Diziler (Arrays)
Programlama Dilleri 3
1
Dizi Kavramı
Bellekte ard arda yyer alan aynı
y türden nesneler
kümesine dizi (array) denilir. Bir dizi içerisindeki
bütün elemanlara aynı isimle ulaşılır. Yani
dizideki bütün elemanların isimleri ortaktır.
Elemanlar arasındaki ayırt edici özellik,
bellekteki yeridir.
yeridir
Programlama Dilleri 3
2
5 elemanlı bir tamsayı dizisi bellekte
aşağıdaki gibi yerleştirilir.
dizi[]
Dizinin İsmi
1020
dizi[0]
‐20
dizi[1]
5
dizi[2]
0
dizi[3]
16587
dizi[4]
İndeks
dizi[3]
Dizi indeks operatörü
Programlama Dilleri 3
3
C# da diziler ayrı bir tür olarak
C#’da
tasarlanmıştır. Bütün diziler System.Array
sınıfından
türetilmiştir
türetilmiştir.
Bir
dizi
tanımlandığında Array sınıfı türünden bir
nesne tanımlanmış olur.
olur
Dizinin sınırlarını aşan bir indeks
kullandığımızda derleme hatası oluşmaz,
ancak çalışma zamanında hata oluşur.
Programlama Dilleri 3
4
Dizi Tanımlama
2 türlü tanımlama yapılabilir :
int [ ] dizi = new int[19]
veya
int [ ] dizi;
dizi=new
dizi
new int [19];
Programlama Dilleri 3
5
new anahtar sözcüğü ile,
ile dizinin her
elemanına temel veri türleri için varsayılan
değer,
ğ , ilk değer
ğ olarak verilmektedir. Bu ilk
değer; referans türleri için null, nümerik
türler için 0, bool türü için ise false’tur.
Programlama Dilleri 3
6
Dizileri aşağıdaki
mümkündür:
gibi
de
tanımlamak
string[ ] dizi1={
dizi1={“Bilgisayar”“Mühendisliği”“Bölümü”};
Bilgisayar , Mühendisliği , Bölümü };
int [ ]={5,9,12,56,23};
fl
float
[ ] dizi3={8f,39f,324f,23f,2f};
d
{ f f
f f f}
Programlama Dilleri 3
7
Dizilerin boyutu C ve C++ dillerinde derleme
sırasında bilinmek zorundadır. Böylece
y
derleyici, dizi için bellekte dizinin boyutuna
göre yer ayırmaktadır. Ancak C#’da dizilerin
boyutlarını çalışma zamanında belirtmek
mümkündür.
Programlama Dilleri 3
8
Aşağıdaki kod parçasını bilgisayarınızda deneyiniz:
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
Console.Write("Dizinin boyutunu giriniz=");
int boyut = Convert
Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
ToInt32(Console ReadLine());
bool [] dizi = new bool [boyut];
for (int i = 0; i < boyut; i++)
Console.WriteLine(dizi[i]);
Console.ReadLine();
}
}
Bir dizinin boyutu bir kez belirlendikten sonra artık
değiştirilemez Yani dizinin boyutunu dinamik olarak
değiştirilemez.
değiştirmemiz mümkün değildir.
Programlama Dilleri 3
9
System.Random Sınıfı
Rastgele sayı üretmek için .NET Framework sınıf
kütüphanesindeki System.Random sınıfı kullanılır.
Rastgele sayı üretmek için öncelikle Random sınıfı
türünden bir nesne oluşturmak
ş
ggerekir. Örn:
R d
Random
rnd
d = new Random();
R d ()
Programlama Dilleri 3
10
rnd nesnesi oluşturulduktan sonra artık bu nesnenin
metotlarına
t tl
erişebiliriz.
i bili i Örn:
Ö
int rastgelesayi=rnd.Next (10,20);
int rastgelesayi
rastgelesayi=rnd
rnd.Next(50);
Next(50);
int rastgelesayi=rnd.Next;
double rastgelesayi=rnd.NextDouble();
Programlama Dilleri 3
11
using System;
class dizi
dizi_3
3
{
static void Main()
{
Random r = new Random
Random();
();
int[] dizi = new int[20];
char[] chr = new char[20];
for (int i = 0; i < 20; i++)
{
dizi[i] = r.Next
r.Next(1,
(1, 51);
chr[i] = (char)r
(char)r.Next(20,
(char)r.Next
Next(20
Next
(20
(20, 126);
}
for (int i = 0; i < 20; i++)
{
Console Write("{0
Console.Write(
{0,2}.
