Araflt›rma | Research Article
Türk Aile Hek Derg 2009; 13(2): 75-80
doi:10.2399/tahd.09.075
Birinci basamakta travmalar ve
t›p e¤itimindeki önemi
Trauma in primary care and it’s importance in medical education
Nazan Karao¤lu1
Summary
Amaç: Bu çal›flman›n amac› birinci basamakta acil serviste görülen
travmalar›n s›kl›k ve çeflidini belirlemektir.
Objective: To determine the frequency of trauma and causes of
trauma in a primary care emergency service.
Yöntem: Bu retrospektif çal›flma, 1.1.2003–31.7.2006 tarihleri
aras›nda sa¤l›k merkezi acil servisine baflvuranlar› kapsamaktad›r. Travmalar kapsam›nda düflme, kesici-delici alet yaralar›, yabanc› cisim, zehirlenme, trafik kazas›, darp, elektrik çarpmas› ve
küçük ortopedik travmalar (çarpma-burkulma-ezilme) ele al›nd›.
Methods: In this retrospective study, the medical records of
patients admitted to a primary care emergency service between 1
January 2003 and 31 July 2006 constituted the study materials.
According to medical records, falls, sharp injuries, foreign bodies,
poisoning, traffic accidents, violence, electric shocks and orthopedic traumas were noted.
Bulgular: Acil servise baflvuran 3.859 hastadan 1.323’ü (%34.3)
travma tan›s› alm›flt›. Travmaya u¤rayanlar›n yafl ortalamas›
24.04±8.5 y›l, 523’ü (%39.5) kad›nd›. ‹lk üç s›rada kesici-delici
alet yaralanmalar› (n=601, %15.6), yan›klar (n=243, %6.3) ve minör ortopedik travmalar (n=227, %5.9) yer al›yordu. Bir hasta için
birden fazla müdahale yap›labildi¤i göz önüne al›narak, %10.5’i
(n=138), sevk edilmifl, %69.7’sine (n=922) yara bak›m›,
%17.8’ine (n=235) küçük cerrahi giriflim yap›lm›flt›.
Sonuç: Ele ald›¤›m›z gruptaki baflvurular›n üçte birinden fazlas›
travmaya ba¤l›yd›. Birinci basamak sa¤l›k merkezi çal›flanlar›n›n
travma konusundaki bilgi ve becerilerinin art›r›lmas›n›n önemi ortadad›r.
Anahtar sözcükler: Travma, birinci basamak, t›p e¤itimi.
Araflt›rma
Özet
Results: There were 1.323 (34.3%) trauma patients among the
3.859 patients of emergency service. The mean age of the trauma
patients was 24.04±8.5 years and 533 (39.5%) were female. The
first three causes of trauma were penetrating injuries (n=601,
15.6%), burns (n=243, 6.3%) and orthopedic traumas (n=227,
%5.9%). Taking into account that more than one procedure could
be applied to one patient, referral, wound dressing and minor surgical procedure rate was 10.5%, 69.7% and 17.8%, respectively.
Conclusions: This study shows that more than one third of emergency admissions were due to trauma in this primary care unit.
The importance of education about trauma for primary care physicians is apparent.
Key words: Trauma, primary care, medical education.
