñòëÿð Áèðëèéè, Òöðêèéÿ Ãàäûí Éàçàðëàðû Äÿðíÿéè, Áèëèì âÿ
Ñàíàò Âàêôû, Òöðêèéÿ Ôÿëñÿôÿ Ãóðóìó, Ìÿêòÿáÿãÿäÿðêè
óøàãëàðëà èø âÿãôè, “Äåùà àêàäåìè” óøàãëàðëà èø ãóðóìó,
Áöëåíò-Ðàùøàí Åúåâèò Êöëòöð âÿ Ñÿíÿò Ôîíäó, Òöðêèéÿ
Äèë Ãóðóìó âÿ ðÿñìè äþâëÿò íöìàéÿíäÿëÿðè èëÿ äÿ ýþðöøëÿð êå÷èðèá, ýÿëÿúÿê ÿìÿêäàøëûãëàðûí ïåðñïåêòèâëÿðè ìöçàêèðÿ îëóíóá.
Ïÿðâèç ÑÀÄÀÉÎÜËÓ
ÉÀÏ Øÿìêèð ðàéîí òÿøêèëàòû òÿðÿôèíäÿí
èðÿëè ñöðöëÿí íàìèçÿäëÿð ãåéäÿ àëûíûá
Äåêàáðûí 23-äÿ êå÷èðèëÿúÿê áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíÿ
ùàçûðëûãëà ÿëàãÿäàð Øÿìêèð ðàéîíóíäà éöêñÿê ñå÷êè
ÿùâàë-ðóùèééÿñè ìöøàùèäÿ îëóíìàãäàäûð. Ñèéàñè êàìïàíèéàëàðûíûí êå÷èðèëìÿñèíäÿ áþéöê òÿúðöáÿéÿ ìàëèê
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) éåðëè þçöíöèäàðÿåòìÿ îðãàíëàðûíà ñå÷êèëÿðÿ äÿ ìöòÿøÿêêèëëèêëÿ ùàçûðëàøûð.
Øÿìêèð ðàéîíóíäà ÉÀÏ òÿðÿôèíäÿí íàìèçÿäëèéè èðÿëè ñöðöëìöø øÿõñëÿðèí èìçàòîïëàìà êàìïàíèéàñû áàøà ÷àòûá.
ÉÀÏ Øÿìêèð ðàéîí òÿøêèëàòûíûí ñÿäðè Ôÿõðÿääèí Âÿëèéåâ áèëäèðèá êè, ïàðòèéàíûí ðàéîí òÿøêèëàòû òÿðÿôèíäÿí ðàéîíäà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí 42 áÿëÿäèééÿéÿ 400 íÿôÿð ïàðòèéà öçâöíöí íàìèçÿäëèéè èðÿëè ñöðöëöá, îíëàðûí ùÿð áèðè
ö÷öí èìçà âÿðÿãÿëÿðè ýþòöðöëöá âÿ éåòÿðèíúÿ èìçà òîïëàíàðàã ÄÑÊ-éà òÿùâèë âåðèëèá. Íàìèçÿäëÿð ö÷öí èìçà
âÿðÿãÿëÿðè èëÿ áÿðàáÿð Ñå÷êè Ìÿúÿëëÿñèíèí òÿëÿáëÿðèíÿ
óéüóí øÿêèëäÿ ñÿíÿäëÿð òîïëàíàðàã ñÿëàùèééÿòëè íöìàéÿíäÿëÿð òÿðÿôèíäÿí ÄÑÊ-éà òÿãäèì îëóíóá. Ô.Âÿëèéåâ
ãåéä åäèá êè, Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû Øÿìêèð ðàéîí
òÿøêèëàòû òÿðÿôèíäÿí èðÿëè ñöðöëìöø íàìèçÿäëÿð ìöâàôèã
îëàðàã 98, 99, 100 âÿ 102-ñàéëû ÄÑÊ òÿðÿôèíäÿí ãåéäÿ
àëûíûá.
Ô.Âÿëèéåâ âóðüóëàéûá êè, ùàçûðäà Éåíè Àçÿðáàéúàí
Ïàðòèéàñû Øÿìêèð ðàéîí òÿøêèëàòûíäà 15 íÿôÿðäÿí èáàðÿò
Ãÿðàðýàù öçâö ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð âÿ ñå÷êè ïðîñåñè ìöääÿòèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿúÿê òÿáëèüàò-òÿøâèãàò ãðóïó éàðàäûëûá. ÉÀÏ Øÿìêèð ðàéîí òÿøêèëàòûíûí ñÿäðè áèëäèðèá êè,
òÿáëèýàò-òÿøâèãàò êàìïàíèéàñûíûí éöêñÿê øÿêèëäÿ òÿøêèë
åäèëìÿñè ö÷öí ìöâàôèã àääûìëàð àòûëûð. Áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíÿ ùàçûðëûã ïðîñåñè öìóìè òàïøûðûã âÿ òþâñèéÿëÿðÿ
ìöâàôèã øÿêèëäÿ óüóðëà äàâàì åòäèðèëèð. Áöòöí èøëÿð ïëàíãðàôèê ÿñàñûíäà ùÿéàòà êå÷èðèëèð, íÿçÿðäÿ òóòóëìóø òÿäáèðëÿðèí çàìàíûíäà âÿ ñÿìÿðÿëè øÿêèëäÿ ýþðöëìÿñè ö÷öí
îïåðàòèâëèê òÿìèí åäèëèð.
5
www.yeniazerbaycan.com
19 íîéàáð 2014-úö èë, ÷ÿðøÿíáÿ / ¹ 210 (4369)
Òÿúàâöçêàðûí òÿõðèáàòû: Àçÿðáàéúàí Ùöñåéí Úàâèäèí ÿñÿðëÿðèíèí Òöðêèéÿ íÿøðèíèí
îðäóñóíóí ëàéèãëè úàâàáû
Êèïð Éàõûí Äîüó Óíèâåðñèòåòèíäÿ òÿãäèìàòû îëóá
Ãàðàáàü ñÿìàñûíäà åðìÿíè ùÿðáè ùåëèêîïòåðèíèí âóðóëìàñû Èðÿâàíäà ÷àøãûíëûã éàðàäûá. Ùàäèñÿíèí òÿôÿððöàòûíû þç
âÿòÿíäàøëàðûíà èçàù åäÿ áèëìÿéÿí Åðìÿíèñòàí ðÿùáÿðëèéè
Àçÿðáàéúàíû ýöíàùëàíäûðìàüà
÷àëûøûð, åéíè çàìàíäà, úàâàá
òÿäáèðëÿðè èëÿ äÿ ùÿäÿëÿìÿéÿ
úÿùä åäèð. Ëàêèí ðåàëëûãäà áóðàäà áàøà äöøöðëÿð êè, Àçÿðáàéúàí îðäóñó ãàò-ãàò ýöúëöäöð. Äåéèëÿíëÿðèí ôîíóíäà áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí ñóñìàñû âÿ áÿçè ñèéàñÿò÷èëÿðèí ìöÿììàëû ôèêèðëÿð ñþéëÿìÿñè
÷îõ äöøöíäöðöúöäöð. Ñàíêè îíëàð Åðìÿíèñòàíû íàðàçû ñàëìàã èñòÿìèðëÿð. Ëàêèí
áèð ùÿãèãÿòè óíóòìàã îëìàç - ÿäàëÿòñèçëèê ùå÷ êÿñÿ óüóð ýÿòèðìèð!
Âóðóëàí åðìÿíè ùåëèêîïòåðè:
èøüàë÷ûíûí úÿçàñû
Òÿúàâöçêàð Åðìÿíèñòàíûí òÿõðèáàòëàðû
äàâàì åäèð. Ìöíàãèøÿ çîíàñûíûí òÿìàñ
õÿòòèíäÿ ãàíóíñóç ó÷óø ùÿéàòà êå÷èðÿí
åðìÿíè ùåëèêîïòåðèíèí Àçÿðáàéúàí îðäóñó òÿðÿôèíäÿí âóðóëìàñûíäàí ñîíðà äöøìÿí âÿ îíóí áèð ñûðà ùàâàäàðëàðû ùàé-êöé
ãàëäûðûáëàð. Ðÿñìè Èðÿâàí áàø âåðÿí ùàäèñÿíè òÿùðèô åäÿðÿê, Áàêûíû ýöíàùëàíäûðìàüà úÿùä ýþñòÿðèð. Ôàêòëàð èñÿ òàìàìèëÿ áàøãà ìÿíçÿðÿíè îðòàéà ãîéóð.
Ùÿð øåéäÿí ÿââÿë, Ãÿðáèí áÿçè äàèðÿëÿðè âÿ Åðìÿíèñòàí Àçÿðáàéúàí òîðïàãëàðûíûí 20 ôàèçèíèí èøüàë åäèëìÿñè ôàêòûíû
þðò-áàñäûð åòìÿéÿ ÷àëûøûð.
Îíëàð þçëÿðèíè åëÿ àïàðûðëàð êè, ýóéà,
ùåëèêîïòåð ùàíñûñà íåéòðàë áèð ÿðàçèäÿ
ùÿðáè òÿëèì êå÷èðìèø. Ðåàëëûãäà èñÿ Åðìÿíèñòàí îðäóñóíà ìÿõñóñ îëàí ùÿìèí
ùåëèêîïòåð Àçÿðáàéúàíûí ùàâà ìÿêàíûíäà òÿùëöêÿëè ìàíåâðëÿð åäèðäè. Áèðèíúèñè,
Åðìÿíèñòàí îðäóñóíà ìÿõñóñ “Ìè-24”
äþéöø ùåëèêîïòåðèíèí Ãàðàáàüäà, Àüäàìäà íÿ èøè âàðäû? Èêèíúèñè, ùåëèêîïòåð
åêèïàæûíûí êîìàíäèðè Ñåðæ Ñààêéàí Åðìÿíèñòàí ñèëàùëû ãöââÿëÿðèíèí ùÿðáè ãóëëóã÷óñóäóð.
Áó ôàêòëàðû èíêàð åòìÿê áþéöê ÿäàëÿòñèçëèêäèð. Õöñóñèëÿ, Ãÿðáèí áèð ñûðà äàèðÿëÿðèíèí ùàäèñÿéÿ âåðäèéè ðåàêñèéà áèçè
÷îõ äöøöíäöðöð. Ùèññ îëóíóð êè, îíëàð
ìþâúóä âÿçèééÿòèí ùÿãèãè ìÿçìóíóíäàí éàéûíûð, ìÿñÿëÿíè ìöúÿððÿä ìöëàùèçÿëÿð ìöñòÿâèñèíäÿ ãèéìÿòëÿíäèðìÿéÿ
÷àëûøûðëàð. Ìÿñÿëÿí, êîíãðåñìåí Àäàì
Øèôô à÷ûã éàëàí äàíûøàðàã, âóðóëàí ùåëèêîïòåðèí èäìàí-òÿëèì òÿéèíàòëû îëäóüóíó
èääèà åäèá.
Î äåéèá êè, “ùåëèêîïòåð íåéòðàë ÿðàçèéÿ äöøöá âÿ éàíûá... Áó ùàäèñÿ, éÿíè
Àçÿðáàéúàíûí ùÿðÿêÿòëÿðè áþëýÿäÿêè
ñàáèòëèéè ïîçìàüà õèäìÿò åäèð. Ñèëàùñûç ùåëèêîïòåðèí âóðóëìàñû òÿñäèã åäèð
êè, Àçÿðáàéúàí òÿðÿôè èíñàí ùÿéàòûíà
ãÿòèééÿí ãèéìÿò âåðìèð”.
Ùàíñû ìÿíòèãëÿ À.Øèôô Àçÿðáàéúàí
ÿðàçèñèíèí îðòàñûíäà “íåéòðàë çîíà” àõòàðûð? Ùàäèñÿíèí áàø âåðäèéè Àüäàì ðàéîíó áó êîíãðåñìåíèí öçâö îëäóüó òÿøêèëàò òÿðÿôèíäÿí ðÿñìè îëàðàã Àçÿðáàéúàí
òîðïàüû êèìè òàíûíûá. Åéíè çàìàíäà, ìöíàãèøÿíèí ýåäèøàòû äà êèìèí ÿñëèíäÿ èíñàí ùÿéàòûíà ãÿòèééÿí ÿùÿìèééÿò âåðìÿäèéèíè ýþñòÿðèð. Ýþðÿñÿí, ùàíñû ñÿáÿáäÿí Õîúàëû ñîéãûðûìû, ÿñèð äöøÿí
àçÿðáàéúàíëûëàðà âåðèëÿí èøýÿíúÿëÿð, Êÿëáÿúÿðäÿ òóòóëàí ñîéäàøëàðûìûçëà áàüëû
áàø âåðÿíëÿð êîíãðåñìåíèí äèããÿòèíäÿí
éàéûíûá? Ñàäÿúÿ, åðìÿíè ëîááèñèíÿ õèäìÿò åòìÿê ö÷öí àü éàëàíëàð äàíûøûðëàð.
Áåéíÿëõàëã ùöãóãäà áó úöð äàâðàíûøûí
àäûíûí íÿ îëäóüóíó úÿíàá À.Øèôô, ÷îõ
ýöìàí êè, éàõøû áèëèð.
ÀÁØ Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí ñþç÷öñö Úåííèôåð Ïñàêè äÿ ùàäèñÿéÿ ÷îõ öìóìè ñÿâèééÿäÿ ìöíàñèáÿò áèëäèðèá. Î,
“ñÿéëÿðè àðòûðìàãäàí”, “ýÿðýèíëèéè àçàëòìàãäàí” âÿ “àòÿøêÿñ ðåæèìèíÿ ÿìÿë åòìÿêäÿí” äàíûøûá. Òÿáèè êè, áóíëàð éàõøû
íèééÿòëÿðäèð, ëàêèí ùàäèñÿéÿ êîíêðåò ìöíàñèáÿò áèëäèðèëìÿëè, Åðìÿíèñòàí ñèëàùëû
ãöââÿëÿðèíÿ ìÿõñóñ ùåëèêîïòåðèí Àçÿðáàéúàí ÿðàçèñèíäÿ íÿ àõòàðäûüû ñóàëû
ãàëäûðûëìàëû èäè. Òÿÿññöô êè, áó áàðÿäÿ
Ãÿðáèí ùå÷ áèð ðÿñìè äàèðÿñè ñþç à÷ìûð.
ßäàëÿò ìåéàðû:
þë÷ö ùèññè èòèðèëÿíäÿ
Áóíóíëà áåëÿ, õàðèúè åêñïåðòëÿðèí àðàñûíäà ðåàë âÿçèééÿòè ýþðÿíëÿð äÿ àç äåéèë.
Èñðàèëëè ìöòÿõÿññèñ Àðéå Ãóò áåëÿ áèð ôèêèð
èôàäÿ åäèá êè, ùåëèêîïòåðèí âóðóëìàñûíäà
ìÿñóëèééÿò Èðÿâàíûí öçÿðèíÿ äöøöð. Ùàäèñÿíèí àðõàñûíäà äóðàí áèð ñûðà ñÿáÿáëÿðè äÿ à÷ûãëàéàí åêñïåðò äåéèá: “Òàìàìèëÿ àéäûíäûð êè, áþëýÿäÿ èíäè éàðàíìûø ýÿðýèíëèê Åðìÿíèñòàíûí èøüàë÷û ñèéàñÿòèíèí, îíóí äàíûøûãëàð ïðîñåñèíè
éåíèäÿí ïîçìàã úÿùäèíèí íÿòèúÿñèäèð.
Áó ìÿñÿëÿäÿ, èëê íþâáÿäÿ, Åðìÿíèñòàí ðÿùáÿðëèéè òÿãñèðêàðäûð. Ìÿí äÿôÿëÿðëÿ òÿêðàð åòìèøÿì êè, Åðìÿíèñòàí
ïðåçèäåíòè ùàçûðäà àüûð ýåîñèéàñè âÿ
èãòèñàäè âÿçèééÿòäÿ îëàí þëêÿñè áàðÿäÿ
äåéèë, ùÿð øåéäÿí ÿââÿë, þç øÿõñè ùàêèìèééÿòèíè ñàõëàìàã âÿ ìþùêÿìëÿòìÿê ùàãäà, þç êëàíûíûí ìÿíàôåëÿðè áàðÿäÿ äöøöíöð”.
Áèçúÿ, õàðèúè åêñïåðòèí Åðìÿíèñòàíûí
äàíûøûãëàð ïðîñåñèíè ïîçìàã ö÷öí áó
òÿõðèáàòà ÿë àòäûüûíû äåìÿñè ö÷öí ÿñàñû
âàðäûð. Ôðàíñà ïðåçèäåíòè Ôðàíñóà Îëëàíäûí òÿøÿááöñö èëÿ Àçÿðáàéúàí âÿ Åðìÿíèñòàí ïðåçèäåíòëÿðèíèí ýþðöøöíöí òÿøêèëèíäÿí ãûñà ìöääÿò ñîíðà áåëÿ áèð ùàäèñÿ áàø âåðèðñÿ, äåìÿëè, Èðÿâàíû ãàíå åòìÿéÿí ìÿãàìëàð âàð. Ùàâàäàðëàðûí äà
áóðàäà òÿñèðè ìöìêöíäöð. ×öíêè ùàçûðäà
ðåýèîíäà ýåîñèéàñè âÿçèééÿò ÷îõ ùÿññàñäûð. Èñòÿíèëÿí çàìàí ùÿòòà çÿèô òÿêàíëà áåëÿ öìóìè âÿçèééÿòè ýÿðýèíëÿøäèðìÿê
ìöìêöíäöð.
Ñåðæ Ñàðêèñéàíûí þç êëàíûíûí ìÿíàôåéèíè ùÿð øåéäÿí öñòöí òóòìàñû äà ôàêòäûð.
Áóíó ùÿòòà åðìÿíè òÿùëèë÷èëÿð áåëÿ âóðüóëàéûðëàð. Ñîí çàìàíëàð Åðìÿíèñòàí ïðåçèäåíòè ùàêèìèééÿò ñòðóêòóðëàðûíäà äÿéèøèêëèêëÿð åòìÿéÿ ÷àëûøûð. Î, þç ìþâãåéèíè
ãîðóìàã ö÷öí èñòÿíèëÿí àääûìû àòìàüà
ùàçûð ýþðöíöð. Áåëÿ ÷ûõûð êè, Åðìÿíèñòàí
àðòûã þë÷ö ùèññèíè èòèðèá. Èðÿâàí ñàüëàì
äöøöíúÿ èëÿ àääûì àòà áèëìèð. ßêñ ùàëäà,
Àçÿðáàéúàí ÿðàçèñèíäÿ ùÿðáè òÿëèì êå÷èðìÿê ùöãóãóíóí îëìàäûüûíû äÿðê åäÿðäè.
Öñòÿëèê, áóíó Äàüëûã Ãàðàáàüäàêû ãîíäàðìà ãóðóìëà áèðýÿ
åäèðñÿ, áåéíÿëõàëã ùöãóãóí
ãàéäàëàðûíû êîáóäúàñûíà ïîçóð. Ùå÷ áèð äþâëÿò òÿðÿôèíäÿí
òàíûíìàìûø áèð ñåïàðàò÷û ðåæèìëÿ îðòàã ùÿðáè ÿìÿëèééàò ùÿéàòà êå÷èðìÿê úèíàéÿòäèð.
Áóíóíëà êèôàéÿòëÿíìÿéÿí
Èðÿâàí òþðÿòäèéè òÿõðèáàòûí ìÿñóëèééÿòèíè Àçÿðáàéúàíûí öçÿðèíÿ àòìàüà úÿùä åäèð. Åðìÿíèñòàíûí áó úöð ùÿðÿêÿòè äÿôÿëÿðëÿ åòäèéè ôàêòûíû äà óíóòìàã îëìàç.
Äåìÿëè, ñþùáÿò ñèñòåìëè âÿ àðäûúûë òÿõðèáàòäàí ýåäèð. Áåéíÿëõàëã áèðëèéèí áóíóí
öñòöíäÿí ñöêóòëà êå÷ìÿñè òÿÿññöô äîüóðóð. ßâÿçèíäÿ, Àçÿðáàéúàíû ãûíàìàüà
÷àëûøûðëàð. ×îõ ÿäàëÿòñèç âÿ èíñàíëûã íàìèíÿ óòàíäûðûúû ùàëäûð.
Ùÿìèí êîíòåêñòäÿ äàùà áèð ìÿãàìû
âóðüóëàìàã ýÿðÿêäèð. Áó êèìè âÿçèééÿòëÿðäÿ áåéíÿëõàëã ùöãóãóí òÿìñèë÷èñè êèìè äàâðàíìàëû îëàí ÀÒßÒ-èí Ìèíñê ãðóïóíóí ùÿìñÿäðëÿðè “éóìøàã ìþâãåëè
ìÿñëÿùÿò÷è” êèìè ÷ûõûø åäèð, òÿðÿôëÿðè ñàêèòëÿøìÿéÿ ÷àüûðûðëàð. Ìÿñÿëÿí, Ìèíñê
ãðóïóíäà ÀÁØ-û òÿìñèë åäÿí ùÿìñÿäð
Úåéìñ Óîðëèê þçöíöí “Òâèòòåð” ìèêðîáëîãóíäà éàçûá: “Ìöíàãèøÿíèí ùÿðáè éîëëà
ùÿëëè ãÿáóëåäèëìÿçäèð”. Áó, íÿ úöð ìþâãåäèð? Êîíêðåò áàø âåðìèø ùàäèñÿíè
ÿäàëÿòëè ãèéìÿòëÿíäèðìÿê ÿâÿçèíÿ òÿúàâöçêàðëûüû þðò-áàñäûð åòìÿê úÿùäè ñÿìÿðÿ âåðÿ áèëìÿç. Áó úöð ÿäàëÿòñèçëèéÿ äþçìÿê îëäóãúà ÷ÿòèíäèð.
Ìÿñÿëÿéÿ áàøãà àñïåêòäÿ éàíàøäûãäà, åðìÿíè ùåëèêîïòåðèíèí âóðóëìàñû
Àçÿðáàéúàí îðäóñóíóí ýöúöíöí òÿñäèãè
êèìè ãÿáóë åäèëÿ áèëÿð. Åðìÿíèñòàí äÿðê
åòìÿëèäèð êè, àðòûã ãàðøûñûíäà èìêàíëàðû
îíäàí áèð íå÷ÿ äÿôÿ ÷îõ îëàí ñèëàùëû ãöââÿëÿð äàéàíûá. Áöòöí äöíéà áèð äàùà
ÿìèí îëäó êè, Àçÿðáàéúàíäà îðäó ãóðóúóëóüó äöøöíöëìöø ïðîãðàìëàð ÿñàñûíäà, ãàáàãúûë þëêÿëÿðèí òÿúðöáÿñèíè äÿðèíäÿí ìÿíèìñÿìÿêëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Ïðåçèäåíò, Àëè Áàø Êîìàíäàí Èëùàì ßëèéåâèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ îðäó ùÿð çàìàí òîðïàãëàðû èøüàëäàí àçàä åòìÿéÿ ùàçûðäûð.
Òÿáèè êè, áöòöí áóíëàðû Åðìÿíèñòàí
äà áèëèð. Î, þçöíö òÿùëöêÿäÿ ùèññ åäèð.
×àëûøûð êè, Àçÿðáàéúàíûí ùàãëû òÿëÿáëÿðèíè
ýþçäÿí ñàëñûí âÿ îíó áöòöí áþëýÿ ö÷öí
òÿùäèä ìÿíáÿéè êèìè ýþñòÿðñèí. Ýþðöíöð,
áó ìÿñÿëÿäÿ åðìÿíèëÿðè Ãÿðáèí áÿçè ñèéàñÿò÷èëÿðè äÿ äÿñòÿêëÿéèðëÿð. Îíëàðûí òåçòåç “ìöùàðèáÿ îëìàñûí” ôèêðèíè òÿêðàðëàìàñû áóíó òÿñäèã åäèð. Áóíóí ÿâÿçèíäÿ
èøüàë÷ûäàí òóòäóüó ÿðàçèëÿðè òÿðê åòìÿñèíè òÿëÿá åòìÿê ýÿðÿêäèð. Áóíó åòìÿéÿí
ìÿùç Ãÿðáäèð.
