Açık Kaynak Dünyası Size Ne
Sunar?
Mustafa Akgül
Bilkent Ü./INETD/LKD/PKD
akgul.web.tr/yazilar/, akgul.bilkent.edu.tr
blog.akgul.web.tr
[email protected]
Özet
•
•
•
•
•
•
Açık Kaynak ve Özgür Yazılım
Bilgi Ekonomisi ve Bilgi Toplumu
Sosyal Ağlar, Toplumsal Paylaşım
Katılım, Demokrasi ve İnternet
Türkiye Değerlendirmesi
Öneriler: Türkiye ve Üniversite
25 Haziran 2014
Pardus Kamu Çalıştayı
2
Özgür Yazılım Ailesi
●
Özgür Yazılım, Açık Kaynak, Ücretsiz Yazılım
●
FLOSS (Free/Libre/Open Source Software)
●
FLOSS'da belirleyici para değil özgürlüktür
●
0. kısıtsız çalıştırma, 1. kaynağı inceleme ve
kendin için değiştirme, 2. eşe dosta verme ve
satma hakkı, 3. değişikliği yayınlama hakkıdır
●
Farklı lisanslar arasında fark 3. madde
●
Kullanıcın özgürlüğü !
03 Nisan 2014
50. Kütüphanecilik Haftası
3
Açık Kaynak-özgür yazılımlar
-imece üretim, insanlığın ortak malı
- özgürlük temalı, dağıtık, demokratik
- 1M+ proje/yazılım, 10+M ~ geliştirici
-yansımaları: wikipedia, crowd sourcing,
- açık{ erişim, ders malzemeleri, bilim, donanım, ..}
- internetle içice -sarmal
- tasarruf, istihdam, güvenlik, rekabet
- Pardus bir özgür yazılımdır!
4
Internet ve Açık Kaynak
• Açık kaynak İnternet Ortamında Gelişti
• İnternet açık standart ve büyük ölçüde açık
kaynak ürünler üzerinde çalışıyor
• İnternet, insanların birlikte calışmasını
destekliyor
• Böyle gelişen yazılımlar açık kaynak
• Sarmal, birbirini tetikleyen bir ilişki!
5
Tarihçe
•
•
•
•
•
80 öncesi
Stallman, MIT, GNU (Gnu is Not Unix!)
Torvalds and Linux
Open Source – Raymond
OSL, Linux International
Mart 2008
6
Lisans Farklılıkları
• Lisans yazılımın sahibi ile kullanıcısı
arasında sözleşme
• Kapalı yazılım-”propriety “
• 60+ lisans var: BSD, Açık kaynak, GPL
• Değişiklikleri yayınlama/dağıtma
• GPL, copyleft, “virutik”
• GPL, LGPL 3. sürüm
7
Açık Kaynak bedava mı?
•
•
•
•
•
•
•
•
Belirleyici olan para değil!
Ticari ürünlerde: kullanım, kurulum, egitim
Kullanım hakkı ücretsiz
Kurulum, bakım, eğitim, uyarlama ücretli
İnsan gücü/uzmanlığın varsa ücretsiz
Uzmanlık, eğitim, danışmanlık ücretli
Özgür yazılım eko sistemi kuruluyor
Linux.org.tr de firma rehberi var!
8
Yeni İş Modelleri
•
•
•
•
•
•
Nasıl Para Kazanıyorlar ?
Destek: telefon, e-posta, fiziki ziyaret
Yazılım desteği, uyarlama
Danışmanlık
Farklı sürümler; sürümü “kapalı” da kullan
Niye yapıyorlar: paylaşmak, tanınmak,
saygı görmek, başka iş almak
9
Yazılım Üretim Modeli
•
•
•
•
•
•
“Catedral and Bazaar” modeli
İnternet’in ürünü: dagıtık bir yapı
Tam zamanlı, gönüllü, pro/amatör
Demokratik, hiyararşik: tek model yok
Debian’da 1300 developer, kernel-l 2000
Çok sık çatallaşıyor, biraz kaotik
10
Kimler Kullanıyor?
●
Android ...
●
Google, twitter, facebook, yahoo
●
Top500 – Linux (4 mixed, 2 windows, 1 BSD)
●
Web'in %67 (apache, nginx, google )
●
ISP'ler, Beyazsaray, Wikipedia
●
Acik-donanım ve özgür yazılımla dizustu
●
100$lik laptop, 40$ tablet ...