T
ravma 40 yafl alt›ndaki birinci ölüm ve sakatl›k
semburg ve Malta’da ise 1. s›rada yer almaktad›r.2 Türki-
nedenidir. Amerika’da her yaflta, kalp hastal›kla-
ye’deki ölümlerin %5.81’i yaralanma sonucu meydana
r›, kanser ve inmelerden sonra dördüncü, 1–19
gelmektedir.3
1
yafl grubunda ise birinci ölüm nedenidir. Türkiye’nin
dahil oldu¤u B grubu Avrupa ülkelerinde baflta gelen
Travmaya u¤rayanlar›n tümü tam donan›ml› bir acil
travmalar trafik kazas›, kendini yaralama, düflme, fliddet
servis ya da travma hastanesine ulaflamayabilir. Travma-
ve zehirlenmedir. Travmalar, ölüm nedenleri aras›nda,
ya u¤rayan kifli, son tedaviyi alaca¤› yere ulaflana dek bir-
Litvanya’da 3., Rusya Federasyonu’nda 4., Norveç, Lük-
çok hekimden sa¤l›k bak›m› al›r.4 Birinci basamak heki-
1)
Selçuk Üniversitesi Meram T›p Fakültesi T›p E¤itimi ve Biliflimi Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Yard. Doç. Dr., Konya
75
Araflt›rma
minin acil hizmet donan›m› özellikle k›rsal bölgelerde
önemlidir.5-9 Baz› yazarlar, hastalar›n, acil durumda, al›flt›klar› doktora gittiklerini belirtmektedir.10 Acil servise
gelenler kadar komplike olmasa da, birinci basamak hekimi çok say›da travma hastas›na bakar.11 Baz› yazarlar,
travmada primer triaj›n iyi yap›lmamas›n›n, k›rsal bölgelerde gere¤inden fazla sevke yol açt›¤›na dikkat çekerler.12 Aile hekiminin görüp sevk etti¤i hastalar›n acil hasta ölçütlerine daha çok uydu¤u bildirilmifltir.13 Birinci basamakta çözülebilecek ya da acil olmayan sorunlar›n acil
serviste y›¤›lmas› da sorunun bir baflka boyutudur.13-15 Peki ama birinci basamak hekimleri ne s›kl›kta travma hastas› görür? Ne yaz›k ki bu konuda yap›lm›fl çal›flma say›s› çok azd›r.10,11
Bu çal›flman›n amac›, bir birinci basamak sa¤l›k merkezinde görülen travma s›kl›¤›n› belirlemek ve travma
e¤itimine veri sa¤lamakt›r.
nedenlerle baflvuranlar olarak ayr›ld›; travmayla karfl›laflma s›kl›¤› yafl, cinsiyet, ö¤renci ya da kurum çal›flan› olma durumu, aç›s›ndan ki-kare testi ile karfl›laflt›r›ld›. Kikare testinde çoklu grup karfl›laflt›rmas›nda fark›n hangi
grup lehine oldu¤unu bulmak için en yüksek ki-kare de¤erine sahip grup çaprazlama d›fl›nda b›rak›larak ki-kare
testi anlaml› grup bulunana kadar yinelendi. ‹statistiksel
anlaml›l›k p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular
Çal›flman›n kapsad›¤› sürede acil servise baflvuran
3.859 kifliden 1.323’ü (%34.3) travma tan›s› alm›flt›.
Travmaya u¤rayanlar›n yafllar› 2 ile 70 aras›nda de¤ifliyordu, yafl ortalamas› 24.04±8.5 y›ld›, 935’i (%70.7) ö¤renci, 388’i (%29.3) üniversite çal›flan›yd›. Çal›flma grubunun 523’ü (%39.5) kad›n, 800’ü (%60.5) erkekti. ‹lk üç
s›radaki travma nedenleri kesici-delici alet yaras› (n=601,
Gereç ve Yöntem
Bu çal›flma geriye dönük bir dosya taramas›d›r. Selçuk
Üniversitesi Rektörlü¤ü’ne ba¤l› Kampüs Sa¤l›k Merkezi,
üniversite ö¤renci ve personeline birinci basamak sa¤l›k
hizmeti sunmaktad›r. Merkezde bir radyoloji birimi ve acil
birimi olarak ta kullan›lan üç yatakl› bir gözlem odas› yer
almaktad›r. Acil biriminde, EKG cihaz›, defibrilatör, küçük cerrahi müdahale malzemesi, sterilizatör ve acil kullan›ma özgü ilaçlar bulunur. Gere¤inde hasta sevki için, tam
donan›ml› bir ambülans bekler. Rektörlü¤ün izniyle, mer-
%15.6), yan›k (n=243, %6.3) ve küçük ortopedik travma
(n=227, %5.9) idi. Travma nedenlerinin da¤›l›m› Tablo
1’de gösterilmifltir.