Èíäè ðÿñìè Èðÿâàíûí ùàé-êöé ñàëìàüà
÷àëûøìàñûíûí ÿùÿìèééÿòè éîõäóð, îëà äà
áèëìÿç. ×öíêè ùÿì ùàãñûçäûð, ùÿì äÿ
ùÿðáè úÿùÿòäÿí çÿèôäèð. Ñ.Ñàðêèñéàíûí
êîìàíäàñûíûí áó èñòèãàìÿòäÿ óüóð ãàçàíìàã øàíñû éîõäóð. Áóíó ðÿñìè Èðÿâàí äà àíëàìàëûäûð. Ëàêèí áåéíÿëõàëã
áèðëèéèí Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè èëÿ áàüëû ìþâãåéèíè äÿéèøìÿñè ö÷öí çàìàí éåòèøèá. ×öíêè
áåëÿ äàâàì åòñÿ, Åðìÿíèñòàí òÿõðèáàòëàðûíäàí ÿë ÷ÿêìÿéÿúÿê. Áó äà, ñþçöí ùÿãèãè ìÿíàñûíäà, ðåýèîíäà ìöùàðèáÿíè
àëîâëàíäûðà áèëÿð. Ùå÷ êÿñ Àçÿðáàéúàíûí
þç ÿðàçè áöòþâëöéöíö áÿðïà åòìÿê èñòèãàìÿòèíäÿ àòäûüû àääûìëàðûí ãàðøûñûíû
àëà áèëìÿç.
Íåwòèìåñ.àç
Áèíÿãÿäè ðàéîíóíäà ÿëàìÿòäàð
ýöíëÿðëÿ áàüëû òÿäáèðëÿð äàâàì åäèð
12 íîéàáð-Êîíñòèòóñèéà
Ýöíö ìöíàñèáÿòèëÿ Áèíÿãÿäè
ðàéîíó 284 ñàéëû òàì îðòà
ìÿêòÿáäÿ Àçÿðáàéúàí Àêàäåìèê Ìèëëè Äðàì Òåàòðû êîëëåêòèâèíèí èôàñûíäà Úÿëèë
Ìÿììÿäãóëóçàäÿíèí “Àíàìûí êèòàáû” ïéåñè ñÿùíÿëÿøäèðèëèá. Òÿäáèðäÿ Áèíÿãÿäè
ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí
ìÿñóë ÿìÿêäàøëàðû äà èøòèðàê
åäèáëÿð.
Ìÿêòÿáëèëÿð òÿðÿôèíäÿí áþéöê ìàðàãëà ãàðøûëàíàí ïéåñäÿ þòÿí ÿñðèí ÿââÿëëÿðèíäÿ Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòè, õöñóñèëÿ äÿ Àçÿðáàéúàí çèéàëûëàðû ùàããûíäà
ýåð÷ÿêëèêëÿð ýþñòÿðèëèá, ìöõòÿëèô äþâëÿòëÿðÿ ìåéèëè îëàí çèéàëûëàðûí ñÿùâ éîë òóòìàëàðû éàðàäûëàí áÿäèè îáðàçëàð âàñèòÿñèëÿ òÿíãèä îëóíóá. ßñÿðäÿ ÿñàñ ãàéÿ êè-
ìè õàëãûí íèúàòû, ýÿëÿúÿê èíêèøàôû ö÷öí
ìÿùç áèð éóìðóã êèìè Âÿòÿí, Àçÿðáàéúàí÷ûëûã èäåéàñû ÿòðàôûíäà áèðëÿøìÿíèí ãà÷ûëìàç îëäóüó ýþñòÿðèëèá. Èäåéà
âÿ ìÿçìóí áàõûìûíäàí áþéöê òÿðáèéÿâè ÿùÿìèééÿòÿ
ìàëèê, âÿòÿíïÿðâÿðëèéè, õàëãà ñÿäàãÿòè
òÿðÿííöì
åäÿí
ÿñÿðèí, ìÿùç 12 íî-
éàáð-Êîíñòèòóñèéà Ýöíöíäÿ íöìàéèø
îëóíìàñû ìÿêòÿáèí êîëëåêòèâè âÿ øàýèðäëÿðèíèí áþéöê ìàðàüûíà ñÿáÿá îëóá.
Äèýÿð áèð òÿäáèð 17 íîéàáð-Ìèëëè Äèð÷ÿëèø Ýöíö ìöíàñèáÿòèëÿ êå÷èðèëèá. Áåëÿ
êè, Èðÿâàí Äþâëÿò Àçÿðáàéúàí Äðàì Òåàòðû êîëëåêòèâèíèí èôàñûíäà ßìÿêäàð ìÿäÿíèééÿò èø÷èñè, øàèð-äðàìàòóðã Èôòèõàð
Ïèðèéåâèí ÿñÿðè ÿñàñûíäà “Ãàëõ àéàüà
Àçÿðáàéúàí” òàìàøàñû ñÿùíÿëÿøäèðèëèá.
Áèíÿãÿäè ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè âÿ Áèíÿãÿäè ðàéîí Çèéàëûëàð Úÿìèééÿòèíèí áèðýÿ òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ ýåð÷ÿêëÿøÿí òÿäáèðäÿ
Áèíÿãÿäè ÐÈÙ áàø÷ûñûíûí ìöàâèíè Àéýöí
ßëèéåâà, Àïàðàòûí øþáÿ ìöäèðëÿðè, ðàéîí
çèéàëûëàðû âÿ èúòèìàèééÿò íöìàéÿíäÿëÿðè
èøòèðàê åäèáëÿð. Ðÿøèä Áåùáóäîâ àäûíà
Ìàùíû Òåàòðûíäà ýåð÷ÿêëÿøÿí âÿ èøòèðàê÷ûëàðû òÿðÿôèíäÿí ìàðàãëà ãàðøûëàíàí òàìàøàäà Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí äþâëÿò
ìöñòÿãèëëèéèíè ÿëäÿ åòìÿñèíÿäÿê êå÷äèéè
êåøìÿêåøëè òàðèõäÿí áÿùñ îëóíóá, öçëÿøäèéè ñîéãûðûìûëàð îáðàçëàðûí äèëè èëÿ
úàíëàíäûðûëûá.
ßñÿðäÿ èíêèøàôà âÿ
äèð÷ÿëèøÿ ýåäÿí éîëóí
ìÿùç ìèëëè áèðëèêäÿí êå÷äèéè âóðüóëàíûá. Òàìàøàäàí ñîíðà ÿñÿðèí ìöÿëëèôè
Èôòèõàð Ïèðèéåâ, Áèíÿãÿäè
ðàéîí Çèéàëûëàð Úÿìèééÿòèíèí ñÿäðè ïðîôåññîð Àñÿô
Çàìàíîâ âÿ Áèíÿãÿäè ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè áàø÷ûñûíûí ìöàâèíè Àéýöí
ßëèéåâà ÷ûõûø åäèáëÿð.
Àéýöí ßëèéåâà ÷ûõûøûíäà õàëãûí ýåð÷ÿê îéàíûøû âÿ âàùèä èäåéà ÿòðàôûíäà
áèðëÿøìÿñèíèí ìÿùç Óëó þíäÿð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí õèäìÿòëÿðè ñàéÿñèíäÿ ìöìêöí
îëäóüóíó áèëäèðèá. Î, áó ýöí Ïðåçèäåíò
Èëùàì ßëèéåâèí ùÿìèí áèðëèê âÿ ùÿìðÿéëèéèí òÿìèíàò÷ûñû îëäóüóíó âóðüóëàéûá.
ëèêëÿðè Úàâèäèí ÿñÿðëÿðèíÿ õöñóñè áèð ÿçÿìÿò âåðèð. Îäóð êè, “ßáÿäè” ìÿíàñûíû äàøûéàí òÿõÿëëöñëÿ - Úàâèä àäû èëÿ éàðàäàí
øàèðè ÿçÿìÿòëè ÿäÿáèééàò äàüûíûí çèðâÿñèíÿ éöêñÿëäÿí ùÿãèãÿòèí áèðúÿ ìÿíàñû
îëóá: Õàëãûíû, ìèëëÿòèíè àçàä, õîøáÿõò, þëêÿñèíè äöíéÿâè äþâëÿò ñûðàñûíäà ýþðìÿê.
Áó ùÿãèãÿòÿ ãîâóøìàã ö÷öí äþâðöíöí
ìÿøÿããÿòëÿðèíäÿí êå÷ÿí Úàâèäèí ÿñÿðëÿðè äöíéà ÿäÿáèééàòûíäà þç îðèæèíàë öñëóáó, äÿðèí ìÿíà âÿ ìÿçìóíó èëÿ ñå÷èëÿí
òÿêðàðîëóíìàç íöìóíÿëÿðäèð.
“Êàñïè” Òÿùñèë Ìÿðêÿçèíèí ðÿùáÿðè, ôèëîëîýèéà öçðÿ ôÿëñÿôÿ äîêòîðó Ñîíà õàíûì Âÿëèéåâàíûí ðÿùáÿðëèéè èëÿ Ùöñåéí
Úàâèäèí ÿñÿðëÿðèíèí êöëëèééàòûíûí éåíè ïîëèãðàôèê ôîðìàäà Èñòàíáóë íÿøðèíèí îõóúóëàðûí ýþðöøöíÿ ýÿëìÿñèíè Àçÿðáàéúàí
ÿäÿáèééàòûíà òöêÿíìÿç ñåâýè âÿ ìÿùÿááÿòèí òÿðÿííöìö êèìè äÿéÿðëÿíäèðÿí íàØèìàëè Êèïðäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí Éàõûí Äîüó Óíèâåðñèòåòèíäÿ ýþðêÿìëè Àçÿðáàéúàí øàèðè âÿ äðàìàòóðãó Ùöñåéí Úàâèäèí ÿñÿðëÿðèíèí Òöðêèéÿäÿ èëê íÿøðèíèí
òÿãäèìàòû êå÷èðèëèá.
Àçÿðáàéúàí, Òöðêèéÿ âÿ Øèìàëè Êèïðè
òÿìñèë åäÿí çèéàëûëàðûí, åëì âÿ ìÿäÿíèééÿò
õàäèìëÿðèíèí, óíèâåðñèòåòèí ïðîôåññîð-ìöÿëëèì âÿ òÿëÿáÿ ùåéÿòèíèí, ÊÈ òÿìñèë÷èëÿðèíèí ãàòûëäûüû êîíôðàíñäà ÿââÿëúÿ Ùöñåéí
Úàâèäèí çÿíýèí ìÿíàëû ùÿéàò âÿ éàðàäûúûëûüûíû ÿêñ åòäèðÿí ôèëì íöìàéèø îëóíóá.
Ùöñåéí Úàâèäèí éàðàäûúûëûüû áàðÿäÿ
öìóìè ìÿëóìàò âåðÿí ìÿðàñèìèí àïàðûúûñû, Àçÿðáàéúàí Æóðíàëèñò Ãàäûíëàð Àññîñèàñèéàñûíûí ðÿùáÿðè Ñåâèë Éóñèôîâà
Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâèí Ùöñåéí Úàâèäèí Íàõ÷ûâàí øÿùÿðèíäÿêè
ìÿãáÿðÿñèíäÿ ÷ÿêäèðäèéè øÿêèëëÿðèí, ÿäèáèí çÿíýèí âÿ ìÿíàëû ùÿéàòûíû ÿêñ åòäèðÿí íàäèð ôîòîëàðûí äà äàõèë îëóíäóüó,
Àçÿðáàéúàí “Êàñïè” Òÿùñèë Ìÿðêÿçè òÿðÿôèíäÿí íÿøð åäèëÿí 944 ñÿùèôÿëèê êèòàáûí
ÿùÿìèééÿòèíäÿí äàíûøûá.
Éàõûí Äîüó Óíèâåðñèòåòèíèí ïðîðåêòîðó, ïðîôåññîð Ôÿõðÿääèí Ìÿììÿäîâ,
ïðîôåññîðëàð ßðäîüàí Ñàðàúîüëó, Éàâóç
Àêïèíåð, Àçÿðáàéúàí Ìÿòáóàò Øóðàñûíûí
ñÿäðè ßôëàòóí Àìàøîâ, “Éåíè Àçÿðáàéúàí” ãÿçåòèíèí Áàø ðåäàêòîðó Ùèêìÿò
Áàáàîüëó âÿ ÀçÿðÒÀú-ûí Òöðêèéÿ òÿìñèë÷èñè, ñèéàñè åëìëÿð öçðÿ ôÿëñÿôÿ äîêòîðó
Ñàáèð Øàùòàõòûíûí ÷ûõûøëàðû äèíëÿíèëèá.
Íàòèãëÿð äèããÿòÿ ÷àòäûðûáëàð êè,
Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâ ùÿëÿ ñîâåò äþâðöíäÿ ãÿáóë åòäèéè âÿ ýåð÷ÿêëÿøäèðäèéè òàðèõè ãÿðàðëàð ñàéÿñèíäÿ Ùöñåéí
Úàâèäèí íÿøè óçàã Ñèáèðäÿí Âÿòÿíèìèçÿ
ýÿòèðèëèá, ÿçèç õàòèðÿñèíÿ ìþùòÿøÿì àáèäÿ óúàëäûëûá, àäû ÿáÿäèëÿøäèðèëèá, ÿñÿðëÿðè
íÿøð îëóíóá. Áöòöí áóíëàðäàí ÷îõ-÷îõ
þíúÿ èñÿ áþéöê øàèðèìèç ìÿøùóð - Êÿññÿ
ùÿð êèì òþêöëÿí ãàí èçèíè, Ãóðòàðàí äàùè
îäóð éåð öçöíö. - ìèñðàëàðûíû éàçìàãëà
ñàíêè ùÿð øåéè ÿââÿëúÿäÿí ýþðÿðÿê Àçÿðáàéúàí ìöñòÿãèëëèéèíè áÿðïà åäÿíäÿí
ñîíðà Âÿòÿíèìèçè ïàð÷àëàíìàãäàí, õàëãûìûçû ìÿùâ îëìàãäàí, äþâëÿòèìèçè äàüûëìàãäàí õèëàñ åäÿúÿéèíÿ äÿéÿð âåðèðìèø êèìè Ùåéäÿð ßëèéåâ øÿõñèééÿòèíèí óúàëûüûíû òÿðÿííöì åäèá.
×ûõûøëàðäà
ãåéä
îëóíóá êè, ìöáàðèçëèê
âÿ éåíèëìÿçëèê íöìóíÿñè îëàí Úàâèäèí ÿñÿðëÿðè äöíéà ÿäÿáèééàòûíû
çÿíýèíëÿøäèðèá. Àðàìñûç ùÿäÿëÿð, ñÿíýèìÿê
áèëìÿéÿí ùÿáñ òÿùëöêÿñè, ÿçàáëû ñöðýöí ùÿéàòû, ôàñèëÿñèç ìÿíÿâè òåððîðëàð âÿ äèýÿð ìÿøÿããÿòëÿð Úàâèäè öëâè
ùèñëÿðäÿí, ùàãã âÿ ÿäàëÿò àõòàðûøûíäàí
äþíäÿðÿ áèëìÿäè. Áöòöí âàðëûüû èëÿ áþéöê
Éàðàäàíà áàüëû îëäóüóíó òÿðÿííöì
åäÿí øàèð äèíèíäÿí âÿ èðãèíäÿí àñûëû îëìàéàðàã áöòöí èíñàíëàðäà, ÿòðàôûìûçû
ÿùàòÿ åäÿí âàðëûãëàðäà ýþçÿëëèê àõòàðìûø,
îáðàçëàðûíäà ùàãã âÿ ÿäàëÿòè ãÿëÿìè èëÿ
îëäóüó êèìè òÿñâèð åòìèøäèð. Öëâè ùèññëÿðäÿí óçàãëàøäûðìàã, õîø àðçóëàðûíû ïîçìàã, ýåð÷ÿêëèéèí ùÿãèãè òÿñâèðèíè âåðìÿêäÿí ÷ÿêèíäèðìÿê ö÷öí Úàâèäÿ ãàðøû
íàìÿðäëèê åäÿíëÿð ùÿì òàðèõ âÿ ÿäÿáèééàò ãàðøûñûíäà, ùÿì äÿ ìÿíÿí ìÿüëóá
âÿ èôøà îëóáëàð.
Òóðàí îðòàã ÿäÿáè äèëèíèí éàðàíìàñûíà áþéöê òþùôÿëÿð âåðÿí Ùöñåéí Úàâèä
ùàãã âÿ ÿäàëÿò úàð÷ûñû, ñåâýè âÿ ýþçÿëëèê
àøèãè îëóá. Îíóí áöòöí ÿñÿðëÿðèíäÿ îáðàçëàðûí òÿñâèðèíäÿ ùàãã âÿ ÿäàëÿò ðÿíýè
áöòöí ÿäÿáè áîéàëàðûí ÿñàñûíû òÿøêèë
åäèð. Õîø àðçó âÿ èñòÿêëÿð, ùÿéàò ýåð÷ÿê-
òèãëÿð äèããÿòÿ ÷àòäûðûáëàð êè, áó èø Àçÿðáàéúàíûí ýþðêÿìëè øÿõñèééÿòëÿðèíèí, çÿí-
ýèí ÿäÿáèééàòûìûçäàêû ñå÷ìÿëÿðèí äöíéà
èúòèìàèééÿòèíÿ òàíûäûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ
Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí òàðèõè ãÿðàðëàðû èëÿ áàøëàíàí óçàãùÿäÿôëè ñòðàòåýèéàíûí
ýåð÷ÿêëÿøìÿñèíÿ éþíÿëìèø áèð òþùôÿäèð.
Êèòàáûí ÿðñÿéÿ ýÿëìÿñèíÿ ùèìàéÿäàðëûã åäÿí Àçÿðáàéúàíûí “Êàñïè” Òÿùñèë
Ìÿðêÿçèíÿ, òÿãäèìàòû òÿøêèë åäÿí Êèïð
Éàõûí Äîüó Óíèâåðñèòåòè èëÿ Àçÿðáàéúàí
Æóðíàëèñò Ãàäûíëàð Àññîñèàñèéàñûíûí ðÿùáÿðëèéèíÿ, êèòàáûí ùàçûðëàíìàñûíäà çÿùìÿòè îëàí, åëÿúÿ äÿ îíó îõóéàí âÿ îõóéàúàã ùÿð êÿñÿ, òÿãäèìàòäà èøòèðàê
åäÿíëÿðèí ùÿð áèðèíÿ òÿøÿêêöð åäÿí íàòèãëÿð ÿìèíëèêëÿ áèëäèðèáëÿð êè, Ùöñåéí Úàâèä êöëëèééàòûíûí Òöðêèéÿ íÿøðè îíóí
ÿñÿðëÿðèíèí áàøãà äèëëÿðÿ òÿðúöìÿñè ö÷öí
äÿ ýåíèø èìêàíëàð éàðàäàúàã. ×ûõûøëàðäà
ãåéä îëóíóá êè, Úàâèäè äöíéàäà òàíûòìàã, ÿñÿðëÿðèíäÿí áöòöí õàëãëàðûí áÿùðÿëÿíìÿñèíè òÿìèí åòìÿê çàìàíûí åùòèéàú ùþêìöäöð.
Àâðîïàëû ìåäèà åêñïåðòëÿðè âÿ æóðíàëèñòëÿð
Àçÿðáàéúàí Ìÿòáóàò Øóðàñûíäà îëóáëàð
Äöíÿí Ìÿòáóàò Øóðàñûíäà
(ÌØ) Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Ãåéðè-Ùþêóìÿò Òÿøêèëàòëàðûíà Äþâëÿò Äÿñòÿéè Øóðàñûíûí äÿâÿòèëÿ þëêÿìèçäÿ
ñÿôÿðäÿ îëàí Àëìàíèéà âÿ Áþéöê
Áðèòàíèéà æóðíàëèñòëÿðè âÿ ìåäèà
åêñïåðòëÿðè èëÿ ýþðöø êå÷èðèëèá. ÌØ
ñÿäðèíèí ìöàâèíè, Áåéíÿëõàëã Àâðàñèéà Ìÿòáóàò Ôîíäóíóí ðÿùáÿðè
Óìóä Ðÿùèìîüëó ãîíàãëàðà òÿìñèë îëóíäóüó ãóðóìóí ôÿàëèééÿò èñòèãàìÿòëÿðè áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèá.
Î áèëäèðèá êè, Ìÿòáóàò Øóðàñûíûí ÿñàñ
ìèññèéàñû ìåäèà-èúòèìàèééÿò, ìåäèà-ùàêèìèééÿò ìöíàñèáÿòëÿðèíèí òÿíçèìëÿíìÿñèíäÿí èáàðÿòäèð: “Áó èñòèãàìÿòäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ÿí ìöùöì èø ìöõòÿëèô
âÿòÿíäàø ãðóïëàðûíûí êöòëÿâè èíôîðìàñèéà âàñèòÿëÿðèíäÿ äÿðú îëóíìóø ìàòåðèàëëàðëà áàüëû øèêàéÿòëÿðèíèí àðàøäûðûëìàñûäûð. Øóðà, åéíè çàìàíäà, ñþç âÿ
èôàäÿ àçàäëûãëàðû, æóðíàëèñò ïåøÿêàðëûüûíûí àðòûðûëìàñû ìÿñÿëÿëÿðèíÿ þíÿì âåðèð. Áó èñòèãàìÿòäÿ ìöõòÿëèô áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðëà äà èíòåíñèâ ÿìÿêäàøëûã åäèðèê”.
ÌØ Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí öçâö, “Èêè ñàùèë”
ãÿçåòèíèí áàø ðåäàêòîðó Âöãàð Ðÿùèìçàäÿ Øóðàíûí êîìèññèéàëàðûíûí ôÿàëèééÿòè
áàðÿäÿ ñþùáÿò à÷ûá. Î, ùÿì÷èíèí, Àçÿðáàéúàí ìåäèàñûíäàêû áÿçè õàðàêòåðèê úÿùÿòëÿðÿ äèããÿò ÷ÿêèá.
ÌØ Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí äèýÿð öçâö, Îðòà
Àñèéà âÿ Úÿíóáè Ãàôãàç Ñþç Àçàäëûüû
Øÿáÿêÿñèíèí ðÿùáÿðè Àçÿð Ùÿñðÿò ÷ûõûøûíäà Àçÿðáàéúàí ùÿãèãÿòëÿðèíèí äöíéà
ìåäèàñûíäà éàéûëìàñû èëÿ ÿëàãÿäàð áÿçè
ìÿíôè ìåéèëëÿðäÿí äàíûøûá, áåëÿ ùàëëàðûí
àðàäàí ãàëäûðûëìàñû ö÷öí ãàðøûëûãëû
ÿìÿêäàøëûüûí çÿðóðèëèéèíè þíÿ ÷ÿêèá.
Áåðëèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí Ùóìáîëò
Óíèâåðñèòåòèíèí ÀâðîÃàôãÀñèéà Òÿøêèëàòûíûí íöìàéÿíäÿñè Éåâà Ìàðèéà Àóõ Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü
ìöíàãèøÿñèíèí Àëìàíèéà âÿ Áþéöê Áðèòàíèéà ìåäèàñûíäà èøûãëàíäûðûëìàñûíà
äàèð ùåñàáàòëàðûí òÿãäèìàòû ìÿãñÿäèëÿ
þëêÿìèçäÿ îëäóãëàðûíû áèëäèðèá. Õàíûì
Àóõ öìóìÿí Àâðîïà ìåäèàñûíäà Äàüëûã
Ãàðàáàü ùÿãèãÿòëÿðèíÿ ìöíàñèáÿòäÿêè
òåíäåíñèéàëàðäàí äàíûøàðàã áèëäèðèá êè,
Àçÿðáàéúàíëà ÿëàãÿäàð ìàòåðèàëëàð ö÷öí
áàøëûúà úÿùÿò áàëàíñûí ýþçëÿíèëìÿìÿñèäèð. Î, áó áàõûìäàí Àëìàíèéà ìåäèàñûíäàêû õàðàêòåðèê úÿùÿòëÿðè ñàäàëàéûá âÿ
ùåñàáàòäà áåëÿ ìÿãàìëàðà åëìè íþãòå-
éè-íÿçÿðäÿí ñèñòåìëè øÿêèëäÿ éàíàøûëäûüûíû âóðüóëàéûá.
