Polifarmasi/
Yaşamı Tehdit Eden Önemli İlaç
Etkileşimleri/
Hamilelikte, Çocuklarda ve Özel
Durumlarda İlaç Kullanımı
Doç. Dr. Kamil VURAL
C.B.Ü. Tıp Fakültesi Farmakoloji Ab.D.
Polifarmasi
Polifarmasi
• ‘’Polifarmasi’’ Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımı,
aynı anda genellikle birden fazla endikasyon
için çok sayıda ilaç kullanımıdır.
• 2 ya da daha fazla ilacın en az 240 gün süre ile
bir arada kullanımı diye tanımlayanlar var,
• 2 ya da daha fazla ilacın bir arada kullanımı,
• National Service Framework (NSF) tarafından
dört ya da daha fazla ilaç kullanımı diye
tanımlanıyor .
Polifarmasi
• Polifarmasi ve uygunsuz ilaç kullanımı;
bakımevine yerleşme ihtimalini, bozulmuş
hareket kabiliyetini, hastalık oranını,
hastanede yatma oranını ve ölüm riskini ,
• Yan etki ve ilaçlar arası etkileşim riskini,
tedavi maliyetini, medikal tedaviye uyumsuzluk
oranlarını ve buna bağlı gelişen problemlerde
artışa neden olmaktadır.
Polifarmasi
• Yaşlanma ile beraber organ fonksiyonları
azalır, farmakokinetik parametreler değişir
• Beraberinde kronik hastalık sayısında artar,
• Yaşlı bireylerin
– %35’inde 2,
– %15’inde ise 4 veya daha fazla kronik
hastalığı var
– Bu durum çoklu ilaç kullanımını beraberinde
gerektirmektedir.
Polifarmasi
• Kutsal ve arkadaşları; 1433 yaşlı taradıkları çalışmada
katılanların %38,2’si dört veya daha fazla ilaç
kullandığını ifade etmiştir.
• H.Ü.T.F. Geriatri polikliniğinde 1253 hastanın
değerlendirildiği bir çalışmada hastanın poliklinik
ziyareti öncesinde ortalama 3.79 sayıda ilaç kullandığı,
poliklinik değerlendirmesi sonrasında ise ortalama 6.13
ilaca çıktığı görülmüştür.
• Dünyadaki örneklerde bu datalara benzerdir.
•
USA  Bakım evlerinde kalan yaşlıların %40’ın 9 ilaç
bile kullandıkları bildirilmektedir.
Y. Yeşil ve Ark., Polifarmasi, Klinik Gelişim, 25(3):18-23, 2012
Polifarmasi
• Yaşlıların ilaç kulanmalarında %52,6’sının
doktor, %21,1’inin kendi isteği, %13,2’sinin
arkadaş, %7,9’unun eczacı, %5,2’sinin komşu
önerisi olduğunu saptanmıştır.
• En az 5 ilaç kullanan yaşlı Japonların yarısı
doktor kontrolü olmadan ilaç kullandığı,
• Bu durumda; İki ilaç kullanımında potansiyel
yan etki riski %6 iken, beş ilaç kullanımında bu
oran %50’ye, 8 ve daha fazla ilaç kullanımında
ise %100’e ulaşmaktadır.
Polifarmasi
• Yaşlı bireylerde, kullanmakta olduğu ilaçlar arasında
gereksiz ya da faydası az olan ilaçlar bulunmaktadır.
• Bu durum hastaneye yatırılan bireylerde daha sık
gözlenmektedir. Yaşlı hastalar taburcu edildiğinde
%44’üne en az 1 gereksiz ilaç verildiği;
– Bu ilaçların çoğunlukla proton pompa inhibitörleri,
SSS ilaçları, vitamin ve mineraller,
• Huzurevinde kalanlarda çoklu ilaç kullanımıyla birlikte,
ilaçların uygunsuz kullanımı da fazla olduğu
görülmektedir.
– Bu hastaların en az 1 uygunsuz ilaç kullanım oranı %40
Hajjar ER, et al. Unnecessary drug use in frail older people at hospital discharge. J Am Geriatr Soc. 2005;53: 1518–1523
Lesage J. Polypharmacy in the geriatric patient. Nurs Clin North Am 1991; 26: 273–290.
Polifarmasi
• Uygunsuz ilaç Kullanımı
– Portekizde %18
– İtalyada %25
– ABD hasta başına 1 adet
Polifarmasi
• Yaşlılarda polifarmasinin neden olduğu en önemli
sorun; ilaç yan etkileri ve ilaç etkileşimleridir.
• İlaç etkileşimleri içerisinde bitkisel kaynaklı ürünler
ile oluşan etkileşimler göz ardı edilmemelidir.
• İlaç yan etkisi ile doktora başvuru, gençlere göre
yaşlı hastalar da 4 kat daha fazladır.
• Yaşlılarda hastaneye yatışın sebeplerinden %24’ü
ciddi ilaç yan etkileridir.
Beijer HJ, de Blaey CJ. Hospitalisations caused by adverse drug reactions (ADR): a
meta-analysis of observational studies. PharmWorld Sci 2002; 24: 46-54.
Yaşlılarda Kaçınılması
Gereken İlaçlar
Polifarmasi & Zararları
1. ilaç yan etkileri
2. İlaç-ilaç , İlaç- Besin, İlaç -hastalık etkileşimleri
3. Tedaviye uyumsuzluk
4. Maliyette artış
5. Kalça kırığı
6. Kilo kaybı
7. Kognitif disfonksiyon ve sedasyon
8. Düşme
9. Hastaneye yatışlarda artış
10. Ölüm
Polifarmasi
• Düzenli olarak tedavi gözden geçirilmeli ve
gereksiz ilaçlar tedaviden çıkarılmalıdır.
• Yeni ilaç ilavesi hastanın yaşam kalitesini
artırıyorsa tercih edilmelidir, yeni ilaçların yeni
sorunlar yaratacağı unutulmamalıdır.
• Yan etkisi olabilecek ilaçlar mümkün olduğunca
kısa sürede kullanılıp, kesilmelidir.
• İlaçların yan etkileri konusunda hasta ve
bakıcıları eğitilmeli ve hangi durumlarda hekime
başvurmaları konusunda bilgilendirilmelidir.
Yaşlılarda İlaç Yazarken
Kullanılan Kılavuz ve Kriterler
• Yaşlıda potansiyel uygunsuz ilaçlar için kullanılmakta
olan rehber Beer’s kriterleridir. Bu hastalara İlaç
yazılırken Beer’s kriterleri göz önünde bulundurulur.
• Beer’s kriterlerinin yeterli olmadığını düşünülmüş ve
yaşlı reçeteleri tarama aracı; STOOP(Screening Tool
of Older Person Prescription) adı verilen yeni bir
kılavuz geliştirilmiştir.
• START (Screening Tool to Alert Doctors to Right i.e.
Appropriate Treatment) uygunsuz ilaç kullanımını
azaltmak için planlanan diğer bir kılavuzdur.
• Akılcı ilaç bağlamında hastaya fayda sağlayacak ilaçlar
az kullanılmamalıdır. Bu durumun taranmasını için
tasarlanmış bir araç START’tır.
Yaşlılarda
İlaç Kullanımı
Akılcı İlaç Kullanımı
• Hastanın probleminin dikkatlice tanımlandığı,
• Tedavi amaçlarının belirlendiği ve değişik
tedavi seçenekler içinden etkililiği kanıtlanmış
ve güvenilir bir tedavinin seçildiği,
• Daha sonra uygun bir reçete yazıp hastaya
açık bilgiler ve talimatlar verilerek tedaviye
başlandığı,
• Tedavinin sonuçlarının izlendiği ve
değerlendirilmesini kapsayan
bilimsel bir yaklaşım şeklidir.
1. YAŞLANMA İLE SİSTEMLERDE
MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLER
2. İLAÇ FARMAKOKİNETİĞİNDE
MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLER
Advers Olaylar
•
•
•
•
•
İlaç yan etkisi
İlaç- ilaç etkileşimi
İlaç- hastalık etkileşimi
İlaç- gıda etkileşimi
İlaç toksisitesi
İlaç - Yan Etki
• 10-30 yaş  % 3
70-90 yaş  %14-19
• Hastaneye başvuran yaşlıların %28’inde sebep
ilaçla ilgilidir.
• Bunların %70’i ise ilaçların yan etkisidir.
Yaşlı Hastalarda Duyarlılık Artışı
Olan İlaçlar
• Varfarin
• Benzodiazepinler
• Nöroleptikler (Delirium, EPS, Hipotansiyon,
aritmi
Bunların dışında
• Antikolinerjikler,
• NSAİ ilaçlar,
• Opioid analjezikler, yan etkileri sık görülen
ilaçlardır.
Yaşlılarda İlaç Kullanımı
 Yaşlılar çok sayıda ilacı birlikte kullanıyor,
 Kullandıkları ilaçların sayısı gittikleri hekim
sayısına göre artıyor

1 hekim 0.5 ilaç
 İlaç tedavisinin kalitesi düşüyor ve gereksiz
ilaç kullanımı da artıyor.
 Her muayenede hastanın kullandığı ilaçları
mutlaka gözden geçirilmelidir.
 İlacın terapotik aralığı dar ise terapotik ilac
izlemi yapılmalıdır.
Yaşlılarda İlaç Kullanımı
• Hastanın ilaç kullanımı ve alışkanlıklarını
dikkatle sorgulanmalı
• “Tek hastalık, tek ilaç, günde bir kez”
• Küçük dozda başla, yavaş artır, yeterli doza
çıkılmalı,
– Start low, go slow
– Doz artışlarında en az 4-5 yarı ömür
beklenmeli,
– Doz artımında yan etkiler değerlendirmeli
• Her yeni ilacın yeni sorunlar yaratabileceğini
unutulmamalıdır.
Yaşlılarda İlaç Kullanımı
• Yaşlılarda önce non-farmakolojik tedavi
seçenekleri değerlendirilmelidir.
– Hipertansiyonda tuz kısıtlaması,
– Konstipasyonda diyetin ayarlanması,
• Tedavi şeması basitleştirilmelidir.
• Reçeteye yazılan her ilacın farmakolojisi ve yan
etkileri mutlaka yaşlının yakınlarına veya
bakıcılarına anlatılmalıdır.
• Tedavi planı sık sık gözden geçirilmelidir.
YAŞAMI TEHDİT EDEN
ÖNEMLİ İLAÇ
ETKİLEŞİMLERİ
Olumsuz etkileşme

• İlaç etkisinde kayıp
• İlaç etkisinde beklenmeyen bir artış
• Toksisite
Olumlu etkileşme

• İlacın terapötik etkinliğinde artış
• İlaç yan etkisinde azalma
İlaç Etkileşmeleri
 Farmakodinamik etkileşmeler
 Farmakokinetik etkileşmeler
 Farmasötik etkileşmeler
İLAÇ ETKİLEŞİMİ
İki yada daha fazla
uyumsuz
ilaç vücutta
beklenmedik
reaksiyon oluşturur
Bir ilaç diğerinin
etkisini
bloke eder
hasta tedavisiz kalır
Varfarin Etkileşimi
• R-varfarin: CYP1A2
• S-Varfarin: CYP2C9
• Her ikisi:
CYP3A4
CYP3 A4 inhibitörleriyle
kanama riski artar.
• İtrakonazol, ketokonazol
• Simetidin, omeprazol
• Eritromisin, klaritromisin
• Fluvoksamin
• Sertralin
• Amiodaron, Propafenon
• Kinidin
Varfarin Etkileşimi
Antibiyotikler
Barsak florasını inhibe ederek
Asetaminofen
Günde 2 g- 1 Hf 
Metabolizma inhibisyonu ile
• Siprofloksasin
• Klaritromisin,
• Eritromisin
• Metronidazol
• Ko-trimaksazol
Düşük dozlarda bile
klinik anlamlı etkileşim
Asetaminofen düşük dozda kısa süre için alınabilir
INR kontrolü ile birlikte
Varfarin – NSAIİ Etkileşimi
Mekanizması
Antitrombositik etki
Gastrik mukozal hasar
Antikoagülan kontrolü
Bozarlar
2-4 g/gün aspirin
Kanama riski 
Risk Faktörleri
65 yaş üzeri 
Peptik ülser öyküsü
Sistemik steroid tedavisi
Ağır sigara içicisi
Yüksek NSAIİ dozu
75-100 mg/gün aspirin
Minör kanamalar
Antiepileptik İlaç Etkileşimleri
CYP1A2
CYP2A6 CYP2C9
CYP2C19
CYP3A4
İlaç
KBZ
Substrat
indükleyici
-
İndükleyici
İndükleyici
İnhibitör ?
Substrat
İndükleyici
FNB
İndükleyici
-
Substrat
İndükleyici
Substrat
İndükleyici
İndükleyici
FNT
İndükleyici
-
Substrat
İndükleyici
Substrat
İndükleyici
İndükleyici
Substrat
Substrat?
İnhibitör?
VA
-
Substrat Substrat
İnhibitör
Antiepileptik-Antiepileptik
Etkileşimi
1. AEİ 2. AEİ Farmakolojik Sonuç
Klinik sonuç ve tutum
KBZ
FNB
FNT
KBZ düzeyi 
Fenitoin düzeyinde olası 
KBZ
VA
KBZ-epoksid düzeyi toksik  Kusma, yorgunluk,
VA düzeyi 
(özellikle çocuklarda) 
Sedasyon, bulantı, diplopi ve
KBZ dozunu 
konfüzyonla giden bir tablo
KBZ
LMT
Farmakodinamik etkileşme
 Nörotoksik bulgular
Düzey izle,
Gerekirse KBZ dozu 
KBZ dozunu azalt
Antiepileptik- Diğer ilaçlar Etkileşimleri
Oral Kontrasep
OK met. da 
Gebelik
Teofilin
Teofilin düzeyi 
Teoflin etkinliği 
Makrolidler
KBZ düzeyi 
KBZ toksisitesi, Gerekirse dozu 
Siklosporin
Cyc düzeyi 
İmmunsupresan etkinlik  doz 
Digoksin
Fenitoin
Digoksin düzeyi 
KY deki etkisi azalır
Rifampin
Antiepileptik
düzeyini azaltır
Nöbet çıkma olasılığı 
Omeprazol
Fenitoin met.sı inh.
olur
FNT toksisitesi bulguları
varsa doz azaltılır
Varfarin
Antikoagülan 
Yaşam tehditi
Statin Etkileşimleri
Lovastatin
Simvastatin
Atorvastatin
Serivastatin
CYP3A4
Fluvastatin
CYP2C9
Pravastatin
CYP üzerinden
yıkılmıyor
• Başlıca toksik etkileri
Transaminaz , myopati,
rabdomiyoliz, akut
böbrek yetmezliği
• Etkileşime girebilecek
bir ilaçla kulanılırken
statin dozu 20 mg
Lovastatin’e eşdeğer
olmalıdır
• Hastalar kas ağrısı,
duyarlılığı ve zayıflığı
yönünden uyarılmalıdır
SSRİ Etkileşimleri
Fluoksetin
– YÖ’ü uzun
– CYP2D6 – güçlü inhibitör- TAD’ları ve haloperidol
– CYP2C19 – inhibitör- diazepam ve fenitoini etkiler
– CYP3A4 – etkileri kompleks- (karbamazepin)
• Paroksetine CYP2D6 -güçlü inhibitör
• Sertralin: CYP2D6 –zayıf inhibitör
• Sitalopram CYP3A4 –zayıf inhibitör – etkileşimi 
Serotonin Sendromu

Fatal ve hızlı gelişir

Öfori
 Hızlı göz hareketleri
Bulgular
 Hızlı kas kasılmaları
ve gevşemeleri
 Ajitasyon,
 Terleme, Yüksek ateş
 Hipertansiyon
 Taşikardi
 Tremor, Rijidite
 Midriyazis , titreme
 Diyare

SSRI
MAOİ

Mental durum değişiklikleri
Otonomik disfonksiyon
Nöromusküler anormallikler
Sternbach kriterleri
Komplikasyonları
DİK
Kardiyak disritmiler
Rabdomyoliz
Renal yetmezlik
Nöbetler
Koma ve ölüm
Serotonin Sendromu
• Fluoksetin + Sumatriptan
• MAOI + Tiriptanlar
– MAOİ ile ve MAOI kesildikten sonraki iki
hafta içinde kullanımı kontrendike.
• MDMA (Ecstasy): Amfetamin türeviSerotonin salınımını uyarır ve Serotonin GAİ
• St Jon’s Wort + SSRI
• Dekstrometorfan+ SSRI
• Tramadol + SSRI
TAD Etkileşimeleri
Amitriptilin
İmipramin
Klomipramin
Nortriptilin
Desipramin
Metabolizması
CYP2D6
CYP2C19
CYP1A2
CYP3A4
CYP2D6
CYP2D6
inhibitörleri
Kinidin
Paroksetin
Fluoksetin
Norfluoksetin
• Fluoksetin + TAD kullanılmaz
TAD- Liften Zengin Diyet
42 Yaş-kadın- ağır depresyon
9 yılda 4 kötü dönemdaha önce 75 mg Desipramin
ile çok iyi sonuçlar
Ancak bu kez 3 hafta
sonunda iyileşme yok
Desipramin
düzeyi olması
gerekenin yarısı
Sabah-öğlen
kepekli besinler
Lityum Etkileşimi
Tiazidler
Li +düzeyi 
(1 hf içinde)
Kullanmaktan kaçın
Lityum düzey izlemi
Furosemid,
Bumetanid,
Spironolakton
Li + geri emilimi ,
Li + düzeyi 
Düzey izlemi
Gerekirse doz ayarı
ADE İ
Li + geri emilimi 
Li + düzeyi 
Böbrekte PGE2, PGI2
sentezini 
Lityum düzeyi hızlı
ve anlamlı artabilir
İzlem - Gerekirse
doz ayarı
NSAIİ
Düşük doz lityum
Düzey izlemi
Yerine aspirin,
Sulindak,
Parasetamol
Antipsikotik İlaç
Etkileşimleri
Fenotiyazinler
Klorpromazin
Tiyoridazin
Mezoridazin
+
Periferik VD
Antihipertansifler
Ağır hipotansiyon
Hipotansiyon
güçlü alfa
blokör
Klorpromazin +propranolol birbirlerinin
metabolizmasını inhibe ederHipotansiyon artar
Tiyoridazin ve Pimozid  QT uzaması
Klorpromazin
Tiyoridazin
+
Kinidin
Kardiyak depresyon
Aritmi
İlaç Etkileşimleri
• Ölümle sonuçlanabilen vakalar
bulunmaktadır.
• Özellikle yaşlılarda görülme
sıklığı yüksek,
• İlaç etkileşimleri öngörülebilir
ve önlenebilir.
• Reçete yazılırken kullanılacak
ilaçlar arasında etkileşme olup
olmadığı kontrol edilerek ilaç
etkileşimleri önlenebilir.
ÇOCUKLARDA
İLAÇ KULLANIMI
Pediatri, minyatür erişkinlerin
hastalıklarının daha düşük doz
ilaçlar ile tedavi edildiği bir
hekimlik değildir.
Dr. Abraham Jacobi
Çocuklarda İlaç Kullanımı

Çocuğun gelişim fizyolojisi ve farmakolojinin
temel kuralları iyi bilinmelidir.
• Erişkin dozlarına göre tahminlerde bulunularak
çocuklarda ilaç dozu hesaplanır.
• Çocuklarda ilaç miktarının hesaplanmasında:
– Vücut ağırlığı
– Vücut yüzeyi
– Terapötik indeksi dar olan ilaçlarda
hesaplanan doz geçilmemelidir.
Farmakokinetik Farklar
• Erişkinlere göre bazı farmakokinetik
farklılıklar vardır.
Farmakokinetik Farklar
Farmakodinamik Farklıklar
• Çocuklarda ortaya çıkan farmakodinamik
farklar genellikle toksisite verileri ile
sınırlıdır.
• Çoğunlukla ilacın istenmeyen etkilerinin
şiddetlenmesi şeklinde görülür.
• Bu yaş grubunda en çok kullanılan ilaç
grubunu Antibiyotikler,
• Bu ilaç grubu dışında çocuklar için dizayn
edilmiş ilaç örnekleri yoktur.
İlaç Yan Etkileri
Endikasyon- Dışı ilaç Kullanımı
• Pediatrik grupta önemli bir diğer problemde
endikasyon dışı ilaç kullanım sıklığıdır.
• Yeni doğan döneminde özellikle yüksektir.
• Bu dönemde kullanılan ilaçların %65’inde yeni
doğanda kullanılabilir ibaresi yoktur.
İlaç Etkileşmeleri
• İlaç-İlaç, ilaç-gıda etkileşmeleri bu yaş
grubunda da görülür.
• Dünyada yılda, çocuk başına 0,8 -3,2 arasında ilaç
yazılmaktadır.
• Enzim düzeyinde indüksiyonun ortaya çıkması için birkaç
güne ihtiyaç varken inhibisyon hemen başlıyor.
• Greyfurt suyu,
• Sarımsak, antikoagülanların kanama yapıcı etkisi artırması
gibi…
Topikal ilaç kullanımı
Preparataki Diğer Maddeler
• Metabisülfit(deksametazon)
– Prenatal ve neonatal deksametazon
kullanımı nörotoksik etki
gösterebiliyor.
– İçeriğindeki sodyum metabisülfit
nedeniyle,
• Alt bezi muşambasına bağlı
methemoglobinemi görülebilir.
Tedaviye Uyumsuzluk
• Uzun süreli ilaç kullanmak zorunda olan çocukların
önemli bir kısmı.
• Antikonvülzif tedavi alanların 1/5’inin,
• Astım nedeniyle teofilin uygulananların 1/4’ünün
düzenli ilaç kullanmadığı bilinmektedir.
• Kronik hastalıklarda tedaviye uyumda hekimin rolü
önemlidir.
• Hastalığın ve sonuçlarının ve tedavinin gerekliliğinin
tekrar tekrar ayrıntılı olarak anlatılması, hastanın
düzenli olarak kontrole çağırılması ve her kontrolde
ilacı ve dozlarını yeniden gözden geçirilmelidir.
• Hastaların tarife uygun kullanılıp kullanılmadıklarının
irdelenmesi tedavide uyumu kolaylaştırabilir.
GEBELERDE
İLAÇ KULLANIMI
Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı
• Çoklu ilaç kullanım
• Gereksiz ve aşırı
– Antibiyotik tüketimi
– Enjeksiyon önerilmesi
– Vitamin kullanımı
• Rehberlerle uyumsuz
tedavi
• Yeni çıkan ilaçların
uygunsuz tercihi
• Uygunsuz tedaviler
• Bilinçsiz gıda
takviyesi ve bitkisel
ürünlerin kullanımı
• İlaç-ilaç ve besinilaç etkileşimlerinin
ihmal edilmesi
• İlaç kullanımında
özensiz davranılması
(uygulama yolu, süre,
doz..)
Gebelikte İlaç Kullanımı
• Gebe olduğunu bilmeden alınan ilaçlar
• Gebeliğin doğası gereği alınan ilaçlar
• Astım, hipertansiyon, depresyon, epilepsi
gibi kronik kullanılan ilaçlar
• Tedavi gerektiren yeni bir hastalık gelişmesi
nedeniyle alınan ilaçlar
• En tehlikeli dönem 3‐11 haftalar
TERATOJENİK ETKİ
“DOĞUMSAL MALFORMASYONLAR”
• Gebelerin, ilaç ve kimyasallara maruz
kalması sonucunda fetus’ta
malformasyon oluşmasıdır.
• Canlı doğumların % 2 - 3 (minör % 7 - 10)
–% 60 - 65 bilinmeyen nedenler
–% 20 - 25 genetik
–% 10 çevresel etkenler / anneye ait
(enfeksiyon)
– % 1 ilaçlar, kimyasal ajanlar, radyasyon
– Bu son madde önlenebilir nitelikte
Gebelikte İlaç Kategorileri
• 1. trimestirde
Gebelerin %70’i en
az 1 ilaç
kullanmıştır.
• Antidepresanla ilaç
kullanımı anlamlı
derecede artış
göstermiştir.
Gebede Kullanılabilecek İlaçlar
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ağrı ve ateş  Parasetamol Kategori B
Enfeksiyon  PenisilinlerKategori B
KabızlıkLaktuloz veya bisakodil
H2 blokör ve antiasitler Kategori B
Setrizin, siproheptadin, loratidin Kategori B
Klopidogrel ve EnoksaparinKategori B
HipertansiyonMetildopa Kategori B
Lokal anestezidelidokain Kategori B
NMB içindeRocuronyum veya Cisatracurium
Propofol, MeperidinKategori B
KVS Kullanılan İlaçlar
Kategori D / X
• SSRI genellikle C kategori
– ParoksetinKatagori D
• Kumadin
• Statinler
• Benzodiazepinler
• Non kontraseptif
östrojenler
• Mizoprostol
• Vitamin A
preperatları
• Kinin
• ACEİ, ARB
• Fenitoin
• Valproik asit
• Alkol
• Sigara
Teratojenik Etki
•
• İlaçlar, gebe kalma
olasılığı bulunan kadınlarda
gebe olabileceğini
düşünerek kullanılmalıdır.
• Yeni ilaçların gebelerde
kullanılmasından
çekinilmeli, gebelerde
kullanılması için birkaç yıl
beklenmelidir.
• Kullanılacak ilacın yarar/
zarar oranının belirlenip
ailenin bilgilendirilmesi
gerekmektedir
Alkollü ve diyet içecekler
ile sigara ve kahve gibi
maddelerin de
ksenobiyotikler içerdiği
hatırlatılmalıdır.
Özel Durumlarda
ilaç Kullanımı
Böbrek Yetmezliğinde
• Böbrek yetmezliğinde, böbrekten atılan ilaç ve
metabolitleri birikir.
– Bu nedenle ilacın dozunun düzenlenmesini gerekir.
• İlaç dozları ayarlanırken öncelikle böbrek
yetmezliğinin derecesi bilinmelidir.
• Böbrek yetmezliğinin derecesini belirlemek için
glomerüler filtrasyon değeri (GFD)
ölçülmelidir.
– Endojen kreatinin klerensi GFD ölçümünde
kullanılan en pratik testtir.
Böbrek Yetmezliğinde
• Böbrek yetmezliğinin derecesi saptandıktan
sonra;
– Böbrek yetmezliğinde yükleme dozunda
genellikle değişiklik yapılmaz.
– İdame dozlarında değişiklik;
• Doz azaltılır veya
• Dozların uygulanma aralığı artırılır
– Uzun yarı ömürlü ilaçlar için
– Mümkünse kan ilaç düzeyi izlenmelidir.
Böbrek Yetmezliğinde
• Renal klerens azaldıkça ilacın t1/2 uzar.
• Nefrotik sendromda hipoalbüminemi nedeni ile
ilaçların proteine bağlanma .
• Üremide ilaçların absorbsiyonunda bozulma gibi
farmakokinetik etkileşmeler sıkça görülür.
Karaciğer Yetmezliğinde
• Karaciğer ilaç moleküllerini oldukça polar
bileşiklere dönüştürerek onların atılmasını
sağlar. Bu bileşikler genellikle inaktiftir.
• Ancak bazı bileşikler ise karaciğer de
metabolize edildiklerinde aktif hale
dönüşürler.
• Karaciğer bir çok ilaç için metabolize edici
temel organdır.
• Yetmezlik durumlarında ön-ilaçlar aktif hale
dönüşemezler ve etki gösteremezler.
Karaciğer Yetmezliğinde
• Kronik yetmezlik, siroz ve diğer etiyolojilere bağlı
karaciğer hastalıklarında ilaç metabolizması azalır ve
ilaçların toksik etkileri artar.
• Bu hastalar da serum Albumin seviyesi azaldığından
proteinlere sıkı bağlanan (Varfarin vb.) ilaçların
serumdaki serbest ilaç düzeyi artar ve buna bağlı
toksisite gözlenir.
• Bazı ilaçların hepatotoksik etkileri vardır. Bu ilaçlar
kullanıldığında hasarı daha da artırabilirler.
• Şunu da unutmamak gerekir ki, karaciğer hastalıkları,
akut böbrek yetmezliği gibi durumlara da neden olur.
– Fulminan Kc Yetmezliği % 30-50 oranında ABY ‘ye
neden olabilir.
– Bu nedenle nefrotoksik ilaçlardan kaçınmak gerekir
Kc Hastalıklarında
•
•
•
•
İlaç kullanılacak ise
Hastanın Karaciğer fonksiyon testleri,
PZ’si,
Bakılabiliyorsa ilacın serum düzeyi ölçülerek
ilaç dozu ayarlanmalıdır
• Sabrınız için teşekkürler
Download

Polifarmasi/ Yaşamı tehdit eden önemli ilaç etkileşimleri Yaşlılıkta