Erkekler kad›nlardan, 0–15 yafl grubu di¤er yafl gruplar›ndan, istatistiksel olarak anlaml› derecede fazla travma geçirmiflti (p=0.000). Tablo 2 acil servise baflvuranlar›n tan›, cinsiyet, yafl, meslek ve sevk oran› aç›s›ndan kikare testi sonuçlar›n› göstermektedir.
Bir hasta için birden fazla müdahale gerekebildi¤i
göz önüne al›narak, travma grubunun %10.4’ü (n=138),
kez acil servisinin 1.1.2003–31.7.2006 dönemindeki kay›tlar› incelendi. Hastalar›n cinsiyet, yafl, statü (personel/ö¤renci), tan›, tedavi ve sonlan›m› (taburcu/sevk) kaydedildi;
eksik kay›tlar çal›flma d›fl›nda b›rak›ld›. ‹fllemler defterdeki
flekliyle kaydedildi: Yara bak›m›, kas içi enjeksiyon, küçük
cerrahi giriflim, atel uygulama, EKG, direkt grafi, oksijen
N
%*
%**
Kesici-delici alet yaralanmas›
601
45.4
15.6
Travma Nedeni
Yan›k
243
18.4
6.3
tedavisi, mide y›kama, tetanoz afl›s›, damar yolu açma. Bir
Küçük ortopedik travma
227
17.2
5.9
hastaya birden fazla tedavi uygulanm›flsa her biri ayr› ayr›
Düflme
104
7.7
2.7
kaydedildi. Travma nedenleri düflme, kesici-delici alet ya-
Yabanc› cisim
73
5.5
1.9
ralanmas›, yabanc› cisim, zehirlenme, trafik kazas›, darp,
Zehirlenme
42
3.2
1.1
elektrik çarpmas› ve küçük ortopedik travma (çarp-
Trafik kazas›
21
1.6
0.5
ma–burkulma–ezilme) olarak s›n›fland›.
Darp
7
0.6
0.2
Elektrik çarpmas›
5
0.4
0.1
1323
100.0
34.3
‹statistik hesaplar› SPSS 10.0 paket program› ile yap›ld›; de¤erlendirmede tan›mlay›c› veriler için vaka say›s› ve yüzdeler kullan›ld›. Çal›flma grubu, travma ve di¤er
76
Tablo 1. Baflvuran travma olgular›n›n nedenlerine göre da¤›l›m›
Karao¤lu N | Birinci basamakta travmalar ve t›p e¤itimdeki önemi
Toplam
*Travma tan›s› alan hastalar içindeki yüzdelerini gösterir.
**Tüm hastalar içindeki yüzdesini gösterir.
sevk edilmifl, %69.7’sine (n=922) yara bak›m›, %17.8’ine
yerde konsültasyon flans› nedeniyle birinci basamak hekimi
(n=235) küçük cerrahi müdahale yap›lm›flt›. Travma has-
yerine hastane acil servislerini tercih ettiklerini belirtmek-
talar›n›n sevk oran› tüm acil servis baflvuranlar›n›n sevk
tedirler.14 Bir çal›flma, aile hekimlerini travma doktoru ola-
oran›ndan anlaml› derecede yüksekti (p=0.001). Tablo 3
rak görmeyen hastalar›n, hastane acil servisine gittiklerini
travma hastalar›na uygulanan tan› - tedavi ifllemlerini ve
ifade etmektedir.13 Buna karfl›l›k, insanlar›n acil durumlar-
sevk oranlar›n› göstermektedir.
da al›fl›k olduklar› hekime baflvurmay› tercih ettiklerini
gösteren çal›flmalar da mevcuttur.10 Tabii ki, bu durum,
seçme flans› olanlar için söz konusudur. Oysa travmaya u¤-
Tart›flma
rayan, ço¤u kez, baflkalar› taraf›ndan çevredeki en yak›n
Ülkemizde, -pek çok ülkedeki gibi- birinci basamak
sa¤l›k birimine götürülür.4 Bu durum pek çok ülkede özel-
sa¤l›k merkezlerine travma tan›s› ile baflvuranlar konu-
likle k›rsal kesimde çok farkl› de¤ildir.5,6 Bu çal›flman›n ya-
7,16
p›ld›¤› birinci basamak sa¤l›k merkezi de üniversitenin
¤unun birinci basamakta görüldü¤ü/görülmesi gerekti¤i
kampüs alan› içindeki tek sa¤l›k merkezi olmas› nedeniyle
6,7,10-12,15,16
bilinir.