Áèðìèíýåì Óíèâåðñèòåòèíèí
Ðóñèéà âÿ Øÿðãè Àâðîïà Àðàøäûðìàëàð Ìÿðêÿçèíèí òÿìñèë÷èñè Ãàëèíà Éåìåëéàíîâà òÿäãèãàò èøèíèí
Áðèòàíèéà ìåäèàñû èëÿ ÿëàãÿäàð èñòèãàìÿòèíäÿí áÿùñ åäèá. Î, õöñóñÿí äÿ Õîúàëû ùÿãèãÿòëÿðèíÿ
éàíàøìàäà áó þëêÿ ÊÈÂ-ëÿðèíèí
áàëàíñëàøäûðûëìûø õÿòò òóòìàäûãëàðûíà äàèð ìöÿééÿí ìÿãàìëàðûí
îëäóüóíó à÷ûãëàéûá.
Ýþðöøäÿ Àëìàíèéàíûí ÀÐÄ ðàäèîñóíóí ÿìÿêäàøû Äàâèä Ãþññìàíûí âÿ
ìöñòÿãèë æóðíàëèñò Áèðýèò Âåççåëèí Ìÿòáóàò Øóðàñûíûí ôÿàëèééÿòè, åëÿúÿ äÿ Àçÿðáàéúàí ìåäèàñû èëÿ áàüëû ñóàëëàðû úàâàáëàíäûðûëûá. Ìöçàêèðÿëÿðèí ýåäèøèíäÿ Àçÿðáàéúàíûí çàìàí-çàìàí èêèëè ñòàíäàðòëàð
ñèéàñÿòèíäÿí çÿðÿð ÷ÿêäèéè ãåéä åäèëèá.
Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí Àëìàíèéà âÿ Áþéöê
Áðèòàíèéà ìåäèàñûíäà èøûãëàíäûðûëìàñûíà
äàèð ùåñàáàòëàðûí ìþâúóä èñòèãàìÿòäÿêè
õîøàýÿëìÿç òÿìàéöëëÿðèí àðàäàí ãàëäûðûëìàñûíäà ÿñàñëû ðîë îéíàéàúàüûíà
ÿìèíëèê èôàäÿ îëóíóá.
Ãåéä åäÿê êè, ýþðöøäÿ, ùÿì÷èíèí, Áèðìèíýåì Óíèâåðñèòåòèíèí Ðóñèéà âÿ Øÿðãè
Àâðîïà Àðàøäûðìàëàð Ìÿðêÿçèíèí àçÿðáàéúàíëû òÿìñèë÷èñè Êÿìàëÿ Èìðàíëû-Ëîóâ âÿ
Ùóìáîëò Óíèâåðñèòåòèíèí ÀâðîÃàôãÀñèéà
Òÿøêèëàòûíûí àçÿðáàéúàíëû íöìàéÿíäÿñè
Çèéà Ãàçûéåâ äÿ èøòèðàê åäèáëÿð.
6
www.yeniazerbaycan.com
19 íîéàáð 2014-úö èë, ÷ÿðøÿíáÿ / ¹ 210 (4369)
Àçÿðáàéúàí ìóëòèêóëòóðàëèçìè áàøãà þëêÿëÿð ö÷öí þðíÿêäèð
Áàêû Áåéíÿëõàëã Ìóëòèêóëòóðàëèçì Ìÿðêÿçè Áåéíÿëõàëã Òîëåðàíòëûã Ýöíöíÿ ùÿñð åäèëÿí âèðòóàë “äÿéèðìè ìàñà” êå÷èðèá
äóääóð. Èñëàì þëêÿëÿðèíäÿ èñÿ äèíè ïñèõîëîýèéàíûí äîìèíàíòëûüû ùÿìèí òÿúðöáÿíèí éàéûëìàñûíà èìêàí âåðìÿç.
Ëàêèí òîëåðàíòëûüûí Àçÿðáàéúàí ìîäåëè Èñëàì äöíéàñûíäà éàéûëà áèëÿð âÿ áóíà õöñóñèëÿ Èñëàì Øÿðãèíèí ÷îõ áþéöê
åùòèéàúû âàð.
Ìèúùàåë Áéðàì - Äóðùàì Óíèâåðñèòåòèíèí âÿ Ëóêñåìáóðã Óíèâåðñèòåòèíèí ïðîôåññîðó (Áèðëÿøìèø
Êðàëëûã):
1. Òîëåðàíòëûãëà áàüëû ÷îõëó øÿðùëÿðèí îëìàñûíà áàõìàéàðàã, îíëàðûí ÿêñÿðèééÿòè ÿùÿìèééÿòëè äåéèë. Éàëíûç
ÓÍÅÑÚÎ-íóí áÿéàííàìÿñèíÿ âÿ
íÿçÿðäÿ òóòäóüó àíëàéûøà èñòèíàä åäÿ
áèëÿðèê. ÓÍÅÑÚÎ-íóí íÿçÿðäÿ òóòäóüó àíëàéûøäà òîëåðàíòëûã ÷îõìÿäÿíèééÿòëèëèê øÿðàèòèíäÿ éàøàìàíûí ÿñàñ
øÿðòè êèìè ýþñòÿðèëèð. Àíúàã áó, äàèì
÷àòìàüà ñÿé ýþñòÿðäèéèìèç òÿøÿááöñ
êèìèäèð. Àéðû-àéðû ôÿðäëÿð èíñàí ãðóïëàðûíäà áèðëÿøìÿéÿ ìàðàã ýþñòÿðèðëÿð,
÷öíêè îíëàðûí ôèêèðëÿðèíÿ ýþðÿ, áó, äàùà éöêñÿê ñòàòóñ âÿ ìÿíà êÿñá åäèð,
áåëÿëèêëÿ äÿ ôÿðäëÿð þçöíö äèýÿð èíñàíëàðà íèñáÿòÿí äàùà òÿùëöêÿñèç
ùèññ åäèðëÿð. Èíñàíëàð þçëÿðèíè ìöõòÿëèô
ãðóïëàðëà, ùÿòòà ôóòáîë êîìàíäàëàðû èëÿ
(ÿââÿëè þòÿí ñàéûìûçäà)
ìû íÿòèúÿñèíäÿ õàëãëàðûí þç òàðèõè ñÿðìöãàéèñÿ åäèðëÿð. Ãðóïóí ñòàòóñó íÿ
ùÿäëÿðèíÿ ñûüìàìàñûíûí, àüûð ñîñèàëãÿäÿð áþéöê îëñà, ôÿðä äÿ þçöíö äàÀëåêñàíäð Ïåòðîâèú Áîíäàðåâ ìàääè ïðîáëåìëÿðèí âÿ ñ. ãëîáàë äåùà ýöâÿíëè ùèññ åäèð.
ìîãðàôèê ìèãðàñèéàëàð éàðàòÁåëÿëèêëÿ, ôÿðäèí þç ãðóïóíó äèýÿìàñû òÿáèè-áÿøÿðè ïðîñåñ îëÑÿìÿä Ñåéèäîâ:
ðèíäÿí öñòöí òóòìàüà áàøëàìàñû òÿáèè
Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòèíäÿ äóüó êèìè, áó ñîñèàë-ñòèõèàë áèð òåíäåíñèéà éàðàäûð. Áó, ãåéðè-òîëåöíñöðëÿðèí ãëîáàëëàøìà àäðàíòëûãäûð. Áèç áó òÿáèè òåíäåíñèéàíûí
òîëåðàíòëûã âÿ ãàðøûëûãëû
ëàíàí ìîäåëäÿ áèðëÿøìÿñè
ùþðìÿò éàøàéûø òÿðçèäèð âÿ äÿ òÿáèè-áÿøÿðè âÿ ãàðøûñûà- þùäÿñèíäÿí ýÿëìÿéÿ âÿ ÓÍÅÑÚÎíóí íÿçÿðäÿ òóòäóüó êèìè, äèýÿð
ôèêðèìúÿ, áèç áó éàøàéûø
ëûíìàç ïðîñåñäèð. ßýÿð ïðîãðóïëàðà, ùÿì÷èíèí, îíëàðûí ìþâúóä
ñåñ ñàüëàì íèééÿòëÿðëÿ íèòÿðçèíèí ôÿëñÿôÿñèíè
îëìà éîëëàðûíà ùþðìÿò âÿ äþçöìëö îëçàìëàíìàñà, îíäà èðè àíòðîìàüà ñÿé ýþñòÿðìÿëèéèê. Áèç òîëåðàíò
äöíéàéà ÷àòäûðìàëûéûã
ïîýåí ôàêòîðëàðûí (õàëãëàð,
îëìàüû þéðÿíìÿëèéèê âÿ áóíóí ö÷öí
åòíîñëàð, ìèëëÿòëÿð, íÿùÿíý
äÿ óøàãëàðà òîëåðàíòëûüûí þéðÿäèëìÿÌîñêâà Äþâëÿò Ëèíãâèñòèê Óíèâåðñèìèëëÿòöñòö èäåîëîæè ãðóïëàð, ìÿçùÿáëÿð,
ñèíäÿ âàëèäåéíëÿðèí âÿ ïåäàãîãëàðûí
òåòèíèí ïðîôåññîðó, Ðóñèéà Éàçû÷ûëàð
òÿðèãÿòëÿð âÿ ñ.) òîããóøìàñû ãà÷ûëìàç
ðîëó áþéöêäöð. Òîëåðàíòëûã ùÿð êÿñäÿí
Èòòèôàãûíûí öçâö:
îëàð. Áó áàõûìäàí òîëåðàíòëûã ãëîáàëëàìöòÿìàäè ñÿé òÿëÿá åäèð.
1. Áåéíÿëõàëã Òîëåðàíòëûã Ýöíö
øàí äöíéàéà àùÿíý, íèçàì âåðÿí ìî2. Êå÷ìèø äþâðëÿðäÿ èíñàíëàðûí äèáåéíÿëõàëã ñÿâèééÿäÿ, ìÿäÿýÿð ãðóïëàðëà, õöñóñè èëÿ äÿ äèýÿð åòíèééÿòëÿðàðàñû ÿëàãÿëÿð ìöñòÿâèÌóõòàð Èìàíîâ:
íèê âÿ ìèëëè ãðóïëàðäà îëàí èíñàíëàðñèíäÿ, åòíèê âÿ äèíè ìöíàãèøÿëà ôÿðäè, éàõóä ìåäèà âàñèòÿñè èëÿ
Òîëåðàíòëûã Ýöíöíöí ãåéä
ëÿðè òÿùðèê åäÿí, íåãàòèâ ñîñèàëÿëàãÿñè ÷îõ çÿèô èäè. Áåëÿ êè, þç ãðóîëóíìàñû àðòûã ñèâèë
èãòèñàäè òåíäåíñèéàëàðûí éàðàíïóíó äèýÿð ãðóïëà ìöãàéèñÿ åòìÿéÿ
äöíéàíûí âÿ þçöíö ñèâèë
ìàñû âÿ ïåðñïåêòèâëÿðèíèí òÿùëèë
÷îõ àç èìêàíû âÿ åùòèéàúû âàðäû. Áó
äöíéàíûí òÿðêèá ùèññÿñè ñàéàí ýöí èñÿ ìåäèàéà âÿ ñîñèàë ìåäèàéà
îëóíìàñû ö÷öí éåíè áèð èìêàíäûð. Áó úöð ìöíàãèøÿëÿðèí ñàéûþëêÿëÿðèí ìÿäÿíè-ñîñèàë
ýåíèø èíòåãðàñèéà âàð. Áó èñÿ ãåéðèíûí àðòìàñû âÿ úîüðàôèéàñûíûí
òîëåðàíòëûüà øÿðàèò éàðàäûð, éÿíè èìäàâðàíûø ôàêòûíà ÷åâðèëèá
ýåíèøëÿíìÿñè áèçè îíëàðà ãàðøû
êàí âåðèð êè, ôÿðä “áèç ñèçäÿí äàùà
òÿñèðëè òÿäáèðëÿðèí ýþðöëìÿñèíÿ
éàõøûéûã” äåñèí. Áèð ñþçëÿ, ùÿð áèð
âàäàð åäèð. Ìöíàãèøÿëÿðÿ ãàðøû ïðåäåë êèìè ìöàñèð äöíéàìûçûí ÿí ìöãðóïäà éåíè ÿëàãÿëÿð éàðàíäûãúà òîëåâåíòèâ òÿäáèðëÿð î ùàëäà òÿñèðëè îëà áèëÿð
ùöì äÿéÿðëÿðèíäÿí áèðèäèð.
ðàíòëûã éåíèäÿí òÿøêèë îëóíìàëûäûð. Áó
êè, ñòðàòåæè ãÿðàðëàð ãÿáóë åäÿí ùàêè2. Äöíéàíûí áÿçè áþëýÿëÿðèíäÿ
èñÿ ÷îõìÿäÿíèééÿòëèëèê ìöùèòèíäÿ éàìèééÿò îðãàíëàðû èúòèìàè âÿ äþâëÿò ìàãåéðè-òîëåðàíòëûüûí ìþâúóä îëìàñû éàøàìàã èñòÿéÿí ùÿð áèð èíñàíûí ãàéüûðàãëàðû àðàñûíäà áàëàíñû òÿìèí åäÿí
øàäûüûìûç äþâðöí àúû ùÿãèãÿòèäèð. Åðñûíà ÷åâðèëèð. Îíà ýþðÿ ñîí äþâðëÿðäÿ
òÿäáèðëÿðèí ôÿàëèééÿò ìåõàíèçìè èëÿ òàìÿíèñòàíäà åðìÿíè îëíûø îëñóíëàð.
ìàéàíëàðà,
õöñóñÿí
Ðîáåðò Ìîáèëè:
2. Òîëåðàíòëûüûí, èíòåðêóëòóðàëèçìèí
òöðêëÿðÿ âÿ àçÿðáàéúàíëûÒîëåðàíòëûã Ýöíöíöí áþéöê
âÿ ìóëòèêóëòóðàëèçìèí ÿùÿìèééÿòè çàëàðà ãàðøû ïàòîëîæè íèôðÿò,
ÿùÿìèééÿòè éàëíûç åòíîñëàð
ìàíûí òÿëÿáè êèìè áèçèì ùÿð áèðèìèçÿ
Àôðèêà âÿ Àñèéàíûí áèð ñûâÿ êîíôåññèéàëàðû äåéèë,
öíâàíëàíàí ñèôàðèø êèìèäèð âÿ ýþçöðà þëêÿëÿðèíäÿ ìöñÿëìöçöí þíöíäÿ ýåíèøëÿíèð. Áó òÿëÿá
ìàíëàðûí äèíè ìÿíñóáèéùÿì÷èíèí áöòþâëöêäÿ èíñàíëàðû
åòíî-êîíôåññèéàëàð àðàñûíäà ÷ûõàí
éÿòÿ ýþðÿ êöòëÿâè øÿêèëäÿ
éàõûíëàøäûðìàã âÿ îíëàðû
ìöíàãèøÿëÿðÿ ðåàêñèéàäûð. Øèìàëè Àôþëäöðöëìÿñè, Ðóñèéàäà
äèàëîãà äÿâÿò åòìÿêäèð
ðèêàäà, Éàõûí Øÿðãäÿ âÿ Óêðàéíàäà
ðóñ îëìàéàíëàðà ãàðøû
áàø âåðÿí ùàäèñÿëÿð ÿñëèíäÿ îíà øàñêèíùåä ùÿðÿêàòû, Àâðîùèäëèê åäèð êè, ùÿòòà éàëíûç èãòèñàäè-òèïàäà àíòèìöñÿëìàí ìÿðêÿçëÿðè, ÈØÈÄ
ñèéàñÿòÿ éåíè àíëàéûø äàõèë îëóá, “áÿúàðÿò ìÿãñÿäè ö÷öí äÿ èíñàí ôàêòîðóùàäèñÿñè âÿ ñ. òàì îëìàéàí ñèéàùûíûí
ðàáÿð ùàãëàðëà áèðýÿ éàøàìû òÿìèí
íóí íÿçÿðÿ àëûíìàìàñû ÷îõÿñðëèê òààúû ôàêòëàðûäûð. Áèç áÿçè áþëýÿëÿðäÿ
åäÿí ëÿéàãÿòëè þìöð”.
ðèõè ìÿäÿíèééÿò ÿíÿíÿëÿðèíÿ ìàëèê
ãåéðè-òîëåðàíòëûüûí ñÿáÿáëÿðèíè ìÿêàí
3. Ùàçûðäà, áÿçè äþâëÿòëÿðäÿ áó áàîëàí õàëãëàð àðàñûíäà ðåýèîíàë âÿòÿíôàêòîðóíäà ýþðìöðöê. Þçöíö ñèâèë àäðÿäÿ óüóðëó òÿúðöáÿ âàð. Àíúàã áó äà
äàø ìöùàðèáÿñèíÿ ñÿáÿá îëà áèëèð.
ëàíäûðàí Àâðîïàäà èêèëè ñòàíäàðòëàðûí
äîüðóäóð êè, ùå÷ áèð äþâëÿò ãåéðè-òîëå3. Óüóðëà ãîðóíàí âÿ äÿñòÿêëÿíÿí
òÿòáèã îëóíìàñû, ôàøèçì èäåéàñûíûí
ðàíòëûãäàí òàì àçàä îëìàéûá. Ùÿòòà
ìóëòèêóëòóðàëèçì ÿíÿíÿëÿðè Àçÿðáàéçàìàí-çàìàí àêòóàëëàøìàñû äöíéàáèð ÿðàçèäÿ éàøàéàí éåðëèëÿð áèð-áèðëÿðèúàí, Èñâå÷ðÿ, Áåë÷èêà âÿ Ðóñèéà Ôåäåäà ùå÷ äÿ ìöòëÿã òîëåðàíò áþëýÿëÿðèí
íÿ ãàðøû òîëåðàíò îëñàëàð áåëÿ, ùÿìèí
ðàñèéàñû êèìè ÷îõìèëëÿòëè âÿ ÷îõêîíôåñîëìàäûüûíû ýþñòÿðèð. Áó úÿùÿòäÿí
ÿðàçèéÿ éåíè-éåíè ìèãðàíò ãðóïëàð ýÿëñèéàëû þëêÿëÿðäÿ åòíèê ìèëëÿòëÿðàðàñû
ãåéðè-òîëåðàíòëûüûí ñÿáÿáè èúòèìàè øöóäèêúÿ éåíÿ äÿ òîëåðàíòëûüà ñÿé ýþñòÿðìöíàñèáÿòëÿðèí åôôåêòèâ ùÿëë îëóíìàñû
ðóí ãåéðè-áÿðàáÿð ðèòìëÿ èíêèøàôûäûð.
ìÿëè îëàúàãëàð. ßââÿëëÿð ãåéðè-òîëåðàíò
ñèéàñÿòèíèí íÿòèúÿñèäèð. Ìèëëè ëèäåðëÿð,
Äöíéà, òÿÿññöô êè, òîëåðàíòëûüû ùÿëÿ
îëàí éåðëè ãðóïëàðûí ñîíðàäàí òîëåðàíò
ùþêóìÿò áàø÷ûëàðû, ñèéàñè âÿ èúòèìàè
éàøàì âÿ ìþâúóäëóã íîðìàñûíà ÷åîëìàëàðûíû àðàøäûðìàã ÷îõ ÿùÿìèééÿòõàäèìëÿðäÿí ÷îõ øåé àñûëûäûð. Îíëàðäà
âèðÿ áèëìÿéèá.
ëèäèð. Áó éîëëà áèç òîëåðàíòëûüûí ýåíèøìÿíôè èìïóëñëàðû þíúÿäÿí ýþðìÿê âÿ
3. Ãåéä åäèì êè, Àçÿðáàéúàí úÿëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí ùàíñû òÿøÿááöñëÿð
ïðåâåíòèâ òÿäáèðëÿð ùàçûðëàìàã ãàáèëèéìèééÿòèíäÿ ìþâúóä îëàí òîëåðàíòëûüûí
ýþñòÿðèëìÿñèíè, ùàíñû ñîñèàë âÿ èãòèñàéÿòè îëìàëûäûð. Þëêÿäàõèëè èãòèñàäè, ñî“òàðèõÿí ôîðìàëàøìûø ðåàëëûã” êèìè ñÿäè øÿðàèòèí éàðàäûëìàñûíû âÿ éà èíêèøàô
ñèàë, äèíè âÿ ìÿäÿíè ñèéàñÿò áàëàíñúèééÿëÿíäèðèëìÿñèíè âÿ áó òàðèõè òÿúðöåòäèðèëìÿñèíè àíëàéà áèëÿðèê. Áó ùàëëàðû
ëàøäûðûëìûø âÿ ýÿëÿúÿéÿ äàéàã îëìàëûáÿíèí Èñâå÷ðÿ èëÿ áèð ñûðàäà òÿãäèì
þéðÿíìÿêëÿ áèç äàùà ñîíðà îõøàð âÿ
äûð. Ñþùáÿò ìèëëè àçëûãëàðûí êîðïîðàòèâ
îëóíìàñûíû ìöñáÿò ùàë ñàéûðàì. Äîüéà ôÿðãëè ùàäèñÿëÿðäÿ ìöñáÿò òÿúðöáÿìàðàãëàðûíà õèäìÿò åäÿí ñèéàñÿòäÿí
ðóäàí äà, Àçÿðáàéúàí òàðèõÿí òîëåíè éåíèäÿí òÿòáèã åäÿ áèëÿðèê.
ýåòìèð, ÿêñèíÿ, ùÿð áèð ôÿðäèí ìÿäÿíè
ðàíò þëêÿäèð. Áóíóí áèð ãàéíàüû åòíèê,
Ðîáåðò Ìîáèëè - Àëáàí-Óäèí Õðèñêèìëèéèíÿ âåðèëÿí òÿìèíàòäàí ýåäèð.
î áèðè ãàéíàüû äèíè ôàêòîðëà áàüëûäûð.
òèàí äèíè èúìàñûíûí ñÿäðè:
Ìóõòàð Èìàíîâ - ÀÌÅÀ-íûí
Òöðê åòíîñó Àâðàñèéàíûí òàðèõèíäÿ
1. ßñàñ ñÿáÿá êîíôåññèéà, åòíîñ,
ìöõáèð öçâö, ÀÌÅÀ Ôîëêëîð Èíñòèòóìöùöì ðîë îéíàìûø åòíîñ êèìè äöíèúìà, þëêÿ òÿðêèáèíäÿ ùÿð ùàíñû áèð
òóíóí äèðåêòîðó:
éàéà áèð åòíèê íèçàì, ùàðìîíèéà ýÿòèãðóï äàõèëèíäÿ äèàëîãóí îëìàìàñûäûð.
1. Òîëåðàíòëûã Ýöíöíöí ãåéä îëóíðèá. Äèýÿð òÿðÿôäÿí, Èñëàì þçöíäÿí
Áó äà þç íþâáÿñèíäÿ äöíéàíûí áèð
ìàñû àðòûã ñèâèë äöíéàíûí âÿ þçöíö ñèÿââÿëêè áöòöí ñÿìàâè äèíëÿðè ùàãã äè÷îõ þëêÿëÿðèíäÿ âÿ ðåýèîíëàðûíäà ãàðâèë äöíéàíûí òÿðêèá ùèññÿñè ñàéàí þëíè êèìè ãÿáóë åäÿðÿê, îíëàðûí äàøûéûúûøûäóðìàíûí âÿ äþçöìñöçëöéöí ìåéêÿëÿðèí ìÿäÿíè-ñîñèàë äàâðàíûø ôàêòûëàðûíûí ùöãóãëàðûíû ãîðóéóá. Áó èêè
äàíà ýÿëìÿñèíÿ ýÿòèðèá ÷ûõàðûð. Áó
íà ÷åâðèëèá. Ñöðÿòëÿ ãëîáàëëàøàí äöíôàêòîð Àçÿðáàéúàíäà òîëåðàíòëûüûí òàÿñàñäà ðàäèêàë åëåìåíòëÿð, ìöõòÿëèô
éàäà àéðû-àéðû õàëãëàðûí, ìöõòÿëèô ìÿðèõè çÿìèíèíè òÿøêèë åäèð. Îíà ýþðÿ äÿ
ñÿâèééÿëè ñåïàðàò÷ûëàð âÿ ùÿòòà ôàøèñò
äÿíèééÿòëÿðèí, äèíëÿðèí âÿ èíàíúëàðûí
òîëåðàíòëûã áó àä àëòûíäà Àçÿðáàéúàí
ãðóïëàøìàëàðû áàø ãàëäûðûð. Òîëåðàíòëûã
àðàñûíäà òàðèõÿí ìþâúóä îëìóø ñÿðèúòèìàè äöøöíúÿñèíäÿ þçöíÿ ÷îõ
Ýöíöíöí áþéöê ÿùÿìèééÿòè éàëíûç åòùÿäëÿð àðòûã, äåìÿê îëàð êè, éîõäóð.