2} değer {1
{1,2}
2} -> ", i,
i dizi[i]);
for (int j = 0; j < dizi[i]; j++)
Console.Write(chr[i]);
Console.WriteLine();
}
}
}
Programlama Dilleri 3
12
Çok Boyutlu Diziler
(M ltidi
(Multidimensional
i
lA
Arrays))
İki türlü çok boyutlu dizi bulunur.
bulunur Her
boyutta eşit miktarda elemanın olduğu
düzenli diziler ((matrisler)) ve her boyutta
y
farklı sayıda eleman barındıran düzensiz
diziler(jagged arrays). Aslında düzensiz
diziler elemanları da dizi olan dizilerdir.
Çok boyutlu dizi tanımlaması yaparken “[ , , ]” şeklinde yazılır.
Programlama Dilleri 3
13
Matris Dizileri
int [,] dizi = {{1,2},{3,4},{5,6}};
Şeklinde tanımlanan bir 3x2’lik dizinin elemanları:
dizi[0,0]=1
di
i[0 0] 1
dizi[0,1]=2
dizi[1,0]=3
[ , ]
dizi[1,1]=4
dizi[2,0]=5
dizi[2,1]=6
dizi
[0,0]
[0,1]
[1,0]
[1,1]
[2,0]
[2,1]
Programlama Dilleri 3
14
Aşağıdaki programı bilgisayarınızda deneyiniz.
using System;
class dizi_4
{
static void Main()
{
int[,] dizi = { { 1, 2 }, { 3, 4 }, { 5, 6 } };
for (int i=0; i<3; i++)
for (int j =0; j < 2; j++)
{
Console.WriteLine(dizi[i, j]);
}
}
}
Programlama Dilleri 3
15
Düzensiz Diziler(Jagged Arrays)
Dizilerin elemanları da farklı diziler olabilir. Bu
durumda tanımlanan dizinin birbirinden farklı
boyutlarda alt elemanları olabilir. Bu gibi
yapılara düzensiz diziler ismi verilir.
verilir
Bu diziler şşu şşekilde tanımlanırlar:
int[][]
dizi[0]
dizi[1]
dizi[2]
dizi new int[3][];
= new int[2];
= new int[4];
= new int[3];
Programlama Dilleri 3
16
Düzensiz tanımlanan bir dizinin yapısı şu Düzensiz
tanımlanan bir dizinin yapısı şu
şekildedir:
di i
dizi
dizi[0]
dizi[0][0]
dizi[0][1]
dizi[1]
di
i[1]
dizi[2]
dizi[1][0]
dizi[1][1]
dizi[1][2]
dizi[2][0]
dizi[2][1]
dizi[2][2]
dizi[1][3]
Düzensiz dizilerde eleman sayısı sabit olmadığı
için dizi elemanlarını taramak için Array sınıfının
metotları ve ya özellikleri kullanılır. Length özelliği
bir dizinin eleman sayısını verir.