Bu çal›flma, Türkiye’de, birinci basamak-
ilk baflvuru merkezidir. Olay›n baflka bir yönü de birinci
taki travma s›kl›¤› ve nedenleri konusunda bilgi sa¤lamak-
basamakta tan› ve tedavisi yap›labilecek hastal›klar için has-
tad›r.
tane acil servislerinin yükünün art›r›lmamas› gere¤idir.13-15
Ceylan ve arkadafllar›17 bir e¤itim hastanesinin acil ser-
Türkiye Ulusal Hastal›k Yükü Raporu’na göre kaza ve
visindeki travma s›kl›¤›n› %17.8 bulmufllard›: Bu çal›flma-
yaralanmalar en çok 15-54 yafl aras›nda görülmektedir.3
daki oran›n yüksekli¤i; (%34.3) iki kurumun yerleflimleri-
Bu çal›flmadaki travma hastalar›n›n yafl ortalamas›
nin farkl›l›¤›na ba¤l› olabilir. Travma hastalar›n›n büyük
24.04±8.5 y›ld›. Ceylan ve arkadafllar› da17 travma hastala-
9,11
bölümü birinci basamakta tedavi edilebilir.
Ancak baz›
r›n›n yafl ortalamas›n› 23.5±17.5 bulmufllard›. Yunanis-
yazarlar, hastalar›n, tan› ve tedavi olanaklar›, testlerin h›zl›
tan’daki bir çal›flmada travmaya ba¤l› ölümlerin yar›dan
sonuçlanmas›, gere¤inde konunun uzman›yla h›zl› ve ayn›
fazlas›n›n 45 yafl alt›nda oldu¤u belirlenmifltir.5
Araflt›rma
Oysa travmaya u¤rayanlar›n ço-
sunda bilgi a盤› vard›r.
Tablo 2. Travma olgular›n›n ve di¤er hastalar›n cinsiyet, yafl, meslek ve sevk oranlar›na göre ki-kare testi sonuçlar›
Travma tan›s› alanlar
Di¤er hastalar*
Toplam
N %**
N %**
N %**
Kad›n
523 13.6
1573 40.8
2096 54.3
Erkek
800 20.7
963 25.0
1763 45.7
p
Cinsiyet
0.000
Yafl
0-15 yafl
45 1.2
23 0.6
68 1.8
16-30 yafl
1082 28.0
2082 54.0
3164 82.0
31-45 yafl
145 3.8
317 8.2
462 12.0
51 1.3
114 3.0
165 4.3
Ö¤renci
935 24.2
1867 48.4
2802 72.6
Kurum çal›flan›
388 10.1
669 17.3
1057 27.4
46 yafl ve üzeri
0.000***
Meslek
0.051
Sevk
Sevk edilenler
138 3.6
187 4.8
325 8.4
1185 30.7
2349 60.9
3534 91.6
1323 34.3
2536 65.7
3859 100.0
0.001
Sevk edilmeyenler
Toplam
*Acil birimde travma tan›s› konmam›fl hastalar› ifade eder. **Acil birimde muayene olan tüm hastalar içindeki yüzdeyi ifade eder. ***‹statistiksel anlaml›l›k 0-15 yafl grubundad›r.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 2 | 2009
77
Erkekler, kad›nlardan daha çok travmaya maruz kal›r2,5,11,17
lar.