àñàíëûãëà éåð òóòäó. Áó úÿùÿòäÿí áåëÿ
íîñëàð âÿ êîíôåññèéàëàðû äåéèë, ùÿì÷èÄöíéàíûí ìÿëóì ìÿêàí-çàìàí äàõèùåñàá åäèðèê êè, Èñâå÷ðÿíèí òîëåðàíòëûã
íèí áöòþâëöêäÿ èíñàíëàðû éàõûíëàøäûðëèíäÿ ñöðÿòëÿ áþéöìÿñèíèí, ÿùàëè àðòûòÿúðöáÿñèíèí éàéûëìà ìÿêàíû ìÿùìàã âÿ îíëàðû äèàëîãà äÿâÿò åòìÿêäèð.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ùÿð èë íîéàáðûí 16-ñû òàðèõè äöíéàäà Áåéíÿëõàëã
Òîëåðàíòëûã Ýöíö êèìè ãåéä îëóíóð. Áó ýöíöí ÿñàñû 1995-úè èë íîéàáðûí
16-äà ãîéóëóá. Ùÿìèí òàðèõäÿ ÓÍÅÑÚÎ-íóí 185 öçâ þëêÿñè “Òîëåðàíòëûã
ïðèíñèïëÿðèíèí èçàùû”èëÿ áàüëû ñÿíÿä ãÿáóë åäèá. Áåëÿëèêëÿ, ùÿð èë áó òàðèõ
ìöõòÿëèô ìÿäÿíèééÿò âÿ äèíëÿðèí ïëàíåòèìèçäÿ áèðýÿ éàøàìàñûíûí ìöìêöíëöéö ýöíö êèìè ãåéä îëóíóð.
Áó ýöíöí þíÿìèíè íÿçÿðÿ àëàðàã Áàêû Áåéíÿëõàëã Ìóëòèêóëòóðàëèçì
Ìÿðêÿçè òîëåðàíòëûüûí þíÿìè, òîëåðàíò èäåéàëàðûí àêòóàëëûüû âÿ þëêÿìèçäÿ
ìóëòèêóëòóðàëèçìèí ÿíÿíÿëÿðè ìþâçóñóíäà âèðòóàë “äÿéèðìè ìàñà” êå÷èðèá.
Âèðòóàë “äÿéèðìè ìàñà”äà áó ñàùÿ öçðÿ èõòèñàñëàøìûø 12 áåéíÿëõàëã âÿ
éåðëè åêñïåðò èøòèðàê åäèá. Åêñïåðòëÿðèí ùÿð áèðèíÿ àøàüûäàêû ñóàëëàð öíâàíëàíàíûá:
1. Òîëåðàíòëûã ýöíöíöí þíÿìèíè íåúÿ ýþðöðñöíöç âÿ ñèçúÿ, ãåéðè-òîëåðàíòëûüûí áàøëûúà ñÿáÿáëÿðè íÿäèð?
2. Ñîí äþâðëÿðäÿ “Òîëåðàíòëûã, Ìóëòèêóëòóðàëèçì âÿ Èíòåðêóëòóðàëèçì”
èäåéàëàðûíûí àêòóàëëàøìàñûíûí ÿñàñ ñÿáÿáëÿðèíè íÿäÿ ýþðöðñöíöç?
3. Àçÿðáàéúàí, Èñâåð÷ðÿ âÿ ñ. êèìè ÷îõòÿðêèáëè åòíèê âÿ ÷îõêîíôåññèéàëû äèíè òÿðêèáëè þëêÿëÿðäÿ ìóëòèêóëòóðàëèçì ÿíÿíÿëÿðè àðòûã òàðèõÿí ôîðìàëàøìûø áèð ðåàëëûãäûð. Ñèç áó ñÿïêèäÿ éåíè ðåàëëûãëàðûí éàðàíìàñû ïåðñïåêòèâëÿðèíè íåúÿ äÿéÿðëÿíäèðèðñèíèç?
Úàâàáëàðû îõóúóëàðà òÿãäèì åäèðèê.
2. Ôèêðèìúÿ, òîëåðàíòëûã, ìóëòèêóëòóðàëèçì, èíòåðêóëòóðàëèçì, ìöõòÿëèôëèê,
÷îõîáðàçëûëûã ìþâçóëàðû âÿ áó ìþâçóëàðûí àêòóàëëûüû çàìàíûí òÿëÿáèäèð. Áèç
õàëãëàðûí èíòåíñèâ èíòåãðàñèéà åòäèéè
äöíéàäà éàøàéûðûã. Äèíè ãðóïëàðûí
òîããóøìàñû åòíîñëàð âÿ êîíôåññèéàëàð
àðàñûíäà ýÿðýèíëèê éàðàäûð, áó èñÿ áèð
÷îõ àúû íÿòèúÿëÿðÿ ýÿòèðèá ÷ûõàðà áèëÿð.
Áèð òÿðÿôäÿí ùÿðáè ìöíàãèøÿëÿðèí úîüðàôèéàñû ýåíèøëÿíèð, êþùíÿ, ùÿëë îëóíìàìûø ãàéíàð íþãòÿëÿð éåíè ïàðòëàéûø
ÿðÿôÿñèíäÿäèð âÿ áó éöêñÿëèø äàëüàñûíäà éåíè ðàäèêàë åëåìåíòëÿð ìåéäàíà ýÿëèð. Áó ñÿáÿáäÿí áó ìþâçóíóí
àêòóàëëûüû áèçèì áèð ÷îõ îðòàã íþãòÿëÿðÿ ìàëèê îëàúàüûìûç äèàëîã âÿ ñöëùö
áÿðãÿðàð åäÿí ìîäåëèí òàïûëìàñûíäàäûð. Áó ìÿãñÿäëÿðÿ íàèë îëìàã ö÷öí
ìöõòÿëèô ìîäåëëÿðÿ åùòèéàú âàðäûð.
Ìöõòÿëèô åòíèê âÿ êîíôåññèéàëû ÿùàëè òÿðêèáèíÿ ìàëèê þëêÿëÿðäÿí èáàðÿò
ìöõòÿëèôëèê âÿ ÷îõîáðàçëûëûã äöíéàñûíäà éàøàäûüûìûçäàí, ùåñàá åäèðÿì êè,
ìóëòèêóëòóðàëèçìèí âÿ òîëåðàíòëûüûí ìöÿééÿí þëêÿ ö÷öí òÿòáèã îëóíà áèëÿúÿê
ôÿðãëè ìîäåëëÿðè èøëÿíèá ùàçûðëàíìàëûäûð. Ìÿñÿëÿí, òîëåðàíòëûüûí òàðèõè êþêëÿðèíèí ìþâúóä îëäóüó âÿ õàëãëàð âÿ
êîíôåññèéàëàð àðàñûíäà çèääèééÿòëÿðèí
îëìàäûüû Øÿðã ìîäåëè, Ãÿðá ìîäåëè,
Àñèéà ìîäåëè êèìè.
3. Þç ïîëèåòíèê âÿ ìóëòèêîíôåññèéàëû òÿðêèáè èëÿ Àçÿðáàéúàíäà ìóëòèêóëòóðàëèçìèí òàðèõè êþêëÿðè âÿ ÿíÿíÿëÿðè
áó ýöí ìöÿééÿí ìîäåë êèìè ãÿáóë
åäÿ áèëÿúÿéèìèç òàðèõè ðåàëëûãäûð. ßí
ïàðëàã íöìóíÿëÿðäÿí áèðè þç òàðèõè âÿòÿíëÿðèíäÿ, Ãÿáÿëÿ ðàéîíóíóí Íèú
êÿíäèíäÿ êîìïàêò ùàëäà éàøàéàí
óäèíëÿðäèð. Äèíè äþçöìëöëöê ôåíîìåíè
òàðèõÿí áèçèì îðòàìäà ìöøàùèäÿ
îëóíìóøäóð âÿ óäèí èúìàñû ÷ÿð÷èâÿ-
ìè áó ñàùÿíè ÷îõ äÿðèíäÿí þéðÿíìÿìèøèê. Áèç áó ýöí Àçÿðáàéúàíäà ìþâúóä îëàí ìóëòèêóëòóðàëèçì ÿíÿíÿëÿðèíäÿí äàùà ÷îõ øåé þéðÿíìÿëèéèê.
Ñÿìÿä Ñåéèäîâ - ïðîôåññîð,
Àçÿðáàéúàí Äèëëÿð Óíèâåðñèòåòèíèí
ðåêòîðó:
1. Òîëåðàíòëûã ìöàñèð äþâðäÿ ãÿáóë îëóíìóø äÿéÿðëÿðäÿí áèðè êèìè ÿí
àêòóàë ìþâçóëàðäàíäûð. Àçÿðáàéúàíäà Áåéíÿëõàëã Òîëåðàíòëûã Ýöíöíöí
êå÷èðèëìÿñè áèçèì þëêÿìèçäÿ áó àíëàéûøà îëàí þíÿìäÿí õÿáÿð âåðèð. Áó, ÷îõ ìöñáÿò àääûì êèìè ãèéìÿòëÿíäèðèëìÿëèäèð. Ëàêèí
òîëåðàíòëûã àíëàéûøûíûí
òÿùëèëè úèääè âÿ ìöíòÿçÿì îëàðàã àðàøäûðìà
âÿ éàíàøìà òÿëÿá åäèð.
Òîëåðàíòëûã äöøöíöëÿðÿê òÿùëèë îëóíìóø ãàéäàëàðëà ãÿáóë îëóíìóð.
Àâðîïàäà òîëåðàíòëûãäàí êèôàéÿò ãÿäÿð äàíûøûëìàñûíà áàõìàéàðàã, áó
ýöí Àâðîïàäà áó àíëàéûø þç ìÿíàñûíû èòèðìÿéÿ äîüðó ýåäèð. Òîëåðàíòëûüûí
Ìèúùàåë Áéðàì:
Òîëåðàíòëûã ùÿð
êÿñäÿí ìöòÿìàäè
ñÿé òÿëÿá åäèð
ìÿíàñûíû äöçýöí äÿðê åòìÿê ëàçûìäûð. Òîëåðàíòëûüû “áÿéÿíèëìÿéÿí èíñàíà ìÿúáóðÿí ýþñòÿðèëÿí õîø ìöíàñèáÿò”ÿ áÿíçÿäèðÿì. Áóíó äÿéÿð êèìè
äÿðê åòìÿêëÿ ïñèõîëîæè íþãòåéè-íÿçÿðäÿí éàíàøàðàã äåéÿ áèëÿðÿì
êè, äþçöìëöëöê ìöÿééÿí ÷ÿðÊëàóñ Âîëô:
÷èâÿéÿ äàõèëäèð. Áóíà ÿñàñÿí
Áèç áó ýöí Àçÿðáàéúàíäà òÿùëèë åòñÿê, ùÿð áèð ôÿðäèí ïñèõîëîæè äóðóìó, ìÿäÿíè ñÿâèéìþâúóä îëàí
éÿñè âÿ äöøöíúÿ òÿðçèíÿ óéìóëòèêóëòóðàëèçì
üóí îëàðàã ìèëëÿòëÿðàðàñû åòÿíÿíÿëÿðèíäÿí äàùà
íîïñèõîëîæè ôÿðãëÿð íÿçÿðÿ
÷îõ øåé þéðÿíìÿëèéèê
àëûíìàëûäûð. Òîëåðàíòëûã äåìîêðàòèéàíûí áèëàâàñèòÿ èíñàíëà ÿëàãÿëè àéðûëìàç áèð ïàðñèíäÿ êè÷èê äèíè òîëåðàíòëûã ôåíîìåíè
÷àñûäûð. Äåìîêðàòèéàíûí áèð þëêÿ ìîùÿð øåéäÿí þíúÿ, ìöõòÿëèôëèê âÿ ÷îäåëè ÿñàñûíäà äèýÿð áèð þëêÿéÿ òÿòáèã
õîáðàçëûëûüûí ìþâúóäëóüóíó òÿñäèã
åäèëìÿñè ìöìêöíñöç îëäóüó êèìè,
åäÿí àðãóìåíòëÿð ñûðàñûíäàäûð. Àçÿðòîëåðàíòëûüû äà åéíèëÿ òÿòáèã åòìÿê
áàéúàíëûëàðûí ÿí íÿçÿðÿ ÷àðïàí ìÿäöçýöí äåéèë. Äåìîêðàòèéà âÿ òîëåäÿíè äÿéÿðëÿðèíäÿí áèðè äèýÿð äèíëÿðÿ
ðàíòëûã áèð-áèðèíÿ ñûõ áàüëû îëàí ìÿñÿäþçöìëöëöéöí íöìàéèø îëóíìàñûäûð
ëÿëÿðäèð. Áó, î äåìÿêäèð êè, ìöõòÿëèô
âÿ Àçÿðáàéúàí Àâðîïà ÿðàçèñèíäÿ äèþëêÿëÿðäÿ èíêèøàôëà áàüëû ýåäÿí ïðîíè ìöùàðèáÿëÿðèí áàø âåðìÿäèéè éåýàñåñëÿðè ýþçäÿí êå÷èðìÿê, ìèëëè äÿéÿðíÿ þëêÿäèð. Áó ñÿáÿáäÿí áèð ÷îõëàðû
ëÿðè ãîðóéóá ñàõëàìàã, áóíëàðû èíãèÀçÿðáàéúàíäàêû ìóëòèêóëòóðàë ìöùèòëàá éîëó èëÿ äåéèë, òÿêàìöë éîëó èëÿ ùÿäÿí, ÷îõîáðàçëûëûã âÿ äèíè áèðýÿéàéàòà êå÷èðìÿê ùÿð èêè àíëàéûøà øàìèë
øàìäàí ñþç åäÿðêÿí áöòöí ñîñèàë ñÿîëóíà áèëÿð. Áÿçè þëêÿëÿðäÿ èñÿ òîëåâèééÿíè íÿçÿðäÿ òóòóðëàð. Áó áèðýÿéàðàíòëûã ñàäÿúÿ èíñàí äàâðàíûøû êàòåøàì òÿùñèëäÿ, ìÿèøÿòäÿ, äèëäÿ âÿ åòèãîðèéàñûíà àèä ìÿñÿëÿ êèìè òÿãäèì
ãàääà þçöíö ýþñòÿðèð. Áó, ÿñðëÿðäÿí
îëóíäóüóíà ýþðÿ äöíéàíûí ùÿð éåðèíáó ýöíöìöçÿ ãÿäÿð ñàáèò èäåíòèôèêàäÿ îíóí òÿòáèã îëóíìàñûíà úÿùäëÿð
òîð îëàðàã ìèðâàðèíè õàòûðëàäàí ÿí éûüùÿìèøÿ éàõøû íÿòèúÿ âåðìèð. Àâðîúàì õàðàêòåðèñòèêàäûð. Áöòöí áóíëàðïàäà, Íîðâå÷, ùÿòòà Èðàã êèìè þëêÿëÿðäàí ÷ûõûø åäÿðÿê, áèçèì ìîäåëèí äèýÿð
äÿ òîëåðàíòëûüûí áèðìÿíàëû òÿòáèãèíèí
þëêÿëÿðäÿ òÿòáèãèíè ìöìêöí, ëàçûì âÿ
ìöõòÿëèô ãàíëû ùàäèñÿëÿðÿ ñÿáÿá îëäóâàúèá àðãóìåíò ùåñàá åäèðÿì.
üó áÿëëèäèð. Îíà ýþðÿ äÿ, òîëåðàíòëûã
Êëàóñ Âîëô - äèíøöíàñ, Àëìàíèöìóìè áèð àíëàéûø êèìè ùÿð áèð þëêÿäÿ
õàëãûí, ìèëëÿòèí è÷ÿðèñèíäÿ þçöíöí òÿéà, Àóýñáóðý Óíèâåðñèòåòèíèí ïðîçàùöð ôîðìàñûíû ÿêñ åòäèðìÿëèäèð.
ôåññîðó:
2. Òÿÿññöôëÿ ãåéä åäèì êè, çàìàí
1. Ìÿí Áåéíÿëõàëã Òîëåðàíòëûã Ýöêå÷äèêúÿ äöíéàäà òîëåðàíòëûã àíëàéûøû
íöíöí ÿùÿìèééÿòèíè ÷îõ ìöùöì ùåäÿéèøèð. Áóíóí ÷îõëó ñàéäà ìöõòÿëèô
ñàá åäèðÿì âÿ ôèêðèìúÿ, ãåéðè-òîëåîáéåêòèâ âÿ ñóáéåêòèâ ñÿáÿáëÿðè âàð.
ðàíòëûüûí ÿñàñ ñÿáÿáëÿðè ñîñèàë ÿäàëÿòÉåð êöðÿñèíäÿ ìöøàùèäÿ îëóíàí ÿùàñèçëèê âÿ éîõñóëëóãäóð.
ëè àðòûìû, áþéöìÿêäÿ îëàí øÿùÿðëÿð,
2. Ñîí çàìàíëàð ÈØÈÄ-ÿ ãàðøû àïàäöíéàíûí ìöõòÿëèô íþãòÿëÿðèíäÿ éàøàðûëàí ìöùàðèáÿ äèíè òîëåðàíòëûüûí íÿ
éàí èíñàíëàðûí áèð-áèðè èëÿ ðàùàò øÿêèëãÿäÿð þíÿìëè îëäóüóíó áèð äàùà ýþñäÿ ÿëàãÿ ãóðà áèëìÿñè âÿ ýåíèø àñòÿðäè.
ïåêòäÿ ìÿëóìàòëàíìà èìêàíëàðû, åéíè
3. Ìÿíèì þç þëêÿìäÿ, Àëìàíèéàäà
çàìàíäà, åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ìþâäà ñîí îí èëëèêëÿðäÿ ìöõòÿëèô äèíëÿð âÿ
úóäëóüó, è÷ìÿëè ñó ïðîáëåìèíèí ýöíìöÿééÿí äÿðÿúÿäÿ ìèëëè-åòíèê úÿìèéäÿìÿ ýÿòèðèëìÿñè, ãèäà ìÿñÿëÿñèíèí
éÿò äÿ ìþâúóääóð. Àíúàã áó ýöíÿ êè-
÷îõ àêòóàë áèð ìÿñÿëÿéÿ ÷åâðèëìÿñè,
òÿùñèë ñàùÿñèíäÿêè äÿéèøèêëèêëÿð, àèëÿäÿ ôÿðäëÿðèí ìþâãåéè êèìè ìÿñÿëÿëÿðèí êÿñêèí øÿêèëäÿ ÕÕÛ ÿñðäÿ éåíè ãóðóëóø àëìàñû òîëåðàíòëûã âÿ ãåéðè-òîëåðàíòëûüà òÿñèð ýþñòÿðÿí îáéåêòèâ ñÿáÿáëÿðäèð. Ñóáéåêòèâ ñÿáÿáëÿðÿ ýÿëèíúÿ, ìÿäÿíèééÿòëÿðèí ãîâóøìàñû ìÿñÿëÿñèíè õöñóñè ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð.
Ñîí äþâðëÿðäÿ àêòóàëëûã ãàçàíìûø
ìÿäÿíèééÿòëÿðèí ãàðøûëûãëû òÿñèðè, èíñàíëàðûí áèð-áèðèíÿ ìöäàõèëÿñè õåéëè
çàìàíà åùòèéàú îëìàäàí áàø âåðèð.
Äöíéàíûí ÿêñÿð þëêÿëÿðèíäÿ èíýèëèñ äèëèíäÿ äàíûøàíëàðûí ÷îõëóã òÿøêèë åòìÿñè èíýèëèñ äèëèíäÿ éàçûëìûø ùÿð ùàíñû
ôÿëñÿôè ôèêðèí ùàìû òÿðÿôèíäÿí äÿðèíëèêëÿ áàøà äöøöëÿúÿéè ìÿíàñûíû âåðìèð.
Áó, õöñóñèëÿ Ãÿðá þëêÿëÿðèíäÿ ôÿðãëè
þëêÿëÿðäÿí ýÿëÿí èíñàíëàðûí èíêèøàô åòìèø ìèëëÿòëÿ áèðëèêäÿ éàøàìàñû ìöìêöí îëìàäûüû ö÷öí ìèãðàíòëàðûí éàøàäûãëàðû þëêÿëÿðäÿ þçëÿðèíèí “áàëàúà þëêÿëÿð”èíèí éàðàäûëìàñû èëÿ íÿòèúÿëÿíìèøäèð. Àëìàíèéàäà éàøàéàí òöðêëÿð,
Íéó-Éîðêäà éàøàéàí âÿ “ÚùèíàÒîwí”
éàðàäàí ÷èíëèëÿð, Ëîíäîíäà éàøàéàí
ïàêèñòàíëûëàð âÿ éàõóä Àâðîïà, Ôðàíñà, Ñåðáèéà, Ðóìûíèéàäà éàøàéàí ðîìàí ìèëëÿòè áàøãà ìÿäÿíèééÿòëÿ áèðëÿøìèð, éåðëè úÿìèééÿòÿ, ìÿäÿíèééÿòÿ
ãîâóøìàäàí êîìïàêò øÿêèëäÿ éàøà-
Àëåêñàíäð Áîíäàðåâ:
Òîëåðàíòëûüûí, èíòåðêóëòóðàëèçìèí
âÿ ìóëòèêóëòóðàëèçìèí
ÿùÿìèééÿòè çàìàíûí òÿëÿáè
êèìè áèçèì ùÿð áèðèìèçÿ
öíâàíëàíàí ñèôàðèø êèìèäèð
éûðëàð. Áó, ìóëòèêóëòóðàëèçìèí âÿ èíòåðêóëòóðàëèçìèí þçöíäÿ ýåäÿí ïðîñåñëÿðèí äöçýöí òÿùëèë îëóíìàìàñû, äþâëÿòëÿð òÿðÿôèíäÿí ñèéàñÿòèí äöçýöí àïàðûëìàìàñûíà ýÿòèðèá ÷ûõàðûð.
3. Àçÿðáàéúàí ìöñòÿãèëëèê ÿëäÿ
åäÿíäÿí ñîíðà òîëåðàíòëûã ñþçö áèçèì
þëêÿìèçäÿ äÿ èøëÿíìÿéÿ áàøëàíäû.