03 Nisan 2014
50. Kütüphanecilik Haftası
11
Sayılar
●
GNU/FSF Software Directory: 8400 yazılım
●
sf.net: 430K yazılım, 3.7 M geliştiri, 42M kul.
●
Github: 5M geliştirici, 11.9M depo
●
Freecode.net: yeni sürüm webi
●
Linux.com (Linux Vakfi): 243 secilmiş
●
Using linux: 20 K
●
Eşdeğer yazılımlar: acik-kaynak.org.tr: 3 bağlantı
●
Blackduck software: 1M proje, 10M+ geliştirici
03 Nisan 2014
50. Kütüphanecilik Haftası
12
İnsan gücü, destek, danışmanlık
•
•
•
•
•
•
•
Kendi uzmanınız olmalı
Eko sistemden destek/danışmanlık
Kamp.linux.org.tr
Akademik Bilişim öncesi kurslar
Özgür yazılım ve Linux Günleri
Web teknolojileri günleri
Talebe göre ….
13
Yazılım Örnekleri
•
•
•
•
•
•
Tarayıcı, libreofis, pardus, thunderbird
Mail: postfix, qmail, zmailer, exim
Mail: anti-spam, anti-virus
Web: Apache, nginx, ….
Apache vakfı: 150 proje
Dil: c, c++, objective, perl, php, Python,
java, Ruby, Lua, bash, mono, ...
14
Yazılım Örnekleri
•
•
•
•
•
•
Tarayıcı, libreofis, pardus
Mail: postfix, qmail, zmailer, exim
Mail: anti-spam, anti-virus
Web: Apache, nginx, ….
Apache vakfı: 150 proje
Dil: c, c++, objective, perl, php, Python,
Ruby, Lua, bash, mono, ...
15
Veritabanları
•
•
•
•
•
•
MySql, MariaDB,
PostgreSQL
NoSQL: MongoDB, CouchDB
Accomulo, Cassandra, Derby, Hbase
Apache vakfı: 150 proje
Dil: c, c++, objective c, perl, php, Python,
Ruby, Lua, bash, mono, java,...
16
Network/sunucu
•
•
•
•
•
•
•
Router:quagga, zebra
Firewall: iptables
Proxy: squid, Apache Traffic Server
izleme: Nagios, Munin, HypericHQ
Sunucu yönetimi: pupet, chef
Yedekleme: bacula
Merkezi log: graylog
17
Web
•
•
•
•
•
•
Wordpress, drupal, joomla, wiki,mognolia
Search: lucy, lucene, htdig, yaz,
Uygulama: Tomcat, jetty, Jboss, Unicorn
ESB: Jboss ESB, Mule ESB
Iş takip: redmine, track
18
Çeşitli
•
•
•
•
•
•
Ist: R, DAP, scien. python, Octave, freemat
CBS: grass, openGIS
Samba: windowsları yönet, file/print ser.
Gimp : fotoshop
Hadop, spark
Tex/latex, dergi vs
19
Yazılım Geliştirme
•
•
•
•
•
•
•
IDE: vi/emacs, ecplise, netbeans, anjuta
Derleme:maven, ant, rake, drush
Düzenli der: jenkins, crisecontrol
Sürüm takip: git, svn, gitlab, mestan
Test:seleniumHQ, cucumber, arguillan
Kod Kalite: pmd, checkstyle, sonarcube
Java/ruby depo: nexus, archiva
20
Ne yapılabilir ?
•
•
•
•
•
•
•
Göç Haritası, süreç
Sunucu, tarayıcı, ofis seti, masaüstü
Yazılım geliştirme, platform bağımsız
Yıllık çalıştay, konferans, seminer
Özgür Yazılım Konseyi
Danışma merkezi
Eko sistemi kurmalı
21
Sorular, adresler
•
•
•
•
•
•
•
•
Linux.org.tr, seminer.linux.org.tr
acik-kaynak.org.tr
Ftp.linux.org.tr, ftp.ulak.net.tr
Google, sf.net, gnu.org
Kamp.linux.org.tr, ab.org.tr
Ozguryazilimgunleri.org.tr
Ozgurwebgunleri.org.tr
[email protected]
22
Sorular
•
•
•
•
•
•
Teşekkür ederim
Blog.akgul.web.tr
akgul.web.tr/yazilar/
akgul.bilkent.edu.tr
Akgul-duyuru, edu-net,
[email protected]
23
24
Yazılım Örnekleri
• Web: Apache %50 (+)
• Mail: postfix, qmail,
sendmail, ...