Bir çal›flmaya göre, acil servise baflvuran travma
hastalar›n›n yaklafl›k %75’i erkektir.17 Papadopoulos ve
Uygulanan ‹fllemler
N*
%**
arkadafllar›na göre,5 erkekler, kad›nlardan 3.82 kez daha
Yara bak›m›
922
69.7
fazla yaralanmaktad›rlar. Yay›nlar ile uyumlu olarak, ça-
Küçük cerrahi giriflim
235
17.8
l›flma grubumuzun %60.5’i erkek, %39.5’i kad›nd›.
Tetanoz afl›s›
75
5.7
Kas içi enjeksiyon
55
4.2
Atel uygulamas›
40
3.0
Damar yolu açma
29
2.2
Grafi çekimi
11
0.8
A¤›zdan ilaç verme
8
0.6
Oksijen verme
5
0.4
Travma nedenlerini bilmek, personel e¤itimi ve travmalar›n önlenmesi için gereklidir. Bu çal›flmada, travmalar›n ilk nedeni %15.6 ile kesici-delici alet yaralanmas›yd›. E¤itim Hastanesi Acil Servisinde de eriflkinlerdeki en
s›k travma nedeni olarak kesici-delici alet yaralanmas›
Araflt›rma
Tablo 3. Travma hastalar›na uygulanan tan›-tedavi ifllemleri ve
hastan›n son durumu
saptanm›flt›.17 Hambidge ve arkadafllar›na göre,11 birinci
Mide y›kama
4
0.3
basamakta, 19 yafl alt›nda en s›k karfl›lafl›lan travma nede-
EKG çekimi
2
0.2
ni kesici alet yaralanmas›, en s›k yaralanan organ el idi.
Toplam
1386
104.9
Chukwu-Lobelu ve arkadafllar›18 yaralanmalar›n yaflam
Sonuç
kalitesine etkisini ‘bu tür travmalar› geçirenlerin ço¤u er-
Sevk
138
10.4
kektir; ailelerine elleriyle bakarlar’ cümlesiyle vurgula-
Gözlem alt›na alma
19
1.4
maktad›rlar.
Bu çal›flmada yan›klar %6.3 ile ikinci s›radayd›. Rea
*Bir hastaya birden fazla tan› tedavi ifllemi uygulanabilmektedir; bu de¤er uygulama say›s›n›
gösterir. **Bir hastaya birden fazla uygulama yap›labilmektedir; uygulama say›s›n›n hasta
say›s›na oran›n› belirtir.
ve arkadafllar›, yan›k hastalar›n›n %50’sinin önce birinci
basamak sa¤l›k merkezine götürüldü¤ünü ve ancak
%39’unun uygun ilkyard›m ald›¤›na dikkati çekmektedirler.19 Travma sonras› ölümlerin %3’ü yan›klara ba¤l›d›r.5 Önemli bir travma nedeni olan yan›kta uygun ilkyard›m, doku hasar›n› s›n›rlayarak sakatl›klar›n önüne
geçebilir, cerrahi giriflim gereksinimini azaltabilir.19
Bu çal›flmada saptanan üçüncü en s›k travma nedeni
%5.9 ile çarpma, burkulma, incinme, ezilme fleklindeki
küçük ortopedik travmalard›. Benzer flekilde, baflka bir çal›flmada da birinci basamaktaki travmalarda incinme, burkulma gibi spor yaralanmalar›n›n çoklu¤unu ifade edi11
liyordu.