Ëàêèí áèç õîøáÿõòèê êè, òîëåðàíòëûã àíëàéûøûíà áÿíçÿð, àíúàã áèð ïèëëÿ éöêñÿêäÿ äàéàíàí äÿéÿðëÿðèìèç ìþâúóääóð. Éöêñÿêäÿ äàéàíàí äÿéÿðëÿðèìèç
þç äàõèëèíäÿ òîëåðàíòëûã àíëàéûøûíû êè÷èëäÿ áèëèð. ßêñ òÿãäèðäÿ, òîëåðàíòëûã éà
äÿéÿðëÿðèìèçè öñòÿëÿéÿðäè, éàõóä äà
òîëåðàíòëûã áèçèì äÿéÿðëÿ êîíôðàíòàñèéàéà ýèðÿðäè. Ìàùèééÿò âÿ ôÿëñÿôè íþãòåéè-íÿçÿðäÿí äþçöìëöëöê àíëàéûøû êèìè ãÿáóë åäèëÿí òîëåðàíòëûã èíñàíûí
ïñèõîëîýèéàñûíäà èíñàíûí øÿõñè õöñóñèééÿòëÿðèíÿ ýþðÿ ôÿðãëÿíèð. Ëàêèí þëêÿìèçäÿ ìþâúóä îëàí äÿéÿðëÿð ãàðøûëûãëû ùþðìÿòÿ ÿñàñÿí ìþâúóääóð âÿ
ãàðøûëûãëû ùþðìÿò ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ èíñàíëàð áèð-áèðèëÿðèíè áàøà äöøÿðÿê ãÿáóë
åòìÿéè öñòöí òóòóðëàð. Áó ìÿíàäà
äöíéàäà ãÿáóë åäèëÿí òîëåðàíòëûã àíëàéûøû áèçèì ö÷öí ñàäÿ áèð øåéäèð. Áèçè òåç-òåç ìàðàãëàíäûðàí ñóàëëàðäàí
áèðè äÿ Àâðîïàäà ìþâúóä îëìàéàí
ñÿìèìèééÿò âÿ èêèëè ñòàíäàðò àíëàéûøûäûð. Òîëåðàíòëûã èêèëè ñòàíäàðòëàðà ýÿòèðèá ÷ûõàðûð. Ñàäÿ éîëëà èçàù åòñÿê, ãÿáóë åòäèéèíè äàõèëÿí èíêàð åòìÿê ìÿíàñûíà ýÿëèá ÷ûõûð äåéÿ áèëÿðÿì. Ôèêðèìúÿ, íÿ ãÿäÿð ïàðàäîêñàë ñÿñëÿíñÿ
äÿ, èêèëè ñòàíäàðòëàðûí êþêö Àâðîïàäà
îëàí òîëåðàíòëûãäûð. Èíñàíëàðûí ñàéûíûí
àðòûìû, èíôîðìàñèéà ìöáàäèëÿñè, Àâðîïàäà áó ìÿñÿëÿëÿðèí àêòóàëëûüû êèìè
áàø âåðÿí ïðîñåñëÿðè èäàðÿ åòìÿê
ö÷öí äþçìÿêäÿí áàøãà, ãàðøûëûãëû
ùþðìÿò äÿ ëàçûìäûð. Îíà ýþðÿ ìöàñèð
Àâðîïàíûí è÷ÿðèñèíäÿ áó äÿéÿðëÿð âÿ
äÿéÿðëÿðèí äöçýöí òÿùëèë åäèëìÿñè èëÿ
áàüëû áþéöê ïðîáëåìëÿð éàøàíûð. Áèç
ãàðøûëûãëû ùþðìÿò àíëàéûøûíû èíêèøàô åòäèðìÿëèéèê. Îíóí áèð ùèññÿñè îëàí òîëåðàíòëûüà äà ìöíàñèáÿòèìèçè ýþñòÿðÿðÿê éàääàí ÷ûõàðìàìàëûéûã êè, Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòèíäÿ òîëåðàíòëûã âÿ
ãàðøûëûãëû ùþðìÿò éàøàéûø òÿðçèäèð âÿ
ôèêðèìúÿ, áèç áó éàøàéûø òÿðçèíèí ôÿëñÿôÿñèíè äöíéàéà ÷àòäûðìàëûéûã. ×öíêè áèçèì þëêÿìèçäÿ òîëåðàíòëûüûí, äèíè
äþçöìëöëöéöí, ùÿì÷èíèí ãàðøûëûãëû
ùþðìÿò àíëàéûøûíûí äþâëÿò ñÿâèééÿñèíäÿ ãÿáóëó áèð íöìóíÿ êèìè äÿ ýþñòÿðèëÿ áèëÿð. Áåëÿ êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ
2011-úè èëèí àïðåë àéûíûí 7-äÿ Öìóìäöíéà Ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû Äèàëîã Ôîðóìóíäà “Àçÿðáàéúàíäà ìèëëè âÿ äèíè äþçöìëöëöéöí, òîëåðàíòëûüûí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ îëìàñû àðòûã ôàêòäûð
âÿ áó, áèçèì ýöú ìÿíáÿéèìèçäèð”
äåìèøäèð.
Áàêû Áåéíÿëõàëã Ìóëòèêóëòóðàëèçì
Ìÿðêÿçèíèí Ìÿòáóàò Õèäìÿòè
7
www.yeniazerbaycan.com
19 íîéàáð 2014-úö èë, ÷ÿðøÿíáÿ / ¹ 210 (4369)
“Àçÿðñó” ÀÑÚ-äÿ êàäðëàðûí ïåøÿêàðëûüûíûí
àðòûðûëìàñûíà õöñóñè äèããÿò éåòèðèëèð
Íîéàáðûí 17äÿ Ôöçóëè ðàéîíóíäà “Àçÿðñó”
À÷ûã Ñÿùìäàð Úÿìèééÿòèíèí (ÀÑÚ)
“Ðåýèîíàë Òÿëèì
Èíêèøàô Ïðîãðàìû1” ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
íþâáÿòè “Êîìïëåêñ
Òÿëèì
Ïðîãðàìû”íûí à÷ûëûøû îëóá. Ùîðàäèç øÿùÿðèíäÿ òÿøêèë îëóíìóø òÿäáèðèí èøòèðàê÷ûëàðû þíúÿ Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí Öìóììèëëè ëèäåðè Ùåéäÿð ßëèéåâèí àáèäÿñè þíöíÿ ýöë äÿñòÿëÿðè äöçöá,
Óëó þíäÿðèí õàòèðÿñèíè åùòèðàìëà àíûáëàð.
Ñîíðà øÿùÿðäÿêè Ùåéäÿð ßëèéåâ Ìÿðêÿçèíäÿ êå÷èðèëìèø
òÿäáèðäÿ èëê îëàðàã “Àçÿðñó” ÀÑÚ-íèí ôÿàëèééÿòè èëÿ áàüëû âèäåî÷àðõëàð íöìàéèø åòäèðèëèá. Ìÿðàñèìäÿ ÷ûõûø åäÿí Ôöçóëè ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí áàø÷ûñû Àëû Àëûéåâ ìÿúáóðè
êþ÷êöíëÿðèí ùÿéàò øÿðàèòèíèí éàõøûëàøìàñû èëÿ ÿëàãÿäàð
äþâëÿò áàø÷ûñûíûí ùÿéàòà êå÷èðäèéè ìÿãñÿäéþíëö ñèéàñÿòäÿí âÿ ðàéîíäà àïàðûëàí àáàäëûã-ãóðóúóëóã èøëÿðèíäÿí äàíûøûá: “Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí òàïøûðûãëàðûíà óéüóí
îëàðàã ÿùàëèíèí ñîñèàë ïðîáëåìëÿðèíèí ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ Ôöçóëè ðàéîíóíäà ìöùöì èøëÿð ýþðöëöá. Úÿáùÿéàíû
áþëýÿ ñàêèíëÿðèíèí è÷ìÿëè ñó òÿúùèçàòûíûí éàõøûëàøäûðûëìàñû ìÿãñÿäè èëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí òÿäáèðëÿð íÿòèúÿñèíäÿ ñàêèíëÿð êåéôèééÿòëè è÷ìÿëè ñó èëÿ òÿìèí îëóíóá”.
×ûõûø åäÿí “Àçÿðñó” ÀÑÚ ñÿäðèíèí ìöàâèíè Ìàùèð
Ìÿììÿäîâ èñòåùëàê÷ûëàðûí 24 ñààò ôàñèëÿñèç âÿ êåéôèééÿòëè
è÷ìÿëè ñó èëÿ òÿìèí åäèëìÿñè èñòèãàìÿòèíäÿ ðåýèîíëàðäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ëàéèùÿëÿð áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèá. Íàòèã ãåéä
åäèá êè, ëàéèùÿëÿðèí èúðàñû èëÿ éàíàøû, êàäðëàðûí ïåøÿêàðëûüûíûí àðòûðûëìàñûíà äà õöñóñè äèããÿò éåòèðèëèð.
“Àçÿðñó” ÀÑÚ-íèí “Áèðëÿøìèø Ñóêàíàë” ÌÌÚ-íèí äèðåêòîðó Åòèáàð Ìÿììÿäîâ èñÿ ãåéä åäèá êè, ðåýèîíëàðûí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôû Äþâëÿò ïðîãðàìëàðûíà óéüóí îëàðàã áþëýÿëÿðäÿ, õöñóñèëÿ úÿáùÿéàíû êÿíäëÿðäÿ è÷ìÿëè ñó òÿúùèçàòûíûí éàõøûëàøäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ òÿõèðÿñàëûíìàç òÿäáèðëÿð äàâàì åòäèðèëèð: “Úÿáùÿ õÿòòèíäÿ éåðëÿøÿí âÿ è÷ìÿëè ñó ÷àòûøìàçëûüûíäàí ÿçèééÿò ÷ÿêÿí êÿíäëÿðèí
ïðîáëåìëÿðèíèí ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ èøëÿð ñóðÿòëÿ äàâàì
åòäèðèëèð. Éåðëè èúðà ñòðóêòóðëàðûíûí äÿñòÿéè èëÿ Ôöçóëè ðàéîíóíóí úÿáùÿ áþëýÿñèíäÿ éåðëÿøÿí êÿíäëÿðèíèí è÷ìÿëè ñó ïðîáëåìè êþêëö øÿêèëäÿ ùÿëë åäèëèá”.
Òÿäáèðÿ äÿâÿò îëóíìóø Ôðàíñàíûí “Ñóåç Åíâèðîíìåíò”
øèðêÿòèíèí ëàéèùÿ äèðåêòîðó Àëåí Êàðáîíåë êå÷èðèëÿí òÿëèìëÿðè éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèá âÿ “Àçÿðñó” ÀÑÚ èëÿ ÿìÿêäàøëûüûí ôàéäàëû îëàúàüûíû áèëäèðèá.
“Àçÿðñó” ÀÑÚ-íèí Èøëÿð Èäàðÿñèíèí ðÿèñ ìöàâèíè Ðàùèä
Ôÿòÿëèçàäÿ Ôöçóëè ðàéîíóíäà êå÷èðèëÿí 6-úû ðåýèîíàë òÿëèìäÿ Àüúàáÿäè, Àüäàì, Áÿðäÿ, Áåéëÿãàí, Ôöçóëè, Èìèøëè, Ëà÷ûí, Òÿðòÿð, Õîúàâÿíä âÿ Çÿðäàá ñóêàíàë èäàðÿëÿðèíèí 224
íÿôÿð ÿìÿêäàøûíûí èøòèðàê åòäèéèíè áèëäèðèá: “Ñåìèíàð âÿ
ïðàêòèêè ìÿøüÿëÿëÿð ôîðìàñûíäà êå÷èðèëÿí òÿëèìëÿðè ìöâÿôôÿãèééÿòëÿ áàøà âóðìóø èø÷èëÿð “Àçÿðñó” ÀÑÚ-íèí
“Äàõèëè òÿëèì÷èëÿðèí òÿëèìè” ëàéèùÿñè öçðÿ íàìèçÿäëÿðèí
ñå÷èëìÿñè âÿ ùàçûðëàíìàñû ëàéèùÿñèíÿ äàõèë åäèëÿúÿêëÿð.
Òÿëèì ìöääÿòèíäÿ èøòèðàê÷ûëàðûí àñóäÿ âàõòëàðûíûí ñÿìÿðÿëè òÿøêèëè ö÷öí ìöõòÿëèô ñîñèàë ïðîãðàìëàð ùÿéàòà
êå÷èðèëÿúÿê”.
À÷ûëûø ìÿðàñèìèíäÿí ñîíðà “Àçÿðñó” ÀÑÚ-íèí ðÿùáÿðëèéè Ôöçóëè ðàéîíó ÿðàçèñèíäÿ éåðëÿøÿí Í ñàéëû ùÿðáè ùèññÿäÿ îëóá, øÿõñè ùåéÿòëÿ ýþðöøÿðÿê îíëàðà ìöõòÿëèô ùÿäèééÿëÿð òÿãäèì åäèá.
ÍÀÄÈÐ
Ðóñèéà: ýåîñèéàñè ñòðàòåýèéàíûí äþíöø íþãòÿñè
Ñîí çàìàíëàð Êðåìëèí ýåîñèéàñè ôÿàëëûüûíûí àðòäûüû ìöøàùèäÿ îëóíóð. Áó, ýåíèø áèð
ìÿêàíäà úÿðÿéàí åäÿí ùàäèñÿëÿðäÿ þçöíö
ýþñòÿðèð. Óêðàéíàäàí Ìÿðêÿçè Àñèéàéà ãÿäÿð áþéöê áèð ìÿêàíäà Ìîñêâà þç èðàäÿñèíè îðòàéà ãîéóá. Îíóí Éàõûí Øÿðãäÿ äÿ
Ãÿðáèí ññåíàðèëÿðèíÿ çèää àääûìëàð àòìàñûíäàí éàçûëûð. Åêñïåðòëÿð áóíëàðûí Ðóñèéàíûí ýåîñèéàñè ìþâãåéèíÿ íåúÿ òÿñèð åäÿúÿéèíè òÿùëèë åäèðëÿð. Åòèðàô åäèëìÿëèäèð êè, Ìîñêâà ö÷öí ùå÷ äÿ öðÿêà÷àí îëìàéàí âàðèàíòëàð èñòèñíà åäèëìèð. Ùÿòòà Ðóñèéàíûí äöíéà
ëèäåðëèéè ö÷öí èìêàíëàðûíûí éåòÿðëè îëìàäûüû
äà âóðüóëàíûð.
Õàðèúè ñèéàñÿò:
ïðèîðèòåòëÿð éåíèëÿøèð?
Ãÿðáèí ñàíêñèéàëàðûíûí Ðóñèéàíûí âàëéóòà áàçàðûíà òÿñèðè àðòûã þçöíö áöðóçÿ âåðìÿéÿ áàøëàéûá. Ðóáëóí ãûñà ìöääÿòäÿ ÀÁØ
äîëëàðû âÿ àâðîéà íèñáÿòÿí äÿéÿðäÿí äöøìÿñè îðòàéà áèð ÷îõ ñóàëëàð ÷ûõàðûá. Åêñïåðòëÿð áó ïðîñåñèí ôîíóíäà þëêÿíèí ýÿëÿúÿéè èëÿ
áàüëû ïðîãíîçëàð âåðèðëÿð. Äàùà ÷îõ ãëîáàë
ñèéàñÿòäÿ Ìîñêâàíûí îéíàéà áèëÿúÿéè ðîëó
âÿ òóòàúàüû éåðè ìàðàã äîüóðóð.
Åòèðàô åäÿê êè, áó ìÿñÿëÿäÿ ìöòÿõÿññèñëÿð éåêäèë ôèêèðäÿ äåéèëëÿð. Ìöõòÿëèô âåðñèéàëàð
èðÿëè ñöðöëöð, ññåíàðèëÿðäÿí áÿùñ åäèëèð. Îíëàðûí òÿùëèëè ìàðàãëû íÿòèúÿëÿð ÿëäÿ åòìÿéÿ
èìêàí âåðèð.
Áöòþâëöêäÿ äöíéàíûí áþéöê äþâëÿòëÿðèíäÿí áèðè êèìè Ðóñèéàíûí èìêàíëàðû ýåíèø ãèéìÿòëÿíäèðèëèð. Àíúàã ãÿíàÿòëÿðÿ ýþðÿ, ìöàñèð ýåîñèéàñè äèíàìèêà ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ áóíëàð
ëèäåð îëìàã ö÷öí éåòÿðëè äåéèë (áàõ: ìÿñ.,
Иван Тимофеев. Волки и зайцы. Что
ждет Россию в меняющемся миропорядке? / РСМД, 5 íîéàáð 2014). Áóíëàð Êðåìëèí ãëîáàë ìèãéàñäà þí ñûðàéà ÷ûõìàã ïëàíëàðûíûí îëìàäûüû àíëàìûíà ýÿëìÿìÿëèäèð.
ßñàñ ìÿñÿëÿ ùàçûðäà ýåîñèéàñè áàõûìäàí
÷îõ ùÿññàñ îëàí Àâðàñèéà ìÿêàíûíäà Ðóñèéà êèìè áþéöê äþâëÿòèí ùàäèñÿëÿðèí ýåäèøèíÿ
ïîòåíñèàë òÿñèðëÿðèíèí ïðîãíîçëàøäûðûëìàñûíûí ìöìêöíëöéöíäÿäèð.
ÀÕÚÏ èëÿ “Ìèëëè øóðà”íûí “ìèòèíã” ãîâüàñû
Ñîí äþâðëÿðäÿ êåçèééÿòÿ àéäûíëûã ýÿ÷èðäèéè èúàçÿëè “ìèßëè Êÿðèìëè Úÿìèë òèðèëìÿñè àäû àëòûíòèíã øîóëàðû” èëÿ
äà áàø âåðÿíëÿâàðëûüûíû ñöáóò åò- Ùÿñÿíîâäàí ìèòèíãëÿðÿ ðèí “ýöíàùûíûí”
ìÿéÿ
÷àëûøàí
ýÿòèðèëÿúÿê àäàìëàðà êèìèí áîéíóíà
ÀÕÚÏ âÿ îíóí ôèàòûëìàñû ùàãýþðÿ àëäûüû ïóëëàðû ãûíäà ìöçàêèðÿëèàëûíà ÷åâðèëìèø
ãîíäàðìà “Ìèëëè øóëÿð
áàøëàíûá.
ýåðè òÿëÿá åäèð
ðà” ÷àøãûíëûã è÷ÿðèñèíÌÿùç ùÿìèí òîïëàíäÿäèð. Áåëÿ êè, êå÷èðèëÿí àêòûëàðäà àêñèéàëàðûí ñþñèéàëàð çàìàíû úÿìèééÿòèí îííöê, úÿìèñè áèð íå÷ÿ éöç øÿõëàðû äÿñòÿêëÿìÿäèéèíèí áèð äàùà
ñèí èøòèðàêû èëÿ êå÷èðèëìÿñèíèí
øàùèäè îëàí, Úÿìèë Ùÿñÿíîâëà
ÿñàñ ýöíàùêàðû “Ìèëëè øóðà”
ßëè Êÿðèìëè ùÿòòà þç êè÷èê ñàéëû
åëàí åäèëèá. Ùÿòòà ÀÕÚÏ-íèí áèð
òÿðÿôäàðëàðûíûí áåëÿ áó àêñèéàíå÷ÿ öçâö íîéàáðûí 9-äà êå÷èéà åòèíàñûç ìöíàñèáÿòèíäÿí
ðèëÿí “àêñèéàäàí” èíòåðíåò ïîðïÿæìöðäÿ îëóáëàð. Âÿçèééÿò î
òàëëàðûíäà éàéûëàí êàäðëàðäà
ùÿääÿ ÷àòûá êè, ß.Êÿðèìëè þçö“Ìèëëè øóðà”íûí íå÷ÿ öçâëÿ òÿìíöí “ÿëàëòûñûíà” ÷åâèðäèéè Ú.Ùÿñèë îëóíìàñû èëÿ áàüëû àðàøäûðñÿíîâëà ãàðøû-ãàðøûéà ýÿëèá.
ìà àïàðûá. Íÿòèúÿäÿ èñÿ ñîñèàë
Áåëÿ êè, ÀÕÚÏ ñÿäðè “Ìèëëè øóðà”
øÿáÿêÿëÿðäÿ èêè ãóðóìóí òÿìöçâëÿðèíè àêñèéàëàðà àäàì ýÿòèñèë÷èëÿðè àðàñûíäà áó áàðÿäÿ
ðÿ áèëìÿìÿêäÿ ýöíàùëàíäûðûá.
ãàðøûëûãëû èòòèùàìëàðëà äîëó îëàí
Áó èñÿ ãîíäàðìà “øóðà”íûí áÿìöçàêèðÿëÿð àïàðûëûá. Ùÿòòà
çè öçâëÿðèíèí “õîøóíà” ýÿëìÿÀÕÚÏ-íèí ðÿùáÿðëÿðèíäÿí áÿçèéèá. Áó ñÿáÿáäÿí äÿ “Ìèëëè øóëÿðè “Ìèëëè øóðà”íû ìèòèíãëÿðèí
ðà”íûí áÿçè öçâëÿðè Ú.Ùÿñÿíîâïóëóíó îüóðëàìàãäà èòòèùàì
äàí “øóðà”íûí àéðûúà ìèòèíã êååäèáëÿð. Îíëàð áèëäèðèáëÿð êè,
÷èðìÿñèíè òÿëÿá åäèá.
“Ìèëëè øóðà”íûí ìèòèíãëÿðÿ ÷ûõàðÖìóìèééÿòëÿ,
êå÷èðèëÿí
äûüû àäàìëàðûí ñàéû âåðèëÿí ïóóüóðñóç ìèòèíãëÿðèí àðäûíäàí
ëóí ìèãäàðûíà óéüóí ýÿëìèð.
ÀÕÚÏ-äÿ äÿ âÿçèééÿò êÿñêèíëÿÁóíóíëà éàíàøû, ÀÕÚÏ ñÿäðè
øèá. ßëäÿ åòäèéèìèç ìÿëóìàòëàß.Êÿðèìëè äÿ áó óüóðñóç ìèòèíãðà ýþðÿ, íîéàáðûí 9-äà áàø âåëÿðèí ôÿñàäëàðûíäàí ãóðòóëà áèëðÿí ôèàñêîíóí àðäûíäàí ÀÕÚÏìèð. ×öíêè àäàìûí àçëûüû èëÿ éàíèí ðÿùáÿð ñòðóêòóðëàðûíûí èøòèðàíàøû, àêñèéàäàí þç ïàéëàðûíû àëà
êû èëÿ òîïëàíòûëàð êå÷èðèëèá. Ùÿáèëìÿéÿí ìóçäëóëàð äà ïàðòèéà
ìèí òîïëàíòûëàðäà éàðàíàí âÿñÿäðèíäÿí ïóëëàðûíû òÿëÿá åäèðëÿð.
Âåðèëÿí ìÿëóìàòà ýþðÿ, “Ìèëëè
øóðà”íûí éåíèäÿí ìèòèíã êå÷èðÿúÿéè èëÿ áàüëû âåðèëÿí “åëàí”ûí
ÿñàñ ìÿãñÿäè ìÿùç ùÿð èêè ãóðóìäà áàø âåðÿí ïðîñåñëÿðè ñàêèòëÿøäèðìÿê, ìàääè âÿñàèò àéûðàí õàðèúè åðìÿíèïÿðÿñò ãöââÿëÿðäÿí éåíèäÿí ïóë ãîïàðòìàãäûð. ×öíêè êå÷èðèëÿí èêè àêñèéàéà
áèðýÿ ìèí íÿôÿðèí ãàòûëìàìàñû
àðòûã ß.Êÿðèìëèíèí âÿ Ú.Ùÿñÿíîâóí éàëàíëàðûíûí àéàã òóòìàäûüûíû áàðèç øÿêèëäÿ îðòàéà ãîéóð.
ßí ÿñàñû, êå÷èðèëÿí áó óüóðñóç àêñèéà äà õàëãûìûçûí ðàäèêàë ìöõàëèôÿòÿ âåðäèéè “ãèéìÿòè”
íþâáÿòè äÿôÿ ìöÿééÿíëÿøäèðäè.
Íîéàáðûí 9-äà êå÷èðèëÿí àêñèéà
áèð äàùà ýþñòÿðäè êè, Àçÿðáàéúàí õàëãû, úÿìèééÿòè ðàäèêàë
ìöõàëèôÿòèí ùÿòòà èúàçÿëè àêñèéàëàðûíà áåëÿ ãàòûëìàãäàí èìòèíà åäèð âÿ áó äöøÿðýÿíè ùå÷
îíóí ðÿùáÿðëÿðèíèí þç ãîùóìÿãðÿáàëàðû áåëÿ äÿñòÿêëÿìèð.