• Samba: NT for unix!
• PHP (+)
• Mysql (+), postgresql
• Squid, Dansguardian
• Nagious
• Libre/Openoffice (+)
• Mozilla, firefox,
thunderbird (+)
• Gimp (+)
• Tex/latex(+), Lynx
• Gcc, dev (+)
• Multimedia
• Clamav (+)
25
Yazılım Örnekleri: II
• Perl, Python,Java, c++
• Htdig, glimpse, z3950
harvest, yaz, ASF
• Bind, dig
• İptables, ...(firewall)
• Zebra,quagga(routing)
• Paralel, cluster
• Zope, plone , drupal,
joomla,wordpress,wiki
•
•
•
•
•
•
•
•
Octave, freemat
Jbass, tomcat,
Stat: R, DAP, StatistX
Grass, openGIS
GNU LP, C++ lib
İmage, crypto, visual
openSSL, openLDAP
Amavisd-new,amavis
26
Özgür Yazılım, Açık kaynak
•
•
•
•
•
•
Kaynak kodu: açık - değiştirebilirsin
Özgür: kullanma, değiştirme ve dağıtma
Farklı lisans: kamu lisansı – kamuda kalır
BSD: adımı tut, canın istedigi gibi
İkili lisans: ticari ve kendi kullanımı, google
Niye: ortak üretmek, katkı vermek, işini görmek,
takdir edilmek, meşhur olmak
• Farklı paradigma, farklı iş modelleri
27
Crowd Sourcing- wikipedia
- 4.2M (en, 30M sayfa, 19Muser), .207madde(tr), 1+M sayfa
- toplam 22M madde, 77K aktif yazar, 470M aylık
- insanlığın ortak malı
- britannica vs yarışır
- commons, wikinews, wikibooks(2670en),
- wikiquotes, wikisources(350K), wikispecies
- wikiversity(20K), wiktionary(3,4M en, 321ktr)
, wikidata(10M)
28
Open Book
- openscience.org: 505 (+kitap)
- freescience.info : 2508 (kitap + )
- openculture.com: kitap, film, muzik, ++
- wikibooks
- directory open books - unesco
- open.umn.edu
- open textbooks, Flat World Knowledge
29
Open xyz
- openscience.org: özgür scientific software, 505 (+kitap)
- opensourcescience.com:oxford, mac-planc, cal(u,tec)
- openculture.com: kitap, film, muzik, ++
- opendata: data.gov, maps, genome, compound, ...
- science commons, creative commons
- openresearch.org: semantic wiki of research
- www.osdd.net- open source drug discovery
30
Creative commons - acik donanım
- her hakkısaklıdır – bazı hakları saklıdır
- fikir sanat eserleri: kitap, resim, muzik, film/video
- ticari, derivataive, sharealike, creativecommons.org
- facebook donanım tasarımını açtı, 3d yazıcı
- ardino, beagle
- raspberrypi (cilekli pasta)
31
Sorular
•
•
•
•
•
•
Teşekkür ederim
Blog.akgul.web.tr
akgul.web.tr/yazilar/
akgul.bilkent.edu.tr
Akgul-duyuru, edu-net, tsiyase
[email protected]
32
Bilişim / İnternet
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Bilgisayarlar her yerde: gömülü, cep, masa, süper, santral,
Üretim aracı, Kişisel/kurumsal verimlilik aracı
Kişisel haberleşme, gelişme, eğlence, kültür aracı
Yeni ilaç, malzeme, oto, uçak, güvenlik, bilim
Elektrik ve telefon gibi, sorgulamayın (bilgisayar/internet)
Tüm sektörler için elzemdir!
İş süreçlerinin internet/bilişime uygun olması gerekir
Düşük yatırım, yetişmiş insan ister!
Tüm bilim dallarında uzmanlık, ekip çalışması
Tutarlı politikalar ve sistemik yaklaşım gerekir
Download

4-Doc.Dr.Mustafa Akgul