Yara bak›m› yaralanmayla bafllar: ilk giriflim sonraki
yaklafl›m› ve yara iyileflmesinin kalitesini belirler.20 Bu ça-
reklili¤i konusunda yorum yapam›yoruz. Bu durum, hasta dosyalar›n›n ve birinci basamak - hastane iletifliminin
uzun süreli izleme aç›s›ndan önemini bir kez daha ortaya
koymaktad›r. Literatür, travma konusundaki e¤itim a盤›n›, birinci basama¤›n rolünü, hekim ve t›p ö¤rencilerine verilecek travma kurslar›n›n önemini göstermektedir.4-7,12-16,18-23 K›maz ve arkadafllar›n›n21 belirlemelerine
göre, ‹zmir’de 112 Acil Sa¤l›k Hizmetleri Birimi’nde çal›flan pratisyenlerin temel yaflam deste¤i konusundaki bilgi düzeyi %45’ti. Yar›dan fazlas› doktor, hemflire ve sa¤l›k e¤itimi ö¤rencisi olan bir kurs grubunda s›k karfl›lafl›lan dört çeflit yan›k vakas›n›n dördünü de bilenlerin ora-
l›flmada uygulanan tan›-tedavi ifllemlerinin %69.7’sini ya-
n› %18’de kalm›flt›r.19 Otopsi sonuçlar›n› inceleyen bir
ra bak›m›n›n oluflturmas› bu konudaki e¤itiminin önemi-
çal›flmada, travmaya ba¤l› ölümlerin %74’ünün hava yo-
ni ortaya koymaktad›r.
lu t›kanmas› - solunum durmas› ile meydana geldi¤i, ok-
Bir yay›nda, hastane aciline gönderilenlerin %38’inin
gereksiz yere sevk edildi¤ini, bunun ilk triaj›n yetersizli-
78
niyle sevk endikasyonlar›n› bilmedi¤imizden ifllemin ge-
sijen verilmesi, hava yolu tak›lmas› ve s›v› deste¤i ile bu
hastalar›n ço¤unun kurtar›labilece¤i bildirilmektedir.5
¤inden kaynakland›¤› belirtilmektedir.12 Bu çal›flmadaki
Türkiye’de Acil T›p Anabilim Dallar›n›n 1994 y›l›nda
travma hastalar›n›n %10.4’ü sevk edilmiflti; bu oran trav-
kurulmaya bafllad›¤› düflünülürse hala birinci basamak he-
ma d›fl› nedenlerle baflvuranlardan anlaml› derecede faz-
kimlerine düflen rol yads›namaz. Tchorz ve arkadafllar›9
la idi. Sevk edilenlerin ak›betini ve eksik kay›tlar nede-
Hindistan’da iki günlük bir kursa kat›lan genel pratisyen
Karao¤lu N | Birinci basamakta travmalar ve t›p e¤itimdeki önemi
ve cerrahlardaki bilgi ve beceri art›fl›n›n eflit oldu¤unu,
r› kesici-delici alet yaralar›, yan›klar ve küçük ortopedik
travma e¤itimindeki s›n›rl› kaynaklar›n en iyi kullan›m›-
travmalar› tedavi etme, gerekti¤inde de sevk karar› verme
n›n genel pratisyenlerin e¤itiminden geçti¤ini belirttiler.
yeterlili¤ine sahip ö¤renciler yetifltirmelidir. Travma ko-
Türkiye’de bir çal›flmada, 112 Acil Sa¤l›k Hizmetleri’nde
nusunda ö¤rencilerden beklenecek öncelikli beceriler
çal›flan doktorlar›n %62.3’ü t›p e¤itimlerinin acil t›p e¤i-
hastay› de¤erlendirmek, yara bak›m› ve küçük cerrahi gi-
21
timini içermedi¤ini ifade etmifltir. Benzer flekilde Li ve
riflimler olmal›d›r.
4
arkadafllar› bir bölümü travma biriminde rotasyon yapmayan t›p ö¤rencilerinin asl›nda hepsinin travmalara bak-
Teflekkür
ma ve yönlendirme konusunda e¤itilmesi gerekti¤ini belirtir. Lopez ve arkadafllar›6 s›k kullan›lmayan bilgilerin
kolayca unutulabilece¤ini; mezuniyet sonras› ve meslek
arkadafllar›22 k›rsal kesimde çal›flan hekimlerdeki özellikle
lü¤üne, baflta hekimler olmak üzere, hastalar›n bak›m ve
tedavisinde eme¤i geçen tüm Kampüs Sa¤l›k Merkezi
personeline teflekkür ederim.
ekstremite yaralanmalar› ile ilgili bilgi eksikli¤ine dikkat
Kaynaklar
çekerken, Hambidge ve arkadafllar›11 birinci basamak hekimlerinin spor yaralanmalar› ve ortopedik vakalar konu-
1.
sunda e¤itilmesinin önemini vurgular. E¤itimin önemli
bir parças› da hasta kay›tlar›n›n eksiksiz tutulmas›d›r. Ya-
791-806.