Ýþðöíÿí áóäóð êè, ùÿòòà ÿí
ìèíèìàë ñèéàñè, íÿçÿðè-åëìè áèëèêëÿðÿ ìàëèê îëìàéàí, ùÿð øåéè
éàëíûç ãûøãûðìàã, ùàé-êöé ñàëìàã ôîíóíäà ýþðÿí, òÿôÿêêöðëÿðè 1990-úû èëëÿðäÿí áÿðè èíêèøàô
åòìÿéÿí ðàäèêàë ìöõàëèôÿò áàø÷ûëàðû îéóíëàðûíûí ôàéäàñûç îëäóüóíó äÿðê åòìÿê ìÿúáóðèééÿòèíäÿäèðëÿð. ×öíêè þç õàëãûíûí ìÿíàôåéèíè ùÿð àääûìäà
ñàòàí âÿ ÿí ÿñàñû, õàëãûí åòèìàäûíû òàì øÿêèëäÿ èòèðÿí, ñèéàñè èñòèíàä îëàðàã åðìÿíèïÿðÿñò
ãöââÿëÿðè ñå÷ÿí ðàäèêàë ìöõàëèôÿò éàëíûç áàðìàã ÿìðëÿðè èëÿ
îòóðóá-ãàëõûð. Áåéíÿëõàëã ýöúëÿðèí ÿìðè èëÿ êö÷ÿëÿðÿ òþêöëöá
õàëãûíûí ìèëëè ìàðàüûíû òàïäàéàíëàðûí ñàäÿúÿ ìàääèééàò óüðóíäà ìöáàðèçÿ àïàðäûãëàðû èñÿ
ýþç þíöíäÿäèð...
Ïÿðâèç ÑÀÄÀÉÎÜËÓ
Áó àñïåêòäÿ ìöàñèð äþâðäÿ Ìîñêâàíûí
ùÿéàòà êå÷èðäèéè õàðèúè ñèéàñÿòèí áèð ñûðà úÿùÿòëÿðèíÿ íÿçÿð ñàëìàüà åùòèéàú ýþðöðöê.
Ïîñòñîâåò ìÿêàíûíäà Êðåìë êèôàéÿò ãÿäÿð
ôÿàëäûð. Ìîñêâà Óêðàéíàäà úÿðÿéàí åäÿí
ïðîñåñëÿðÿ úèääè ìöäàõèëÿ åäÿ áèëèá. Þëêÿíèí øÿðã ÿéàëÿòëÿðèíäÿ àêòèâ ýåäèøëÿð åòìÿêëÿ ìþâãåéèíè ìþùêÿìëÿíäèðèá.
Äîüðóäóð, áó, Ãÿðáèí êÿñêèí ÿêñ-ðåàêñèéàñûíà ñÿáÿá îëóá. Ðÿñìè Êèéåâ äÿ åòèðàçûíû èôàäÿ åäèá. Ëàêèí Ìîñêâàíûí ñå÷äèéè éîëäàí äþíìÿñè ýþçëÿíèëìèð. Áó êîíòåêñòäÿ
äåìÿê ëàçûìäûð êè, Ðóñèéà Àâðîïà Èòòèôàãû èëÿ
Óêðàéíà àðàñûíäà èìçàëàíìûø àññîñèàòèâ
öçâëöê áàðÿäÿ ñàçèøèí èãòèñàäè ùèññÿñèíèí
ðåàëëàøìàñûíû òÿõèðÿ ñàëìàüà íàèë îëóá. Åêñïåðòëÿð áóíó úèääè ôàêòîð ñàéûðëàð.
Ýöðúöñòàí èñòèãàìÿòèíäÿ Ìîñêâàíûí ôÿàëëûüû åëÿ äÿ ùèññ åäèëìèð. Àíúàã þëêÿíèí ñèéàñè ìöùèòèíäÿ áàø âåðÿí ñîí ïðîñåñëÿð áóíóí àëäàäûúû îëäóüó ãÿíàÿòèíè éàðàäûð. Ãÿðá
åêñïåðòëÿðè ùåñàá åäèðëÿð êè, Ýöðúöñòàíà
Ðóñèéàíûí òÿñèðè àðòûð. Áóíó Òáèëèñè èëÿ Ìîñêâà àðàñûíäà àïàðûëàí äàíûøûãëàðûí ìþâçóñóíóí ýåíèøëÿíìÿñè äÿ òÿñäèã åäèð. Åéíè çàìàíäà, åêñïåðòëÿð Êðåìëèí Àáõàçèéà âÿ Úÿíóáè Îñåòèéà ìÿñÿëÿëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ åòìÿêëÿ ðÿñìè Òáèëèñèéÿ òÿçéèã åòäèéèíÿ äÿ
äèããÿò ÷ÿêèðëÿð. Áó êîíòåêñòäÿ Ðóñèéàíûí
ÿñàñ “ñèëàùû”íûí îëèãàðõ Á.Èâàíèøâèëèíèí îëäóüó èääèà åäèëèð. Ýöðúöñòàíûí áþëöíìÿñè ïëàíûíûí àðòûã ùàçûð îëäóüóíó èääèà åäÿíëÿð äÿ
âàð. Ýóéà Ìîñêâà îñåòèíëÿðäÿí èñòèôàäÿ
åäÿðÿê, åðìÿíèëÿðèí éàøàäûüû Úàâàõåòèéàéà
ãîøóí éåðèòìÿêëÿ Åðìÿíèñòàíëà ñÿðùÿäÿ ÷ûõà áèëÿð (áàõ: ìÿñ., Михаил Чернов. Россия выйдет на границы Армении / Ëåíòà.ðó, 7 íîéàáð 2014).
Áó êèìè èíôîðìàñèéàëàðûí ôîíóíäà Ýöðúöñòàíûí õàðèúè ñèéàñÿòèíäÿ Ðóñèéàéà ìåéèëëèëèéèí äóéóëìàñû íîðìàë ãàðøûëàíìàëûäûð. Òÿáèè êè, áó, Åðìÿíèñòàíäà Ìîñêâàíûí òàì ñþç
ñàùèáè îëìàñû ôîíóíäà ÷îõ ÿùÿìèééÿòëè áèð
ùàäèñÿäèð. Èðÿâàí ùÿëÿ äÿ Ðóñèéàäàí àñûëûäûð
âÿ éàõûí ïåðñïåêòèâäÿ áó âÿçèééÿòèí äÿéèøÿúÿéè ýþçëÿíèëìèð. Àçÿðáàéúàíëà áàüëû èñÿ òà-
ìàìèëÿ ôÿðãëè ñèòóàñèéà ìöøàùèäÿ îëóíóð.
Ðÿñìè Áàêû èëÿ Ìîñêâà àðàñûíäà áÿðàáÿðùöãóãëó ìöíàñèáÿòëÿð ôîðìàëàøûá. Ñèéàñè, èãòèñàäè, ìÿäÿíè, ùÿðáè âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ ãàðøûëûãëû ôàéäàëû ÿìÿêäàøëûã èíêèøàô åäèð.
Êðåìë Àçÿðáàéúàí ðÿùáÿðëèéèíèí ÷îõ äöçýöí
õàðèúè ñèéàñÿò éåðèòäèéèíè äÿôÿëÿðëÿ âóðüóëàéûá. Ïðîñåñëÿðèí áó ìöñòÿâèäÿ äàâàì åòìÿñè òàì ïðîãíîçëàøäûðûëàíäûð.
Ðóñèéàíûí Ìÿðêÿçè Àñèéàäà ìþâãåéè áèð
ãÿäÿð ìöðÿêêÿá ôàêòîðëàðëà áàüëûäûð. Ùÿð
øåéäÿí þíúÿ, Ìîñêâàíû ×èíèí ùÿìèí ðåýèîíäà ðåàëëàøäûðäûüû ïðîãðàìëàð äöøöíäöðöð.
Åêñïåðòëÿðèí ðÿéèíÿ ýþðÿ, öìóìè ñÿâèééÿäÿ
Ðóñèéà-×èí ìöíàñèáÿòëÿðè éàõøû òÿñèð áàüûøëàñà äà, êîíêðåò îëàðàã Ìÿðêÿçè Àñèéà ìÿñÿëÿñèíäÿ îíëàð ðÿãèáäèðëÿð. Áóíó ßôãàíûñòàíûí éåíè ðÿùáÿðëèéèíèí ùÿéàòà êå÷èðìÿéÿ
áàøëàäûüû õàðèúè ñèéàñÿòèí áÿçè èíúÿ ìÿãàìëàðûíäàí äà ýþðìÿê îëàð. Áåëÿ êè, ïðåçèäåíò
ßøðÿô Ãÿíè ßùìÿäçàé èëê õàðèúè ñÿôÿðèíè ×èí
âÿ Ñÿóäèééÿ ßðÿáèñòàíûíà åäèá. Áó, óçóíìöääÿòëè ñòðàòåæè ÿìÿêäàøëûã êóðñóíäàí õÿáÿð âåðèð. Ðóñèéàíûí áó ñûðàäà ùàíñû éåðè
òóòäóüó ùÿëÿ àéäûí äåéèë (áàõ: Михаил Конаровский. Реверансы на Восток с оглядкой на Запад / МГИМО Университет, 3
íîéàáð 2014).
Ðóñèéàíûí Ìÿðêÿçè Àñèéàíûí êå÷ìèø Ñîâåò ðåñïóáëèêàëàðû èëÿ ÿëàãÿëÿðè äàùà éàõøû èíêèøàô åäèð. Ùÿìèí áþëýÿäÿ Ìîñêâàíûí ýåîñèéàñè íöôóçó éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ãàëìàãäàäûð.
Áóíà áàõìàéàðàã, éàõûí èëëÿðäÿ ×èíèí éåðèòäèéè ñèéàñÿò âÿ ßôãàíûñòàíäàí ýþçëÿíèëÿí ðàäèêàë äèíè òÿñèðëÿðèí ùàíñû íÿòèúÿëÿð âåðÿúÿéè
ìÿëóì äåéèë. Ìÿùç áó ìÿãàìëàðà ýþðÿ åêñïåðòëÿð Ìîñêâàíûí ùÿìèí ðåýèîíäà ýåîñèéàñè ìþâãåéèíèí “ãåéðè-õÿòòè” âÿ “ãåéðè-ìöÿééÿí” îëäóüóíó ãåéä åäèðëÿð. Áó èêè àíëàéûø
éàðàíìûø âÿçèééÿòäÿ ýþçëÿíèëìÿç äÿéèøèêëèêëÿðèí ìöìêöíëöéöíö èôàäÿ åäèð (áàõ: Иван
Тимофеев. Ýþñòÿðèëÿí ìÿãàëÿñè).
Áóíëàðûí ôîíóíäà Ðóñèéàíûí Éàõûí Øÿðã
ñèéàñÿòè äÿ çèääèééÿòëè âÿ ìöðÿêêÿá ãèéìÿòëÿíäèðèëèð. Áóðàäà Ìîñêâà Ãÿðáèí ùàçûðëàäûüû ïðîãðàìëàðà ãîøóëìóð âÿ åéíè çàìàíäà,
þç õÿòòèíè éåðèòìÿéÿ ÷àëûøûð. Ñóðèéà, Èðàã, Ìèñèð âÿ Èðàí ìÿñÿëÿëÿðèíäÿ áóíó ùÿð êÿñ ýþðäö. ÈØÈÄ-ëÿ ìöáàðèçÿ ìÿñÿëÿñèíäÿ äÿ
Êðåìëèí ôÿðãëè ìþâãå òóòäóüó èôàäÿ åäèëèð.
Åêñïåðòëÿð Ðóñèéàíûí èãòèñàäè ÷ÿòèíëèê è÷èíäÿ
îëñà äà, Á.ßñÿäÿ äÿñòÿéèíè äàâàì åòäèðäèéèíè, Èðàã îðäóñóíà éàðäûì ýþñòÿðäèéèíè âÿ
áóíóíëà äà Ãÿðáèí éàðàòäûüû êîàëèñèéàäàí
êÿíàðäà Èðàíëà áèðëèêäÿ ùÿðÿêÿò åòäèéèíè éàçûðëàð (áàõ: Ùàñàí Ñåëèì Þçåðòåì. ÛØÈÄ èëå
Ìöúàäåëåäå Ðóñéà’íûí Ïîçèñéîóíó /
ÓÑÀÊ, 3 íîéàáð 2014).
Ö÷ ññåíàðè: ëèäåðëèê
èìêàíëàðûíûí ìÿùäóäëóüó
Ðóñèéàíûí Ãÿðá ñèéàñÿòè ùàããûíäà ýåíèø
òÿùëèëëÿð âåðèëèá âÿ áó ìÿãàëÿäÿ îíëàðûí öçÿ-
ðèíäÿ äàéàíìàüà åùòèéàú ýþðìöðöê. Áóíóíëà éàíàøû, Ìîñêâàíûí ýåîñèéàñè ÷ÿêèñè
èëÿ áàüëû áèð íå÷ÿ ññåíàðèíèí ìöìêöíëöéöíö
âóðüóëàìàã ëàçûìäûð. ßââÿëà, Ðóñèéà Ãÿðáëÿ êÿñêèí èõòèëàôëàðà ýåäÿ áèëÿð (áàõ: Иван
Тимофеев. Ýþñòÿðèëÿí ìÿãàëÿñè). Åêñïåðòëÿð áóíó Ðóñèéàíûí ìàðàãëàðû áàõûìûíäàí
ÿí àðçóîëóíìàç âàðèàíò ùåñàá åäèðëÿð. Áåëÿ
êè, áó, þëêÿíèí òÿùëöêÿñèçëèê âÿ èãòèñàäè ñàùÿëÿðäÿ òÿúðèä îëóíìàñûíà àïàðûá ÷ûõàðà áèëÿð. Ðóñèéà ìàëèééÿ, òåõíîëîæè âÿ áàøãà èíêèøàô ìÿíáÿëÿðèíäÿí ìÿùðóì îëàð. Þëêÿíèí
áóíà òàá ýÿòèðÿ áèëìÿñè øàíñû éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèëìèð (áàõ: ÿââÿëêè ìÿíáÿéÿ).
Èêèíúè ññåíàðè Ãÿðáÿ ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ ýöçÿøòÿ ýåäèëìÿñè öçÿðèíäÿ ãóðóëóð.
Áó äà Ðóñèéàíûí ìàðàãëàðû áàõûìûíäàí
ìÿíôè ãèéìÿòëÿíäèðèëèð, ÷öíêè áó ùàëäà ãëîáàë
ìèãéàñäà àïàðûúû ìþâãå òóòìàã èääèàñû ÷îõ
áàùà áàøà ýÿëÿ áèëÿð. Áóíäàí áàøãà, ýöçÿøòëÿð Ðóñèéàíûí êöíúÿ ñûõûøäûðûëìàñûíà
ñÿáÿá îëàð, íÿòèúÿäÿ þëêÿíèí èíêèøàôû õåéëè
ëÿíýèéÿð (áàõ: ÿââÿëêè ìÿíáÿéÿ).
Åêñïåðòëÿðÿ ýþðÿ, áó èêè ññåíàðè Ìîñêâàíû ìþâúóä äöíéà íèçàìûíû äÿéèøìÿéÿ ñþâã
åäèð. Îíó åëÿ áèð ãëîáàë ìÿíçÿðÿ ãàíå åäèð
êè, äàõèëè èíêèøàô èìêàíëàðûíû ðåàëëàøäûðìàã
ö÷öí èìêàíëàð ìþâúóä îëñóí. Éàõóä äà îíó
õàðèúè ðÿãèáëÿðèí Ðóñèéàíûí èíêèøàôûíû ÿíýÿëëÿìÿê ö÷öí øàíñëàðûíûí ìÿùäóä îëäóüó áèð
äöíéà íèçàìû ãàíå åäÿðäè. Áó àñïåêòäÿ
Êðåìë ö÷öí ÷îõãöòáëöëöê áèð íå÷ÿ ýåîñèéàñè ýöúöí ñàäÿúÿ áèðýÿ éàøàìàñû àíëàìûíà
ýÿëìèð. Áóðàäà ÿí ÿñàñû áèð íå÷ÿ èíêèøàô âÿ
òÿðÿããè ìÿíáÿéèíèí îëìàñûäûð.
Ëàêèí áó ññåíàðèäÿ áàøëûúà ñóàë ãëîáàë
ëèäåðëèéè êèìèí åäÿ áèëÿúÿéè èëÿ áàüëûäûð. Ðóñèéàíûí áó ìÿðùÿëÿäÿ èìêàíëàðû ìÿùäóä îëäóüóíäàí, åêñïåðòëÿð ùÿìèí ðîëó ×èíèí éåðèíÿ éåòèðÿúÿéè ãÿíàÿòèíäÿäèðëÿð (áàõ: ÿââÿëêè
ìÿíáÿéÿ). Áåëÿ îëäóüó òÿãäèðäÿ, Ìîñêâà
ö÷öí èêè ññåíàðè ðåàë îëà áèëÿð. Áèðèíúè ùàëäà
Ðóñèéà Ãÿðáÿ ýöçÿøòÿ ýåòìÿêëÿ äöíéàäà
èêèíúè äÿðÿúÿëè ðîë îéíàìàãëà ðàçûëàøìàëûäûð.
Äèýÿð âàðèàíòäà Ðóñèéà Ãÿðáëÿ ãàðøûäóðìàíû äÿðèíëÿøäèðÿðÿê ×èíëÿ åéíè ýåîñèéàñè
ìþâãåíè òóòà áèëÿð. Ùÿìèí ññåíàðèäÿ ùÿð
øåé Ïåêèíèí ñå÷ÿúÿéè ýåîñèéàñè ñòðàòåýèéàäàí àñûëûäûð. ßýÿð î, Ãÿðá ñòàíäàðòëàðûíà
àäàïòàñèéà éîëóíà öñòöíëöê âåðñÿ, îíäà
þçö àñûëû âÿçèééÿòÿ äöøÿúÿêäèð. Ðóñèéà äöíéàíû ×èí ñòàíäàðòëàðûíà àäàïòàñèéà åòäèðìÿê õÿòòèíè ñå÷ÿðñÿ, îíäà îíà óéüóíëàøìàüà ìÿúáóð îëàúàã.
Ùÿð èêè ññåíàðèäÿ Ìîñêâàíûí äöíéà ëèäåðëèéè øàíñû àç ýþðöíöð. Áåëÿ ÷ûõûð êè, èíäèêè
òàðèõè ìÿðùÿëÿäÿ Ðóñèéàíûí ýåîñèéàñè ìþâãåéè äÿéèøÿ áèëÿð. Ùÿìèí êîíòåêñòäÿ ùàçûðäà
Ðóñèéà ÿòðàôûíäà ìöøàùèäÿ åäèëÿí ïðîñåñëÿð
õåéëè äÿðÿúÿäÿ äöøöíäöðöúöäöð. Àâðàñèéà
ìÿêàíûíäà éåíè ýåîñèéàñè äèíàìèêàíûí ÿëàìÿòëÿðèìè þçöíö áöðóçÿ âåðìÿêäÿäèð?
Íåwòèìåñ.àç
“Ìöñàâàò”äà ïàð÷àëàíìàéà ñòàðò âåðèëèá
Äèâàíûí ñîí òîïëàíòûñûíäà áèð íå÷ÿ íàðàçû “ìöñàâàò”÷ûíûí
úÿçàëàíäûðûëìàñû ïàðòèéà äàõèëèíäÿ ýÿðýèíëèéè ñîí ùÿääÿ ÷àòäûðûá
Ñîí ãóðóëòàéäà êå÷èðèëÿí
“ñå÷êèëÿð”èí “Ìöñàâàò”ûí ïàð÷àëàíàúàüû èëÿ íÿòèúÿëÿíÿúÿéè
áàðÿäÿ âåðèëÿí ïðîãíîçëàð
þçöíö äîüðóëòìàãäàäûð. Àðòûã
ãóðóëòàéäàí õåéëè âàõò þòñÿ äÿ,
ïàðòèéà äàõèëèíäÿ ýÿðýèíëèê íÿèíêè ñÿíýèìèð, ÿêñèíÿ ýåòäèêúÿ
äàùà äà ãûçûøûð. Ùàçûðäà “Ìöñàâàò” ãàðøû äóðàí úÿáùÿëÿðÿ
áþëöíöá.
“Ñå÷êèëÿð”äÿ þç ìÿãñÿäèíÿ
÷àòäûüûíû äöøöíÿí À.Ùàúûëû
ãóðóëòàéäàí ñîíðà èëê âàõòëàðäà ñå÷äèéè “ýÿëèí, ãóúàãëàøàã”
òàêòèêàñûíûí áèð èøÿ éàðàìàìàñûíûí àðäûíäàí ïàðòèéà äàõèëèíäÿ “úÿçà ìàøàñûíû” èøÿ
ñàëûá. “Ìöñàâàò” äèâàíûíûí ùÿëÿ íîéàáðûí 11-äÿ êå÷èðèëÿí
òîïëàíòûñûíäà “íàðàçûëàð”à “äèëëÿðèíè äèíú ãîéìàã” õÿáÿðäàðëûüû öíâàíëàíìûøäû. Ïàðòèéà äèâàíûíûí áó ýöíëÿðäÿ êå÷èðèëÿí
ñîí òîïëàíòûñûíäà èñÿ “íàðàçûëàð”ûí úÿçàëàíäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ êîíêðåò àääûìëàð àòûëûá. Áåëÿ êè, “íàðàçûëàð” äÿñòÿñèíäÿ éåð àëàí Ãóáàäëû ðàéîí
òÿøêèëàòûíûí öçâö Ìÿùÿááÿò
Ìóðàäîâóí, Ãàðàäàü ðàéîí
òÿøêèëàòûíûí öçâö Êàìèë Õÿëèë-
áÿéëèíèí ìÿëóì ñÿáÿáëÿðäÿí
“Ìöñàâàò”ûí ñûðàëàðûíäàí êÿíàðëàøäûðûëìàëàðûíûí àðäûíäàí
äèâàíûí ñîí òîïëàíòûñûíäà áàøãàíëûüà íàìèçÿä îëìóø Ñÿõàâÿò ßëèñîé äà ïàðòèéàäàí õàðèú
åäèëèá. Äèâàíûí áóíóíëà áàüëû
÷ûõàðäûüû ãÿðàð èñÿ “Ñÿõàâÿò
ßëèñîéóí “Ìöñàâàò”ûí íöôóçóíà õÿëÿë ýÿòèðÿí ôÿàëèééÿòè, ïàðòèéà ñòðóêòóðëàðûíà ãàðøû ùå÷
áèð ôàêòà ÿñàñëàíìàäàí èðÿëè
ñöðäöéö èòòèùàìëàð, ïàðòèéà
ñòðóêòóðëàðûíû òàíûìàäûüû áàðÿäÿ âåðäèéè áÿéàíàòëàð” âÿ áó
êèìè äèýÿð “ñÿáÿáëÿð”ëÿ ÿñàñëàíäûðûëûá. Áóíäàí áàøãà, ïàðòèéà äèâàíûíûí ñîí òîïëàíòûñûíäà åéíè “íþãñàíëàðà” éîë âåðÿí ßëþâñÿò Òàëûøõàíëû äà úÿçàëàíäûðûëûá. Ëàêèí äèâàí ÿââÿëêè ôÿàëèééÿòèíè íÿçÿðÿ àëäûüûíû ß.Òàëûøõàíëûíûí áîéíóíà
ìèííÿò ãîéàðàã îíà äàùà
éöíýöë úÿçà-òþùìÿò âåðìÿêëÿ
êèôàéÿòëÿíèá.
Äèâàíûí ùàããûíäà áÿùñ
îëóíàí ãÿðàðû “Ìöñàâàò” äàõèëèíäÿ áèð íþâ éàíàí îäóí öñòöíÿ éàü òþêöá. “Íàðàçûëàð”
À.Ùàúûëûíûí ïàðòèéàäà áàøëàòäûüû òÿìèçëÿìÿ êàìïàíèéàñûíà
êÿñêèí åòèðàçëàðûíû áèëäèðèðëÿð.
“Ìöñàâàò”äàí õàðèú åäèëÿí
Ñ.ßëèñîé ñîñèàë øÿáÿêÿëÿðäÿ
ïàéëàøäûüû “Ùàúûëûéà õàòûðëàòìà” ñòàòóñóíäà ïàðòèéàíûí éåíè áàøãàíûíû, ñþçöí ÿñë ìÿíàñûíäà, àü éóéóá, ãàðà ñÿðèá.
Ñ.ßëèñîé âóðüóëàéûá: “Ñÿí
àäûíû Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû òàðèõèíÿ “ÑÀÕÒÀÊÀÐ ÁÀØÃÀÍ”
êèìè éàçäûðäûí, ïàðòèéàíûí
äåìîêðàòèê èìèúèíÿ áþéöê
çÿðáÿ âóðäóí âÿ èíäè áèçëÿðèí
ÿñàñ âÿçèôÿñè Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíû áó àíîðìàë äóðóìäàí õèëàñ åòìÿêäÿí èáàðÿòäèð”.
Äèâàíûí ùàããûíäà áÿùñ
îëóíàí ãÿðàðûíäàí ñîíðà ïàðòèéà äàõèëèíäÿ ýÿðýèíëèéèí äàùà
äà àðòìàñû áàøãàíëûüà íàìèçÿä îëìóø Ãóáàä Èáàäîüëó
ö÷öí áèð íþâ ýþéäÿíäöøìÿ
ôöðñÿò îëóá. Î, éàðàíìûø ñèòóàñèéàäàí èñòèôàäÿ åäÿðÿê þç
ìþâãåëÿðèíè ìþùêÿìëÿòìÿê
ö÷öí úàíôÿøàíëûã ýþñòÿðèð. Áóíó Ã.Èáàäîüëóíóí äèâàíûí ãÿðàðû èëÿ áàüëû à÷ûãëàìàñûíäàí
äà à÷ûã-àéäûí ùèññ åòìÿê
ìöìêöíäöð: “Ìöñàâàò” ùàçûðäà äàõèëè äåìîêðàòèéà
áþùðàíû éàøàéûð âÿ àïàðûëàí
ñèéàñÿò éàëíûç ïàðòèéàíûí èäàðÿ÷èëèéè èëÿ ðàçûëàøìàéàíëàðûí
úÿçàëàíäûðûëìàñû öçÿðèíäÿ
ãóðóëóá. Áó äà, òÿáèè êè, ïàðòèéàíûí àâòîðèòàð öñóëëàðëà
èäàðÿ îëóíìàñûíû ýþñòÿðèð.
Ëàêèí ùåñàá åäèðÿì êè, áó
ãÿðàð ïàðòèéàäà áèçèì ìþâãåëÿðèìèçèí ìþùêÿìëÿíìÿñèíÿ ýÿòèðèá ÷ûõàðàúàã”.
Áàøãàíëûüà íàìèçÿä îëìóø
Òóðàë Àááàñëû äà ïàðòèéàäà úÿçà ìåõàíèçìèíèí èøÿ ñàëûíìàñûíà êÿñêèí ìöíàñèáÿò èôàäÿ
åäèá. Î, ÊÈÂ-ÿ à÷ûãëàìàñûíäà
äèâàíûí ãÿðàðûíûí “Ìöñàâàò”
ö÷öí éàõøû ïåðñïåêòèâ âÿä åòìÿäèéèíè áèëäèðèá.
Äèâàíûí ãÿðàðûíà ÿñàñÿí
òþùìÿòëÿ
úÿçàëàíäûðûëàí
ß.Òàëûøõàíëû èñÿ áóíäàí ñîíðà
“Ìöñàâàò”ûí ñûðàëàðûíäà ãàëìàüû “øÿðÿô âÿ ëÿéàãÿòèíÿ ñûüûøäûðìàäûüûíû” äèëÿ ýÿòèðèá.
Ñîíóíúó áèð ãÿäÿð äÿ èðÿëè ýåäÿðÿê ïàðòèéàäà áàø âåðÿíëÿðÿ
ýþðÿ Èñà Ãÿìáÿðè ýöíàùëàíäûðûá: “Ìÿí áåëÿ èíñàíëàðëà áèð
ïàðòèéàäà àääûìëàìàüû øÿðÿô âÿ ëÿéàãÿòèìÿ òÿùãèð ùåñàá åäèðÿì. Ùÿð øåé Èñà
Ãÿìáÿðèí ýþñòÿðèøè èëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëäè. Áóíà ÷îõ òÿÿññöô åäèðÿì”.
Áÿñ “íàðàçûëàð” À.Ùàúûëûíûí
áàøëàòäûüû úÿçàâåðìÿ êàìïàíèéàñûíà ãàðøû ùàíñû àäåêâàò
àääûìëàð àòìàã íèééÿòèíäÿäèðëÿð? Äèâàíûí ìÿëóì ãÿðàðûíäàí ñîíðà “íàðàçûëàð”ûí äöøÿðýÿñèíäÿ íþâáÿäÿíêÿíàð ãóðóëòàé êå÷èðìÿêëÿ áàüëû ñþçñþùáÿòëÿð äàùà òåç-òåç åøèäèëèð.
Ìÿñÿëÿí, Ã.Èáàäîüëó áóíäàí
ñîíðà àòàúàãëàðû àääûìäàí
äàíûøàðàã áèëäèðèá: “Ïàðòèéàíûí íèçàìíàìÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ íþâáÿäÿíêÿíàð ãóðóëòàéûíûí ÷àüûðûëìàñûíû ùÿäÿôëÿéèðèê âÿ áó ùÿäÿôÿ ÷àòìàã
óüðóíäà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿúÿéèê”.
Ýþðöíäöéö êèìè, “Ìöñàâàò”äà àðòûã ãàðøû äóðàí òÿðÿôëÿð àðàñûíäà áöòöí êþðïöëÿð éàíûá. Ïàðòèéàíûí ïàð÷àëàíìàñûíà ôàêòèêè îëàðàã ñòàðò âåðèëèá.
Áåëÿ ýþðöíöð êè, “Ìöñàâàò”äà
ùÿð ãðóïëàøìà áàø÷ûñûíûí éåíè
áèð ïàðòèéà éàðàòìàñû âÿ À.Ùàúûëû èëÿ ðÿãàáÿò (îõó: äöøìÿí÷èëèê-Ì.À.) àïàðìàñû ãà÷ûëìàç
ðåàëëûüà ÷åâðèëèá.
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
http://www.yeniazerbaycan.com
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ìÿãàëÿ ÊÈÂÄÔ-íèí ìàëèééÿ äÿñòÿéè èëÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äöíéà áèðëèéèíÿ èíòåãðàñèéàñû, ðåýèîí þëêÿëÿðè âÿ äèýÿð äþâëÿòëÿðëÿ,
áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðëà ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè” èñòèãàìÿòè öçðÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùàçûðëàíìûøäûð
ÝÓÀÌ-ûí ôÿàëèééÿòèíäÿ âÿ áåéíÿëõàëã ÿëàãÿëÿðèíèí
èíêèøàôûíäà Àçÿðáàéúàíûí þçöíÿìÿõñóñ ðîëó âàð
(ÿââÿëè þòÿí ñàéûìûçäà)
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ äÿ þëêÿìèçëÿ Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò
- ÝÓÀÌ àðàñûíäàêû ÿëàãÿëÿðè äàèì äèããÿò
ìÿðêÿçèíäÿ ñàõëàéûð. Áåëÿ êè, äþâëÿò áàø÷ûñû òÿøêèëàòûí Çèðâÿ ýþðöøëÿðèíäÿ éàõûíäàí èøòèðàê åòìÿêëÿ áÿðàáÿð, öçâ äþâëÿòëÿðëÿ òÿøêèëàò ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùÿðòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôû éþíöíäÿ àääûìëàð àòûð.
Áèëäèðìÿê éåðèíÿ äöøÿð êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû áó âàõòà ãÿäÿð Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà
Òÿøêèëàò - ÝÓÀÌ-à ö÷ äÿôÿ ñÿäðëèê åäèá.
Ãåéä åäÿê êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí òÿøêèëàòà ñîí ñÿäðëèéè äþâðöíäÿ
ÿñàñ ïðèîðèòåòè Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè
Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò -ÝÓÀÌ ìÿêàíûíäà ìöíàãèøÿëÿðèí ùÿëëè, ùöãóã-ìöùàôèçÿ ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûã, áåéíÿëõàëã
òÿøêèëàòëàð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ èøáèðëèéè, ÝÓÀÌ
÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ïàðëàìåíòëÿðàðàñû ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàôû îëóá. Îíó äà õàòûðëàäàã
êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà
Òÿøêèëàò - ÝÓÀÌ-à ñÿäðëèéè èëÿ áàüëû ãÿðàð 2011-úè èë äåêàáðûí 7-äÿ ÝÓÀÌ Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí Âèëíöñäÿ êå÷èðèëÿí òîïëàíòûñûíäà ãÿáóë îëóíóá. Àçÿðáàéúàíû ñþçöýåäÿí èúëàñäà õàðèúè èøëÿð
íàçèðè Åëìàð Ìÿììÿäéàðîâ òÿìñèë åäèá.
Ýþðöøäÿ Ýöðúöñòàíûí õàðèúè èøëÿð íàçèðè
Ãðèãîë Âàøàäçå, Ìîëäîâàíûí õàðèúè ñèéàñÿò èäàðÿñèíèí ðÿùáÿðè Éóðèå Ëéàíêå, Óêðàéíàíûí Ëèòâàäàêû ñÿôèðè Âàëåðè Æîâòåíêî, Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàòûí - ÝÓÀÌ-ûí áàø êàòèáè
Âàëåðè ×å÷åëàøâèëè èøòèðàê åäèáëÿð.
Áåëÿëèêëÿ, Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàòûí - ÝÓÀÌ-ûí áàø
êàòèáè Âàëåðè ×å÷åëàøâèëèíèí äÿ áÿéàí åòäèéè êèìè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
ãóðóìäàêû íþâáÿòè ñÿäðëèéè äþâðö äÿ
óüóðëó êå÷èá. Áàø êàòèá äåéèá êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ñÿäðëèéè äþâðöíäÿ ìöùöì èøëÿð ýþðöëöá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ
ýþðÿ, ìöùöì èøëÿðäÿí áèðè 2012-úè èë äåêàáðûí ÿââÿëèíäÿ Äóáëèíäÿ êå÷èðèëÿí ÝÓÀÌ Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí èúëàñû
îëóá. “Àçÿðáàéúàíûí ñÿäðëèéèíèí ñîí
óüóðó èñÿ äåêàáðûí 18-äÿ Íéó-Éîðêäà
ÝÓÀÌ âÿ ÁÌÒ àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûã
öçðÿ ãÿòíàìÿíèí êîíñåíñóñ éîëó èëÿ
ãÿáóë îëóíìàñûäûð êè, áó äà òÿøêèëàòûí
áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿð ñèñòåìèíäÿêè íöôóçóíó ìþùêÿìëÿíäèðèð” - äåéÿ,
×å÷åëàøâèëè ÿëàâÿ åäèá.
ßêñÿð ìöøàùèäÿ÷èëÿðèí âóðüóëàäûãëàðû êèìè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
áóíäàí ÿââÿë Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè
Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò -ÝÓÀÌ-à
ñÿäðëèê åòäèéè äþâð äÿ òÿøêèëàòûí èíêèøàôû
áàõûìûíäàí ìöùöì áèð ìÿðùÿëÿíè òÿøêèë
åäèá. Õàòûðëàäàã êè, Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò - ÝÓÀÌäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí èëê
ñÿäðëèéè 19 èéóë 2007-úè èëäÿ Áàêû Çèðâÿ
òîïëàíòûñûíäàí áàøëàéàðàã 1 èéóë 2008-úè
èë Áàòóìè Çèðâÿ òîïëàíòûñûíàäÿê äàâàì
åäèá. “ÝÓÀÌ: ãèòÿëÿðè áèðëÿøäèðÿðÿê”
øöàðû àëòûíäà êå÷èðèëÿí Áàêû Çèðâÿ òîïëàíòûñû òÿøêèëàòûí èíêèøàôûíûí óçóíìöääÿòëè
ïðèîðèòåòëÿðèíè ìöÿééÿí åäÿðÿê îíóí èíñòèòóñèîíàë úÿùÿòäÿí ìþùêÿìëÿíÿðÿê òÿðÿôäàø þëêÿëÿðëÿ “ÝÓÀÌ+” ôîðìàòûíäà
ÿìÿêäàøëûüûí öñòöíëöêëÿðèíè íöìàéèø åòäèðèá. Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
ñÿäðëèê ïðîãðàìûíäà ÿêñèíè òàïìûø ñþçöýåäÿí ñòðàòåæè èñòèãàìÿòëÿð òÿøêèëàòûí
2007-2008-úè èëëÿð ö÷öí ôÿàëèééÿò èñòèãàìÿòëÿðèíèí ÿñàñûíû òÿøêèë åäèá.
Ãåéä åäÿê êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ñÿäðëèéè öçâ äþâëÿòëÿðèí âÿ Êàòèáëèéèí ÿëàãÿëÿíäèðèëìèø ñÿéëÿðè íÿòèúÿñèíäÿ ÝÓÀÌ-ûí áåéíÿëõàëã ìþâãåéèíèí
ìþùêÿìëÿíìÿñè âÿ òÿøêèëàòûí êåéôèééÿòúÿ éåíè èíêèøàô ìÿðùÿëÿñèíÿ ãÿäÿì ãîéìàñû èëÿ éàääà ãàëûá.
Åéíè çàìàíäà, Áàêûäàêû Çèðâÿ òîïëàíòûñûíûí ÿñàñ èäåéàñûíû òÿøêèë åäÿí ðåýèîíäà öìóìè èíòåãðàñèéà âÿ òÿùëöêÿñèçëèê
ìÿêàíûíûí éàðàäûëìàñû èäåéàñû Àçÿðáàéúàíûí ñÿäðëèéèíèí áàøëûúà âÿçèôÿñè èäè. Áó
èäåéàäàí èðÿëè ýÿëÿðÿê ñÿäðëèê åäÿí þëêÿíèí äèããÿòè ÝÓÀÌ-ûí ðåýèîíàë ÿùÿìèééÿòèíèí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñèíÿ âÿ îíà áåéíÿëõàëã äÿñòÿéèí ýöúëÿíäèðèëìÿñèíÿ, öçâ
äþâëÿòëÿðèí öìóìè ìàðàãëàðûíûí êîíñîëèäàñèéàñûíà âÿ òÿøêèëàò äàõèëèíäÿ ÿìÿêäàøëûã ñèñòåìèíèí èíêèøàô åòäèðèëìÿñèíÿ
éþíÿëäèëäè. Àçÿðáàéúàíûí òÿøêèëàòà ñÿäðëèéèíè ÿëàìÿòäàð åäÿí äàùà áèð ùàë èñÿ Áàêû Çèðâÿ òîïëàíòûñûíäà ÝÓÀÌ Äþâëÿò Áàø-
Áàêûäà Àâðîïà Îëèìïèéà
Êîìèòÿñèíèí 43-úö Áàø
Àññàìáëåéàñû êå÷èðèëÿúÿê
Íîéàáðûí 21-22-äÿ Áàêûäà Àâðîïà Îëèìïèéà Êîìèòÿñèíèí (ÀÎÊ) 43-úö Áàø Àññàìáëåéàñû êå÷èðèëÿúÿê.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, “Ôàèðìîíò Áàêó Ôëàìå Òîwåðñ”
îòåëèíäÿ êå÷èðèëÿúÿê Áàø Àññàìáëåéàäà Áåéíÿëõàëã Îëèìïèéà Êîìèòÿñèíèí (ÁÎÊ) ïðåçèäåíòè Òîìàñ Áàõ äà èøòèðàê
åäÿúÿê.
Òÿäáèðäÿ ÀÎÊ-óí ïðåçèäåíòè Ïàòðèê Ùèêêè, áàø êàòèáè
Ðàôàåëå Ïàýíîççèíè, ÁÎÊ-óí áàø êàòèáè Ýóíèëëà Ëèíäáåðý,
ÁÎÊ-óí Îëèìïèéà Ùÿìðÿéëèéè Èäàðÿñèíèí äèðåêòîðó Ïåðå
Ìèðî, ÀÎÊ-óí “Îëèìïèéà îéóíëàðû”, “Ìàðêåòèíã âÿ ðàáèòÿ”,
“ÀÝÎÔ”, “Àâðîïà Áèðëèéè”, “Èäìàí ùàìû öúöí”, “Îëèìïèéà
ìÿäÿíèééÿòè âÿ èðñè”, “Òèáá âÿ àíòè-äîïèíã”, “Èäìàíäà ýåíäåð áÿðàáÿðëèéè” âÿ “Àòëåòèêà” êîìèññèéàëàðûíûí ñÿäðëÿðè ùåñàáàò ìÿðóçÿëÿðè èëÿ ÷ûõûø åäÿúÿêëÿð. Áàø Àññàìáëåéàäà
ÀÎÊ Àâðîïà Îéóíëàðû öçðÿ ßëàãÿëÿíäèðìÿ Êîìèññèéàñûíûí
ñÿäðè Ñïéðîñ Úàïðàëîñóí “Áàêû-2015” áàðÿäÿ ìÿëóìàòû âÿ
“Áàêû-2015” Àâðîïà Îéóíëàðû ßìÿëèééàò Êîìèòÿñèíèí
(ÁÀÎßÊ) ùåñàáàòû äèíëÿíèëÿúÿê. ÕÕÕÛ Éàé Îëèìïèéà
Îéóíëàðûíà (Ðèî-äå-Æàíåéðî-2016), ÕÕÛÛÛ Ãûø Îëèìïèéà
Îéóíëàðûíà (Ïõåí÷õàí-2018) âÿ Àâðîïà Éåíèéåòìÿëÿðèíèí
Îëèìïèéà Ôåñòèâàëûíà (Òáèëèñè-2015) ùàçûðëûã èøëÿðèíèí ýåäèøè èëÿ áàüëû ùåñàáàòëàð äà Àññàìáëåéàíûí ýöíäÿëèéèíÿ äàõèëäèð. Àññàìáëåéàäà Àâðîïàíûí 5 ÿí éàõøû ýÿíú àòëåòèíÿ
4-úö “Ïéîòð Íîðèâñêè” àäûíà ìöêàôàòëàð òÿãäèì îëóíàúàã.
Áàø Àññàìáëåéàäàí áèð ýöí ÿââÿë - íîéàáðûí 20-äÿ
“Ôàèðìîíò Áàêó Ôëàìå Òîwåðñ” îòåëèíäÿ ÀÎÊ-óí Èúðàèééÿ
Êîìèòÿñèíèí èúëàñû êå÷èðèëÿúÿê.
Àâðîïà Îëèìïèéà Êîìèòÿñèíèí (ÀÎÊ) 43-úö Áàø Àññàìáëåéàñû áàøà ÷àòäûãäàí ñîíðà íîéàáðûí 22-äÿ “Ôàèðìîíò Áàêó Ôëàìå Òîwåðñ” îòåëèíäÿ ÊÈ íöìàéÿíäÿëÿðè
ö÷öí ìÿòáóàò êîíôðàíñû îëàúàã.
Òÿñèñ÷è
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Áàø ðåäàêòîð:
Ùèêìÿò ÁÀÁÀÎÜËÓ
Òÿøêèëàòûí ãÿðàðýàùûíäà Àçÿðáàéúàíûí ñÿäðëèéè èëÿ
òåððîðèçìÿ ãàðøû ìöáàðèçÿ öçðÿ èø÷è éàðûìãðóïóí èúëàñû îëóá
÷ûëàðû Øóðàñû òÿðÿôèíäÿí òÿøêèëàò ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ñàùÿëÿð öçðÿ ÿñàñ ÿìÿêäàøëûã èñòèãàìÿòëÿðèíè ìöÿééÿíëÿøäèðÿí ÝÓÀÌ-ûí
Ñàùÿâè ßìÿêäàøëûüûíûí Èíêèøàôû Ñòðàòåýèéàñûíûí ãÿáóë åäèëìÿñè îëäó. Ãåéä åäÿê
êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí òÿøêèëàòà
áèðèëëèê ñÿäðëèéè êèôàéÿò ãÿäÿð àêòèâ êå÷èá.
Áóíóí áàðèç íöìóíÿñè êèìè, Áàêû Çèðâÿ
òîïëàíòûñûíäàí ñîíðà 27 ñåíòéàáð 2007-úè
èë òàðèõèíäÿ Íéó-Éîðêäà êå÷èðèëÿí ÝÓÀÌ
Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí èúëàñûíû,
ÝÓÀÌ-ÀÁØ âÿ ÝÓÀÌ-Ïîëøà ýþðöøëÿðèíè,
10 îêòéàáð 2007-úè èë òàðèõëè “ÝÓÀÌ+” ôîðìàòûíäà Âèëíöñäÿ òÿøêèëàòûí îíèëëèéèíÿ
ùÿñð îëóíìóø Çèðâÿ òîïëàíòûñûíû, 30 îêòéàáð 2007-úè èë òàðèõëè Âàøèíãòîíäà áàø òóòàí ÝÓÀÌ-ÀÁØ ýþðöøöíö, 29 íîéàáð òàðèõëè Ìàäðèääÿ êå÷èðèëÿí ÝÓÀÌ Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí íþâáÿòè èúëàñûíû,
29-30 ìàé 2008-úè èë òàðèõèíäÿ Áàêûäà êå÷èðèëÿí “ÝÓÀÌ-ûí èíêèøàô ñòðàòåýèéàñû”
áåéíÿëõàëã êîíôðàíñûíû âÿ äèýÿð òÿäáèðëÿðè
ýþñòÿðìÿê îëàð.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàòûí-ÝÓÀÌ-ûí áöòöí, î úöìëÿäÿí òÿøêèëàòûí íÿãëèééàò-åíåðæè ëàéèùÿëÿðèíäÿ ôÿàë èøòèðàê åäèð. Ãåéä åòäèéèìèç êèìè, Äåìîê-
ðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò -ÝÓÀÌ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí
ëàéèùÿëÿð è÷ÿðèñèíäÿ äþâëÿòëÿð àðàñûíäà òèúàðÿò ìöíàñèáÿòëÿðèíèí èíêèøàôûíà òÿêàí
âåðìÿê ìÿãñÿäèëÿ Àçàä Òèúàðÿò Çîíàñûíûí éàðàäûëìàñû ÿí ñÿðôÿëè ëàéèùÿ ùåñàá
îëóíóð. Áó ëàéèùÿ òÿøêèëàòà äàõèë îëàí þëêÿëÿð àðàñûíäà òèúàðÿò ÿëàãÿëÿðèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè áàõûìûíäàí ìöùöì ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèêäèð. Àçàä èãòèñàäè çîíàëàðûí èñÿ òàì øÿêèëäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðìÿñè
Äöíéà Òèúàðÿò Òÿøêèëàòûíûí èðÿëè ñöðäöéö
òÿêëèôëÿðÿ óéüóí îëìàãëà ëèáåðàë âåðýèýþìðöê ðåæèìèíèí éàðàäûëìàñûíà èìêàí
âåðÿúÿê. Áó èñÿ Àâðîàòëàíòèê ìÿêàíà èíòåãðàñèéà, èãòèñàäè èñëàùàòëàð, èãòèñàäè ïîòåíñèàëûí ýöúëÿíìÿñè, èíñàíëàðûí ùÿéàò
ñÿâèééÿñèíèí éöêñÿëäèëìÿñè êèìè ÿñàñ
ìÿãñÿäëÿðÿ ÷àòìàüà õèäìÿò åäÿúÿê. Äèýÿð òÿðÿôäÿí, Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò - ÝÓÀÌ-à öçâ þëêÿëÿð àðàñûíäà éàðàäûëàúàã àçàä òèúàðÿò
ìöùèòè ãåéðè-ãàíóíè òèúàðÿòèí ãàðøûñûíû
àëìàãäà õåéëè ôàéäàëû îëàúàã.