Programlama Dilleri 3
17
using System;
class dizi_5
{
static void Main()
{
int[][] dizi = new int[3][];
dizi[0] = new int[] { 1, 2 };
dizi[1] = new int[] { 3, 4, 5, 6, 7 };
dizi[2] = new int[] { 8, 9, 0 };
for (int i = 0; i < dizi.GetLength(0); i++)
for (int j = 0; j < dizi[i].GetLength(0); j++)
Console.WriteLine("dizi[{0}][{1}]={2}",i,j,dizi[i][j]);
l
i
i ( di i[{0}][{1}] {2} i j di i[i][j])
}
}
Programlama Dilleri 3
18
using System;
class dizi
dizi_6
6
{
static void Main()
{
int[][] dizi = new int [3][];
dizi[0] = new int[] {1,2};
dizi[1] = new int[] {3
{3,4,5,6,7};
4 5 6 7};
dizi[2] = new int[] {8,9,0};
foreach (int[] boyut in dizi)
{
foreach (int eleman in boyut)
{
Console.Write("{0,3}",
Console.Write(
{0,3} , eleman);
}
Console.WriteLine();
}
}
}
Programlama Dilleri 3
19
System.Array Sınıfı
Dizi nesneleri System.Array
System Array sınıfından
türemişlerdir. Dolayısıyla bu sınıfın
b
bazı
özellik
ll k
ve
metotlarını
l
bünyelerinde barındırırlar.
Programlama Dilleri 3
20
Özellikler:
IsFixedSize
Dizinin eleman sayısının sabit olup olmadığını verir. (Boolean) IsReadOnly
y
Dizideki elemanların sadece okunabilir olup olmadığını verir. (Boolean)
Length
Dizideki eleman sayısını verir.
y
Rank
Dizinin boyutunu verir.
Programlama Dilleri 3
21
Metotlar:
BinarSearch
Tek boyutlu dizide binary search algoritmasına göre arama yapar.
Clear
Dizinin elemanlarını varsayılan değere çeker.
Dizinin elemanlarını varsayılan
değere çeker.
Clone
Dizinin bit bit kopyasını çıkarır.
Copy
Dizinin bir bölümünü başka bir diziye kopyalar.
CopyTo
Bir dizinin belirlenen bir kısmını başka bir diziye kopyalar.
GetLength
Dizideki eleman sayısını
y
verir.
GetValue
Dizideki ilgili eleman değerini verir.
IndexOf
Dizi içindeki bir değerin ilk görüldüğü indeksi verir.
Reverse
Diziyi tersine çevirir.
SetValue
Bir dizinin bir elemanına değer atar.
Sort
Bir boyutlu dizilerde sıralama yapar.
Bir boyutlu dizilerde sıralama yapar.
CreateInstance
Yeni bir dizi nesnesi oluşturur.
Programlama Dilleri 3
22
CreateInstance( )
CreateInstance metodu ile aşağıdaki gibi dizi nesnesi
oluşturulabilir:
ş
Array dizi=Array.CreateInstance(typeof(int),5);
İlk parametre her zaman Type türünden olmalıdır.
Yukarıdaki ggibi bir kullanımda,, typeof()
yp () operatörü
p
yardımıyla int türünün type sınıfındaki karşılığı elde edilmiş
olmaktadır. Örn:
CreateInstance(Type,int,int,int);
3 boyutlu bir dizi oluşturulmakta.
Programlama Dilleri 3
23
CreateInstance( )
using System;
class dizi
dizi_6
6
{
static void Main()
{
A
Array
di
dizi
i = A
Array.CreateInstance(typeof(int),
C
t I t
(t
f(i t) 5
5, 4
4, 3)
3);
Random r = new Random();
for (int i=0; i< dizi.GetLength(0); i++)
for (int j=0; j< dizi.GetLength(1); j++)
for (int k = 0; k < dizi.GetLength(2); k++)
{
dizi.SetValue(r.Next(10, 100), i, j
j, k);
Console.WriteLine("dizi[{0},{1},{2}]={3,3}",
i,j,k,dizi.GetValue(i,j,k));
}
}
}
Programlama Dilleri 3
24
CopyTo ( )
CopyTo metodu ile bir dizinin tamamı, başka bir dizinin
istenilen yyerine kopyalanabilir.
py
Örn:
int[ ] dizi1= {1,2,3,4};
int[
] dizi1= {1 2 3 4};
int dizi2=new int[10];
dizi1.CopyTo(dizi2,3);
py (
, );
Programlama Dilleri 3
25
Aynı işlem Copy() metodu kullanılarak da gerçekleştirilebilir.
gerçekleştirilebilir
Copy(Array dizi1,Array dizi2,int uzunluk);
Bu şekildeki bir kullanım, uzunluk kadar elemanı dizi1’den
dizi2’ye kopyalar. Kopyalama işlemi 0. indekten başlar.
Copy(Array dizi1,int x,Array dizi2,int y,int uzunluk);
dizi1’in x. İndeksinden sonraki uzunluk kadar elemanı
dizi2’nin y. İndeksinden sonrasına kopyalar.
Programlama Dilleri 3
26
CopyTo ( )
using System;
class dizi_7
{
static void Main()
{
int[] dizi1 = { 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 };
i t[] di
int[]
dizi2
i2 = new i
int[10];
t[10]
int[] dizi3 = new int[10];
dizi1.CopyTo(dizi2, 2);
f
foreach
h (i
(int
t i i
in di
dizi2)
i2)
Console.Write(i);
Console.WriteLine();
Array.Copy(dizi1, 2, dizi3, 5, 3);
foreach (int i in dizi3)
Console Write(i);
Console.Write(i);
}
}
Programlama Dilleri 3
27
Array.Sort ( )
Sort() metodunun birçok kullanım biçimi vardır. Temelde
aşağıdaki
ş ğ
şşekilde kullanımı yyaygındır.Örn:
yg
Array Sort(Array);
Array.Sort(Array);
Programlama Dilleri 3
28
Array.Sort ( )
using System;
class dizi_8
{
static void Main()
{
string[] dizi = { "Zeynep", "Fatma", "Ali", "Yılmaz",
"Gökhan"
Gökhan , "Osman"
Osman , "Feride"
Feride };
Console.WriteLine("Dizinin Elemanları\n==================");
foreach (string s in dizi)
Console WriteLine(s);
Console.WriteLine(s);
Array.Sort(dizi);
Console.WriteLine();
Console.WriteLine("Sıralanmış Dizi\n===============");
foreach (string s in dizi)
Console.WriteLine(s);
}
}
Programlama Dilleri 3
29
Array.BinarySearch
BinarySearch metodunun iki önemli kullanım biçimi vardır
Örn:
BinarySearch(Array dizi, object nesne);
Bu yapı, dizi içerisinde nesneyi arar; eğer aranan nesne
bulunursa bulunduğu index ile geri dönülür. Eğer
bulunamazsa negatif bir sayıyla geri dönülür.
dönülür
BinarySearch(Array dizi, int baslangic, int uzunluk, object nesne);
Bu yapı ise, nesneyi başlangic indeksinden itibaren uzunluk
kadar eleman içerisinde arar.
Programlama Dilleri 3
30
Array.BinarySearch
using System;
class dizi_9
{
static void Main()
{
string[] dizi = { "Zeynep", "Fatma", "Ali", "Yılmaz",
"Gökhan"
Gökhan , "Osman"
Osman , "Feride"
Feride };
Console.Write("Aranacak İsmi Giriniz :");
string isim = Console.ReadLine();
Array.Sort(dizi);
int indeks = Array.BinarySearch(dizi, isim);
if (indeks < 0)
Console.WriteLine("Aranan isim dizide bulunamadı!");
else
Console.WriteLine("Aranan isim dizinin {0}. elemanında
,
);
bulundu...",indeks);
}
}
Programlama Dilleri 3
31
Diğer İşlemler
Clear() metodu, belirtilen indis aralığındaki elemanları
sıfırlar.
sıfırlar
Array.Clear(dizi,2,5);
Reverse() metodu, dizinin tümünü yada belirtilen indis
aralığındaki elemanları ters çevirir.
Array.Reverse(dizi); veya
Array.Reverse (dizi,1,3);
y
( , , );
Alttaki gibi bir kullanımda ise,1. elemandan itibaren ilk 3
elemanı ters çevirir.
Programlama Dilleri 3
32
Download

Hafta6