2.
Major causes of the burden of disease. 2005; 24-25.
3.
leri problemlere haz›rlayabilir.23
T.C. Sa¤l›k Bakanl›¤› Refik Saydam H›fz›s›hha Merkezi Baflkanl›¤›,
H›fz›s›hha Mektebi Müdürlü¤ü, Baflkent Üniversitesi: Ulusal hastal›k
klinik uygulama - beceri e¤itimleri ö¤renci ve birinci basamak hekimlerini travmalar konusunda karfl›laflabilecek-
The European Health Report 2005: Public health action for healthier
children and populations. Part 2. The general public health perspective.
zarlar özellikle k›rsal bölgelerde kay›tlar›n eksik oldu¤unu
ifade etmektedirler.7,16 Gerçekçi, aktif ve fakülte destekli
Kynerd RE, Rodney WM, Bullock K. Trauma. Textbook of Family
Practice’de. Ed. Rakel RE. 6. bask› Philadelphia, WB Saunders, 2002;
Araflt›rma
içi travma e¤itiminin gereklili¤ini belirtir. Aboutanos ve
Bu çal›flma için izin veren Selçuk Üniversitesi Rektör-
yükü ve maliyet-etkinlik projesi hastal›k yükü final rapor 2004.
4.
Li MS, Brasel KJ, Schultz D ve ark. Effective retention of primary survey
skills by medical students after participation in an expanded Trauma
Bu çal›flman›n baz› eksik yanlar›n› ifade etmek gerekir:
Bu çal›flmada, birinci basamak hekimlerinin travma konu-
Evaluation and Management course. Am J Surg 2006; 191: 276-80.
5.
sundaki bilgi düzeyi ve yeterlilikleri ele al›nmam›flt›r. Sadece e¤itimin önemi vurgulanarak konuya dikkat çekilmesi amaçlanm›flt›r. Bu retrospektif çal›flman›n bir s›n›rl›l›¤› da eksik kay›tlard›r.16 Daha ayr›nt›l› ve eksiksiz kay›t-
trauma care. J Trauma 1996; 41: 864-9.
6.
merkezini yans›tan sonuçlar genellenemez. Ancak çok say›da hastaya hizmet veren bir merkezdeki uzun süreli veriler özellikle e¤iticiler aç›s›ndan ilgi çekici olabilir.
Mock C N, Quansah R, Addae-Mensah L, Donkor P. The development
of continuing education for trauma care in an African nation. Injury Int J
Care Injured 2005; 36: 725-32.
8.
Zakariassen E, Hunskaar S. GPs' use of defibrillators and the national
radio network in emergency primary healthcare in Norway. Scand J Prim
rebilirdi. Bu da kay›t ve dosyalar›n önemini bir kez daha
göstermektedir. Sadece, ele ald›¤› birinci basamak sa¤l›k
Lopez DG, Hamford JM, Ward AM, Emery J. Early trauma management
skills in Australian General Practitioners. ANZ J Surg 2006; 76: 894-7.
7.
lar, yaralanman›n ayr›nt›lar›, travma skoru, sevk endikasyonu, sevk edilen kurumun geri verilerimizi zenginleflti-
Papadopoulos IN, Bukis D, Karalas E ve ark. Preventable pre-hospital
trauma deaths in a Hellenic urban health region: An audit of pre-hospital
Health 2008; 26: 123-8.
9.
Tchorz K M, Thomas N, Jesudassan S ve ark. Teaching trauma care in
India: An educational pilot study from Bangalore. J Surg Res 2007; 142:
373-7.