Ñîí èëëÿð ýþðöëÿí òÿäáèðëÿð íÿòèúÿñèíäÿ Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò - ÝÓÀÌ-à öçâ þëêÿëÿð
àðàñûíäà òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí ùÿúìè
Ñÿáàèë ðàéîíóíäà éàíüûíëàðûí ïðîôèëàêòèêàñû
èëÿ áàüëû ìöøàâèðÿ êå÷èðèëèá
Ñÿáàèë ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíäÿ
Ôþâãÿëàäÿ Ùàëëàð Íàçèðëèéè (ÔÙÍ) Áàêû
Ðåýèîíàë Ìÿðêÿçè èëÿ áèðýÿ “Éàíüûíëàðûí
ïðîôèëàêòèêàñûíäà âÿ éàíüûí ùàäèñÿëÿðè çàìàíû ÿùàëèéÿ äöçýöí äàâðàíûø âÿðäèøëÿðèíèí àøûëàíìàñûíäà éåðëè èúðà ùàêèìèééÿòè
âÿ þçöíöèäàðÿåòìÿ îðãàíëàðûíûí ðîëó”
ìþâçóñóíäà ðàéîí ìöøàâèðÿñè êå÷èðèëèá.
Ñÿáàèë ðàéîí ðÿùáÿðëèéèíèí, ãÿñÿáÿ âÿ
ÿðàçè íöìàéÿíäÿëèêëÿðèíèí, áÿëÿäèééÿëÿðèí, ðàéîíóí òÿñÿððöôàò âÿ êîììóíàë õèäìÿòëÿðèíèí ðÿùáÿðëÿðèíèí, àèäèééÿòè èäàðÿ
âÿ òÿùñèë ìöÿññèñÿëÿðèíèí, Áàêû Ðåýèîíàë
Ìÿðêÿçèíèí, ÔÙÍ Äþâëÿò Éàíüûí Íÿçàðÿòè
âÿ Äþâëÿò Éàíüûíäàí Ìöùàôèçÿ õèäìÿòëÿðèíèí, Ìöëêè Ìöäàôèÿ Ãîøóíëàðûíûí ÿìÿêäàøëàðûíûí èøòèðàêû èëÿ êå÷èðèëÿí ìöøàâèðÿíè
Ñÿáàèë ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè áàø÷ûñûíûí
ìöàâèíè Éàâÿð Àëëàùâåðäèéåâ à÷àðàã ãîíàãëàðû ñàëàìëàéûá, òÿäáèðèí ìÿãñÿäè áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèá. Áèëäèðèëèá êè, àðòûã 4úö èëäèð êè, ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíäÿ ïàéûç-ãûø ìþâñöìöíöí áàøëàíìàñû èëÿ ÿëàãÿäàð “Éàíüûíëàðûí ïðîôèëàêòèêàñûíäà âÿ
éàíüûí ùàäèñÿëÿðè çàìàíû ÿùàëèéÿ äöçýöí
äàâðàíûø âÿðäèøëÿðèíèí àøûëàíìàñûíäà éåðëè èúðà ùàêèìèééÿòè âÿ þçöíöèäàðÿåòìÿ îðãàíëàðûíûí ðîëó” ìþâçóñóíäà ñèëñèëÿ òÿäáèðëÿð êå÷èðèëèð, éàíüûí òÿùëöêÿñèçëèéè âÿ
îíëàðûí ïðîôèëàêòèêàñû èëÿ áàüëû ìÿñÿëÿëÿð
www.yeniazerbaycan.com
ìàèë@yeniazerbaycan.úîì
Öíâàí: Áàêû - AZ-1000, Öçåéèð Ùàúûáÿéîâ - 66
Òåëåôîíëàð:
498-78-03, 498-82-21
498-81-24, 498-19-84
ìöçàêèðÿ îëóíóð, ÷àòûøìàçëûãëàðûí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû èëÿ áàüëû òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Éàâÿð Àëëàùâåðäèéåâ éàé
àéëàðûíäà ðàéîíäà ýþðöëÿí èøëÿð âÿ ãàðøûäà äóðàí ìÿñÿëÿëÿð áàðÿäÿ
ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèá.
Ìöøàâèðÿäÿ Áàêû Ðåýèîíàë Ìÿðêÿçèíèí, ÔÙÍ
Äþâëÿò Éàíüûí Íÿçàðÿòè
âÿ Äþâëÿò Éàíüûíäàí
Ìöùàôèçÿ õèäìÿòëÿðèíèí
ÿìÿêäàøëàðûíûí “Éàíüûíûí áàø âåðìÿ ñÿáÿáëÿðè âÿ éàíüûí çàìàíû ùÿðÿêÿò ãàéäàëàðû”, “Éàíüûí òÿùëöêÿñèçëèéè ãàéäàëàðû”, “Ðàéîí ÿðàçèñèíäÿ éàíüûí
ìöùàôèçÿñè ïðîáëåìëÿðè âÿ ùÿëëè éîëëàðû”
ìþâçóëàðûíäà ÷ûõûøëàðû äèíëÿíèëèá.
Ñÿáàèë ðàéîíóíóí Ìÿíçèë Êîììóíàë
Òÿñÿððöôàòû Áèðëèéèíèí, Ãàç Èñòèñìàðû ñàùÿñèíèí, Åíåðæè Òÿúùèçàòû âÿ Ñàòûøû Èäàðÿñèíèí, Ñóêàíàë Èäàðÿñèíèí, Òÿúèëè âÿ Òÿõèðÿñàëûíìàç Òèááè Éàðäûì Ñòàíñèéàñû ðÿùáÿðëÿðèíèí ùåñàáàòëàðû äèíëÿíèëèá, ìþâúóä
ïðîáëåìëÿð âÿ îíëàðûí ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ
àòûëìàëû àääûìëàð áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèëèá.
ÔÙÍ Áàêû Ðåýèîíàë Ìÿðêÿçèíèí ðÿèñ
ìöàâèíè Òàëå Øàì÷èéåâ Ñÿáàèë ðàéîíóíäà 2013-2014-úö èëëÿðèí ìöâàôèã äþâðëÿðèíäÿ éàíüûí âÿ äÿì ãàçûíäàí çÿùÿðëÿíìÿëÿðëÿ áàüëû ìöãàéèñÿëè ñòàòèñòèêàíû, òÿäáèð èøòèðàê÷ûëàðûíûí íÿçÿðèíÿ ÷àòäûðûá, ìÿðêÿç ÿìÿêäàøëàðû òÿðÿôèíäÿí àïàðûëàí
ðåéäëÿðèí íÿòèúÿëÿðè èëÿ èøòèðàê÷ûëàðû òàíûø
åäèá, ùÿð áèð èäàðÿ âÿ òÿøêèëàò ðÿùáÿðèíèí,
áÿëÿäèééÿ öçâöíöí, âÿòÿíäàøûí éàíüûí
òÿùëöêÿñèçëèéè âÿ îíóí ïðîôèëàêòèêàñû èëÿ
áàüëû ýþðìÿëè èøëÿðèíäÿí, ÿí ÿñàñû èñÿ
ÿùàëèíèí ìààðèôëÿíäèðèëìÿñè èñòèãàìÿòèíäÿ
ãàðøûäà äóðàí âÿçèôÿëÿðäÿí äàíûøûá.
Ìöøàâèðÿíèí ýåäèøèíäÿ éàíüûí òÿùëöêÿñèçëèéè âÿ äÿì ãàçû èëÿ áàüëû âèäåîìàòåðèàëëàð íöìàéèø åòäèðèëèá.
Èndeks: 67100
Lisenziya: N-B-317
Òèðàæ:
6074
“Êàïèòàë Áàíê”ûí Íÿðèìàíîâ ðàéîí ôèëèàëû
ù/ù - 33080019443900419109
êîä - 200093
ÂÞÅÍ - 1500486601
äÿôÿëÿðëÿ àðòûá. 2008-úè èëäÿ Áàêûäà êå÷èðèëÿí “ÝÓÀÌ-ûí èíêèøàô ñòðàòåýèéàñû” àäëû
áåéíÿëõàëã êîíôðàíñ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ òÿøêèëàòà öçâ þëêÿëÿðèíèí áàíê àññîñèàñèéàëàðûíûí Êîîðäèíàñèéà Øóðàñûíûí éàðàäûëìàñûíà äàèð ñàçèø èìçàëàíûá. Ýöðúöñòàí,
Óêðàéíà, Àçÿðáàéúàí âÿ Ìîëäîâàíûí
áàíê àññîñèàñèéàëàðûíûí ïðåçèäåíòëÿðè
òÿðÿôèíäÿí èìçàëàíàí ñàçèø ÿñàñûíäà
Øóðàíûí éàðàäûëìàñûíäà ÿñàñ ìÿãñÿä
þäÿìÿ-ùåñàáëàìà àëÿòëÿðè âÿ âàëéóòàêðåäèò ìöíàñèáÿòëÿðèíäÿí äàùà ñÿìÿðÿëè èñòèôàäÿ éîëó èëÿ ÝÓÀÌ þëêÿëÿðè òÿñÿððöôàò ñóáéåêòëÿðèíèí òèúàðè-èãòèñàäè, åëìèòåõíèêè âÿ èíâåñòèñèéà ÿìÿêäàøëûüûíûí
èíêèøàôûíäàí èáàðÿòäèð. Ãåéä åäÿê êè, øóðàíûí ôÿàëèééÿòè, ÿñàñÿí, éöêñÿê êåéôèééÿòëè áàíê õèäìÿòëÿðèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíÿ, ÝÓÀÌ èãòèñàäè ìÿêàíûíäà ìàë,
õèäìÿò âÿ êàïèòàë äþâðèééÿñèíèí ôîðìàëàøäûðûëìàñûíà éþíÿëäèëèð.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò
- ÝÓÀÌ-à öçâ îëàí þëêÿëÿð àðàñûíäà
åíåðæè äÿùëèçèíèí éàðàäûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ýåäÿí ïðîñåñëÿðäÿ äÿ îëäóãúà àêòèâäèð. Öìóììèëëè ëèäåðèìèç Ùåéäÿð ßëèéåâèí ÿñàñûíû ãîéäóüó ÷îõøàõÿëè âÿ
óüóðëó åíåðæè ñèéàñÿòè, åëÿúÿ äÿ, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí áöòöí òÿðÿôäàøëàðû èëÿ àçàä áàçàð èãòèñàäèééàòû ïðèíñèïëÿðè ÿñàñûíäà ãóðäóüó ìöíàñèáÿòëÿð òÿøêèëàòûí äöíéà èãòèñàäèééàòûíäàêû éåðèíèí
ìþùêÿìëÿíìÿñèíÿ ìöñáÿò òÿñèð ýþñòÿðèá. Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàòûí-ÝÓÀÌ-ûí íÿãëèééàò
äÿùëèçè ùåñàáûíà Àçÿðáàéúàíäà ùàñèë
îëóíàí íåôòèí áèð ùèññÿñè Ýöðúöñòàí ÿðàçèñèíäÿí êå÷ìÿêëÿ Óêðàéíàéà ÷àòäûðûëûá.
Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàò-ÝÓÀÌ äàõèëèíäÿêè åíåðæè
äÿùëèçèíèí äàùà áèð êîìïîíåíòè èñÿ ñûõûëìûø âÿ ìàéå ùàëûíà ñàëûíìûø ãàçûí íÿãëè èëÿ áàüëûäûð. Ýþðöíäöéö êèìè, åíåðæè ñàùÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàí-ÝÓÀÌ ÿëàãÿëÿðè
òÿøêèëàòà öçâ þëêÿëÿðèí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí îëóíìàñûíäà âàúèá ðîë îéíàéûð. Áóíóíëà äà Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô Óüðóíäà Òÿøêèëàòûí - ÝÓÀÌ-ûí Àâðîïà èëÿ Àñèéà àðàñûíäà òðàíçèò
åíåðæè äÿùëèçè êèìè ñòðàòåæè ðîëó ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ ìþùêÿìëÿíèá.
Áèð ñþçëÿ, éóõàðûäà äà âóðüóëàíäûüû
êèìè, Äåìîêðàòèéà âÿ Èãòèñàäè Èíêèøàô
Óüðóíäà Òÿøêèëàò-ÝÓÀÌ äþâëÿòëÿðèí ÿðàçè áöòþâëöéöíöí ïîçóëìàñû, ùÿì÷èíèí,
òÿúàâöçêàðëûã ùàëëàðûíû ïèñëÿéÿðÿê òåððîð÷óëóã, åêñòðåìèçì, àãðåññèâ ñåïàðàò÷ûëûã, èøüàë âÿ áóíëàðëà áàüëû äèýÿð ìÿíôè
ùàëëàðà ãàðøû ìöáàðèçÿ ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûüà áþéöê þíÿì âåðèð. Åëÿ 10-11 íîéàáð òàðèõëÿðèíäÿ ÝÓÀÌ-ûí Ïàðëàìåíò
Àññàìáëåéàñûíûí (ÏÀ) Ìîëäîâàíûí ïàéòàõòûíäà êå÷èðèëÿí ÂÛÛ èúëàñûíäà äà áó êèìè ùàëëàðà ãàðøû ìöáàðèçÿíèí âàúèáëèéè
áÿéàí åäèëèá. ÝÓÀÌ-ëà éàíàøû, Áàëòèê
Àññàìáëåéàñûíûí öçâö îëàí þëêÿëÿðèí,
Ïîëøà Ðåñïóáëèêàñû Ñåéìèíèí ïàðëàìåíò
íöìàéÿíäÿ ùåéÿòëÿðèíèí ðÿùáÿðëÿðè âÿ
öçâëÿðèíèí, ÃÈßÒ ÏÀ, ÒöðêÏÀ âÿ Âûøåãðàä Ãðóïóíóí òÿìñèë÷èëÿðèí äÿ èøòèðàê åòäèêëÿðè èúëàñûí éåêóíëàðûíà ýþðÿ, ÝÓÀÌ
ÏÀ-íûí ðÿñìè ìÿëóìàòû, ùàáåëÿ ÝÓÀÌ
ÏÀ, Áàëòèê Àññàìáëåéàñû âÿ Ïîëøà Ðåñïóáëèêàñûíûí ïàðëàìåíò íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè àðàñûíäà Áèðýÿ áÿéàíàò ãÿáóë åäèëèá.
Ðÿñìè ìÿëóìàòäà âóðüóëàíûð êè, ÝÓÀÌûí öçâö îëàí þëêÿëÿðèíèí ùÿìðÿéëèéèíèí
ìþùêÿìëÿíìÿñè, îíëàðûí öìóìè ìÿíàôåëÿðè ïðèíñèïèàë âÿ àðäûúûë ñóðÿòäÿ ãîðóìàüà ùàçûð îëìàñû, ùàáåëÿ áåéíÿëõàëã
ìÿêàíäà áèð-áèðèíè äÿñòÿêëÿìÿñè áèðèíúè
äÿðÿúÿëè ìÿñÿëÿäèð. ÝÓÀÌ ÏÀ ãóðóìóí
ìÿêàíûíäàêû ìöíàãèøÿëÿðèí ùÿëëèíè òàïìàìàñûíäàí ñîí äÿðÿúÿ íàðàùàò îëäóüóíó òÿñäèã åäÿðÿê, äþâëÿòëÿðèí áàøãà
áèð äþâëÿòèí äàõèëè èøëÿðèíÿ ãàðûøìàìàã
öçðÿ þùäÿëèêëÿðèíè õàòûðëàäûá.
ÝÓÀÌ ÏÀ ÿìèí îëäóüóíó áèëäèðèá êè,
ÝÓÀÌ ìÿêàíûíäà ìöíàãèøÿëÿðèí ùÿëëè
ÁÌÒ-íèí öçâö îëàí þëêÿëÿðèí ñóâåðåíëèéèíèí, ÿðàçè áöòþâëöéöíöí âÿ áåéíÿëõàëã
ñÿâèééÿäÿ òàíûíàí ñÿðùÿäëÿðèíèí ïîçóëìàçëûüû ÿñàñûíäà âÿ êÿíàðäàí íåãàòèâ
òÿñèð îëìàäàí ùÿëë åäèëìÿëèäèð. Ñÿíÿääÿ
âóðüóëàíûð êè, äþâëÿòèí ÿðàçèñè ÿëÿ êå÷èðèëìÿ âÿ éà çîð èëÿ òÿùäèäèí, éàõóä ìöâàôèã áåéíÿëõàëã ùöãóã íîðìàëàðûíû ïîçàðàã îíóí òÿòáèãèíèí íÿòèúÿñè îëàí ùÿðáè
èøüàë îáéåêòè îëà áèëìÿç. Ùÿðáè ÿìÿëèééàòëàð, éàõóä ùÿð ùàíñû òÿçéèã íÿòèúÿñèíäÿ ÿëÿ êå÷èðèëÿí ùå÷ áèð ÿðàçè ùå÷ áèð ùàëäà ãàíóíè ñàéûëà áèëìÿç.
Íàäèð ÀÇßÐÈ
Òöðêàí ãÿñÿáÿñèíäÿ 1000 ÿäÿä çåéòóí àüàúû ÿêèëèá
ÈÄÅÀ Èúòèìàè Áèðëèéèíèí òÿøÿááöñö, Õÿçÿð ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè âÿ “Àçÿðñóí Ùîëäèíã”èí áèðýÿ
òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ Òöðêàí ãÿñÿáÿñèíäÿ àüàúÿêìÿ àêñèéàñû êå÷èðèëèá. “Àçÿðñóí Ùîëäèíã” øèðêÿòè òÿðÿôèíäÿí èñòåùñàë îëóíàí “Çåéòóí
áàüëàðû” ìàðêàñûíûí áèëàâàñèòÿ èøòèðàê åòäèéè òÿäáèð çàìàíû
ãÿñÿáÿ ÿðàçèñèíäÿ 1000
ÿäÿä çåéòóí àüàúû ÿêèëèá.
Õÿçÿð ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíèí âÿ “Àçÿðñóí
Ùîëäèíã”èí ìÿñóë øÿõñëÿðèíèí äÿ èøòèðàê åòäèéè àêñèéàéà õèäìÿò ñàùÿëÿðèíèí
ðÿùáÿðëÿðè èëÿ éàíàøû, ðàéîí, èäàðÿ, òÿøêèëàò êîëëåêòèâëÿðè, öìóìèëèêäÿ, 100 íÿôÿðäÿí àðòûã èíñàí ãàòûëûá.
Ùÿð êÿñ òÿðÿôèíäÿí áÿéÿíèëÿí “Çåéòóí
áàüëàðû” ìàðêàñû þëêÿìèçèí ìöõòÿëèô ÿðàçèëÿðèíäÿ ìèíëÿðëÿ çåéòóí àüàúûíûí ÿêèëÿðÿê,
ùÿìèí éåðëÿðèí éàøûëëàøäûðûëìàñûíäà ìöñòÿñíà ðîë îéíàéûð. Áóíäàí ÿëàâÿ, áó ìèëëè ìàðêàìûç éöêñÿê êåéôèééÿòè èëÿ õàðèúè
áàçàðëàðäà äà ðÿüáÿòëÿ ãàðøûëàíûð âÿ Àáøåðîí çåéòóíóíóí áöòöí äöíéàéà òàíûäûëìàñûíà áþéöê òþùôÿ âåðèð.
Ìöòÿìàäè îëàðàã àüàúÿêìÿ àêñèéàëàðûíà ãîøóëàí âÿ åêîëîæè ëàéèùÿëÿðäÿí êÿíàðäà ãàëìàéàí “Àçÿðñóí Ùîëäèíã”èí ýÿëÿúÿêäÿ äÿ áó òèïëè èøëÿðÿ éàõûíäàí äÿñòÿê
âåðÿúÿéè áèëäèðèëèá.
“Óëäóçóì ôåñòèâàëû” ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
30 ôàèçÿäÿê åíäèðèìëÿðäÿí éàðàðëàíûí!
Àçÿðáàéúàíûí èëê ìîáèë îïåðàòîðó âÿ àïàðûúû ìîáèë èíòåðíåò ïðîâàéäåðè îëàí “Áàêúåëë” øèðêÿòè “Óëäóçóì ôåñòèâàëû” àäëû êàìïàíèéàéà
áàøëàéûá. 15 íîéàáð-15 äåêàáð 2014-úö èë òàðèõëÿðè àðàñûíäà êå÷èðèëÿí êàìïàíèéà ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ “Óëäóçóì” ïðîãðàìûíûí ñå÷èëìèø òÿðÿôäàøëàðû “Áàêúåëë” àáóíÿ÷èëÿðèíÿ õöñóñè ÿëàâÿ
åíäèðèìëÿð òÿãäèì åäÿúÿêëÿð.
Øèðêÿòäÿí âåðèëÿí ìÿëóìàòäà ãåéä îëóíóð
êè, 30 ôàèçÿäÿê åíäèðèì òÿãäèì åäÿí ñå÷èëìèø
“Óëäóçóì” òÿðÿôäàøëàðû áàðÿäÿ äàùà ÿòðàôëû
ìÿëóìàò ÿëäÿ åòìÿê ö÷öí “777” éàçûá 5555-ÿ
ïóëñóç ÑÌÑ ýþíäÿðìÿê éåòÿðëèäèð.
Ôåñòèâàëäà èøòèðàê åäÿðÿê ÿëàâÿ åíäèðèìëÿð
àëìàã ö÷öí “Óëäóçóì” àáóíÿ÷èëÿðè *5555#ÉÅÑ
éûüìàëû âÿ éà “*” èøàðÿñèíè ÑÌÑ âàñèòÿñèëÿ 5555
ãûñà íþìðÿñèíÿ éîëëàìàëûäûðëàð. Áó çàìàí ñèñÈíôîðìàñèéà ìÿíáÿëÿðèìèç:
“ÀçÿðÒÀú”, “ÀÏÀ”,
“Àçàäèíôîðì”, “ÀññÀ-Èðàäÿ”, “ÑÈÀ”
Ãÿçåò “Éåíè Àçÿðáàécàí”ûí áèëýèñàéàð ìÿðêÿçèíäÿ éûüûëûá,
ñÿùèôÿëÿíèá âÿ “Àçÿðáàéúàí” íÿøðèééàòûíäà îôñåò öñóëó èëÿ ÷àï åäèëèá.
òåì òÿðÿôèíäÿí àáóíÿ÷èéÿ 4 ðÿãÿìëè øèôðÿ òÿãäèì îëóíàúàã. Øèôðÿíèí ÿëäÿ îëóíìà äÿéÿðè 0,03
ÀÇÍ òÿøêèë åäèð. Ùÿìèí øèôðÿíè ñå÷èëìèø “Óëäóçóì” òÿðÿôäàøûíà òÿãäèì åòìÿêëÿ ÿëàâÿ åíäèðèì
àëìàã îëàð. Øÿðòÿ ýþðÿ, ýöí ÿðçèíäÿ ùÿð áèð àáóíÿ÷è 10 äÿôÿ øèôðÿ ÿëäÿ åäÿ áèëÿð. Ùÿð áèð øèôðÿíèí
åòèáàðëûëûã ìöääÿòè 24 ñààò òÿøêèë åäèð.
Ìÿëóìàòäà, ùÿì÷èíèí, ãåéä îëóíóð êè, èñòèôàäÿéÿ âåðèëäèéè áèð èëäÿí àç ìöääÿò ÿðçèíäÿ
“Óëäóçóì” ïðîãðàìûíà 700.000-äÿí ÷îõ àáóíÿ÷è ãîøóëóá. Ïðîãðàìûí 120-äÿí ÷îõ ïàðòíéîðó ñèéàùûñûíäà ñå÷èëìèø ðåñòîðàíëàð, äÿáäÿáÿëè ýåéèì, àêñåññóàð, ÿòðèééàò, ìåáåë, ìÿèøÿò úèùàçëàðû âÿ åëåêòðîòåõíèêà ìàüàçàëàðû,
ñàüëàìëûã, èäìàí âÿ èñòèðàùÿò ìÿðêÿçëÿðè âÿ
áèð ñûðà õèäìÿò ìÿíòÿãÿëÿðè âàð.
www.óëäóçóì.àç ñàéòûíäà “Óëäóçóì”
ïðîãðàìûíûí ïàðòíéîðëàðûíûí ñèéàùûñûíû, îíëàðûí
òÿêëèô åòäèéè åíäèðèìëÿðè âÿ äàùà ÿòðàôëû ìÿëóìàòû ÿëäÿ åòìÿê îëàð.
Ñÿëèì ËÎÜÌÀÍÎÜËÓ
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí
íÿøð îëóíóð
Áóðàõûëûøà ìÿñóë:
Çàùèä ÈËÙÀÌÎÜËÓ
Download

19-11-2014