10. Ablah E, Tinius AM, Horn L, Williams C, M. Gebbie KM. Community
Health Centers and emergency preparedness: An assessment of competencies and training needs. J Commun Health 2008; 33: 241-7.
11. Hambidge SJ, Davidson AJ, Gonzales R, Steiner JF. Epidemiology of
Sonuç
pediatric injury-related primary care office visits in the United States.
Bu çal›flma, hekimlerin ve di¤er sa¤l›k personelinin
travma e¤itiminde hangi konulara a¤›rl›k vermesi gerekti¤ini ortaya koymaktad›r. Mezunlar›n›n büyük bölümü
birinci basamakta çal›flacak olan t›p fakülteleri, aile hekimli¤i anabilim dallar› ve acil t›p e¤itimi anabilim dalla-
Pediatrics 2002; 109: 559-65.
12. Ciesla DJ, Sava JA, Street III JH, Jordan MH. Secondary overtriage: A
consequence of an immature trauma system. J Am Coll Surg 2008; 206:
131-7.
13. Gaieski DF, Mehta S, Hollander JE, Shofer F, Bernstein J. Low-severity
musculoskeletal complaints evaluated in the Emergency Department.
Clin Orthop Relat Res 2008; Epub ahead of print.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 2 | 2009
79
14. Lega F, Mengoni A. Why non-urgent patients choose emergency over
19. Rea S, Kuthubutheen J, Fowler B, Wood F. Burn first aid in Western
primary care services? Empirical evidence and managerial implications.
Australia-Do healthcare workers have the knowledge? Burns 2005; 31:
Health Policy 2008; 88: 326-38.
1029-34.
15. Dovgalyuk J, Brady W J, Sidebottom M, Hansen T. The physician and
mass medical event response: emergency preparedness implications. Am J
Emerg Med 2008; 26: 239-42.
16. Hansen E H, Hunskaar S. Development, implementation, and pilot study
of a sentinel network ("The Watchtowers") for monitoring emergency
primary health care activity in Norway. BMC Health Serv Res 2008; 8: 62.
17. Ceylan S, Aç›kel CH, Dündaröz R, Yaflar M, Güleç M, Öz›fl›k T. Bir E¤itim
Hastanesi Acil Servisine travma nedeniyle baflvuran hastalar›n s›kl›¤›n›n ve
travma özelliklerinin saptanmas›. T Klin J Med Sci 2002; 22: 156-61.
18. Chukwu-Lobelu R, Whitaker I S. Primary assessment of hand injuries in
Araflt›rma
the United Kingdom. Plast Reconst Surg 2004; 114: 273-4.
20. Ersöz N, Özerhan ‹H, Zor F. Birinci basamakta yara bak›m›. Koruyucu
Hekimlik Bülteni 2008; 7: 71-4.
21. K›maz S, Soysal S, Ç›mr›n AH, Günay T. 112 Acil Sa¤l›k Hizmetleri’nde
görevli doktorlar›n temel yaflam deste¤i, ileri kardiyak yaflam deste¤i ve
doktorun
adli
sorumluluklar›
konular›ndaki
bilgi
22. Aboutanos MB, Rodas EB, Aboutanos SZ ve ark. Trauma education and
care in the jungle of Ecuador, where there is no advanced trauma life support. J Trauma 2007; 62: 714-9.
23. Halaas GW, Zink T, Brooks KD, Miller J. Clinical skills day: preparing
third year medical students for their rural rotation. Rural Remote Health
2007; 7: 788.
Gelifl tarihi: 06.07.2008
Kabul tarihi: 12.12.2008
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Yard. Doç. Dr. Nazan Karao¤lu
Selçuk Üniversitesi Meram T›p Fakültesi
T›p E¤itimi ve Biliflim Anabilim Dal› (TEBAD)
Akyokufl Meram 42080 Konya
e-posta: [email protected], [email protected]
80
Karao¤lu N | Birinci basamakta travmalar ve t›p e¤itimdeki önemi
düzeylerinin
de¤erlendirilmesi. Ulus Travma Derg 2006; 12: 59-67.
Download

PDF İndir - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi