ABİD
ABDEST
Müslümanların, belli ibadetleri yapabilmek için bir düzen içerisinde bazı organları yıkayıp bazılarını mesh
etme yoluyla yaptıkları temizlik.
A
Namaz, oruç, hac, zekât, dua, zikir, tövbe, cihad, takva
ve sabır gibi güzel amelleri işleyen, haramlardan / dinin B
yasakladığı amellerden kaçınan kişi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin avuç içi kendinize bakacak şekilde, parmak uçları
hafif kıvrık biçimdedir. Sol el, sağ elin kıvrılan parmaklarının üstüne konur ve dirseğe doğru indirilir. Aynı hareket
öbür kolla tekrarlanır.
Her iki elin parmakları açık ve düz, eller kulakların hizasında iki kez sallanır. Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekildedir. El, ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket
ettirilir. Sol el, başparmak ve öbür parmak uçları birbirine
değecek şekilde yuvarlaktır. Sağ elin parmak uçları sol elin
boşluğuna konur. Sağ elin parmakları yatay şekilde (C el),
omuz hizasından aşağıya indirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ACIMAK
ACİZ
1. Merhamet etmek. 2. Başkasının uğradığı veya uğrayacağı kötü bir duruma üzülmek.
Gücü bir işe yetmez olan, güçsüz.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmakları açıktır. Sağ açık elin orta parmağı kalbin
üzerine iki kez dokundurulur.
Sağ elin serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
el, sağ omuz hizasında iken serçe parmak sağa sola hareket
ettirilir.
V
Y
Z
1
A
AÇGÖZLÜLÜK
ADAK
Mala, yiyeceğe ve içeceğe doymak bilmeme, gözü aç ol-
Dinen sorumlu olmadığı hâlde, kişinin farz veya vacip
türünden bir ibadeti yapacağına dair Allah’a söz vermesi.
Her iki elin işaret ve başparmakları açık, öbür parmakları
kapalı, işaret parmakları gözlerin altına dokundurularak eller parmak uçları kıvrık (C el) olarak öne doğru indirilir.
Sağ elin işaret parmağı yukarıyı işaret eder. Sağ elin parmak
uçları birleştirilerek sağ göğüs üstüne dokundurulur. Sağ ve
sol el açık, sağ el sol elin üst tarafında olacak biçimde göğsün üstüne konur. Sonrasında eller göğüs hizasında yumruk
yapılarak öne doğru açılır.
B mak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ADALET
ÂDEM (a.s.)
Yasalarla sahip olunan hakların herkes tarafından kulla-
Dünya üzerindeki ilk insan ve ilk peygamber.
Her iki el omuz hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmaklar kapalıdır. Eller ileri geri hareket ettirilir. Sağ el yüz
hizasında, parmaklar açık, düzdür. Sonrasında sertçe aşağıya indirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı aşağıya göğüs hizasına kadar indirilir. Sağ elin
başparmağı açık, öbür parmakları kapalı, açık başparmak,
çeneye konulur.
N nılmasının sağlanması.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
2
A
ADİL
Adaletle iş gören, adaletten, doğruluktan ayrılmayan,
B
hakkı yerine getiren, adaletli.
ÂDEMOĞLU
İnsanoğlu, insan.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el omuz hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Eller ileri geri hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında, parmaklar kıvrık, avuç içi kendinize bakacak
şekilde göğsün ortasına konur.
Sağ elin işaret ve başparmağı ile sağ yanak hafifçe tutulur.
Ardından her iki elin işaret ve başparmak uçları birbirine
değecek şekilde, sağ el yukarı; sol el aşağı doğru çekilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AF
AFFETMEK
Kötülük ve haksızlık yapanın, suç veya günah işleyenin,
hatalı davrananın bağışlanması ve cezalandırmaktan
vazgeçilmesi.
İ
K
L
M
Kötülük ve haksızlık yapanı, suç veya günah işleyeni, hatalı davrananı bağışlamak ve cezalandırmaktan vazgeç- N
mek.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmaklar açık,
öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmaklar birbirine değecek şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir.
Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmaklar açık,
öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmaklar birbirine değecek
şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken parmak
uçları karşıya bakacak şekle getirilir.
V
Y
Z
3
A
B
C
AHİRET
AHİRET GÜNÜNE İNANMAK
İsrafil’in Allah’ın emriyle kıyametin kopması için Sûr’a ilk defa
üflemesinden ikinci defa üflemesine, daha sonra cennetliklerin
cennete, cehennemliklerin cehenneme girmelerine kadar olan
zaman veya Sûr’a ikinci kez üfürülüşten başlayıp, ebedi olarak
devam edecek olan zaman.
İnsanın öldükten sonra dirilip, sonsuza kadar kalacağına
ve Allah’a hesap vereceğine inanmak.
Her iki el göğüs hizasında, düz, avuç içleri yukarı bakacak
şekildedir. Eller ters yönde aşağı yukarı hareket ettirilir. Sağ
işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalı olarak omuz hizasından sağa doğru hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, düz, avuç içleri yukarı bakacak
şekilde, eller ters yönde aşağı yukarı hareket ettirilir. Sağ elin
başparmağı açık, öbür parmakları kapalı, el öne doğru hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. İşaret parmağı burna değdirildikten sonra göğüs
hizasındaki sol elin üzerine dokundurulur.
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AİLE
AHLAK
İnsanın iyi veya kötü olarak nitelendirilmesine sebep
N olan manevi özellikleri, huyları ve bunların etkisiyle ortaya koyduğu iradeli davranışlarının bütünü.
Evlilik ve kan bağına dayanan, karı, koca, çocuklar, kardeşler arasındaki ilişkilerin oluşturduğu toplum içindeki
en küçük birlik.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Parmak uçları, sağ yanaktan aşağı doğru indirilir. Bu
hareket iki kere tekrarlanır. Her iki el göğüs hizasında avuç
içleri birbirine bakacak şekilde hafif büküktür. Sol el aşağıya, sağ el yukarı giderken parmaklar birbirine değecek biçimde birleştirilir.
Her iki el karın hizasında düz ve kıvrık, bilek içleri birbirine
dokundurulur.
Z
4
AKABE
AKAİD
Hz. Peygamberin (s.a.s.) 621-622 yıllarında Medine’den
gelen ve Müslümanlığı kabul eden ilk Medinelilerle buluşup görüştüğü yer.
İslam dinini oluşturan inanç şartları, iman esasları.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı aşağıya göğüs hizasına kadar indirilir. Her iki
el göğüs hizasında, düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde,
sağ el sol eli dıştan tutarak aşağı yukarı hareket eder. Her iki
el karın hizasında, ellerin işaret ve başparmakları açık, öbür
parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde eller aşağı doğru hareket ettirilir.
Sağ el açık kalp hizasında tutulur. Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde
el yukarı doğru hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasında,
işaret ve orta parmakları açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar ile sağa sola doğru çekme hareketi
yapılır.
AKILLI
İnsanı diğer varlıklardan farklı kılan, onun her türlü davranışlarına anlam kazandıran ve ilahi emirler karşısında
sorumlu kılan kavrama yeteneği.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AKIL
İ
Aklı olan kimse.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el işaret parmağı açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmak başın sağ kısmında; parmak ucu hareket
ettirilir.
Sağ el işaret parmağı açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmak başın sağ kısmında; parmak ucu hareket
ettirilir.
V
Y
Z
5
A
B
AKILSIZ
AKİDE
Aklı olmayan kimse.
İnanç esaslarının bütünü.
Sağ elin işaret parmağı açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmak başın sağ kısmında; parmak ucu hareket
ettirilir. Baş ve işaret parmak uçları bitişik öbür parmaklar
açık, göğüs hizasında sağa doğru hareket ettirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı burna değdikten sonra göğüs hizasındaki sol
elin üzerine dokunur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AKİKA
AKL-I SELİM
Yeni doğan çocuk için kesilen şükür kurbanı.
Hüküm ve kararlarında doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden
ayırabilen akıl, sağduyu.
Sağ elin parmakları göğüs hizasında birleştirilir. El bilekten
hareket ettirilir. Sol el, sağ elin altında hafif yumruk yapılır. Sağ elin parmak uçları üstten sol elin yumruk boşluğuna
konur. Sağ elin parmakları açık, düz, el boğazın solundan
sağına doğru hareket ettirilir. Sol elin parmakları kapalı, sağ
el açık, sol elin üzerinden öne doğru hareket eder.
Sağ elin parmak uçları yukarı bakacak şekilde birleştirilerek göğüs hizasında aşağı yukarı hafif hareket ettirilir. Sağ
elin işaret parmağı açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmak başın sağ kısmında; parmak ucu hareket
ettirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
6
AKŞAM NAMAZI
AKRABA
Kan bağıyla birbirine bağlı olan kimseler.
A
Güneşin batışından itibaren yatsı vaktine kadar kılınabiB
len, farz namaz.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları, birbirinin etrafında daire çizer.
Her iki el göğüs hizasında, parmakları açıktır. Eller iki yandan gelerek, birbiri üzerine getirilir. Her iki el düz ve parmaklar açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
L
ALAY ETMEK
ALÇAK GÖNÜLLÜ
M
Bir kimsenin, bir şeyin, bir durumun, gülünç, kusurlu,
eksik vb. yönlerini küçümseyerek eğlence konusu yapma.
Başkalarını küçük görmeyen, büyüklenmeyen, mütevazı.
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el göğüs hizasında ve serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık serçe parmak daire çizer.
Sağ işaret parmağı kalbin üzerine değdirilir. Sağ el göğüs
hizasında, başparmak aşağıyı gösterecek şekilde açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ el aşağıya doğru indirilir.
V
Y
Z
7
A
ALDANMAK
ALDATMAK
1. Görünüşe bakarak yanlış bir yargıya varmak, yanıl-
1. Beklenmedik bir davranışla yanıltmak. 2. Karşısındakinin dikkatsizliğinden, ilgisizliğinden yararlanarak
onun üzerinden kazanç sağlamak. 3. Birine verilen sözü
tutmamak.
Her iki el göğüs hizasında ve parmakları kıvrık, avuç içleri kendinize bakacak şekilde, eller önden kendinize doğru
çekilir.
Her iki el göğüs hizasında ve parmakları kıvrık, avuç içleri
karşıya bakacak şekilde, eller öne doğru itilir.
B mak. 2. Bir hileye, bir yalana kanmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALDIRMAMAK
ALEVİ
Çevresinde olan bir şeye tepki göstermemek.
Hz. Ali’yi seven, sayan ve ona bağlılığını ifade eden kimse.
Sağ işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
parmak kulağa dokundurulur. Ardından sağ el parmakları
öne doğru açık ve düz olarak göğüs hizasındaki sol elin üzerinde iki kez sallanır.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı
(V el) kalbin üzerine iki kez değdirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
8
ALEYHİSSELAM
ALEYKÜMSELAM
1. “Selam üzerine olsun” anlamına gelen bir dua ve dilek
cümlesi. 2. Peygamberlerin adı anılınca saygı ifadesi olarak kullanılan cümle.
A
“Esenlik, selamet sizin de üzerinizde olsun.” anlamında
B
verilen selama karşılık olarak söylenen söz.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el açık, kalbin üzerine konur. Sağ elin parmak uçları
başın sağ kısmına değdirilir. Sağ el açık olarak sağa doğru
hareket ettirilir.
Sağ el açık, kalbin üzerine konur. Sağ elin parmak uçları
başın sağ kısmına değdirilir. Sağ el açık olarak sağa doğru
hareket ettirilir.
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALIŞKANLIK
ÂLİM
Bir işi tekrarlayarak kolaylıkla yapabilmek.
İlim sahibi kimse, bilgin.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık ve bitişik, öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmaklar burnun üstüne konur.
Sağ el açık, parmak uçları birleştirilerek başın sağ kısmına
konur.
V
Y
Z
9
A
B
ALKOL
ALLAH
İçildiğinde kişiyi sarhoş edecek içeceklerin tümü.
Kâinatta var olan her şeyi yaratan, koruyan, tek ve yüce
varlık.
Sağ el ağız hizasında, serçe ve başparmak açık, öbür parmaklar kapalıdır. Başparmak ağza gelecek şekilde bir şey
içiyormuş gibi yapılır.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
ALLAH BEREKET VERSİN
ALLAH AKIL VERSİN
Akılsızca bir davranışta bulunanlar için kullanılan bir
Malın çoğalması isteği ile söylenen dua sözü.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ el işaret parmağı açık ve kıvrık, öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmak başın sağ kısmında; parmak ucu hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında parmak uçları bitişikken
avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru götürülür.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Her iki el karın hizasında, avuç içleri birbirine bakacak
şekilde iki kez sağ el ile sol elin içine vurulur. Sağ el göğüs
hizasında parmak uçları bitişikken avuç içi yukarı bakacak
şekilde açılarak öne doğru götürülür.
N söz.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
10
ALLAH HAYIRLISINI VERSİN
ALLAH BİLİR
1.Allah’ın her şeyi bildiğini ifade eden söz. 2. “Belli değil”
anlamında kullanılan bir söz. Herhangi bir işin hayırlısının istendiği dua sözü.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ elin parmakları açık, avuç içi kendinize bakacak şekilde
başparmağın uç kısmı çeneye dokundurulur.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Bütün parmak uçları birleştirilerek göğüs hizasında aşağı
yukarı hafif hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında parmak
uçları bitişikken avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne
doğru götürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALLAH HUZUR VERSİN
ALLAH İMANINI ARTIRSIN
Kişinin veya toplumun mutlu ve sıkıntıdan uzak bir hayat yaşamasını Allah’tan istemek anlamına gelen dua
sözü.
İ
K
L
M
Allah’tan kişinin imanının güçlenmesinin istendiği dua
N
sözü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarı doğru hareket ettirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır (V el). Açık parmaklar göğüs hizasından, hareket ettirilerek yukarı doğru götürülür. Sağ el açık göğüs hizasında
avuç içi yukarı bakacak şekilde öne doğru götürülür.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ elin işaret ve başparmağı bitişik, öbür parmaklar kapalı
olarak el çene hizasına götürülür. Sonrasında el sağa doğru
hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında ve parmak uçları bitişikken avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru
götürülür.
11
V
Y
Z
A
ALLAH İYİLİĞİNİ VERSİN
ALLAH İZİN VERİRSE
Hoşa gitmeyen bir davranış karşısında hoşgörü ile söy-
Yapılması düşünülen bir işten önce söylenen bir dua sözü.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Bütün parmak uçları birleştirilerek göğüs hizasında aşağı
yukarı hafif hareket ettirilir. Sağ el açık göğüs hizasında avuç
içi yukarı bakacak şekilde öne doğru götürülür.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Sağ elin işaret ve başparmakları bitişik, öbür parmaklar
açıktır. El ağız hizasından aşağıya doğru götürülür. Sağ el
parmak uçları bitişikken göğse değdirilir.
B lenen söz.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
ALLAH KOLAYLIK VERSİN
ALLAH KORKUSU
Kişinin işinin kolay olması için Allah’tan yardım istenen
Allah’ın emirlerine uyarak yasaklarından kaçınmak.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ elin işaret ve başparmağı bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Kapalı parmak uçları sağ yanağa, ardından sol yanağa
dokundurulur. Sağ el göğüs hizasında parmak uçları bitişikken avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru
götürülür.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Sağ el yumruk şeklinde kalbin üzerine dokundurulurken
beden sola doğru hafif eğilir.
N söz.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
12
ALLAH KORUSUN
ALLAH RAHATLIK VERSİN
“Allah tehlikeye, kötü duruma düşürmesin” anlamında
kullanılan bir dua sözü.
Genellikle yatmaya gidilirken söylenen bir iyi dilek sözü.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karsıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Ardından her iki el göğüs hizasında, sağ el işaret ve başparmağının ortası sol elin işaret parmağına değdirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki elin baş ve serçe parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır. Başparmaklar göğüsten aşağı doğru indirilir. Her
iki el göğüs hizasında, avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru götürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALLAH RAZI OLSUN
ALLAH RAHMET ETSİN
Ölüleri hayırla anmak için söylenen bir dua sözü. İ
K
L
M
Yapılan bir iyilik karşısında teşekkür olarak kullanılan
N
dua sözü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ açık elin orta parmağı kalbin üzerine dokunulur. Her iki
elin parmakları açık ve kıvrık, eller yüz hizasından sol öne
doğru hareket ettirilir. Her iki el açık göğüs hizasında öne
doğru uzatılır.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki el karnın iki yanındayken orta parmaklar vücuda
dokunur. Ardından eller iki yanda açık ve avuç içleri yukarı
bakacak şekilde hafifçe öne götürülür.
V
Y
Z
13
A
ALLAH RIZASI İÇİN
ALLAH SABIR VERSİN
Yapılan bir işin karşılığında, işi yapan kişi hakkında
Sabır tavsiye eden dua sözü.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki el karnın iki yanındayken orta parmaklar vücuda
dokunur. Sol el, sağ elin altında başparmak ve öbür parmak
uçları birbirine değecek, arada daire olacak şekilde durur.
Sağ elin parmak uçları sol elin boşluğuna konur.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ el göğüs hizasında, açık, düz, avuç içi aşağıya bakacak
şekilde el aşağı doğru indirilir. Sağ el göğüs hizasında parmak uçları bitişikken avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru götürülür.
B Allah’ın razı olmasının istendiği dua sözü.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALLAH SIHHAT VE AFİYET VERSİN
Allah’ın sağlık ve afiyet vermesinin istendiği dua süzü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Her
iki el açık avuç içleri göğüslere dokundurulup hafif aşağı indirilir. Her iki el omuz hizasında, yumruk yapılır ve öne doğru
kısa hareket ettirilir. Her iki elin işaret parmakları açık ve bükük, diğer parmaklar kapalıdır. İşaret parmakları birbirine
geçirilir. Sağ el açık göğsün üzerine konur, göğüs hizasında avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru götürülür.
14
ALLAH SAĞLIK VERSİN
ALLAH SENİ AFFETSİN
Allah’ın sağlık vermesinin istendiği dua sözü.
Allah’ın bağışlamasının istendiği dua sözü.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ el göğüs hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmak karşıyı gösterir. Her iki el göğüs
hizasında, işaret ve orta parmaklar açık, öbür parmaklar
kapalıdır. Açık parmaklar birbirine değecek şekilde tutulur
ve parmaklar birbirinden ayrılırken parmak uçları karşıya
bakacak şekle getirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret
edilir. . Her iki el açık avuç içleri göğüslere dokundurulup
hafif aşağı indirilir. Her iki el omuz hizasında yumruk yapılır. Yumruklar öne doğru çıkarılır. Her iki el açık, göğüs
hizasında avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru
uzatılır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALLAH ŞİFA VERSİN
ALLAH’A EMANET OL
İ
K
L
M
Vedalaşılan kişinin Allah’a emanet edilerek, Allah’ın koN
ruması altında olmasının istendiği dua sözü.
Allah’ın sağlık vermesinin istendiği dua sözü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karsıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Ardından her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret ve
başparmağının ortası, sol elin işaret parmağına değdirilir.
Son olarak sağ el bütün parmak uçları birbirine değdirilerek
aşağı doğru çekilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret
edilir. Her iki el göğüs hizasında, sağ el yumruk; sol el düz
ve avuç içi yukarı bakacak şekildedir. Sağ yumruk sol avuç
içinde daire çizer. Her iki elin parmak uçları bitişik olarak
avuç içi yukarı bakacak şekilde açılarak öne doğru uzatılır.
V
Y
Z
15
A
ALLAH’A HAMDOLSUN
ALLAH’A İNANMAK
Allah’a verdiği nimetlerden ötürü teşekkür etmek anla-
İman esaslarından, Allah’ın varlığına ve birliğine inanmak.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar
kapalıdır. Avuçlar yüze bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Ardından eller yüze sürülür. Her iki el göğüs hizasında,
avuç içi yukarı bakacak şekilde, parmaklar kıvrık, el aşağıya
doğru indirilirken parmak uçları birleştirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır.
İşaret parmağı burna değdikten sonra göğüs hizasındaki sol
elin üzerine dokunur.
B mında dua sözü.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALLAH’A ŞÜKÜRLER OLSUN
Allah’a verdiği nimetlerden ötürü şükretmek anlamında
N dua sözü.
ALLAH’IN ELÇİSİ
Peygamber, haberci, Allah’tan haber getiren kişi, elçi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Sağ el omuz hizasında, işaret ve orta parmağın uçları
birbirine değecek biçimde ve öbür üç parmak açık biçimde
el boğaza götürülür. Her iki el göğüs hizasında, avuç içleri
yukarı bakacak şekilde, parmaklar kıvrık, el aşağıya doğru
indirilirken parmak uçları birleştirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı, avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki elin işaret ve başparmakları bitişik, sağ el yukarıda
sol el aşağıda avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur.
Eller sağ taraftan göğüs hizasına getirilir, sonra öne doğru
götürülür.
16
ALLAHU EKBER
ALLAHU TEALA
Allah’ı yüceltmek, anmak için “Allah en büyüktür” anlamında söylenen söz.
“Yüce Allah” anlamında söylenen söz.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki elin parmakları açık, avuç içleri birbirine bakacak
şekilde eller göğüs hizasından yanlara doğru açılır.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Her iki elin parmakları açık, düz ve avuç içleri birbirine
bakacak şekilde bükük iken, sağ el sol elden ayrılarak baş
hizasına götürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ALTIN
AMAN ALLAH’IM
Doğada az bulunması dolayısıyla takı ve süs eşyası yapımında kullanılan ve para olarak da saklanan değerli
maden.
İ
K
L
M
Karşılaşılan bir olay sonucunda “Allah’a sığınırım” anlaN
mında söylenen şaşkınlık sözü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el omuz hizasında, işaret ve başparmak uçları bitişik,
öbür parmakları açıktır. Sağ el omuz hizasında bilekten sallanır.
Her iki el yüze sürülür. Ardından sağ el baş hizasında, işaret
parmağı açık, öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
V
Y
Z
17
A
AMEL
AMEL DEFTERİ
Bir kişinin dinin emirlerini yerine getirmek için yaptığı
İnsanların dünyada kabul ettikleri inançlarla, yaptıkları
işlerin kaydedildiği ve ahirette kendilerine takdim edileceği bildirilen deftere verilen ad.
Sol elin parmakları açık ve düzdür. Sağ el sol elin avuç içine
konur ve sağ elin parmakları kıvrık olarak sol elin içinde
daire çizer.
Sol elin parmakları açık ve düzdür. Sağ el sol elin avuç içine
konur ve sağ elin parmakları kıvrık olarak sol elin içinde
daire çizer. Her iki el göğüs hizasında, düz ve parmak uçları
birbirine değecek şekildedir. Eller her iki yana doğru açılır.
B iş, davranış.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AMENTÜ ESASLARI (İMANIN ŞARTLARI)
ÂMİN
İslamiyetin temel inançları olan Allah’a, onun melekleri-
N ne, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kaza ve
O
Allah kabul etsin anlamında söylenen bir söz.
kadere, hayır ve şerrin Allah’tan geldiğine inanmak.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
Sağ el açık kalp hizasında tutulur. Sağ elin orta parmağı kalbin
üzerine bastırılırken orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarı
doğru hareket ettirilir. Sağ el yumruk biçiminde, işaret parmağı
öne doğru çıkıntılı ve başparmağıyla bitişik, öbür parmaklar kapalıdır (T el). El sağ taraftan yukarıdan aşağıya indirilir. Her iki
el göğüs hizasında düz, sol el avuç içi karşıya bakacak şekilde ve
diktir. Sağ el avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin
parmaklarından itibaren kademeli olarak aşağıya iner.
Her iki el göğüs hizasında, eller açık, düz ve avuç içleri yukarı bakacak şekilde aşağıya indirilir.
18
ANAYASA
ANCAK
Bir devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme,
yargılama güçlerinin nasıl kullanılacağını gösteren, vatandaşların kamu haklarını bildiren temel yasa.
“Yalnızca” anlamında, sınırlama bildiren söz.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin parmakları açık, kıvrık, parmak uçları önce sağ
göğüs üzerine sonra sol göğüs üzerine konur. Sağ el karın
hizasında, baş ve işaret parmağı açık (C el ). Parmak uçları
yukarı bakacak şekilde el göğsün ortasına konur.
Her iki el göğüs hizasında, ellerin parmakları açık, düz ve
avuç içleri aşağıya bakacak şekilde eller aşağıya indirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ANLAMAK
ARABİSTAN
Bir şeyin ne demek olduğunu, neye işaret ettiğini kavramak.
L
M
Arabistan yarımadası veya Arap yarımadası olarak biliN
nen bölge.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmakları başın yanında tutulur ve parmak uçları
iki kez açılıp, kapanır.
Sağ elin baş parmağı açık, öbür parmakları kapalı, önce çeneye sonra alna değdirilir.
V
Y
Z
19
A
B
ARAF
İslam inancında cennetle cehennem arasındaki yer.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, kıvrıktır (C el). Her iki el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, serçe ve başparmaklar
açıkken eller bilekten hareket ettirilir. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, kıvrıktır (C el). Her iki elin bütün parmakları açık,
kıvrık ve avuç içleri yukarı bakacak şekilde, eller aşağı yukarı yer değiştirir. Bu hareket iki kez tekrarlanır. Her iki el içleri
birbirine dönük ve aralarında boşluk olacak şekilde, göğüs hizasında sağa sola birlikte hareket ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ARAFAT
ARAP
Hacıların Kurban bayramının arefe günü toplandıkları
Orta Doğu ile Kuzey Afrika’nın büyük bir bölümünde
yaşayan halk ve bu halkın soyundan olan kimse.
Her iki el karın hizasındadır. Sol işaret ve serçe parmağı açık,
öbür parmaklar kapalı; sağ el işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin açık parmak uçlarına konur. Eller yukarı doğru çekilir. Sağ el göğüs
hizasındadır. Sağ el parmakları açık, kıvrık, avuç içi aşağıyı
gösterecek şekildedir. Sağ el aşağıya sarkıtılır ve yukarı doğru
çekilirken parmak uçları birbirine değdirilir.
Sağ el açık ve düzdür. El, yüz hizasında sağdan sola doğru
hareket ettirilir.
N Mekke’nin doğusundaki tepe.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
20
ARAPÇA
AREFE GÜNÜ
Orta Doğu ile Kuzey Afrika’nın büyük bir bölümünde
yaşayan halkın konuştuğu dil.
Ramazan ve Kurban bayramının öncesindeki gün.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el açık ve düzdür. El, yüz hizasından sağdan sola doğru
hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık işaret parmağı ile dil gösterilir.
Sağ elin parmakları açık, düz ve dış kısmı önce ağza daha
sonra da alna götürülür. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Açık parmak sağ omuz üzerinden arkayı gösterir.
ARŞ
Birbirlerine karşı sevgi ve anlayış gösteren kimselerden
her biri.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ARKADAŞ
İ
İslam inanışına göre göğün en yüksek katı.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el yüz hizasında, sağ elin orta parmağı aşağıya bakacak şekildedir. Sol el düzdür. Sağ elin orta parmağı sol elin
üzerine konur. Her iki el ağız hizasında, parmaklar açıktır.
Parmak uçları aşağıya bakacak şekilde, eller aşağıya doğru
hafifçe açılır.
Her iki el karın hizasında, parmakları açık, düz ve sol elin
avuç içi yukarı bakacak şekilde; sağ elin avuç içi aşağıya gösterirken iki el birbirine iki kez vurur.
V
Y
Z
21
A
B
ASFİYA
ARZ
Yer, yeryüzü.
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) yolundan giden, ilim ve takva
sahibi kişiler.
Her iki el ile bir küre yapılır. Sonrasında eller göğüs hizasında, açık, düz ve iki elin de avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin üzerinden parmak uçlarına doğru hareket
ettirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin işaret ve ortaparmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan
aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ el açık, parmak uçları birleştirilerek başın sağ kısmına konur. Her iki elin parmak uçları bitişik olarak avuç içi yukarı bakacak şekilde öne doğru
hareket ettirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ASHAB
ASHAB-I KEHF
Hz. Muhammed (s.a.s.) devrine yetişmiş, Müslüman
Gördükleri zulümden kaçarak yanlarındaki köpekle birlikte bir mağaraya sığınan ve 309 yıl uyuyarak Allah tarafından korunmuş olan gençlere verilen ad.
N ola-rak Hz. Muhammed’i (s.a.s.) (s.a.s.) görmüş, onun
sohbetinde bulunmuş ve Müslüman olarak ölmüş olan
O kimseler.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Her iki el göğüs hizasında, sağ el açık, düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde, sol el açık hafif kıvrık avuç içi aşağıya
bakacak şekilde, sağ el sol elin altından sola doğru hareket
ettirilir. Her iki el göğüs hizasında, eller birbirine kenetlenir.
Sol elin işaret parmağı açık, diğer parmakları kapalı olarak
omuz hizasında tutulur. Sağ işaret ve orta parmakları açık,
öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi aşağıya
bakacak şekilde sol elin işaret parmağına yaklaştırılır. Her
iki el açık ve avuç içleri aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el,
sol el üzerinden öne doğru hareket ettirilir.
Z
22
ASR
ASR-I SAADET
İkindi vakti.
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) yaşadığı dönem.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sol el göğüs hizasında, düz olarak aşağıya bakar. Sağ elin baş
ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları açıktır. Sağ el
baş hizasından sol elin hizasına kadar indirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır.
Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin işaret ve ortaparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır.
Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ
elin işaret ve baş parmak uçları birbirine yaklaştırılır, öbür parmaklar açıktır. El çene hizasına götürülür ve sağa doğru hareket
ettirilir. Sağ işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır. Sağ
işaret parmağı, sol elin bileği üzerinde daire çizer.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AŞERE-İ MÜBEŞŞERE
Henüz hayatta iken Hz. Muhammed (s.a.s.) tarafından cennetlik oldukları kendilerine müjdelenen on sahabi.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrıktır (C el). Her iki el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, serçe ve başparmaklar açıkken eller bilekten hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbürleri kapalı, göğüs hizasında yarım daire çizer. Sağ
el göğüs hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalı, işaret parmağı sağa sola sallanır. Sağ elin işaret ve başparmağı
yanağı hafifçe tutar. Sağ el parmakları yatay (C el) şeklinde omuz hizasından aşağıya indirilir.
23
Y
Z
A
AŞURE
AŞURE ORUCU
Muharrem ayının onuncu günü veya bugünlerde yapılan
Muharrem ayının dokuzuncu ve onuncu günleri tutulan
oruç.
Her iki el yumruk biçiminde ve birbirinin üzerinde, birlikte
dairesel hareket yapar.
Her iki el yumruk biçiminde ve birbirinin üzerinde, birlikte
dairesel hareket yapar. Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde ağız kapalı, el ağzın sol tarafından sağ tarafına
doğru hareket ettirilir.
B tatlı.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
N
ATEİST
ATEŞ
Allah inancı olmayan.
Yanıcı cisimlerin tutuşmasıyla beliren ısı ve ışık.
Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarı doğru hareket ettirilir.
Baş ve işaret parmak uçları bitişik, öbür parmaklar açık
olarak göğüs hizasından sağa doğru hareket ettirilir. Sağ el
parmakları yatay (C el) olarak omuz hizasından aşağıya indirilir.
Sağ el karın hizasında, sol el omuz hizasında her iki elin
bütün parmakları açık, kıvrık ve avuç içleri yukarı bakacak
şekilde, eller aşağıya yukarı yer değiştirir. Bu hareket iki kez
tekrarlanır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
24
AY
AYET
Yılın on iki bölümünden her biri.
Kur’an surelerini oluşturan kısımlardan her biri.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el işaret ve başparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır.
(C el) Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sol el açık ve düz. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek
hareket eder. Sol el omuz hizasında, avuç içi karşıya bakacak şekilde tutulur. Sağ baş ve işaret parmağı açık ve kıvrık
(C el) sol elin avuç içine dokundurulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AYETEL KÜRSİ
AYIP (1)
Bakara suresinin 255. ayeti.
İ
K
L
M
Toplumun ahlak kurallarına aykırı olan, utanılacak duN
rum veya davranış.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sol el açık ve düz. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket eder. Her iki elin baş ve işaret parmakları kıvrık
(C el), öbürleri kapalıdır. Parmak uçları göğse doğru hareket ettirilir.
Sağ el ile çene sıvazlanır.
V
Y
Z
25
A
AYIP (2)
AYRILMAK
Toplumun ahlak kurallarına aykırı olan, utanılacak du-
Bir yerden, bir kimseden, bir şeyden uzaklaşmak.
Sağ el yumruk, parmakların eklem yerleriyle çenenin sağ
kısmına iki kez vurulur.
Her iki el göğüs hizasında, parmaklar açık ve düzdür. Avuç
içleri göğse bakacak şekildedir. Sol elin avuç içi sağ elin üzerindedir. Sağ el kendimize, sol el öne doğru hareket ettirilir.
B rum veya davranış.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AZÂB
AZÂT ETMEK
İnkâr ve isyan edenlerin dünya veya ahirette Allah tara-
Serbest bırakmak, salıvermek. Köle veya cariyeyi özgürlüklerine kavuşturmak.
Her iki elin başparmakları diğer parmakların üzerinde bir
şey ezer gibi öne doğru hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, yumruktur. El bilekleri birbirine
dokundurulur. Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmaklar açık, öbür parmaklar kapalıdır. Parmaklar birbirine
değecek şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken
parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir.
N fından cezalandırılmaları.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
26
AZİMET
AZİZ
Mükellef bir kişinin, özür veya daha sonra meydana gelen durumları göz önünde bulundurulmadan bir şeyin
yapılması ve terk edilmesi hususunda konan hükümler.
1. Ermiş, eren. 2. Sevgide üstün tutulan. 3. Şerefli.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el göğüs hizasında, yumruk biçiminde işaret parmağı
öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişiktir. Öbür parmaklar kapalı (T el) olarak öne doğru hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında, işaret ve başparmağın uçları birbirine değecek şekilde önden kendinize doğru çekilir.
Sağ el açık, başın sağ tarafı geriye doğru sıvazlanır. Sağ el
parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya
indirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
AZRAİL
Allah’ın emriyle canı almakla görevlendirilen melek.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el açık olarak göğüs hizasında tutulur. Sağ elin parmak
uçları aşağıyı gösterir biçimde iken sol elin içinden yukarı
doğru çekilir. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, öbürleri
kapalı (C el) sol kolun omuz altından sağa doğru çekilir. Her
iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak şekilde tutulur ve parmaklar öne arkaya hareket ettirilir.
V
Y
Z
27
A
BAĞNAZ
BARIŞMAK
Bir düşünceye, bir inanışa aşırı ölçüde bağlanıp ondan
İki tarafın arasındaki dargınlığı kaldırmak, uzlaşmak,
anlaşmak.
Her iki el açık ve birbirlerine bakar şekilde şakakların üzerinden öne doğru hareket ettirilir.
Her iki el karın hizasında, parmaklar açık, düz ve sol el avuç
içi yukarı bakacak şekilde; sağ el avuç içi aşağıya bakacak
şekildedir. Eller birbirine vurulur.
B başka bir düşünce ve inanışı kabul etmeyen, mutaassıp.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
BASİRET
BASAR
Allah’ın subuti sıfatlarından, görmek.
1.Gerçekleri yanılmadan görebilme yeteneği, uzağı görüş,
anlayış. 2. Doğru ile yanlışın birbirinden ayıran bilgi.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbürleri kapalı (V el),
omuz hizasından aşağıya doğru hareket ettirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbürleri kapalı, işaret parmağı kalbe dokundurulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbürleri kapalı (V el), göz hizasından aşağıya doğru hareket
ettirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
28
BAŞIN SAĞOLSUN
BATIL
Gerçek olmayan, boş, temelsiz ve asılsız şey.
Bir yakını ölmüş kimseye taziye amaçlı söylenen söz.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el yumruk şeklinde ve göğüs hizasında, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmaklar kapalıdır (T el). İşaret parmakları vücuda değerek
bir el aşağıya inerken öbürü yukarı çıkacak şekilde hareket
tekrarlanır.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
işaret parmağı ile başa dokunulur. Her iki el omuz hizasında, yumruk yapılır ve öne doğru açılır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
BATIL DİN
BAYRAM
İlahi vahye dayanmayan, insanların ortaya çıkardığı din.
İ
K
L
M
Millî ve dinî bakımdan önemi olduğu için kutlanan gün
N
ve günler.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el yumruk şeklinde ve göğüs hizasında, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmaklar kapalıdır (T el). İşaret parmakları vücuda değerek
bir el aşağıya inerken öbürü yukarı çıkacak şekilde hareket
tekrarlanır. Ardından Sağ elin parmakları açık ve düz, kalbin üstüne bastırılarak el hafifçe oynatılır.
Sağ elin parmakları açık, düz ve dış kısmı önce ağza daha
sonra alna götürülür.
V
Y
Z
29
A
BEDDUA
BEDİR SAVAŞI
Bir kimsenin başına kötü şeylerin gelmesi için yapılan
Müslümanlar ile Mekkeli müşrikler arasında yapılan ilk
savaş.
Sol el düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ elin
işaret parmağı başın sağ kısmına konur. Ardında sol elin
üzerinden geçerek aşağıya indirilir. Her iki el düz ve göğüs
hizasında, ileri doğru hareket ettirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı aşağıya, göğüs hizasına kadar indirilir. Sağ el
yumruk şeklinde, başparmak ve işaret parmağı bir şey tutar
gibi yanağa bastırılır. Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları açık ve kıvrıktır. Öbür parmaklar kapalıdır. Eller iki
yandan getirilir ve işaret parmakları önde birleştirilir.
B dua.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
BENCİL
BELA
Büyük zarar ve sıkıntıya yol açan olay veya kimse.
Yalnız kendini düşünen, kendi çıkarlarını herkesinkinden üstün tutan kişi.
Sol el düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ elin
parmakları başa dokundurulur. Ardında sol elin üzerinden
geçerek aşağıya indirilir.
Sağ el göğüs hizasında, el açık, parmaklar kıvrık, avuç içi
kendinize bakacak şekilde göğsün ortasına iki kez konur.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
30
BERAT GECESİ / KANDİLİ
BEREKET
Müslümanlarca mübarek sayılan, günahların affolunduğuna inanılan Şaban ayının 15. gecesi.
A
Verilen nimetin ve maddî imkânın artması, fazlalaşması,
B
genişlik ve bolluk vesilesi olması.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı (V el)
Her iki el karın hizasında, avuç içleri birbirine bakacak şeve avuç içi görünecek şekilde sol yanağa değdirilir. Ardından avuç
kildedir. Sağ el ile sol elin içine iki kez vurulur.
içi göğse gelecek şekilde çevrilir. Her iki el göğüs hizasında, işaret
ve orta parmaklar açık, öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmaklar
birbirine değecek şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir. Sol el göğüs
hizasında, parmaklar bitişik ve büküktür. Sağ el parmak uçları bitişiktir. Sağ el, sol elin önce üstüne sonra altına konur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
BESMELE
BEŞER
Rahman ve Rahim olan (esirgeyen ve bağışlayan) Allah’ın
adıyla anlamına gelen “Bismillahirrahmanirrahim” ayetinin adı.
İnsanoğlu, insan.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin işaret parmağı açık ve
kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sol el düz ve avuç içi sağ
ele bakar. Sağ elin kıvrık parmağının üstü sol elin avuç içine
değdirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ağız önünde döndürülür.
Sağ elin işaret ve başparmağı yanağa dokundurulur. Ardından her iki elin işaret ve başparmak uçları birbirine değecek
şekilde, sağ el yukarı; sol el aşağı doğru çekilir.
V
Y
Z
31
A
B
BEYTULLAH
BİDAT
Kâbe’nin “Allah’ın evi” anlamına gelen adı.
İslam dininde Kur’an’ın açık hükümlerine, Hz. Muhammed’in (s.a.s.) sünnetine aykırı olarak ortaya çıkan davranış ve işler.
Her iki el karın hizasındadır. Sol işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmaklar kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin
açık parmak uçlarına konur. Eller yukarı doğru çekilir.
Sağ el işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır. Açık
işaret parmağı ile başa dokunulur. Sağ elin parmak uçları
birbirine değecek şekilde, sol avuç içine konur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
BİSMİLLAH (1)
BİSMİLLAH (2)
“Allah’ın adıyla” anlamına gelen “Bismillahirrahmanir-
“Allah’ın adıyla” anlamına gelen “Bismillahirrahmanirrahim” ayetinin kısa söylenişi.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin işaret parmağı açık
ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sol el düz ve avuç içi
sağ ele bakar durumdadır. Sağ elin kıvrık işaret parmağının
üstü sol elin avuç içine değdirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir. Sağ elin işaret ve başparmak uçları birbirine değer. Diğer
parmaklar açıktır. El ağız hizasından aşağıya doğru indirilir.
N rahim” ayetinin kısa söylenişi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
32
BOŞANMAK
BOY ABDESTİ
Karı ve kocanın mahkeme kararı ile birbirinden ayrılması, evliliğin sonlandırılması.
A
Gerekli durumlarda, belirli biçimlerde vücudun tamamıB
nı yıkayarak abdest alma, gusül.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin başparmakları açık, öbür parmakları kapalı ve
göğüs hizasındadır. Parmak uçları birbirine değdirildikten
sonra sağa ve sola doğru açılır.
Sağ el yumruk biçiminde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalıdır (T el).
Eller omuzların üstünde öne-arkaya sallanır. Ardından sağ
elin açık parmak uçları kıvrık olarak iki kez ağza götürülür.
BUĞZ
Bir şeyi kendisinden beklenilen işi yapamayacak duruma
getirmek.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
BOZMAK
İ
Sevmemek, kin gütmek, hoşlanmamak.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin parmakları açık, avuç içleri aşağıya bakacak şekilde tutulur, göğüs hizasından eller avuç içleri yukarı bakacak şekilde çevrilir.
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde, el göğsün
ortasından aşağı doğru hareket ettirilir. Vücut hafifçe geri
çekilir.
V
Y
Z
33
A
BULUĞ ÇAĞI
BUYURMAK
Bir kimsenin çocukluk dönemini bitirip, ergenlik döne-
Bir şeyin yapılmasını veya yapılmamasını kesin olarak
söylemek, emretmek.
Her iki elin işaret ve başparmakları açık, öbür parmakları
kapalı (C el), başın iki yanından aşağıya doğru indirilir. Her
iki elin baş ve işaret parmakları birleştirilir, öbür parmaklar
açık ve avuç içleri aşağıya bakacak şekildedir. Eller göğüs
hizasından kısa bir mesafe aşağıya indirilir.
Sağ el açık avuç içi yukarı bakacak şekilde ağız önünde dairesel olarak döndürülür.
B mine erişmesi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
BÜYÜ
BÜYÜK GÜNAHLAR
Tabiat kanunlarına aykırı sonuçlar elde etmek iddiasın-
Allah’ın yapılmasını yasakladığı, yapıldığı takdirde cehennem, azap ve laneti ile cezalandıracağı yasak filler.
N da olanların başvurdukları gizli işlem ve davranışlara
O
verilen genel ad, sihir.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Her iki elin işaret ve orta parmakları bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Sol elin parmak içleri yukarı bakacak şekilde,
sağ elin parmakları üstten sol elin parmaklarına dokunur.
Aynı hareketin tersi yapılır. Sol el aşağıya bakacak şekilde
düz, açık olarak tutulur, sağ elin bitişik parmakları sol elin
altına getirilir.
Her iki elin parmakları açık, avuç içleri birbirine bakacak
şekilde eller göğüs hizasından yanlara doğru açılır. Sağ elin
işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı (V el)
ve avuç içi görünecek şekilde sol yanağa değdirilir. Ardından avuç içi göğse gelecek şekilde çevrilir. Sağ el sağ omuz
hizasında, parmak uçları birbirine değecek şekilde, el açılır
kapatılır. Açılma kapatılma hareketi tekrarlanır.
Z
34
CAHİL
CAHİLİYE DÖNEMİ
Belli bir konuda yeterli bilgisi olmayan.
Arapların İslam’dan önceki dönemine verilen ad.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el alın hizasında, parmakları açıktır. El alnın solundan
sağına çekilir.
Sağ el alın hizasında, parmakları açık, el alnın solundan sağına çekilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin bileği üzerinde daire
çizer.
CAMİ
Bir söz veya davranışın dinî veya hukukî esaslara uygun
olup, yapılmasının serbest ve geçerli olması.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
CAİZ
İ
Müslümanların ibadet etmek için toplandıkları yer.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve başparmağının uçları bitişik, öbür üç parmak açıktır. El ağız hizasından aşağıya doğru indirilir. Her
iki el göğüs hizasında, işaret parmağı ve orta parmak açık,
öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmaklar birbirine değecek
şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken parmak
uçları karşıya bakacak şekle getirilir.
Sağ elin parmakları açık, baş parmak kulağa dokundurulur.
Sol el açık, avuç içi aşağıya bakacak şekilde yatay tutulur.
Sağ elin işaret ve serçe parmakları açık, öbürleri kapalı, sağ
elin dirseği sol elin üzerine konur.
V
Y
Z
35
A
CANLI
CAN
İnsan ve hayvanlarda yaşamayı sağlayan ve ölümle vü-
Canı olan, diri, yaşayan.
Sağ el yumruk yapılarak kalbin üzerine konur.
Sağ elin işaret ve başparmağı ile yanak tutulur. Her iki el
göğüs hizasında, işaret ve baş parmaklarının uçları birbirine değer. Ellerin öbür parmaklar açıktır. Eller, aşağı yukarı
hareket ettirilir.
B cuttan ayrılan madde dışı varlık.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
CEBRAİL
CEHALET
Allah tarafından peygamberlere vahiy getirmekle görev-
Bilgisizlik, ilmin zıddı.
Her iki elin işaret ve başparmakları bitişik, sağ el yukarda
sol el aşağıda avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur.
Eller sağ tarafta göğüs hizasına getirilir. Her iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak şekilde eller ve parmak uçları hareket ettirilir.
Sağ el alın hizasında, parmakları açıktır. El alnın solundan
sağına çekilir.
N lendirilen dört büyük melekten biri.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
36
CEHENNEM
CELLE CELÂLUH
Dinî inanışlara göre, dünyada günah işleyenlerin öldükten sonra ceza görecekleri yer.
A
Allah’ın adı anıldığında kullanılan “Azameti yüce ve ulu
B
oldu” anlamına gelen, bir saygı ifadesi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin parmakları açık, düz ve avuç içleri aşağıya bakacak şekilde, sağ elin dışı sol elin altına vurulur; sonra sağ
el bükük bir şekilde, sol elin altından ayrılarak baş hizasına
götürülür.
Sağ el yüz hizasında baş ve işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır (C el). Ardından sağ el karın hizasında, sol
el omuz hizasında, her iki elin bütün parmakları açık, kıvrık
ve avuç içleri yukarı bakacak şekilde, eller aşağı yukarı yer
değiştirir. Hareket iki kez tekrarlanır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
CEMAAT
İmama uyarak namaz kılan kişiler.
İ
K
L
CEMAATLE NAMAZ
M
İmamla birlikte topluca kılınan namaz.
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin parmak uçları açık ve kıvrıktır. Eller göğüs hizasında parmak uçları birbirine değdirilir.
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde başın üzerinde daire çizer. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin işaret parmağı açık öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin bütün
parmakları açık ve avuç içi karşıyı gösterir durumdadır. Sol
işaret parmağı ile sağ el aynı anda iki kez aşağı yukarı hareket eder.
V
Y
Z
37
A
B
CENAZE
CENAB-I HAK
Yüce Allah, Allahu Teala.
Gömülmeye hazırlanmış insan ölüsü.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ elin işaret parmağı ve orta parmağı açık, öbür parmaklar
kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya
bakacak şekilde çevrilir. Her iki el göğüs hizasında, parmaklar açık düzdür. Sol el düz avuç içi yukarı bakacak şekilde,
sağ el serçe parmağı, sol elin avuç içine dik olarak konur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
CENNET
CENAZE NAMAZI
Cenaze için dua amacıyla kılınan namaz.
Dinî inanışlara göre iman etmiş, dünyada iyi işler yapmış kimselerin öldükten sonra sonsuz bir mutluluğa kavuşacakları yer.
Sağ elin işaret parmağı ve orta parmağı açık, öbür parmaklar
kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya
bakacak şekilde çevrilir. Her iki el göğüs hizasında, parmaklar açık düzdür. Sol el düz avuç içi yukarı bakacak şekilde,
sağ elin serçe parmağı aşağıda olacak şekilde, sol elin avuç
içine dik olarak konur. Her iki el düz ve parmaklar açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, kıvrıktır (C el). Her iki
el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, serçe ve başparmaklar açık olarak eller bilekten hareket ettirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
38
CİHAD
CEZA
Uygunsuz davranışlarda bulunanlara uygulanan üzüntü, sıkıntı, acı verici işlem veya yaptırım.
A
Allah yolunda savaşmak, dinin emir ve yasaklarına uymak, haram ve günahlara karşı nefisle mücadele etmek, B
İslam’ın bilinmesi, tanınması, yaşanması ve yücelmesi
için çalışmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el, açık düz ve avuç içi yukarı bakacak şekildedir. Sağ elin parmakları açık, orta parmak bükük, orta parmak sol elin avuç içine konur.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı,
avuç içi aşağıya bakacak şekilde ileri doğru hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, yumruk şeklinde işaret parmağı
öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik öbür parmaklar
kapalı (T el), eller göğüs hizasında daire çizer.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
CİMA
CİMRİ (1)
İnsanlarda cinsel ilişki.
Elindeki parayı harcamayı istemeyen kişi.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el yumruk başparmakları açık, her iki elin başparmaklarının uçları birbirine değdirilir. Sağ el yumruk, parmakların eklem yerleriyle çenenin üstüne dokundurulur.
Sağ el yumruk yapılır, yumruğun altı yanaktan çeneye doru
çekilir.
V
Y
Z
39
A
B
CİN
CİMRİ (2)
Elindeki parayı harcamayı istemeyen kişi.
Meleklerden ve insan ruhlarından ayrı, maddi yönleri
bulunan, gözle görülmeyen ateşten yaratılmış varlıklardır.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar burun üzerinden aşağı doğru
çekilir.
Her iki elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı (V el), eller üst üste konarak parmaklar hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında ve parmaklar kıvrıktır. Avuç içleri birbirine bakacak şekildedir. Eller her iki yana çekilirken
parmaklar birbirine değecek şekilde birleştirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
CİN MESCİDİ
CÖMERT
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) Taif şehrinden Mekke’ye dö-
N nüşünde Kur’an okuduğu, cinlerin Kur’an’ı dinleyip MüsO
Para ve malını esirgemeden veren, eli açık.
lüman olduğu yerde yapılan mescid.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Her iki elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır. Eller göğüs hizasında parmak uçları hareket ettirilir.
Ardından eller göğsün sağ ve sol hizasında parmak uçları
birleştirilir. Sağ el açık baş parmak kulağa dokunur sonra
sağ el parmaklar açık, kıvrık, avuç içi aşağıyı gösterecek şekilde aşağı indirilir.
Sağ elin parmakları açık, düz, burnun üzerine konur. Ardından parmak uçları birleştirilerek el öne doğru indirilir.
Her iki elin parmak uçları bitişikken göğüs hizasından ön
yanlara doğru açılır.
Z
40
CUMA
CUMA MESCİDİ
Müslümanlar için mübarek olarak kabul edilen gün.
A
Hz. Muhammed’in (s.a.s.), M. 622 yılında Mekke’den
Medine’ye hicreti sırasında Ranuna Köyü’nde beraberin- B
dekilerle ilk defa Cuma namazı kıldığı ve hutbe okuduğu
yer ve buraya yapılan mescidin adı.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el çene hizasında, sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar önce çeneye
sonra alna konur.
Sağ el baş hizasında işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı, avuç içi karşıya bakacak şekilde aşağı indirilir. Sağ
işaret ve orta parmak bitişik, öbür parmaklar kapalıdır. Açık
parmaklar önce çeneye sonra alna dokunur. Sağ el açık baş
parmak kulağa dokunur sonra sağ el parmaklar açık, kıvrık,
avuç içi aşağı gösterecek şekilde aşağı indirilir.
CÜBBE
Cuma günü öğle vaktinde cemaatle kılınan namaz.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
CUMA NAMAZI
İ
M
Din adamlarının elbise üzerine giydikleri uzun, düğmeN
siz giysi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el çene hizasında, sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbür parmaklar kapalıdır. Açık parmaklar önce çeneye sonra alna konur. Her iki el düz ve parmaklar açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
Sağ el başın üstündedir. Sağ elin parmak uçları birbirine
değecek şekilde başın çevresinde daire çizer. Her iki elin
parmak uçları bitişik olarak eller, omuz hizasından aşağıya
doğru çekilir.
V
Y
Z
41
A
CÜNÜP
CÜRÜM
Bazı temel ibadetlerin yerine getirilmesine engel olan
B manevî kirlilik hâli ve gusül etmeyi gerektiren bir durum-
Suç, kabahat.
da bulunduğu için temiz sayılmayan (kimse), cenabet.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
Sağ el göğüs hizasında, başparmak ve orta parmak birbirine
değer, öbür parmaklar açıktır. Birbirine değen parmaklar ile
fiske atılır. Bu hareket iki kez tekrarlanır.
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde tutulur. Sağ
elin parmak uçları sağ karın boşluğuna iki kez vurur.
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ÇAĞRI
ÇİLE
İnsanları dine ve salih ameller işlemeye, Allah ve Peyden sakındırmaya çağırmak.
Nefsin terbiyesi ve ruh temizliğine erişmek için tenha ıssız bir yere çekilip kırk gün sıkı bir perhiz ve mahrumiyet
döneminden geçme.
Sağ el yüzün önünde, düz ve parmaklar birbirine bitişik,
avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Parmaklar aşağı doğru
kıvrılır.
Sağ el parmakları açık, kıvrık ve parmak uçları yukarıyı gösterir şekilde; el, göğüs hizasından yukarı doğru hareket ettirilirken parmaklar kapatılır. Bu hareket iki kez tekrar edilir.
N gamberine itaat etmeye, iyilikler yapmaya, kötülüklerO
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
42
DALÂLET
DARGIN
Sapkınlık, doğru yoldan ayrılma.
Darılmış olan, küskün.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin işaret ve orta baş parmakları açık ve kıvrık,
göğüs hizasında avuç içleri birbirine bakar şekildedir. Ardından sol el kendine, sağ el karşıya doğru bakacak şekilde
döndürülür.
Her iki el göğüs hizasındadır. Parmaklar açık, düz ve parmak
uçları karşıya bakacak şekildedir. Sağ el sol elin üzerinden
öne doğru hareket ettirilir sonra sağa doğru döndürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
DAVRANIŞ
Davranma işi, tutum, muamele, hareket. Dıştan gözlemN
lenebilecek tepkilerin toplamı.
DAVET
İnsanları dine ve salih ameller işlemeye, Allah ve Peygamberine itaat etmeye, iyilikler yapmaya, kötülüklerden sakındırmaya çağırmak.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş ve işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır (C el). El yüz hizasından aşağı doğru indirilir. Her
iki el göğüs hizasında, yumruk biçiminde işaret parmağı
öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmaklar
kapalı (T el), eller göğüs hizasında aşağı yukarı daire çizer.
Her iki el açık, düz, avuç içi yukarı bakacak şekilde eller sağdan sola hareket ettirilir.
V
Y
Z
43
A
DAVUT (a.s.)
DAYANIŞMA
B
Dört büyük kitaptan Zebur’un gönderildiği peygamber.
Bir topluluğu oluşturanların duygu, düşünce ve ortak çıkarlarda birbirlerine karşılıklı bağlanması.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
işaret parmağı ağza götürülür ve aşağı yukarı hareket ettirilir. Sağ el sol göğüs hizasında, parmaklar açık, düz ve avuç
içi kendinize bakacak şekilde, el kalbin üzerine konur. Sağ
elin parmak uçları başın sağ kısmına değdirilir. Sağ el açık
sağa doğru hareket ettirilir.
Her iki el açık, düz, avuç içleri karşıya bakacak şekildedir.
Sağ el sol elin üzerine konur ve öne doğru hareket ettirilir. Aynı hareket, avuç içleri kendinize bakacak şekilde eller
göğse doğru çekilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
DECCAL
DEDİKODU
N
İlahlık iddia ederek, olağanüstü şeyler sergileyen, Mekke ve
Medine hariç bütün köy ve kasabalara girecek olan, pek çok
kişinin, fitnesi ile doğru yoldan çıkacağı ve peşine takılacağı,
gerçek mü’minlerin bu fitneden kurtulacağı kıyametin büyük
alametlerinden biri.
Başkalarını çekiştirmek ve kınamak üzere yapılan konuşma.
Sağ elin baş ve işaret parmağı bitişik diğer parmaklar kapalıdır. Alnın sol tarafından el çekilirken, alnın ortasında bitişik iki parmak açılır, alnın sağ tarafında parmaklar yeniden
birleştirilir.
Sağ el açık, düz ve avuç içi enseye değecek şekilde konur.
Her iki elin işaret parmakları açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır. Sol el önde, sağ el arkada, kollar ileri aşağıya hareket ettirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
44
DEFİN
DELİL
Cenaze namazı kılındıktan sonra cenazeyi kabre kadar
taşıyarak onu usulüne uygun bir şekilde gömmek.
İnsanı aradığı gerçeğe ulaştırabilecek iz, işaret.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Eller bükük, sağ el arkada, sol el önde aşağı doğru indirilir. Ardından her iki elin parmakları açık olarak avuç içleri
birbirine bakar. Eller, avuç içleri yere bakacak şekilde birleştirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
elin işaret parmağı sağ yanağa dokundurulur. Sol elin avuç
içi yere bakacak şekilde, parmaklar açıktır. Sağ elin bütün
parmakları açık, avuç içi karşıyı gösterir şekilde bileği, sol
ele dokundurulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
DERVİŞ
Bir tarikata girmiş, onun kurallarına ve törelerine bağlı
N
kimse.
DERGÂH
Tarikat şeyhlerinin ve müridlerinin ikâmet edip irşad
faaliyetini sürdürdükleri ve mezarlarının bulunduğu yer.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasında yumruktur. Başparmakları üstte
açılıp kapatılarak, tespih çekme hareketi yapılır. Her iki el
omuz hizasında, parmaklar açık, düz ve parmak uçları birbirine değecek şekilde eğik tutularak aşağıya doğru çekilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki el yumruk şeklinde eller göğüs hizasında birbirinin
üstüne gelecek şekilde göğse yapışık tutulur.
V
Y
Z
45
A
DIRAR MESCİDİ
DİLENCİ
Müminler arasına ayrılık sokmak için yapılan, daha son-
Geçimini dilenerek, başkalarından isteyerek sağlayan
kimse.
Sağ el, parmakları açık ve düz olarak önce burnun önünden sola, sonra sağa ve tekrar sola geçirilir. Sağ el açık baş
parmak kulağa dokunur sonra sağ el parmaklar açık, kıvrık,
avuç içi aşağıyı gösterecek şekilde aşağı indirilir.
Sağ el avuç içi yukarı bakacak şekilde parmak uçları hafif
kıvrık olarak açılır, sol el sağ eli dirseğinden tutar, sağ el sağa
sola sallanır.
B ra Hz. Muhammed (s.a.s.) tarafından yıktırılan mescid.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
DİN
Akıl sahibi insanları kendi istek ve arzuları ile güzel ve
N doğruya ulaştıran ilahî yol.
DİN GÜNÜ
Dinen sorumlu insanların dünyadaki inanç ve davranışlarından dolayı ahirette hesaba çekilecekleri, her işin
karşılığının verilip bitirileceği son gün.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Sağ elin parmakları açık ve düz, kalbin üstüne bastırılarak
el hafifçe oynatılır.
Her iki elin işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmaklarının uçları göğsün önünde birbirine
değdirilir. Sağ el sağ omuz hizasında, yumruk, başparmak
açık, öbür parmaklar kapalıdır. El öne doğru bilekten sallanır.
Y
Z
46
DİRİLİŞ
DİN KÜLTÜRÜ
Kıyamette öldükten sonra yeniden canlanmak.
Din alanında herkes için gerekli bilgiler.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sol el göğüs hizasında, parmaklar açık, düz ve avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret ve orta parmağı
sol elin avuç içine konur. Ardından el, dik konuma getirilir.
Sağ elin parmakları açık ve düz, kalbin üstüne bastırılarak el
hafifçe oynatılır. Her iki elin orta parmakları bükük, öbür
parmakları açıktır. Orta parmak uçları şakaklara değdirildikten sonra karşıya çevrilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
DİYANET
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
Din kurallarına tam bağlı olma durumu.
İ
K
L
M
İslam Dini’nin inanç, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve N
ibadet yerlerini yönetmek amacıyla tesis edilmiş kurum.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmakları açık ve düz, kalbin üstüne bastırılarak
el hafifçe oynatılır. Her iki el göğüs hizasında, yumruk biçiminde işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla
bitişik, öbür parmaklar kapalı (T el), eller göğüs hizasında
daire çizerler.
Sağ elin parmakları açık ve düz, kalbin üstüne bastırılarak el
hafifçe oynatılır. Her iki el yumruk olarak göğüs hizasında,
işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik,
öbür parmaklar kapalı (T el), daire çizerler. Sağ el göğüs hizasında, başparmak yukarıyı gösterecek şekilde, el yüz hizasına doğru kaldırılır.
V
Y
Z
47
A
DİYET
Cana veya can hükmündeki organlara karşı işlenen suç
B dolayısıyla ödenen mal veya para.
DOĞRU
Akla, mantığa, gerçeğe veya kurala uygun.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ el parmak uçları birbirine değecek şekilde tutulur. Sağ
elin parmak uçları sağ karın boşluğuna iki kez vurur. Her
iki el göğüs hizasında, yumruk, baş parmaklar açık, öbür
parmaklar kapalı, sağ el sol tarafa sol el sağ tarafa hareket
ettirilerek dirseklere kadar götürülür.
Her iki el karın hizasında, açık, düzdür. Sağ el sol elin üzerine konur ve öne doğru hareket ettirilir.
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
DOST
Sevilen, güvenilen, yakın arkadaş.
DÖVME
Vücut derisi üzerine iğne vb. sivri bir araçla çizilmek ve
içine renk veren maddeler konulmak yoluyla yapılan
yazı veya resim.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Sağ elin işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalı,
sol omuzun altında kol üzerinde daire çizer.
Her iki el göğüs hizasında, eller birbirine kenetlenir. Eller
aşağı yukarı hafifçe sallanır.
Y
Z
48
DUA
DÜNYEVİ
İnsanın Allah’a yönelerek maddi ve manevi isteklerini
ondan istemesi.
Dünya ile ilgili, dünya işlerine ilişkin.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el omuz hizasında, açık, düz ve avuç içi kendinize
bakacak şekilde tutulur.
Sol el göğüs hizasında yumruk yapılır, sağ el sol eli kavrayarak döndürülür. Sol el, sağ elin altında başparmak ve öbür
parmak uçları birbirine değecek, arada daire olacak şekilde
durur. Sağ elin parmak uçları sol elin boşluğuna konur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
DÜRÜST
Sözünde ve davranışlarında doğruluktan ayrılmayan.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el karın hizasında, açık ve düzdür. Sağ el resimdeki
gibi sol elin üzerine konur ve öne doğru kesme işareti gibi
hareket ettirilir. Sağ el parmakları yatay (C el) şekilde, omuz
hizasından aşağıya indirilir.
V
Y
Z
49
A
EBABİL
B
“Fil” sûresinde adı geçen kuşların, “sürü sürü” olmaları.
Sonsuz, ölümsüz.
Her iki el vücudun iki yanında açık, düz ve avuç içleri aşağıya bakacak şekildedir. Eller yukarı aşağı hareket ettirilir.
Her iki elin baş, işaret ve orta parmak uçları bitişik, öbürleri
kapalıdır. Bitişik parmaklar önce sağ sonra sol el olmak üzere açılır.
Sağ elin parmakları açık, kıvrık, parmak uçları çeneye değerek el aşağıya doğru çekilir. Her iki el sol göğüs hizasında,
sol elin avuç içi yukarı bakacak şekilde açıktır. Sağ el, sol elin
üzerinden parmak uçlarına doğru hareket ettirilir.
EBEDİ
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ECEL
Hayatın sonu, ölüm zamanı.
ECİR
Dünyada veya ahirette iman ve salih amellerin karşılığı
olarak verilecek mükafat.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekilde çevrilir. Sağ işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin bileği üzerinde daire
çizer.
Her iki el göğüs hizasında, baş parmakları açık, öbür parmaklar kapalıdır. Sağ el sol tarafa, sol el sağ tarafa hareket
ettirilerek dirsek hizasına kadar götürülür.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
50
EDEP
EF’ÂL-İ MÜKELLEFİN
Bir toplumda örf, âdet ve kural hâlini almış iyi ve faydalı
tutum ve davranışlar.
A
İnsanların dinen sorumlu tutuldukları davranışlar ve
B
bunlarla ilgili hükümler.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları
kapalı (C el) olarak başın iki yanından aşağıya doğru indirilir. Her iki el göğüs hizasında, yumruk şeklindedir. İşaret
parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür
parmaklar kapalı (T el), eller göğüs hizasında yukarı aşağı
daire çizerler.
Her iki el göğüs hizasında ve parmakları kıvrıktır. Avuç içleri birbirine bakacak şekildedir. Sol el aşağı sağ el yukarı giderken parmak uçları birleştirilir. Her iki el göğüs hizasında,
açık, düz, sağ elin avuç içi aşağıya, sol el yukarıya bakacak
şekildedir. Sağ el, sol elin üzerinden parmak uçlarına doğru
hareket ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
EHAD
Eşi, benzeri ve ikincisi bulunmayan, bir tek anlamında
N
Allah’ın sıfatlarından.
EFENDİ
1- Buyruğu yürüyen, sözü geçen kimse, 2 - Görgülü, nazik, kibar.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı doğru iki kez
indirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir
ve öne doğru götürülür.
V
Y
Z
51
A
B
EHL-İ BEYT
EHL-İ KİTAP
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) aile fertleri.
İslam inanışına göre Hristiyan ve Yahudilere verilen ortak isim.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. El önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna
dokunur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el açık, parmaklar yanaktan aşağı doğru
iki kez indirilir. Her iki el karın hizasında düz ve kıvrık olarak bilek içleri birbirine dokundurulur. Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları, birbirinin etrafında daire çizer.
Her iki el göğüs hizasındadır. Her iki elin işaret parmakları
açık öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmakları birbirinin
üzerine konarak artı (+) işareti yapılır. Sağ elin kıvrık olan
işaret parmağı sağ şakakta iki kez aşağı doğru hareket ettirilir. Ardından sağ elin avuç içi başın üst kısmına bakacak
şekilde konur. Her iki elin parmak uçları açık ve kıvrıktır.
Göğüs hizasında ellerin parmak uçları birbirine değdirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
EHL-İ SÜNNET
İman, İslam ve Hak yolunda olan veya Kitap ve sünnete
N uygunluğu kabul edilen bir mezhebe uyanlar.
ELÇİ
1- Peygamber, haberci, Allah’tan haber getiren kişi.
2- Devletleri temsil etmek amacıyla, başka devletlere
gönderilen kişi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. El önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna
dokunur. Sağ elin işaret ve ortaparmağı açık, öbür parmaklar kapalıdır. Sağ el açık, parmaklar yanaktan aşağı doğru iki
kez indirilir. Sağ el göğüs hizasında, parmaklar kıvrık, avuç
içi karşıya bakacak şekilde el geri çekilir. Her iki elin parmak
uçları açık ve kıvrıktır. Göğüs hizasında ellerin parmak uçları birbirine değdirilir.
Her iki elin işaret ve başparmakları bitişik, sağ el yukarıda
sol el aşağıda avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur.
Eller sağ taraftan göğüs hizasına getirilir, sonra öne doğru
götürülür.
52
ELHAMDÜLİLLAH
ELLİ DÖRT FARZ
“Her türlü övgü Allah’a mahsustur” anlamında bir dua.
A
İslam dininin yapılmasını yasakladığı ve emrettiği fiiller
B
toplamı.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin tüm parmakları açık, avuç içi karşıya bakacak şekildedir. Bu beş rakamıdır. Ardından sağ elin baş parmağı
kapalı, diğer parmaklar açık, avuç içi karşıya bakacak şekildedir. Bu dört rakamıdır. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı ağız hizasından öne doğru hızlıca hareket ettirilir.
Her iki el yüze sürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
EMANETE HIYANET ETMEK
Kendisine geçici olarak korunması için verilen malın zaN
rar görmesine neden olmak.
EMANET
Bir kimseye koruması için bir malın geçici olarak verilmesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret ve başparmağı
açık, öbür parmaklar kapalıdır (C el). Sağ elin işaret ve başparmağının arası, sol elin işaret parmağına dokundurulur.
Her iki el göğüs hizasında, parmaklar kıvrık, öne doğru itilir. Ardından sağ el, sol elin üzerine vurulur.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret ve başparmağı
açık, öbür parmaklar kapalıdır (C el). Sağ elin işaret ve başparmağının arası, sol elin işaret parmağına dokundurulur.
V
Y
Z
53
A
B
EMİN
EMİR
Güvenilir kimse.
Bir işin yapılmasını kesin olarak istemek, buyurmak.
Her iki el göğüs hizasında, parmaklar açık, kıvrık ve parmak
uçları vücuda değecek şekilde göğsün ortasından sağa sola
doğru çekilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
işaret parmağı ağzın hizasından öne doğru hızlı hareket
eder.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
EMR-İ Bİ’L MA’RUF
ENANİYET
İslam’a ve akla uygun olan her şeyi tavsiye etme.
İnsanın yalnız kendisiyle ilgilenmesi, herkesi ve her şeyi
kendi çıkarı için kullanma isteği.
Her iki elin parmak uçları birleştirilerek göğüs hizasında
aşağı yukarı hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları bitişik, işaret parmağının uç kısmı alnın
sağ tarafına dokunur. Sağ elin parmak uçları birleştirilerek
öne doğru götürülür.
Sağ el göğüs hizasında, parmaklar kıvrık, avuç içi kendinize
bakacak şekilde göğsün ortasına iki kez dokundurulur. Her
iki el omuz hizalarındadır. Her iki elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Açık parmaklar
bilekten omuzlara doğru sallanır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
54
ENSAR
ERDEM
Mekke’den Medine’ye hicret eden Müslümanlara yardım
eden Medineli Müslümanlar.
A
Ahlakın övdüğü iyi olma, alçak gönüllülük, yiğitlik, doğB
ruluk gibi niteliklerin genel adı, fazilet.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin parmak uçları birleştirilerek göğüs hizasında
aşağı yukarı hareket ettirilir. Her iki el yumruk şeklinde,
göğüs hizasında, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik (T el), eller göğüs hizasında yukarı aşağı
daire çizerler
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
işaret parmağı sağ kulağa iki kere dokunur. Sağ elin avuç içi
sol kola dokundurulur.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ERGENLİK
Bir kimsenin çocukluk dönemini bitirip, buluğ çağına
ulaşması.
İ
ESİR
Savaş esnasında tutsak olarak alınan kimse.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin işaret ve başparmakları açık, öbür parmakları
kapalı (C el), başın iki yanından aşağıya doğru indirilir. Her
iki elin baş ve işaret parmakları birleştirilir, öbür parmaklar
açık ve avuç içleri aşağıya bakacak şekildedir. Eller göğüs
hizasından kısa bir mesafe aşağıya indirilir.
Her iki el göğüs hizasında yumruk yapılır. Sağ el bileği sol el
bileğinin üzerine koyularak öne götürülür.
V
Y
Z
55
A
B
ESMA-İ HÜSNA
ESTAĞFİRULLAH
Allah’ın en güzel 99 ismi.
Allah tarafından bağışlanmayı isteme.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır. El bilekten öne doğru iki defa sallanır, bu 99 sayısının işaretidir. Ardından her iki el göğüs hizasında, sağ
elin işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalıdır.
Sol el düz ve avuç içi sağ ele bakar şekildedir. Sağ elin kıvrık
parmağının üstü sol elin avuç içine değdirilir.
Her iki elin işaret parmağı açık, diğer parmakları kapalıdır.
Avuç içleri karşıya bakacak şekilde, eller omuz hizasına getirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
N
EVLİYA
EVVABÎN NAMAZI
Allah’ın veli kulları.
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) akşam namazından sonra kıldığı 6 rekatlık nafile namaz.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Her iki el göğüs hizasında, eller birbirine kenetlenir,
eller, hafifçe sallanır.
Her iki el göğüs hizasında, parmakları açıktır. Eller iki yandan, sağ el önde kalacak şekilde birbiri üzerine getirilir. Her
iki el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara dokunur. Sağ el açık olarak sol elin üzerinden öne doğru getirilir.
Sağ el yumruk yapılır açık başparmağı göğüs hizasında hareket ettirilir. Bu, altı rakamıdır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
56
EZAN
EZBER
Müslümanlıkta namaz vaktini bildirmek için müezzinin
yüksek sesle yaptığı çağrı.
A
Bir metni veya bir sözü eksiksiz tekrarlayabilecek biçimde
B
akılda tutmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el açık avuç içi karşıya bakacak şekilde, sağ el başın sağ
tarafına çekilirken parmaklar kapatılıp, yumruk yapılır.
Sağ el açık, düz ve avuç içi sağ kulağı içine alacak şekilde
tutulur.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
EZİYET
Zulüm, sıkıntı, güçlük, baskı.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el karın hizasındadır. Sol el yumruk; sağ elin avuç içi,
sol elin üzerine bastırılarak sürülür.
V
Y
Z
57
A
B
FAHİŞ FİYAT
FAİZ
Aşırı yüksek fiyat.
İşletmek için bir yere ödünç verilen paraya karşılık alınan
para.
Her iki el göğüs ortasında parmaklar açık ve düzdür. Sağ ve
sol omuz hizasına doğru açılır. Sol el açık, göğüs hizasında
tutulur. Ardından sağ el, sol elin avuç içinden kademeli olarak yukarıya çıkartılır. Sonra sağ ve sol elin başparmakları
birbirine dokunur.
Sağ el, sol elin üzerinden daire çizerek sol elin üzerine; sağ
ve sol elin parmak uçları birbirine değecek şekilde konulur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
FAKİR
N
Geçimini güçlükle sağlayan kişi.
Geleceği öğrenmek, şans ve kısmeti anlamak amacıyla
oyun kâğıdına, kahve fincanına, avuç içine bakarak anlam çıkarma.
Sağ elin kıvrık parmak uçları sol elin dirseğinden koluna
kadar çekilir.
Her iki el karın hizasında, sol el düz ve avuç içi yukarıya
bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve başparmağının uçları
birbirine değecek şekilde sol elin avuç içine koyulur.
FAL
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
58
FARZ
FÂNİ
Ölümlü, gelip geçici olmak.
A
Müslümanlıkta, özür olmadıkça yapılması zorunlu, yaB
pılmaması günah sayılan ibadet.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalı, parmak uçları karşıyı gösterecek şekilde birbirine yaklaştırılır.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı ağız hizasından öne doğru hızlıca hareket ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
FARZ-I AYN
FARZ-I KİFAYE
Yapmakla sorumlu tutulan her Müslümanın yapması gereken farzlar.
İ
K
L
M
Müslümanlardan bir grup tarafından yapıldığında, diN
ğerlerinden sorumluluğun kalktığı farzlar.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret
parmağı ağzın önünden öne doğru hızlıca hareket eder. Sağ el açık,
düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde, el göğüs hizasından sağdan
sola dairesel hareket yapar. Her iki el göğüs hizasında, ellerin baş ve
işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır(C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde eller baştan aşağı doğru hareket
ettirilir. Her iki elin parmakları açık, düz, avuç içleri aşağıya bakacak şekilde iken eller yukarıya kaldırılarak avuç içi karşıya bakacak
şekle getirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
işaret parmağı ağzın önünden öne doğru hızlıca hareket ettirilir. Sağ el açık, düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde, el
göğüs hizasından sağa doğru açılır. Her iki el göğüs hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır (C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde
eller, aşağı-yukarı yönde üç defa hareket ettirilir.
59
V
Y
Z
A
FATİHA
FASIK
Allah ve Peygambere itaat etmeyen, dinî görevlerini terk
Kur’an’ın ilk suresi.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı
(V el) ve avuç içi görünecek şekilde sol yanağa değdirilir.
Ardından avuç içi yüze gelecek şekilde çevrilir. Her iki el
göğüs hizasında, yumruk şeklinde işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalı
(T el), eller göğüs hizasında aşağı-yukarı yönde daire çizer.
Sağ el yumruk biçiminde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı
ve başparmakla bitişik, öbür parmaklar kapalıdır (T el). Sol
el düz, parmaklar birbirine bitişik, avuç içi sağa bakar şekildedir. Sağ el, sol avuç içinde sağa doğru döndürülür.
B eden ve günah fiilleri işleyen kişi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
FECR
FEDAKÂR
Güneş doğmadan önceki alaca karanlık, tan yeri.
Bir amaç uğruna veya gerçekleştirilmesi istenen herhangi
bir şey için kendi çıkarlarından vazgeçme, özverili.
Sol el göğüs hizasında aşağıya bakacak şekilde düzdür. Sağ
elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları açıktır.
Sağ el karın hizasından sol elin hizasına kadar çıkarılır.
Sağ ve sol el açık, sağ el sol elin üst tarafında olacak şekilde göğsün üstüne koyulur. Sonrasında eller göğüs hizasında
yumruk yapılarak öne doğru açılır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
60
FERAİZ
FESAT
İslam’da miras hukuku ilmi.
A
Fert ve toplumun güven ve huzurunu bozan söz, fiil ve
B
davranışlar.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin işaret ve orta parmakları açık, öbürleri kapalıdır.
Eller göğüs hizasında ileri doğru ters çevrilir. Her iki el göğüs hizasında, parmakları açık ve düzdür. Sol el düz avuç içi
yukarıya bakacak şekilde, sağ elin serçe parmağı, önce yatay,
sonra dikey olarak sol elin avuç içine koyulur. Her iki el,
başın yanlarında, başparmak açık, öbür parmaklar bitişik,
başparmak altta, avuç içi karşıya bakacak şekilde parmaklar
birleştirilerek geri çekilir.
Her iki el açık ve avuç içleri aşağıya bakacak şekildedir. Sağ
el, sol el üzerinden öne doğru hareket ettirilir. Her iki elin
parmakları açık, göğüs hizasında avuç içi aşağı bakacak şekilde, eller açılarak avuç içleri birbirine bakacak şekle çevrilir.
FETVA
Bir şehir veya ülkeyi savaşarak alma.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
FETİH
İ
M
Fıkıhla ilgili bir meselenin çözümü ile ilgili verilen hüN
küm veya karar.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasında, düz ve avuç içi karşıya bakacak
şekilde bitişiktir. Eller avuç içleri birbirine bakacak şekilde
açılır.
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Sol el, açık avuç içi yukarıya bakacak şekilde göğüs hizasında tutulur. Sağ elin baş ve işaret
parmakları açık, öbür parmakları kapalı (C el), sağ el sol
elin avuç içinden karşıya götürülür.
V
Y
Z
61
A
FIKIH
FITRAT
İslam hukukunda din ve dünya işleri ile ilgili ana kay-
1.Yaratılış 2.Allah’a yönelme, tevhid inancı dinin özünü
koruma.
B naklardan yararlanarak konulmuş olan kuralların bütünü.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır (C el). C El öne doğru getirilir. Her iki el göğüs hizasında,
işaret ve orta parmakları açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar ile sağa sola doğru çekme hareketi
yapılır.
Her iki elin bütün parmak uçları birbirine birleşmişken
önce sağ, sonra sol elin parmakları yukarı doğru açılır. Hareket tekrar edilir.
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
FİDYE
FİL SURESİ
Bazı ibadetlerin yerine getirilmesi sırasında birtakım ku-
Fil olayının anlatıldığı Kur’an’ın 105. suresi.
Her iki elin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları
kapalı (C el), başın iki yanından aşağıya doğru indirilir. Her
iki el karın hizasında açık ve avuç içleri yukarıya bakacak
şekildedir. Eller göğüs hizasına çekilirken yumruk yapılır.
Her iki el göğüs hizasında, yumruk, başparmaklar açık,
öbür parmakları kapalı, eller ters yönlere hareket ettirilerek
dirseklere kadar götürülür.
Sağ elin parmakları bitişik, bilek burna dokundurularak
kavisli şekilde aşağıya indirilir. Sol el açık, avuç içi karşıya
bakacak şekilde tutulur. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır (U el). Sağ elin açık parmakları
sol elin avuç içinde soldan sağa doğru çekilir.
N surların yapılması hâlinde ödenen dinî-malî sorumluluk.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
62
FİRDEVS
FİRAVUN
Eski Mısır yöneticilerine verilen isim.
Cennetin tamamı veya birincisi için kullanılan isim.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el çeneyi tutar ve el kavisli şekilde aşağıya doğru çekilir.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrıktır (C el). Her
iki el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, serçe ve başparmakları açıkken eller bilekten hareket ettirilir. Her iki el
göğüs hizasındadır. Sol elin başparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı sol elin başparmağının
ucuna koyulur.
FİTNE
“Allah rızası için yapılan” anlamında kullanılan bir söz.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
FÎ SEBÎLİLLÂH
İ
Karışıklık, kargaşa çıkarma, arabozuculuk yapma.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin işaret ve orta parmakları açık (V el), avuç içi
aşağıya bakar şekilde tutulur ve öne doğru götürülür.
Sağ elin baş ve işaret parmağının uçları bitişik, göğüs hizasından öne doğru hareket ettirilir. Her iki elin parmakları
açık, göğüs hizasında avuç içi aşağı bakacak şekilde, eller
açılarak avuç içleri birbirine bakacak şekle çevrilir.
V
Y
Z
63
A
FİTRE
FUHUŞ
Ramazan ayı içinde verilen, miktarı belirli sadaka, fıtır
Evlilik dışı cinsel ilişki.
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekildedir. El ağzın
sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir. Sağ el açık,
parmak uçları kıvrık, sol dirsekten, sol elin bileğine doğru
çekilir. Her iki el göğüs hizasında, sağ elin parmakları açık
ve kıvrıktır. Sol el açık, avuç içi yukarıya doğru, sağ elin parmakları sol elin avuç içinden parmak uçlarına doğru hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, sol el açık, düz ve avuç içi aşağıya
bakacak şekildedir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı sol elin altından öne
doğru hareket ettirilir.
B sadakası.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
FURKAN
İmanı küfürden, doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden, ayı-
N ran ve gerçekleri açıklayan.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Her iki el karın hizasında, açık ve düzdür. Sağ el resimdeki
gibi sol elin üzerine koyulur ve öne doğru kesme işareti gibi
hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık ve kıvrık çeneye
dokunur. Her iki el göğüs hizasında parmaklar açık, düzdür. Ellerin dışı birbirine dokunduktan sonra yanlara doğru
açılır.
Z
64
GAFİL
GAFLET
Çevresinde olup bitenlerin farkına varmayan kişi.
Çevresinde olup bitenlerin farkına varmamak.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin orta parmağı açık, işaret parmağı kıvrık şekilde orta
parmağa yaslanır. Öbür parmaklar kapalıdır. Orta parmak
başın sağ yanına dokundurulur. Sağ elin parmakları yatay
(C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
Sağ elin orta parmağı açık, işaret parmağı kıvrık şekilde orta
parmağa yaslanır. Öbür parmaklar kapalıdır. Orta parmak
başın sağ yanına dokundurulur.
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
GANİMET
Savaşta düşmandan ele geçirilen her türlü mal.
GASİL
Cenaze yıkama işlemi.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasında, yumruk biçiminde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı, öbür parmaklar kapalıdır. Eller iki
yandan getirilerek önde işaret parmakları birbirine değecek
şekilde birleştirilir. Her iki elin parmakları açık ve düzdür.
Sağ el sol elin avuç içine koyulurken parmaklar kapanır. Her
iki el göğüs hizasında işaret ve başparmakları açık, kıvrık,
başparmaklar yukarıya gelecek şekilde kendinize doğru çekilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekle çevrilir ve ardından sol el yumruk şeklinde sağ elin
açık parmakları üzerinde daire çizer.
V
Y
Z
65
GASİLHANE
GASP
Cenaze yıkanan yer.
Bir malı sahibinin izni veya haberi olmadan zorla alma.
Sol elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sol elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekle çevrilir. Sağ el yumruk şeklinde sol elin üstünde
daire çizer. Her iki el karın hizasında, ellerin baş ve işaret
parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde eller aşağı doğru hareket
ettirilir.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin işaret parmağı açık
olarak yukarıyı gösterir. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbür parmakları kapalı, avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin açık parmaklarının arası sol elin işaret parmağına geçirilir ve yukarıya doğru çekilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
GAYRİ MEŞRU
Dine ve hukuka uygun olmayan, kanun ve din kurallarına aykırı davranışlar.
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Her iki el, göğüs hizasında parmakları
büküktür. Sağ el burna değdirildikten sonra her iki elin parmakları çene hizasında birleştirilir. Sağ el göğüs hizasında, avuç
içi yukarıya bakacak şekilde, parmaklar kıvrık, el aşağıya doğru indirilirken parmak uçları birbirine değecek şekilde birleştirilir. Ardından el avuç içi karşıya bakacak şekilde göğüs hizasına kaldırılır.
66
GAYB
GAYR-İ MÜEKKET SÜNNET
Sadece Allah tarafından bilinen ve Allah’ın dilediği kullarına bilgisini verdiği kesin bilgi olmaksızın hakkında bilgi
edinilemeyen varlık alanı.
A
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) bazen yapmış olduğu sünnetB
ler.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sol elin avuç içi sağa, sağ elin avuç içi sola bakacak şekilde
eller iki yandan açık olarak ağız hizasına getirilir ve yumruk
yapılır. Sağ el göğüs hizasında, avuç içi sola bakacak şekilde
parmaklar kıvrılarak sola hareket ettirilir.
Her iki elin işaret parmakları açık, öteki parmakları kapalıdır. Eller göğüs hizasında aşağı yukarı hareket ettirilir. Her
iki el düz ve avuç içleri aşağıya bakacak şekilde, sağ el sol
elin üzerine vurur. Sağ el göğüs hizasında, parmaklar kıvrık,
avuç içi karşıya bakacak şekildedir. El geri çekilirken parmaklar hafif kapanır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
GAYR-İ MÜSLİM
GAZAP
Müslüman olmayan kimse.
Öfke, kızgınlık, hiddet.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el yumruk şeklinde, baş ve işaret parmağı bir şey tutar
gibi yanağa bastırılır. Sağ el göğüs hizasında, avuç içi yukarıya bakacak şekilde, parmaklar kıvrık, el aşağıya doğru indirilirken parmak uçları birbirine değecek şekilde birleştirilir.
Ardından el avuç içi karşıya bakacak şekilde göğüs hizasına
kaldırılır.
Sağ el yumruk şeklinde göğüs hizasında, iki kere döndürülür. Sağ elin parmak uçları bitişik, sol elin avuç içi aşağıya
bakar şekildedir. Sağ el ile ağızdan bir şey alınır gibi yapılır.
Ardından sağ kol sol elin bileğinin üzerine konularak, sağ el
öne doğru hareket ettirilirken parmaklar açılır.
V
Y
Z
67
A
GAZİ
GAZVE
Vatanı ve dini için düşmanla savaşan veya savaş yapmış
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) bizzat sevk ve idare ettiği savaşlar.
B kimse.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce
kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin işaret ve orta
parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı
doğru iki kez indirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ el açık, düz ve avuç içi
kendinize bakacak şekildedir. Sol elin başparmağı açık ve ucu yukarıya bakacak
şekildedir. Sağ el, sol elin başparmağı ve öbür parmakları arasından geçer. Her iki
el göğüs hizasında, yumruk biçiminde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı, Eller iki
yandan getirilerek önde, işaret parmakları birbirine değecek şekilde birleştirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
Her iki el göğüs hizasında yumruk yapılır. İşaret parmağı
öne doğru çıkıntılı. Eller iki yandan getirilerek önde işaret
parmakları birbirine değecek şekilde birleştirilir. Sağ elin
baş ve işaret parmağı birbirine değdirilerek; sıfır rakamı yapılır. Öbür parmakları açık olarak el, kalp üzerine koyulur.
L
M
GEÇMİŞ OLSUN
GELENEK
Hasta olan kişiye hastalığının bitmesi için söylenen güzel
Bir toplumda, eskiden kalmış olmaları dolayısıyla saygın
tutulan alışkanlıklar ve davranışlar.
Her iki el yumruk yapılır. Sağ el göğüs hizasında sol elin
üzerine koyulur. Ardından eller öne doğru açılır.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar burnun üstüne koyulur. Her iki el göğüs
hizasında işaret parmakları açık, diğer parmaklar kapalıdır.
İşaret parmakları birbirinin etrafında daire çizer.
N söz, dua.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
68
GERÇEK
GILMAN
Yalan olmayan, doğru olan şey, hakikat.
A
Allah’ın mümin kulları için özel yarattığı ve vazifesi sadeB
ce hizmetkarlık olan cennet gençleri.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el karın hizasında, açık ve düzdür. Sağ el, sol elin
üzerine koyulup öne doğru kesme işareti yapılarak hareket
ettirilerek parmak uçları yukarıya doğru kaldırılır.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrıktır (C el). Her iki
el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, baş ve serçe parmaklar açıkken eller bilekten hareket ettirilir. Her iki el bel
hizasındadır. Eller açık, düz ve avuç içleri yukarıya bakacak
şekildedir. Eller bele değerek sağa sola hareket ettirilir. Sağ
elin başparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Başparmak
çeneye koyulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
GIYBET
GÖNÜL
Bir kimseden, kendisinin bulunmadığı ortamlarda hoşlanılmayacak sözlerle bahsetmek, dedikodu.
Sevgi ve istek gibi kalpte oluşan duyguların kaynağı.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el açık, düz ve avuç içi enseye değecek şekilde koyulur.
Her iki elin işaret parmakları açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ el önde, sol el arkada, kollar ileri - aşağıya hareket ettirilir.
Sağ elin orta parmağı açık ve bükük öbür parmakları düzdür. Orta parmak kalbin üzerine iki kez dokunulur.
V
Y
Z
69
A
B
GÖRGÜ KURALLARI
GURUR
Bir toplumda uyulması gereken davranışların tümü.
Kendini beğenme, büyüklenme, kibir.
Her iki el göğüs hizasında ve parmakları kıvrıktır. Avuç içleri birbirine bakacak şekildedir. Sol el aşağıya, sağ el yukarıya
giderken parmaklar birbirine değecek biçimde birleştirilir.
Her iki el göğüs hizasında düz, sol elin avuç içi karşıya bakacak şekilde ve diktir. Sağ elin avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin parmaklarından itibaren kademeli
olarak aşağıya iner.
Eller açık, avuç içleri kendinize bakacak şekilde, eller karın
boşluğundan göğsün her iki yanına kadar sürülür.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
GÜNAH
GÜNAHKÂR
İlahi emir ve yasaklara aykırı olarak yapılan fiil ve dav-
İşlediği günahlardan pişmanlık duymayıp günah işlemeye devam eden kişi.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı
(V el) ve avuç içi görünecek şekilde sol yanağa değdirilir.
Ardından avuç içi yüze bakacak şekilde çevrilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı
(V el) ve avuç içi görünecek şekilde sol yanağa değdirilir.
Ardından avuç içi yüze gelecek şekilde çevrilir. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
N ranış.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
70
HABİBULLAH
HAC (1)
Allah’ın çok sevdiği kul, Hz. Muhammed (s.a.s.).
A
Mekke’de bulunan Kâbe’yi ve civarındaki kutsal olan özel
yerleri, belirli vakti içinde, usulüne uygun olarak ziyaret B
etme ve yapılması gereken diğer vazifeleri yerine getirme.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kaSağ ve sol el göğüs hizasında, parmak uçları bitişik, sağ el,
palı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir.
sol elin etrafında daire çizer. Sağ el omuz hizasında baş ve
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıişaret parmakları bitişik, diğer parmakları kapalı öne doğru
dır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna
taş atma hareketi yapılır.
dokunur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı doğru iki kez
indirilir. Sağ el, sol omuz hizasında düz, avuç içi yüze bakacak
şekilde karnın sağ tarafına çekilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
HACER-İ ESVED
Kâbe’nin doğu köşesine, tavafa başlangıç işareti olarak
N
konulmuş taş.
HAC (2)
Mekke’de bulunan Kâbe’yi ve civarındaki kutsal olan özel
yerleri, belirli vakti içinde, usulüne uygun olarak ziyaret
etme ve yapılması gereken diğer vazifeleri yerine getirme.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Kapalı parmaklar önce çeneye, sonra alna dokundurulur.
Her iki el karın hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalı, sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin
açık parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir.
Her iki el düz, avuç içleri yüz hizasında ve birbirlerine bakar
şekildedir. Baş öne doğru iki el arasına getirilir.
V
Y
Z
71
A
B
HADİS
HAÇ
Hristiyanlığı simgeleyen, (+) işaretine benzeyen sembol.
1. Hz. Muhammed’in (s.a.s.) söz ve davranışları.
2. Bu söz ve davranışları inceleyen bilim.
Her iki el göğüs hizasındadır. Her iki elin işaret parmakları
açık öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmakları birbirinin
üzerine konarak artı (+) işareti yapılır.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan
aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ el açık, avuç içi yukarıya
bakacak şekilde ağız önünde döndürülür.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HAFAZA MELEKLERİ
HAFIZ
İnsanın sağ ve sol yanında bulunup bütün söz, fiil ve dav-
Kur’an’ı bütünüyle ezbere bilen kimse.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin baş ve işaret parmağı,
sol elin işaret parmağına yaklaştırılır. Eller kendinize doğru
çekilir. Eller göğüs hizasına getirilir. Her iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak şekilde
tutulur ve parmak uçları hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir.
Açık sağ elin parmak uçları birleştirilerek başın sağ kısmına
koyulur.
N ranışlarını kaydeden melekler.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
72
HAİN
HAK
Zarar vermekten, üzmekten veya kötülük yapmaktan
hoşlanan, hıyanet eden kimse.
A
Adaletin, hukukun gerektirdiği veya birine ayırdığı şey,
B
kazanç.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında, parmakları kıvrık olarak öne
doğru itilir. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz
hizasından aşağıya indirilir.
Sağ el, sağ omuz hizasındadır. Sağ el yumruk şeklinde, baş
ve serçe parmakları açıktır. Sağ el omuz hizasından karın
hizasına doğru aşağıya indirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HAKLI
HAKSIZ
Hakka ve adalete uygun, doğru.
Hak ve adalete uygun olmayan.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el, sağ omuz hizasındadır. Sağ el yumruk şeklinde baş ve
serçe parmakları açıktır. Sağ el omuz hizasından karın hizasına doğru aşağıya indirilir. Sağ el karın hizasında, baş ve
işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (L el). Avuç
içi karşıya bakacak şekilde el öne doğru itilir. Sağ elin işaret
parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve sağ el göğüs hizasından öne doğru itilir.
Sağ el, sağ omuz hizasında, yumruk şeklinde, baş ve serçe
parmakları açıktır. Sağ el omuz hizasından karın hizasına
doğru aşağıya indirilir. Baş ve işaret parmak uçları bitişik,
öbür parmakları açık göğüs hizasından sağa doğru hareket
ettirilir.
V
Y
Z
73
A
HALİFE
HANBELÎ MEZHEBİ
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) vekili olarak Müslümanların
İmam Ahmed bin Hanbel’in amel yada ibadetlerle ilgili
görüşleri etrafında oluşmuş dört büyük mezhepten biri.
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Sol el göğüs hizasında, avuç
içi aşağıya bakacak şekilde tutulur. Sağ el göğüs hizasında,
yumruktur. Başparmak açık ve yukarıyı gösterir şekilde sol
elin üzerine koyulur.
Sağ ve sol el karın hizasında, sağ el sol elin dirseğini tutar.
Sonra sağ elin iç kısmı, açık olan sol el üzerinde bilekten
parmak uçlarına doğru götürülür.
B yöneticiliğini yapmakla görevli kimse.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HANEFÎ MEZHEBİ
HARAM
İmam-ı Azam Ebu Hanife’nin amel yada ibadetlerle ilgili
Kesin bir delille, açık bir şekilde yapılmaması istenen fiil.
Allah tarafından kesinlikle yasaklanmış olan davranışlar.
Sağ ve sol el göbek üstünde, sağ el sol elin bileğini tutar. Sonra sağ elin iç kısmı, açık olan sol el üzerinde bilekten parmak uçlarına doğru götürülür.
Sağ elin işaret parmağı, sol omzun üst kısmına değecek şekildedir. İşaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı omuzdan dirseğe kadar indirilir.
N görüşleri etrafında oluşmuş dört büyük mezhepten biri.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
74
HARAM AYLAR
HARAM OLMAK
Cahiliye döneminde de hürmet gösterilen ve savaş yapılmayan Kameri aylardan Zi’l-Kade, Zi’l-Hicce, Muharrem ve Recep aylarına verilen ortak isim.
A
Bir şeyden umduğu ve gerektiği gibi yararlanamaz olB
mak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı, sol omzun üst kısmına değecek şekildedir. İşaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı omuzdan dirseğe kadar indirilir. Sağ
elin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır.
Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür. Ardından sağ el göğüs hizasında açılıp kapatılır.
Sağ elin işaret parmağı, sol omuzun üst kısmına değecek
şekildedir. İşaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı omuzdan dirseğe kadar indirilir. Sağ
el göğüs hizasında, avuç içi yukarıya bakacak şekilde, parmakları kıvrık, el aşağıya doğru indirilirken parmak uçları
birbirine değecek şekilde birleştirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HARAM OLSUN
HAREM-İ ŞERİF
“Hayrını görme, görmesin!” anlamında kullanılan bir söz
İ
K
L
M
Şerefli harem anlamına gelen Mescid-i Haram için kulN
lanılan bir tabir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret parmağı, sol omzun üst kısmına değecek şekildedir. İşaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı omuzdan dirseğe kadar indirilir. Sağ el
göğüs hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, açık parmak karşıyı gösterecek şekilde hareket ettirilir.
Sağ el göğüs hizasında, avuç içi yukarıya bakacak şekilde,
parmaklar kıvrık, el aşağıya doğru indirilirken parmak uçları birbirine değecek şekilde birleştirilir.
Her iki el karın hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalı, sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin açık
parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir. Her
iki el göğüs hizasında işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Eller yere paralel bir daire çizer.
V
Y
Z
75
A
HAREMLİK SELAMLIK
HASET
Eskiden saray, konak ve evlerin bölümlerinin kadın ve
Kıskançlık, çekememezlik.
Sağ elin başparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
başparmak çeneye koyulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı
açık ve bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Açık olan parmaklar çeneye dokundurulur. Her iki elin parmakları açık,
parmak uçları yere bakar şekildedir. Eller iki yana doğru
açılır.
Sağ elin işaret ve serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı sağ şakağa dokunur. Her iki el göğüs
hizasında yumruktur. Sağ bilek sol bileğin üzerinde ve avuç
içleri aşağıya bakacak şekildedir. Kollar iki yana açılır. Her
iki el göğüs hizasında, parmak uçları bitişik olarak öne doğru uzatılır.
B erkeklere ayrı olarak tahsis edilmesi durumu.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HÂŞÂ
HAŞR
1. Bir durum veya davranışın kesinlikle kabul edilmediği-
Allah’ın ölülere ruhları iade edip onları hesaba çekmek
üzere toplaması ve toplanma yerine sevketmesi.
N ni anlatan bir söz. 2. Dine aykırı görülen bir ihtimalden
O
söz edilirken kullanılan bir söz.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Her iki el açık, eller bilekten sağa sola sallanır. Bu hareket
yapılırken vücut hafif geri çekilir.
Sol el göğüs hizasında, parmakları açık, düz ve avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret ve orta parmağı sol elin avuç içine koyulur. Ardından el, dik konuma
getirilir.
Y
Z
76
HATİM
HATTAT
Kur’an’ın tamamını baştan sona okuma.
A
Ayet ve hadis metinlerini veya güzel sözleri değişik yazı
B
stilleri ile göze güzel görünecek şekilde yazan kişi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin başparmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ yumruk, sol elin avucunun içinden parmaklara doğru hareket ettirilir. Her iki el, göğüs hizasında, avuç içi kendinize bakacak şekilde, eller aynı anda
sağa ve sola götürülür.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir.
Sağ el göğüs hizasında baş ve işaret parmağı bitişik, öbür
parmakları kapalıdır. El göğüs hizasında, sol elin avuç içinden aşağıya yukarıya hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ el yumruk şeklinde kapalıdır. Sol el sağ bileği
tutar. Sağ el sağa sola hareket ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HAVARİ
HAVVA
Hz. İsa’nın öğüt ve inançlarını yayma işiyle görevlendirdiği on iki yardımcısından her biri.
İlk kadın, Hz. Adem’in eşi ve insan neslinin annesi.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el açık, düz ve avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ el sol avuç içinden yukarıya doğru
çekilir. Sağ el sol göğüs hizasında, parmakları açık, düz ve avuç
içi kendinize bakacak şekilde, el kalbin üzerine koyulur. Sağ
elin parmak uçları başın sağ kısmına değdirilir ve sağa doğru
hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasında, eller birbirine kenetlenir. Eller aşağıya yukarıya hafifçe sallanır.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı baş hizasından aşağıya göğüs hizasına kadar
indirilir. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık ve bitişik, öbür
parmakları kapalıdır. Açık olan parmaklar çeneye dokundurulur.
V
Y
Z
77
A
B
HAYÂ
HAYAT
Utanma duygusu, utanç.
Canlı, sağ olma durumu.
Sağ el yüzün önünde, parmakları açık, düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde sola doğru hareket ettirilirken baş,
sola doğru çevrilir.
Sağ el omuz hizasında, avuç içi karşıya bakacak şekilde açık,
düz kıvrıktır; sol el göğüs hizasında sabittir. Sağ el, sol ele
kademeli dokunarak yukarı doğru çıkar.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HAYIRLI OLSUN
HAYIRSEVER
Bereketli, uğurlu, güzel olsun anlamında iyi temennileri
Yoksullara, düşkünlere, yardıma muhtaç olanlara iyilik
ve yardım etmesini seven, iyiliksever yardımsever.
Her iki elin işaret parmağı açık, kıvrık ve gözlerin alt kısmına dokundurulur. Ardından her iki el göğüs hizasında, düz
ve avuç içleri yukarıya bakacak şekilde öne doğru götürülür.
Sağ el açık olarak, avuç içi sol kola dokundurulur. Sağ el, sol
omuz hizasında düz, avuç içi yüze bakacak şekilde karnın
sağ tarafına çekilir. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde,
omuz hizasından aşağıya indirilir.
N bildiren dua sözü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
78
HAYIZ
HAYR
Ergenlik çağına girmiş sağlıklı kadınlarda düzenli aralıklarda, belirli sürelerde görülen kan, akıntı.
A
İnsanların rağbet ettiği, sevip arzu ettiği ve hayırlı olan
B
şeyler.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el yumruk şeklinde burnun üzerine koyulur. Sağ elin
baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür.
Sağ elin parmak uçları yukarı bakacak şekilde birleştirilerek
göğüs hizasında aşağı yukarı hafif hareket ettirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HAZRETİ
HELAK
Yüce kabul edilen kimselerin adlarının başına saygı,
övme, yüceltme amacıyla getirilen unvan.
L
M
Fert ve toplumların yok edilmek suretiyle cezalandırılN
maları.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmakları açık ve düz, avuç içi başın üst kısmına
koyulur.
Her iki el göğüs hizasındadır. Parmaklar kapalı, el açık, düz
ve avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ ve sol elin işaret
parmakları birbirine değdirilerek aşağıya doğru açılır.
V
Y
Z
79
A
HELAL (1)
HELAL (2)
Dinen yapılması veya yenilip içilmesine izin verilmiş,
Dinen yapılması veya yenilip içilmesine izin verilmiş,
serbest bırakılmış olan.
Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmakları açık,
öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar birbirine değecek şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken
parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir. Hareket tekrar
edilir.
Sağ el düz ve açık, sol elin üzerine konur ve sol kolun üstünden omuza doğru çekilir.
B serbest bırakılmış olan.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HENDEK SAVAŞI
HESAP
Uhud Savaşı’ndan iki yıl sonra M.627 yılında, düşman
Dinen sorumlu insanların dünyadaki inanç ve davranışlarından dolayı ahirette sorguya çekilmeleri.
N saldırısına açık yerlere hendek kazılarak Medine’nin savunulduğu, Müslümanlarla müşrikler arasında yapılan
O savaş.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
Her iki elin işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmaklarının uçları göğsün önünde birbirine
değdirilir.
Sol el karın hizasında, parmakları açık, düz ve avuç içi kendinize bakacak şekildedir. Sağ elin baş ve işaret parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. (C el). Sağ el sol dirsekten
sol elin parmaklarına kadar getirilir. Her iki el göğüs hizasında, yumruk şeklinde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı.
Eller iki yandan getirilerek önde işaret parmakları birbirine
değecek şekilde birleştirilir.
80
HESAP GÜNÜ
HEVES
Dinen sorumlu insanların dünyadaki inanç ve davranışlarından dolayı ahirette hesaba çekilecekleri gün.
İstek, arzu.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmaklarının uçları göğsün önünde birbirine
değdirilir. Sağ el sağ omuz hizasında, yumruk şeklinde, başparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el öne doğru
bilekten sallanır.
Sağ elin işaret parmağı çene altından boğaza doğru indirilir. Her iki el düz, avuç içi kendimize bakacak şekilde, eller
göğse dokunarak aşağıya yukarıya hareket ettirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HIRS
HIRSIZ
Belli bir amaca erişme hususunda kişinin bütün benliğini
saran arzu ve istek.
L
M
Başkasına ait bir malı, korunduğu yerden sahibinin bilN
gisi dışında gizlice alan kişi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el karın hizasındadır. Avuç içleri aşağıya bakacak
şekilde, parmakları açık ve kıvrık olarak önden ileri doğru
sırasıyla hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin başparmağı sol avucun içindedir. Sol el sağa doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
81
A
HİCRET
HİCRÎ TAKVİM
Hz. Muhammed (s.a.s.) ve arkadaşlarının Mekke’den
Tarihin başlangıcını hicret kabul eden takvim.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin işaret parmağı açık
ve kıvrık, sol elin baş ve işaret parmak uçları birbirine dokunacak şekilde, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret
parmağı, sol elin üst boşluğuna koyulur.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür. Her iki el göğüs hizasında, sol el düz ve avuç içi sağa
bakacak şekilde, sağ elin başparmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ elin başparmağı, sol avuç içinden aşağı doğru
hareket ettirilir.
B Medine’ye göç etmeleri.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HİDAYET
HİKMET
Allah’ın peygamberleri ve kitapları vasıtasıyla insanlara
İlim, amel, peygamberlik, Allah korkusu, akıl, söz ve işte
isabet, hakkı bilme ve hayır işlemek.
Her iki el göğüs hizasındadır. Parmaklar açık, düz ve parmak uçları karşıya bakacak şekildedir. Sağ elin serçe parmağı, sol elin üzerine dokunarak öne doğru hareket ettirilir.
Sol elin avuç içi sağa, öbür elin avuç içi sola bakacak şekilde,
eller iki yandan açık olarak ağız hizasına götürülür ve yumruk yapılır. Her iki el göğüs hizasında ve düzdür. Sol elin
avuç içi kendimize bakacak şekildedir. Sağ elin avuç içi sola
bakacak şekilde, sol elin üzerinde sağa sola hareket ettirilir.
N doğru yolu göstermesi ve onları bu yola ulaştırması.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
82
HİLE
HİZMET
Birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, oyun.
Birinin işini görme veya birine faydası olan bir işi yapma.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin baş ve işaret parmaklarının uçları bitişik, öbürleri açık, göğüs hizasından karşıya doğru sırasıyla hareket
ettirilir.
Her iki el bel hizasındadır. Eller açık, düz ve avuç içleri yukarıya bakacak şekildedir. Eller, bele değerek sağa sola hareket ettirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HOŞGÖRÜ
HOCA
İnsanları din konusunda eğiten, din uzmanı, din görevlisi.
Kusurlara göz yummak ve aldırmamak.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde başın üzerinde döndürülür.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, işaret
parmağı yüz hizasında daire çizer. Ardından çeneye dokunarak aşağı doğru çekilir. Sağ el göğüs hizasında ve parmak
uçları bitişiktir. El öne doğru çıkarılır.
V
Y
Z
83
A
B
HRİSTİYAN
HULEFÂ-İ RÂŞİDÎN
Hz. İsa’nın dininden olan kimse.
Hz. Peygamberin (s.a.s.) vefatından sonra ilk Dört Halife
anlamına gelmektedir. Bu halifeler: Hz. Ebu Bekir, Hz.
Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali’dir.
elin
işarethizasındadır.
parmakları Her
açıkiki
öbür
kapaHer iki el
göğüs
elinparmakları
işret parmakları
lıdır.öbür
İşaretparmakları
parmaklarıkapalıdır.
birbirinin
üzerine
konarak
artı (+)
açık
İşaret
parmakları
birbirinin
işareti yapılır.
üzerine
konarak artı (+) işareti yapılır.
Sağ el göğüs hizasında, avuç içi karşıya bakacak şekilde, başparmak kapalı, öbür parmaklar açıktır. (4 rakamı gösterilir).
Sol el göğüs hizasında, avuç içi aşağıya bakacak şekilde tutulur. Sağ el göğüs hizasında, yumruk şeklinde, başparmağı
açık ve yukarıyı gösterir şekilde sol elin üzerine koyulur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HURİ
HURAFE
Dine sonradan girmiş yanlış inanç.
Allah’ın (c.c.) mü’min kulları için özel yarattığı ve vazifesi
sadece hizmetkarlık olan cennet gençleridir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Her iki el yumruk şeklinde ve göğüs hizasında, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmaklar kapalıdır (T el). İşaret parmakları vücuda değerek
bir el aşağıya inerken öbürü yukarı çıkacak şekilde hareket
tekrarlanır.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrıktır (C el). Her iki
el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, baş ve serçe parmakları açıkken eller bilekten hareket ettirilir. Her iki el bel
hizasındadır. Eller açık, düz ve avuç içleri yukarıya bakacak
şekildedir. Eller, bele değerek sağa sola hareket ettirilir. Sağ
elin işaret ve orta parmağı açık ve birleşik öbür parmakları
kapalıdır. Açık olan parmaklar çeneye dokundurulur.
Z
84
HUŞÛ
HURMA
Arabistan bölgesinde yaygın olan bir meyve.
A
Allah’a yönelmek ve ibadet etmek hususunda boyun eğmek ve söz dinlemek; mütevazi, sakin, saygılı, ihlaslı ve B
itaatkâr olmak
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin serçe ve yüzük parmakları kapalı, diğer parmakları
bir şeyi tutar gibi, ağız hizasında avuç içi karşıya bakacak
şekilde iken kendimze doğru döndürülür.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara
dokundurulur. Sağ ve sol el göbek üstünde, sağ el sol elin
bileğini tutar. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve sağ elin işaret parmağı başa dokunur ve sonra avuç
içi karşıya gelecek şekilde sağa yukarı doğru götürülür.
HUY
Cuma ve bayram namazlarında, genel olarak, Allah’a
hamd, Rasulüne salat ve Müslümanlara nasihatten oluşan konuşma.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HUTBE
İ
İnsanın yaradılış ve ruh özelliklerinin bütünü.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el açık, avuç içi karşıyı gösterecek şekildedir. Sağ elin
işaret ve orta parmakları açık, öbürleri kapalıdır. Sol elin
üzerinden merdiven çıkma hareketi yaptırılır. Sağ elin açık
avuç içi yukarıya bakacak şekilde ağız önünde dışa doğru
döndürülür.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır (C el). Parmak uçları yüze bakacak şekilde el alın
hizasından aşağı doğru indirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el hafif yumruk şeklindedir. Sağ elin parmak uçları
bitişik olarak sol elin içine koyulur.
V
Y
Z
85
A
B
HUZUR
HÜKÜM
Gönül rahatlığı, rahatlık.
Ayet ve hadislerden çıkarılan sonuçlar.
Sağ elin işaret ve başparmağı yatay u el olarak, el çene hizasından sağa doğru doğru hareket ettirilerek, işaret ve başparmak uçları birleştirilir.
Her iki el göğüs hizasında, sol el düz ve avuç içi yukarıya
bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmakları açık,
öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ el önce ağza götürülür,
sonra sol elin avuç içine indirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HÜSN
HÜSN-Ü ZAN
Güzellik, hoşluk, iyilik, makbul olma.
Bir kimse hakkında güzel düşünmek.
Bütün parmak uçları birleştirilerek göğüs hizasında, aşağı
yukarı hareket ettirilir.
Bütün parmak uçları birleştirilerek göğüs hizasında, aşağı
yukarı hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı başın sağ tarafında döndürülür.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
86
HZ. MUHAMMED (1)
HÜZÜN
İnsanın maddi veya manevi kayıp ve eksikliklerinden
duyduğu üzüntü.
İslam dininin peygamberi, son peygamber.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin parmakları açık, kıvrık ve parmak uçları yukarıyı
gösterir şekildedir. El, göğüs hizasından yukarıya doğru hareket ettirilirken parmaklar kapatılır.
Sağ elin parmakları düz, avuç içi başın üst kısmına koyulur. Sağ el burun hizasındadır. Sağ elin parmaklarının uçları
birbirine değecek şekildedir. Burnun önünde bütün parmaklar açılır. Sağ el, sol göğüs hizasında, parmaklar açık,
düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde, el kalbin üzerine
koyulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
HZ. MUHAMMED (2)
İslam dininin peygamberi, son peygamber.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el burun hizasındadır. Sağ el parmaklarının uçları birbirine değecek şekilde burnun önünde bütün parmaklar açılır.
Ardından sağ el açık olarak göğsün üstüne konur.
V
Y
Z
87
A
IRZ
ISLAH ETMEK
İnsanın manevi kişiliği, kişilik değerleri, haysiyet, şeref ve
Allah’ın peygamberler ve kitap göndererek insanların
amellerini ve işlerini düzeltmesi.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbürleri kapalı ve ağzın sağ yanına dokunur. Sağ el göğüs hizasında ve yumruk şeklinde
işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik,
öbür parmakları kapalıdır (T el). (T el) öne doğru hareket
ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, açık ve düzdür. Sol elin avuç içi
yukarıya bakacak, sağ elin avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin üzerinden parmak uçlarına doğru hareket
ettirilir. Ardından her iki el düz ve avuç içleri aşağıya bakacak şekilde sağ el sol elin üzerine vurur.
B saygınlığı.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ISLAH OLMAK
İBADET
İnsanların söz ve davranışlarını İslam’a uygun hâle getir-
Mükellef olan insanın Allah’ı yüceltmek için namaz, oruç
gibi yapılması sevap olan davranışları yerine getirmesi.
Her iki el göğüs hizasında, açık ve düzdür. Sol elin avuç içi
yukarıya bakacak, sağ elin avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin üzerinden parmak uçlarına doğru hareket
ettirilir. Sağ el göğüs hizasında, avuç içi yukarıya bakacak
şekilde, parmakları kıvrık, el aşağıya doğru indirilirken parmak uçları birbirine değecek şekilde birleştirilir.
Her iki el düz ve parmakları açık, eller birbirine bakacak şekilde kulakların hizasında iki defa sallanır. Sağ el düz, avuç
içi kendinize bakacak şekilde, el ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasındadır.
Sol el hafif yumruk şeklindedir. Sağ elin parmak uçları bitiştirilerek sol elin içine koyulur.
N meleri; kendi işlerini düzeltmeleri.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
88
İBLİS
İBRET
Hz. Âdem’e secde etmediği için cennetten kovulan, insanları Allah’ın emirlerine karşı kışkırtan, cinlerin lideri.
A
Olayların dış yüzüne bakıp onlardaki hikmeti kavramaya çalışmak, olaylardan ders alıp davranışlarını buna B
göre düzenlemek.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, baş ve işaret parmakları açık (C el ),
öbür parmakları kapalı şekilde başın sağ yanına koyulur.
Sağ el göğüs hizasında, avuç içi aşağıya bakacak şekilde, parmaklar kıvrık olarak yukarıya doğru kaldırılırken parmak
uçları birleştirilip yumruk yapılır.
Her iki el kendinize bakacak şekilde ağız önündedir. Her iki
el göğüs hizasında, parmakları açık ve kıvrık, eller kendinize
doğru çekilirken parmaklar kapanır.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İÇKİ
İÇTİHÂT
İçinde alkol bulunan, sarhoşluk veren içecek.
L
M
Alimin, delillerden hüküm çıkarmak için bütün imkânlaN
rını harcayarak araştırma yapması.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Her iki el göğüs hizasında, işaret
ve orta parmakları açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalıdır.
Açık parmaklar ile sağa sola doğru çekme hareketi yapılır.
Her iki el göğüs hizasında, sol el düz ve avuç içi yukarıya
bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmakları açık,
öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ el, sol elin avuç içine
koyulur.
Sağ el ağız hizasında, baş ve serçe parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Başparmağı ağız önünde ileri geri hareket
ettirilir.
89
V
Y
Z
A
B
İDDİA (1)
İDDİA (2)
Sözünde direnme, ısrar etme.
Sözünde direnme, ısrar etme.
Sağ el göğüs hizasındadır. Sağ elin serçe parmağı açık, öbür
parmakları kapalı ve yukarıya bakar.
Her iki el göğüs hizasındadır. Serçe parmakları açık ve birbirini avuç içleri ters yöne bakacak şekilde tutar.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
İDRAR
İFFET
Böbreklerde kandan süzülerek dışarıya atılan sıvı, küçük
Kişiyi bedeni ve maddi hazlara aşırı düşkünlükten koruyan erdem.
Sağ elin baş ve serçe parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el göğüs hizasındayken sağ elin başparmağı kapatılır.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbürleri kapalı ve ağzın sağ yanına dokunur. Sağ el göğüs hizasında ve yumruk şeklinde
işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik,
öbür parmakları kapalıdır (T el). (T el) öne doğru hareket
ettirilir.
N abdest.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
90
İFLAS
İFTAR
Kişinin ağır borç yükü altında kalıp borçlarını ödeyemez
hâle gelmesi.
Orucu açmak, oruçluya orucunu açtırmak.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sol el düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ elin
parmakları başa dokundurulur. Ardında sol elin üzerinden
geçerek aşağıya indirilir. Her iki el yumruk biçiminde göğüs
hizasında iken sağa ve sola doğru açılır.
Her iki el omuz hizasındadır. Her iki elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar soldan göğüs hizasına doğru çekilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İFTAR VAKTİ
İFTİRA
Akşam ezanının okunmasıyla birlikte gelen oruç açma
vakti.
İşlemediği bir suçu bir kimsenin üzerine atmak.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el omuz hizasındadır. Her iki elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar soldan göğüs hizasına doğru çekilir. Sağ elin işaret parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol
elin bileği üzerinde daire çizer.
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde tutulur. Sağ
elin parmak uçları sağ karın boşluğuna iki kez vurur. Her iki
el göğüs hizasındadır. Her iki elin baş ve işaret parmakları
açık, öbür parmakları kapalı (C el), eller göğüs hizasından
karşıya doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
91
A
B
İFTİTAH TEKBİRİ
İHLAS
Namaza başlarken alınan tekbir.
Her türlü dini görevleri Allah rızası için, iyi bir niyetle
yapmak. Söz ve davranışlarında samimi ve dosdoğru olmak.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara
dokunur. Eller iki yandan gelerek. Sol el alta, sağ el üste gelecek şekilde, eller karnın üstünde sağ el sol bileği kavrar.
Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el, yukarıya doğru hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, eller birbirine kenetlenir. Eller
aşağı yukarı hafifçe sallanır.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
İHRAM
İHTİYAÇ (1)
Hac veya umre yapmaya niyet eden kişinin giymesi ge-
Ruh ve beden için lazım olan ve yokluğu hâlinde sıkıntı
çekilen şeyler.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmaklar kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin
açık parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir.
Sağ ve sol el açık, sağ el sol omzun üstüne, sol el karnın sağ
kısmına koyulur.
Sağ el düz, parmaklar açık göğüs hizasında, avuç içi aşağıya
bakacak şekilde, sağ elin başparmağı sağ göğse dokunarak
aşağı doğru hareket ettirilir.
N reken elbise.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
92
İHTİYAÇ (2)
İHVAN
Ruh ve beden için lazım olan ve yokluğu hâlinde sıkıntı
çekilen şeyler.
Kardeş, arkadaş, dost.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında, işaret ve başparmakları açık,
öbür parmakları kapalıdır (L el). Önce sağ, sonra sol el ileri
geri hareket ettirilir.
Her iki el omuz hizasındadır. Her iki el yumruk şeklinde ve
serçe parmakları açıktır. Serçe parmaklar aşağıya yukarıya
doğru birbirine sürtülür.
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İKİNDİ NAMAZI
İKNA
İkindi vakti kılınan farz namaz.
Bir konuda birinin inanmasını sağlama.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el göğüs hizasında aşağıya bakacak şekilde ve düzdür.
Sağ elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları
açıktır. Sağ el, sol elin hizasına kadar indirilir. Her iki el düz
ve parmakları açıkken başparmakları kulaklara dokunur.
Sağ el açık ve bükük, parmak uçları kalp üzerine koyulur,
parmak uçları sabit kalacak şekilde el aşağıya hareket ettirilir.
V
Y
Z
93
A
B
İKNA ETMEK
İKRÂR
Karşıdaki kişiyi söz ve davranışlarıyla inandırmak.
Saklamayıp doğruca söyleme, açıkça söyleme.
Her iki elin avuç içleri birbirine bakacak şekilde, eller yumruk yapılır. Eller ileri geri hareket ettirilir. Sağ el açık ve bükük, parmak uçları kalp üzerine koyulur ve parmak uçları
sabit kalacak şekilde el aşağıya hareket ettirilir.
Sağ el açık avuç içi yukarı bakacak şekilde ağız önünde dairesel döndürülür.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İLÂH
İLAHİ
Kendisine ibadet edilen, mabud.
Dini düşünceyi içeren, makamla okunan şiirler.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin bütün parmakları açık,
avuç içi sol ele bakacak şekildedir. Sağ el iki kez aşağıya yukarıya hareket eder.
Sağ elin parmakları açık ve düz, kalbin üstüne bastırılarak el
hafifçe oynatılır. Sağ elin işaret, baş ve orta parmağı açık ve
kıvrık, öbürleri kapalıdır. Sağ el ağız hizasında daire çizer.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
94
İLAHİYAT
İLHAM
Dinle alakalı olan ilimler bütünü.
A
Allah’ın doğrudan veya melek aracılığıyla insanın kalbiB
ne ulaştırdığı bilgi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, başın
sağ tarafından kalbin üzerine getirilir.
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Her iki el sağ göğüs hizasında
yumruk yapılır. Yumruklar göğse dokunarak ters yönde aşağı yukarı hareket ettirilir.
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İLİM
Sağlam ve kesin bir biçimde, bir şeyin gerçeğini bilmek.
İMAM
M
Cemaate namaz kıldıran kimse.
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el başın yanlarında, başparmak açık, öbür parmakları birbirine bitişik, başparmak altta, avuç içi karşıya bakacak
şekildedir. Parmaklar birleştirilerek önce sağ, sonra sol el,
başın yanlarına getirilir.
Sağ elin parmak uçları birbirine değer ve başın üzerinde daire çizer.
V
Y
Z
95
A
İMAN
İMANIN ŞARTLARI
Hz. Peygamberin (s.a.s.) Allah’tan getirdiği ve haber ver-
İmanın esasları Allah’ın varlığına ve birliğine, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kader
ve kazaya, yani hayır ve şerrin Allah tarafından yaratıldığına inanmaktır.
B diği şeyleri kabul ile bunların gerçek ve doğru olduğuna
inanmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarıya doğru hareket ettirilir.
Sağ el yumruk şeklinde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı
ve başparmakla bitişik, öbür parmaklar kapalıdır (T el). Sağ
el yukarıdan aşağıya indirilir. Her iki el göğüs hizasında düz,
sol el, avuç içi karşıya bakacak şekilde ve diktir. Sağ el avuç
içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin parmaklarından itibaren kademeli olarak aşağıya iner.
Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarıya doğru hareket ettirilir.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
İMSAK
İMTİHAN
N
Oruç yasaklarının başlama vakti, tan yerinin ağarması.
Güç, direnme, dayanışma gerektiren, sonucunda deneyim kazandıran zor bir durum.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin parmak uçları birbirine
değecek şekilde bitişiktir. Sol el hafif yumruk şeklindedir.
Sağ el sol elin, alttan içine girer.
Her iki el göğüs hizasındadır. İşaret parmakları açık, öbür
parmakları kapalıdır. İşaret parmakları birbirine yakın tutulur ve aşağı doğru iki yana açılır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
96
İNANMAMAK
İNANMAK
Bir şeyi doğru olarak benimsemek, bir şeyin varlığını,
doğruluğunu kabul etmek.
A
Bir şeyi doğru olarak benimsememek, bir şeyin varlığını,
B
doğruluğunu kabul etmemek.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı burna değdikten sonra göğüs hizasındaki sol
elin üzerine dokunur.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı burna değdikten sonra göğüs hizasındaki sol
elin üzerine dokunur. Ardından her iki el açık, düz, avuç içi
karşıya bakacak şekilde, eller yukarıya doğru kaldırılır.
İNFAK
Hz. İsa’ya verilen kutsal kitap.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İNCİL
İ
M
Allah’ın sevgisini kazanmak için kişinin kendi malından
N
harcamada bulunması.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el açık, düz ve avuç içi
yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmağı
açık, öbür parmaklar kapalıdır. Sağ el, sol avuç içinden yukarıya doğru çekilir. Her iki el göğüs hizasında, parmaklar
açık, düz ve avuç içleri bitişiktir. Her iki el yanlara doğru
açılır.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Her iki el karnın iki yanındayken orta parmakları vücuda dokunur. Sol el yumruk arada boşluk kalacak şekildedir. Sağ elin parmak uçları sol elin boşluğuna koyulur. Her
iki elin parmak uçları bitişik olarak göğüs hizasından ön
yanlara doğru açılır.
97
V
Y
Z
A
B
İNKÂR
İNŞÂALLAH
Yaptığını, söylediğini, tanık olduğunu saklama, gizleme.
“Allah dilerse, Allah nasip ettiyse” anlamlarında dua
sözü.
Her iki elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve
eller göğüs hizasındadır. Parmaklar kendinizi gösterecek şekildedir. Ardından her iki el açık, vücut hafif geri çekilerek
eller karşıyı gösterir şekilde sağa sola sallanır.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, işaret
parmağı alnın sol tarafından sağ tarafına doğru çekilir. Her
iki el omuz hizasında, açık, düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde dua işareti yapılır.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
N
İNTİKAM
İRADE
Öç almak.
Bir şeyi yapıp yapmamaya karar verme gücü.
Her iki el karın hizasında, sağ elin işaret ve orta parmağı
açık ve kıvrıktır. Açık parmaklar sol elin üst kısmına değdirilir.
Sağ el göğüs hizasında, parmakları kıvrık, avuç içi kendinize
bakacak şekilde göğsün ortasına koyulur. Her iki el göğüs
hizasında, önce sağ sonra sol işaret ve başparmağın uçları
önde bitiştirilip geri çekilerek tercih işareti yapılır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
98
İRŞAD
İSA (a.s.)
Doğru yolu gösterme, uyarma, dini görevlerini yerine getirmeye çağırma.
A
Kendisine dört büyük kitaptan İncil’in verildiği peygamB
ber.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el karın hizasında, açık ve düzdür. Sağ el, sol elin
üzerine koyulur ve öne doğru hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasında, parmak uçları birbirine değecek şekilde, eller
karşıya doğru açılır, kapanır.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el açık, düz ve avuç içi
yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el sol avuç içinden yukarıya doğru çekilir. Sağ el sol göğüs hizasında, parmakları
açık, düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde, el kalbin
üzerine koyulur. Sağ elin parmak uçları başın sağ kısmına
değdirilir. Sağ el açık, sağa doğru hareket ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İSLAM’IN ŞARTLARI
İSLAM
Müslümanlık. İnsanlık için vazgeçilmez değerler olan
inanç, ibadet, ahlak gibi temel prensipleri sosyal hayatın
gereği olarak kabul eden evrensel din.
İ
K
L
M
Kelime-i şehadet getirmek, namaz kılmak, oruç tutmak,
N
zekât vermek ve hacca gitmek.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Sağ el yumruk şeklinde, işaret
parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür
parmaklar kapalıdır (T el). El sağ tarafta, yukarıdan aşağıya
indirilir. Ardından her iki el göğüs hizasında düz, sol elin
avuç içi karşıya bakacak şekilde ve diktir. Sağ elin avuç içi
aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin parmaklarından
itibaren kademeli olarak aşağıya indirilir.
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir.
99
V
Y
Z
A
İSRA
İSRAF
Hz. Muhammed’in (s.a.s.), Mekke’deki Mescid-i Ha-
B ram’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksa’ya, bir gece vakti mu-
Gereksiz yere para, zaman, emek vb. harcama.
cize olarak götürülmesi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
Her iki el karın hizasındadır. Sağ elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalı; sol elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sol elin işaret parmağı, sağ elin
açık parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir.
Sol el göğüs hizasındadır. Sol elin parmakları açık, kıvrık ve
avuç içi aşağıyı gösterecek şekildedir. Sağ elin işaret parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı sol
elin üzerine dokunur.
Her iki el karın hizasında, parmakları açık ve avuç içleri birbirine bakacak şekilde, eller sol ileriye doğru iki kez hareket
ettirilir.
İSRAFİL
İSRAİLOĞULLARI
Allah’ın emri ile kıyametin kopacağı zaman sûra üfle-
Kur’an’da kendilerinden “İsrailoğulları” olarak bahsedilen Yahudiler.
Her iki el yumruk şeklinde ve ağız hizasındadır. Sağ el sol el
üzerine getirilir. Sağ elin üzerine üfürülür. Her iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak
şekilde tutulur ve parmak uçları hareket ettirilir.
Sağ el düz olarak arkaya doğru hareket ettirilir. Sağ elin
işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalı olarak
işaret parmağı şakağa dokunarak hareket ettirilir. Sağ el parmaklar açık düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde el bele
konur. Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları birbirinin etrafında döndürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
N mekle görevlendirilen, dört büyük melekten biri.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
100
İSTİAZE
İSTİBRA
Şeytanın ve kötü insanların şerrinden, her türlü zarar,
bela, afet ve musibetlerden Allah’a sığınmak.
A
Tuvalet ihtiyacını giderdikten sonra, idrar yolunda kalabilecek idrar damla ve sızıntılarının tamamen kesilmesi B
için bir süre bekleme.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir. Her iki el göğüs hizasında, açık, düz ve avuç içleri
aşağıya bakacak şekilde sağ el sol elin altından sağa doğru
hareket ettirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık diğer parmaklar kapalıdır. Açık parmaklar sol omza dokunur. Her iki el açık, avuç
içleri kendine bakacak şekilde, sağ el, sol elin üzerinden öne
doğru götürülür. Sağ elin parmakları açık, parmak uçları
burna dokundurulur. Her iki el açık ve düz, avuç içleri aşağıya bakacak şekilde sallanır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İSTİĞFAR
İSTİHARE
Hata ve günahların Allah tarafından affedilmesini ve bağışlanmasını istemek.
İ
K
L
M
Bir kimsenin yapacağı bir işin hayırlı olup olmadığını Allah’ın kendisine bildirmesi amacıyla yatmadan önce iki N
rekât namaz kılarak Allah’a dua etmesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içleri karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir. Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar birbirine
değecek şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken
parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir. Her iki el düz,
avuç içleri aşağıya bakacak şekilde, başparmaklar göğse dokunarak aşağı yukarı hareket ettirilir.
Her iki el sol omuz hizasında, baş, işaret ve orta parmağı
açık, öbürleri kapalıdır. Açık parmak uçları birbirine değecek şekilde birleştirilir. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbür parmakları kapalı, başın sağ kısmında çember çizer.
Sağ el yumruk başın sağ tarafında, başparmak açık yukarıyı
gösterecek şekildedir. El yüz hizasında işaret parmağı aşağı
ve yukarıyı gösterecek şekilde bilekten sallanır.
101
V
Y
Z
A
B
İSTİKBÂL-İ KIBLE
İSTİŞARE
Namazı kıbleye yönelerek kılmak.
Birine bir konuyu danışmak, görüşünü sormak.
Her iki el karın hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin açık
parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir. Her
iki el açık ve birbirlerine bakar şekilde şakakların üzerinden
öne doğru hareket ettirilir.
Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Eller yere paralel bir çember çizer. Her
iki el ağız hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır. Eller ileri geri ters yönde hareket ettirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
İSYAN
İTAAT
Allah ve peygamberin emirlerine uymamak, itaat etme-
Allah ve peygamberin emir ve yasaklarına, tavsiye ve hükümlerine, helal ve haramlarına isteyerek uymak.
Her iki el yumruk yapılarak göğüs hizasında sağa ve sola
sallanır. Sağ el yumruk, serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve sağ omzun üzerinde ileri ve yukarıya hareket
ettirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
elin işaret parmağı sağdan göğüs üzerine hızlıca getirilir. Sağ
el alnın sağ üst kısmına parmaklar açık, düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde koyulur.
N mek.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
102
İTİKÂF
İZZET
Ramazan ayının son on gününde Allah’ın hoşnutluğunu
kazanmak ve ibadet niyetiyle kurallarına uyarak; dünya
işlerinden ilgiyi kesip camide inzivaya çekilme.
Büyüklük, yücelik, ululuk, şeref.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, el ağzın solundan sağ tarafa doğru hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı şekilde
işaret parmağı sağa sola sallanır. Sağ elin başparmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. El öne doğru bilekten sallanır.
Her iki el göğüs hizasında, açık, düz ve avuç içleri aşağıya
bakacak şekilde, sol el hafif bükük, sağ el sol elin altından
öne doğru hareket ettirilir.
I
Sağ el düz ve açık, başın sağ tarafı geriye doğru sıvazlanır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
103
A
B
KABAHAT
KÂBE
Uygunsuz hareket, çirkin davranış, suç, kusur.
Mekke’de bulunan, Müslümanlarca kıble olarak kabul
edilen ve hac ibadeti yapılırken tavaf edilen kutsal yer,
beytullah.
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde tutularak
belin sağ tarafına iki kez vurulur.
Her iki el karın hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin
açık parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KABİR
KABUL ETMEK
Ölünün gömülü olduğu yer.
Bir şeye isteyerek veya istemeyerek razı olma, onaylama.
Her iki el bükük, sağ el arkada, sol el önde aşağı doğru indirilir.
Her iki el göğüs hizasında, ellerin parmakları açık, düz ve
avuç içleri yukarıya bakacak şekilde, eller aşağıya indirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
104
KADE-İ AHİRE
KADER
Allah’ın ebede kadar olacak şeyleri zaman ve yerini, nasıl
ve ne zamanda olacaklarsa onların tamamını önceden
bilip o şekilde takdir etmesi.
Namazın sonunda oturmak.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı alnın sol tarafından sağ tarafına doğru çekilir.
Her iki elin parmakları açık ve düz, eller karşıya bakacak
şekilde, kulakların hizasında durur. Sağ elin işaret ve orta
parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el ). Sağ elin işaret parmağı sağ yanağa dokundurulur. Her iki el göğüs hizasında, orta ve işaret parmağı açık ve kıvrık, el bileklerden
hareket eder. Bilekler aşağıya inerken eller yukarıya doğru
kalkar.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KÂFİR (1)
KÂFİR (2)
Hz. Peygamberi ve onun Allah’tan getirdiği kesinlikle sabit olan şeyleri yalanlayan, Kur’an hükümlerinden birini
yada bir kaçını inkâr eden kişi.
İ
K
L
M
Hz. Peygamberi ve onun Allah’tan getirdiği kesinlikle sabit olan şeyleri yalanlayan, Kur’an hükümlerinden birini N
yada bir kaçını inkâr eden kişi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el yumruk şeklinde işaret parmağı öne doğru çıkıntılı
ve başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalı (T el) olarak
alnın ortasına koyulur.
Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarıya doğru hareket ettirilir.
Baş ve işaret parmakların uçları bitişik, öbür parmaklar açık
olarak göğüs hizasından sağa doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
105
A
B
KAHRETMEK
KÂİNAT
Ezmek, perişan etmek, mahfetmek.
Allah’ın ilim, irade ve kudretinin eseri olan bütün maddi
ve manevi varlıklar, evren, âlemler.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin parmakları açık ve
avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin parmakları
açık ve düz, avuç içi aşağıya bakacak şekilde, sol elin avuç
içinden ileri doğru sürtülerek kapanır ve yumruk olur.
Her iki el açık ve düz, sağ ve sol el göğüs hizasında, avuç
içleri birbirine bakacak şekilde saat yönünde daire çizer.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KALP
KANDIRMAK
Kanı vücuda dağıtan organ, yürek.
Kanmasını sağlamak, inandırmak, ikna etmek, aldatmak.
Sağ el, sol göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalı, el kalbin üzerine koyulur. Sağ el, sağ
omuz hizasında, avuç içi yukarıya bakacak şekilde kıvrıktır.
Parmaklar açılıp kapanır.
Sol el açık, düz ve göğüs hizasındadır. Sağ el açık ve düz,
avuç içi sola bakacak şekilde, sağ el, sol elin bileği üzerinden
daire çizer.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
106
KANDİL
KASEM
Müslümanlarca mübarek sayılan ve kutlanan Berat, Miraç, Regaip, Mevlid ve Kadir geceleri.
A
Bir şeyi yapmak veya yapmamak üzere Allah’ın ismini
B
vererek yemin etmektir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında parmaklar bitişik ve büküktür.
Sağ elin parmak uçları, sol elin önce üstüne, sonra altına koyulur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık (V el), öbür parmakları
kapalıdır. Parmaklar göz hizasından karın hizasına indirilir.
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KAYLULE
KAZA
Öğle uykusu.
M
Allah’ın önceden irade ettiği şeylerin, zamanı gelince
N
meydana gelmesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). İşaret parmağı çene üzerine değdirilir. Her iki el,
sol omuz hizasında baş, işaret ve orta parmaklar bitişirken
gözler kapanır.
Her iki el göğüs hizasında, yumruktur. Yumruklar birbirine
vurur.
V
Y
Z
107
A
B
KAZA VE KADERE İNANMAK
Dünyada meydana gelmiş ve gelecek olan her şeyin, Allah’ın ilmi, dilemesi, takdiri ve yaratması ile olduğuna inanmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, işaret parmağı alnın sol tarafından sağ tarafına doğru çekilir. Her iki
elin işaret parmakları açık ve bükük, diğer parmaklar kapalıdır. İşaret parmakları birbirine geçirilir. Her iki el göğüs hizasında yumruk yapılır. Yumruklar birbirine vurulur. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı
burna değdikten sonra göğüs hizasındaki sol elin üzerine dokunur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
KAZA NAMAZI
KEFEN
N
Vakti içinde kılınmayan namazların sonradan kılınması.
Cenazenin gömülmesinden önce bedenini örtecek şekilde
sarıldığı beyaz bez.
Her iki el göğüs hizasında, yumruktur. Yumruklar birbirine
vurur. Her iki el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekilde çevrilir. Her iki el açık olarak göğüs hizasındadır.
Avuç içleri kendinize bakacak şekilde tutulur. Sağ el aşağıya
inerken, sol el yukarıya çıkarken yumruk yapılır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
108
KEFFÂRET
KELÂMULLAH
Oruç ve yeminin bozulmasında , zıharda, hacda yapılan
hatalarda ve hata ile adam öldürmede, günahı affettirmek için yapılan ibadet maksatlı davranışlar.
A
Peygamberlere verilen kitaplar, sahifeler ve âyetler, AlB
lah’ın sözü.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı
(V el) ve avuç içi görünecek şekilde sol yanağa değdirilir.
Ardından avuç içi yüze gelecek şekilde çevrilir. Her iki el
göğüs hizasında, yumruk yapılır. Başparmakları açık, öbür
parmakları kapalı olarak eller ters yönlere hareket ettirilerek
dirseklere kadar götürülür.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karsıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Ardından sağ elin işaret parmağı ağız hizasında daire çizer.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KELİME-İ ŞEHADET
KELİME-İ TEVHİD
İslam’ın beş şartından biri olan ve “Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve Muhammed onun kulu ve elçisidir.” anlamındaki müslüman olmak için söylenen söz.
İ
L
M
“Allah’tan başka ilah yoktur, Muhammed O’nun elçisidir”
anlamındaki “Lailaheillallah, Muhammedürresulullah” N
sözü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Her iki el göğüs hizasında, ellerin
parmakları açık, düz ve avuç içleri yukarıya bakacak şekilde
eller aşağıya indirilir. Sağ elin işaret parmağı ağız hizasında
daire çizer.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Ardından el göğüs hizasında öne doğru götürülür.
Sağ elin işaret parmağı ağız hizasında döndürülür.
109
V
Y
Z
A
B
KERAHET VAKTİ
KERAMET
Namaz kılmanın mekruh olduğu vakitler.
Mü’min bir kulda olağanüstü ve şaşkınlık uyandırıcı bir
hâlin meydana gelmesi.
Sol el göğüs hizasında, düz olarak avuç içi aşağıya bakar. Sağ
elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları açıktır.
Sağ el sol elin önünden aşağıya ve yukarıya çıkarılır. Sağ işaret parmağı sol elin bileği üzerinde daire çizer.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrık, öbür
parmakları kapalıdır (C el). El göğsün sağından aşağı doğru
indirilir. Sağ elin parmakları açık, düz, burnun üzerine koyulur ve ardından parmak uçları birleştirilerek öne doğru
indirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KEVSER
KIBLE
Cennette bulunan nehir veya havuz.
Müslümanların namazda döndükleri yön, Kâbe.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve (C el) kıvrıktır. Her
iki el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, baş ve serçe
parmakları açık olarak eller bilekten hareket ettirilir. Sağ
el yumruk, başparmağı açıktır. Açık olan başparmak ağza
doğru götürülür.
Her iki el açık ve birbirine bakar şekilde şakakların üzerinden öne doğru hareket ettirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
110
KIBLETEYN MESCİDİ
KIRAAT
Hz. Peygamber (s.a.s.) Selemeoğulları kabilesini ziyaret ettiğinde müslümanların ilk kıblesi Mescid-i Aksa’ya
doğru namaz kılarken, gelen ayetle Kabe yönüne doğru
döndüğü mescid.
A
Namazda Kur’an-ı Kerim’den bir miktar okumayı gerekB
tiren, namazın farzlarından biri.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el açık ve birbirlerine bakar şekilde şakakların üzerinden önce sağ, sonra sol öne doğru hareket ettirilir. Sağ el
düz ve açık, başparmak kulağa dokunur. Sağ elin parmakları
açık, kıvrık ve avuç içi aşağıyı gösterecek şekilde öne indirilir.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak uçlarından bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasında, avuç içi kendinize bakacak
şekildedir. Eller aynı anda sağa ve sola sallanır.
KISSA
Allah’ın herkese uygun gördüğü yaşama durumu, nasip,
kader.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KISMET
İ
M
Ders alınması gereken kısa hikaye. Kur’an’da anlatılan
N
geçmiş toplumlarla ilgili ibret ve öğüt veren hikaye.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, işaret
parmağı alnın sol tarafından sağ tarafına doğru çekilir.
Her iki el göğüs hizasında, her iki elin işaret ve orta parmağı
açık ve bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Eller sağ ve sol
yana doğru çekilir.
V
Y
Z
111
A
B
KIYAM
KIYAMET
Namazda ayakta durma.
Allah’ın ezelde takdir ettiği zaman gelince, dünyadaki
bütün canlıların ölmeleri, sonra bütün ölmüşlerin Allah
tarafından diriltilmeleri, mahşer yerinde toplanmaları,
hesaba çekilmeleri.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmakları kulaklara
dokunur. Sol el göğüs hizasında, parmaklar açık düz ve avuç
içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar, sol
elin avuç içine koyulur.
Her iki el açık ve düz, göğüs hizasında, avuç içeri birbirine
bakacak şekilde saat yönünde döndürülür. Her iki el göğüs
hizasında yumruk yapılır ardından sağ el sağa ve sol el sola
doğru açılır.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
KIYAS
KİBİR
KIYAS
Hakkında hüküm bulunmayan bir meselenin hükmünü,
Kendini
Bir şeyi diğer
beğenme,
bir şeyle
başkalarından
ölçmek, karşılaştırmak.
üstün tutma, büyüklenme, gurur.
N Kur’an ve sünnette hükmü bilinen bir meseleye göre açıkO
lamak.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Sağ elin baş ve işaret parmak uçları bitişik olarak çenenin
sağından soluna doğru dokundurulur. Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır.
Açık parmaklar karşıyı gösterecek şekilde ileri-geri hareket
ettirilir.
Sağ
Sağ elelin
başbaş
hizasında,
ve işaretbükük,
parmakparmak
uçları uçları
bitişikhareket
olarak çenenin
ettirilerek
sağından
yukarıya
soluna
doğru
doğru
götürülür.
dokundurulur. Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır.
Açık parmaklar karşıyı gösterecek şekilde hareket ettirilir.
Z
112
KİLİSE
KİN
Hristiyanların ibadet etmek için toplandıkları yer.
Birine karşı duyulan öç alma isteği.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasındadır. Her iki elin işret parmakları
açık öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmakları birbirinin
üzerine konarak artı (+) işareti yapılır. Her iki elin parmakları açık ve bitişiktir. Parmak uçları birbirine değdirildikten
sonra eller aşağıya doğru indirilir.
Sağ el düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde avuç içi
burna dokundurulur. Ardından el yukarıya doğru çıkarılır.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KİRAMEN KÂTİBÎN
KİTAPLARA İNANMAK
İnsanların hayır ve şer, iyi ve kötü bütün yaptıklarını
amel defterlerine kaydedip korumakla görevli melekler.
İ
L
M
Allah tarafından bazı peygamberlere kitaplar indirildiğine ve bu kitapların içeriğinin tümüyle doğru ve gerçek N
olduğuna inanmak.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el omuz hizasında işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı sağ omuza, sol elin
işaret parmağı sol omuza dokunur. Her iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak şekildeyken parmak uçları hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında, baş ve işaret parmağı bitişik, öbür parmakları kapalıdır.
Sağ el, sol elin avuç içinden parmak uçlarına doğru götürülür.
Her iki el göğüs hizasında, parmakları açık, düz ve avuç içleri bitişiktir. Her iki el açılır. Sağ elin parmak uçları açılıp
kapanarak el soldan sağ omuz hizasına getirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı
burna değdikten sonra göğüs hizasındaki sol elin üzerine
dokunur.
113
V
Y
Z
A
KÖLE
KÖTÜ
Savaşlarda esir alınan, zorla kaçırılan, (yada borçları se-
İstenilen ve beğenilen nitelikte olmayan hoşa gitmeyen,
fena.
B bebiyle) özgürlükleri ellerinden alınan veya köle soyundan gelen insanlar.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde omuz hizasından
aşağıya indirilir. Sağ el göğüs hizasında, parmak uçları birbirine değecek ve aşağıya bakacak şekilde öne arkaya hareket ettirilir.
Sağ elin serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalı şekilde
el sağ omuz hizasında, serçe parmak ileri-geri sallanır.
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KUBA MESCİDİ
KUDRET
KIYAS
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) M. 622 yılında Hicret esna-
N sında Medine yakınındaki Kuba köyünde yaptırdığı,
Güç,
Bir şeyi
kuvvet,
diğertâkat,
bir şeyle
iktidar,
ölçmek,
Allah’ın
karşılaştırmak.
ezelî gücü.
Kur’an’da “takva mescidi” olarak anılan İslam tarihinin
O ilk mescidi.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin işaret parmağı açık,
kıvrık, sol elin baş ve işaret parmağının uçları birbirine dokunacak şekilde, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret
parmağı, sol elin üst boşluğuna koyulur. Sağ el düz ve açık,
başparmak kulağa dokunur. Sağ elin parmakları açık, kıvrık
ve avuç içi aşağıyı gösterecek şekilde aşağıya indirilir.
Sağ elin baş
işaret
ve parmağı
işaret parmak
açık, uçları
diğer bitişik
parmakları
olarakkapalıdır.
çenenin
Açık
sağından
işaretsoluna
parmağı
doğru
sol dokundurulur.
kolun pazısındaHer
yarım
iki eldaire
göğüs
çizer.
hiSol
zasında,
yumruk
işaret
havadadır.
parmakları
Heraçık,
iki elöbür
göğüs
parmakları
hizasında,kapalıdır.
yumruk
yapılarak
Açık parmaklar
biraz hareket
karşıyı ettirilir.
gösterecek şekilde hareket ettirilir.
Z
114
KUDÜS
KUL
Yahudiler, Hristiyanlar ve Müslümanlarca kutsal kabul
edilen Mescidi Aksa’nın bulunduğu şehir.
A
Allah’ın emir ve yasaklarını yerine getirmekle sorumlu
B
tuttuğu insanoğlu.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el, omuz hizasında, baş ve işaret parmak uçları bitişik,
öbür parmakları açık şekilde sallanır. Sağ el, göğüs hizasında, parmaklar açık, kıvrık ve avuç içi aşağıyı gösterecek şekilde sol elin üstüne koyulur.
Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından
aşağıya indirilir.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KUL HAKKI
KUMAR
Bir insanın, diğer bir insanın sahip olduğu hakları gasbetmesiyle üzerine aldığı haklar.
İ
Ortaya para koyarak oynanan talih oyunu.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından
aşağıya indirilir. Sağ el, sağ omuz hizasındadır. Sağ el yumruk şeklinde, baş ve serçe parmakları açıktır. Sağ el, omuz
hizasından karın hizasına doğru aşağıya indirilir.
Sol el göğüs hizasında düz ve açık, avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve
başparmakla bitişik öbür parmaklar kapalı (T el) şekilde sol
elin altından öne doğru iki kez hareket ettirilir.
V
Y
Z
115
A
B
KUR’AN MEALİ
KUR’AN-I KERİM
Kur’an-ı Kerim’in bir başka dile çevrilmiş tercümesi.
Yüce Allah tarafından vahiy yolu ile Arapça olarak bölüm bölüm Peygamberimiz Hz. Muhammed’e (s.a.s.) indirilen, nesilden nesile bize kadar tevatüren gelen, mushaflarda yazılı, dört
büyük kutsal kitabın sonuncusu.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir.
Ardından sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin açık parmakları sol elin avuç
içinden kendinize doğru aşağıya döndürülür.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket eder.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KURBAN
KURBAN BAYRAMI
İbadet maksadıyla, belirli şartları taşıyan hayvanı usulü-
Zilhicce ayının 10. günü Müslümanların kutladıkları
bayram.
Sol el karın hizasında yumruk yapılır. Sağ elin parmakları
açık, düz, el boğazın solundan sağına doğru hareket ettirilir,
ardından sol elin üzerine değdirilerek aşağıya indirilir.
Sağ elin parmakları açık, düz, el boğazın solundan sağına
doğru hareket ettirilir. Sağ elin parmakları açık, düz ve dış
kısmı önce ağza, sonra alna götürülür.
N ne uygun olarak kesmek veya bu amaçla kesilen hayvan.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
116
KURBAN BAYRAMI NAMAZI
KURTARMAK
Zilhicce ayının 10. günü Müslümanların cemaatle kıldıkları namaz.
A
Bir canlıyı bir felaketten, tehlikeden veya zor durumdan
B
uzaklaştırmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin parmakları açık ve düz, el boğazın solundan sağına
doğru hareket ettirilir. Sağ elin parmakları açık, düz ve dış
kısmı önce ağza, sonra alna götürülür. Her iki el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
Her iki el karın hizasında avuç içi yukarı bakacak şekilde,
parmaklar açık ve kıvrık, her iki el göğüs hizasına getirilirken yumruk yapılır.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KUTSAL
KUTLAMAK
Mutlu bir olaya sevinildiğini söz, yazı veya armağanla
anlatmak, tebrik etmek.
İ
L
M
Güçlü bir dini saygı uyandıran veya uyandırması gereN
ken, mukaddes.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el iki yandan gelerek ortada birleşir. Eller açılarak
öne doğru götürülür.
Sağ elin parmakları açık ve düz, kalbin üstüne bastırılarak el
hafifçe oynatılır. Sağ elin başparmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ el göğüs hizasında yarım daire çizer.
V
Y
Z
117
A
B
KÜÇÜMSEMEK
KÜFRETMEK
Değer ve önem vermemek, küçük görmek.
Sövme, sövmek için söylenen söz, sövgü.
Sağ el açık ve düz, avuç içi aşağıya bakacak şekilde, el hafifçe
bilekten sallanır.
Sağ elin baş, işaret ve serçe parmağı açık, işaret parmağı
ağza değdirildikten sonra parmak kapatılarak sağ el karın
hizasına indirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
KÜFÜR
KÜLTÜR
Hz. Peygamberi ve onun Allah’tan getirdiği, kesinlikle
Tarihsel ve toplumsal gelişme süreci içerisinde meydana
getirilen bütün maddi ve manevi değerler.
N sabit olan şeyleri yalanlamak, tevatür yoluyla bize ulaşmış bulunan hükümlerden birini ya da bir kaçını inkâr
O etmek.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Sağ el açık olarak kalp hizasında tutulur. Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak
şekilde el yukarıya doğru hareket ettirilir. Baş ve işaret parmak uçları bitişik, öbür parmaklar açık olarak göğüs hizasından sağa doğru hareket ettirilir.
Her iki elin orta parmakları bükük, öbür parmakları açıktır.
Orta parmak uçları şakaklara değdirildikten sonra karşıya
çevrilir.
Z
118
KÜRTAJ
KÜSMEK
Rahmin içini kazıyıp cenini alma işi.
Darılmak, gücenmek.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el karın hizasında, işaret parmakları açık ve kıvrık,
öbür parmakları kapalıdır. El karın hizasından aşağı doğru
indirilir
Her iki elin işaret, orta ve başparmakları açık ve kıvrık, diğer parmaklar kapalıdır. Eller göğüs hizasında avuç içleri
birbirine bakar şekildedir. Ardından sağ el kendine, sol el
karşıya doğru bakacak şekilde döndürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
119
A
B
LÂ İLÂHE İLLALLAH
“Allah’tan başka ilah yoktur.” anlamındaki söz.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir. Sağ
elin parmakları açık ve düz, omuz hizasında, avuç içi yukarıya bakacak şekilde yarım daire çizer. Ardından aşağıya bakacak
şekle getirilir. Her iki el açık, avuç içleri aşağı bakacak şekilde, eller başla birlikte aşağıya yukarıya doğru hareket ettirilir. Sağ
el ağız hizasında açık, düzdür. El ağız hizasından öne ve göğüs hizasına doğru hareket ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
LÜGAT
LÂNET
Dünyada Allah’ın rahmet ve yardımını kesmesi, ahirette
Sözlük.
Her iki el karın hizasında, parmakları açık ve avuç içleri birbirine bakacak şekilde, eller, sol ileriye doğru hareket ettirilir.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrıktır. Öbür parmaklar kapalıdır. Sağ el omuz hizasında iki kez sağa doğru
getirildikten sonra sağ elin işaret ve orta parmakları açılarak
el, kendi etrafında döndürülür.
N ise cezalandırması.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
120
MÂAZALLAH
MABED
Allah korusun, Allah’a sığınırım anlamına gelen dua
sözü.
İbadet edilen yer.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık öbür parmaklar kapalı ve avuç içi karsıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Ardından her iki el göğüs hizasında, sağ el işaret ve başparmağının ortası sol elin işaret parmağına değdirilir.
Her iki el açık, avuç içleri aşağı bakacak şekilde, eller aşağıya ve yukarıya doğru hareket ettirilir. Her iki el karın hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır (C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde
eller, aşağıya doğru indirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MABUD
MAĞFİRET
Kendisine ibadet edilen varlık.
İ
K
L
M
Hata ve günahların Allah tarafından affedilmesi ve baN
ğışlanması.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin bütün parmakları açık,
avuç içi sol ele bakacak şekildedir. Sağ el iki kez aşağıya yukarıya sallanır.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalı ve avuç içleri karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir. Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar birbirine
değecek şekilde tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken
parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir.
V
Y
Z
121
A
B
MAHREM
MAHYA
Yakın akrabadan olduğu için nikâh düşmeyen (kimse).
Ramazan gecelerinde, camilerde iki minare arasına gerilen ipler üzerine kandil veya elektrik ampulleriyle yazılan yazı veya yapılan resim.
Her iki el göğüs hizasındadır. Her iki elin başparmakları
açık diğer barmakları kapalıdır. Her iki elin başparmak uçları birbirine değdirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, diğer
parmakları kapalıdır. İşaret parmağı omuzdan dirseğe kadar
indirilir. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, sağ omuz
hizasından aşağıya indirilir.
Her iki el düz ve parmaklar açık, başparmaklar kulaklara
dokunur. Her iki elin işaret ve serçe parmakları açık, öbür
parmakları kapalı olarak hafifçe aşağıya indirilir. Her iki
elin baş ve işaret parmakları açık ve kıvrık, öbür parmakları
kapalı olarak her iki yana doğru yay çizer.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
MAL
MÂLÂYANÎ
Bir kişinin sahip olduğu taşınır veya taşınmaz varlıkla-
Fayda sağlamayacak olan gereksiz, boş söz ve davranışlar.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin başparmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ el yumruk, sol elin avucunun içinden parmaklara doğru hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasında, düz ve parmakları bitişik, sol elin avuç içi kendinize
bakacak şekilde, sağ el sol elin üzerinde sağa sola hareket
ettirilir.
Sağ elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları
açık olarak göğsün sol kısmına koyulur. Ardından her iki
elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları açık
şekilde göğüs hizasından sağa sola hareket ettirilir.
N rının bütünü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
122
MÂLİKÎ MEZHEBİ
MANEVÎ
İmam Malik bin Enes’in amel yada ibadetlerle ilgili görüşleri etrafında oluşmuş dört büyük mezhepten biri.
A
Görülmeyen, duyularla sezilebilen, soyut, ruhani, insaB
nın iç dünyası.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki kol yanlarda vücuda bitişiktir. Sağ elin iç kısmı, açık
olan sol elin bileğinden parmak uçlarına doğru götürülür.
Sağ elin işaret ve orta parmağı bitişik, öbür parmakları açıktır. Sağ el göğse dokunarak iki kez aşağıya hareket ettirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MARİFETULLAH
MAŞAALLAH
Allah’ın zatı ve sıfatları hakkında şüphe götürmeyecek bir
bilgiye sahip olmak.
L
M
“Allah’ın istediği şey olur” ve “ne güzel, Allah nazardan
saklasın” anlamlarında güzellik, iyilik, başarı karşısında N
takdir ifadesi olarak kullanılan söz.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin parmakları açık, avuç içi kendine bakacak şekilde başparmağın uç kısmı çeneye dokundurulur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ el, sol elin üzerine iki kez vurur.
V
Y
Z
123
A
MAZLUM
MAZMAZA
Zulmedilen, haksızlığa uğrayan, suçsuz yere cezalandı-
Abdest veya gusülde ağza su vererek çalkalamak.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el yumruk, sağ elin avuç
içi, sol elin üzerine bastırılarak kendinize doğru çekilir.
Sağ elin parmakları açık ve kıvrık olarak ağza götürülür.
Ağızla gargara hareketi yapılır.
B rılan.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MEAL
MED
Anlam. Bir dilden başka bir dile çevirmek.
Tecvid ilminde harfin sesini uzatarak okumak.
Her iki el göğüs hizasında, parmakları açık, düz ve avuç
içleri bitişiktir. Her iki el açılır. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin açık
parmakları sol elin avuç içinden kendinize ve aşağıya doğru
indirilir.
Her iki elin işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Her iki el göğüs hizasındayken sağ el sol işaret parmağına dokunup sağa doğru götürülür.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
124
MEDENÎ AYET
MEDİNE
Hz. Muhammed’e (s.a.s.) hicretten sonra Medine ve civarında inen ayetler.
A
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) Mekke’den hicret edip, yaşadıB
ğı ve kabrinin bulunduğu şehir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
işaret parmağı ile sağ kulak iki kere gösterilir. Her iki elin
baş ve işaret parmakları bitişik, sağ el yukarda sol el aşağıda
avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur. Eller sağ taraftan göğüs hizasına getirilir.
Sağ el işaret parmağı ile kulak gösterilir. Her iki el karın
hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar birbirine bakacak
şekilde eller aşağı karın hizasına indirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MEDRESE
MEHDİ
İslam ülkelerinde bilimlerin okutulduğu yer, üniversite.
İ
K
L
M
Kendisinden önce zülüm ve haksızlıkların alıp yürüdüN
ğü, dünyayı adaletle dolduracak kimse.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır.
Parmaklar birbirinin üzerinden geçecek şekilde hareket ettirilir. Her iki el yumruk yapılır. Yumruklar göğüs hizasından karına doğru ters yönde aşağı yukarı hareket ettirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el ). Sağ elin işaret parmağı sağ yanağa dokundurulur.
Her iki el karın hizasında avuç içi yukarı bakacak şekilde,
parmaklar açık ve kıvrık, her iki el göğüs hizasına getirilirken yumruk yapılır.
V
Y
Z
125
A
MEHİR
MEKKE
Erkeğin evlenirken eşine verdiği veya vermeyi taahhüt
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) doğup büyüdüğü şehir.
Her iki elin başparmaklarının uçları birbirine değdirilir. Sağ
elin işaret ve orta parmağı açık ve bitişik, öbür parmakları
kapalıdır. Açık olan parmaklar çeneye dokundurulur. Sağ
elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin
işaret parmağı sağ göğüs hizasından öne doğru götürülür.
Her iki el karın hizasındadır. Sol işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmaklar kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin açık
parmak uçlarına konur. Eller yukarı doğru çekilir. Her iki el
karın hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür
parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde eller aşağı karın hizasına indirilir.
B ettiği para veya mal.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
MEKKÎ ÂYET
MEKRUH
Hz. Muhammed’e (s.a.s.) hicretten önce Mekke ve civa-
İslam dininde dini bakımdan yasaklanmadığı hâlde yapılmaması istenen davranış.
Her iki el karın hizasındadır. Sol işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmaklar kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin açık
parmak uçlarına konur. Eller yukarı doğru çekilir. Her iki
elin işaret ve başparmakları bitişik, sağ el yukarda sol el aşağıda avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur. Eller sağ
tarafta göğüs hizasına getirilir
Sağ işaret parmağı açık, diğer parmakları kapalıdır. İşaret
parmağı ile yüz daire çizerek gösterilir. Ardından serçe parmağı açık, diğer parmaklar kapalı olarak göğüs hizasına
indirilir.
N rında inen ayetler.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
126
MELEKLERE İNANMAK
MELEK
Nurdan yaratılmış, yemeyen, içmeyen, erkeklik ve dişiliği
olmayan, uyumayan, gençliği ve ihtiyarlığı bulunmayan
ve günah işlemeyen, gözle görülmeyen ruhanî ve nuranî
varlıklar.
A
Herhangi bir şüphe olmaksızın, meleklerin kesin olarak
B
var olduklarına inanmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri
kendinize bakacak şekilde, eller resimdeki gibi tutulur ve
parmaklar ileri-geri hareket ettirilir.
Her iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri
kendinize bakacak şekilde eller resimdeki gibi tutulur ve
parmaklar ileri-geri hareket ettirilir. Sağ el sağ omuz hizasında, parmak uçları birbirine değecek şekilde, el açılıp kapatılır. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı burna değdikten sonra göğüs hizasındaki
sol elin üzerine dokunur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MEMNUN OLMAK
MENFAAT
Herhangi bir olaydan veya durumdan ötürü sevinç duymak, mutlu olmak.
Çıkar, fayda, yarar.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el karnın iki yanındayken orta parmakları vücuda
dokundurulur. Her iki el göğüs hizasında, avuç içleri yukarıya bakacak şekilde, parmakları kıvrık olarak aşağıya doğru
indirilirken ellerin parmak uçları birleştirilir.
Sağ elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları
açık şekilde göğsün sol kısmına koyulur.
V
Y
Z
127
A
B
MENİ
MERHAMET
Çıkması hâlinde gusül gerektiren madde, sperm.
Acımak, esirgemek, affetmek bağışlamak.
Sağ el göğüs hizasında, baş ve orta parmak birbirine değer,
öbür parmaklar açıktır. Baş ve orta parmaklar ile fiske atılır.
Sağ el kalp hizasında, parmaklar açıktır. Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine dokundurulur. Her iki elin parmakları
açık ve kıvrık, eller yüz hizasından öne doğru hareket ettirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
MESAJ
N
Yazı veya sözle anlatılması amaçlanan duygu, düşünce.
Genellikle minaresiz, küçük cami.
Her iki elin işaret ve orta parmakları açık (V el), öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar göğüs hizasında kendine
doğru iki kez hareket ettirilir.
Sağ el düz ve açık, başparmak sağ kulağa dokunur. Ardından sağ elin parmakları açık ve kıvrık olarak avuç içi aşağı
bakacak şekilde öne indirilir.
MESCİD
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
128
MESCİD-İ NEBEVÎ
MESH
Peygamber mescidi. Hz. Muhammed’in (s.a.s.) Mekke’den Medine’ye hicret ettiğinde devesinin çöktüğü arsayı satın alıp buraya yaptırdığı mescid.
A
Abdestte elin ıslaklığıyla bir uzuv, mest veya sargı üzerinde gezdirilmesi; teyemmümde, toprağa vurulan ellerle B
kolların ve yüzün ovulması.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan
aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ el düz ve açık, başparmak
kulağa dokunur. Sağ elin parmakları açık, kıvrık ve avuç içi
aşağıyı gösterecek şekilde öne indirilir.
Sağ elin parmakları düz, avuç içi başın üst kısmına koyulup,
öne doğru çekilir.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MEST
MEŞAKKAT
Ayağın, yıkanması farz olan yerini örten, üzerine mesh
edilebilen ayakkabı içine giyilebilen hafif ve yumuşak
ayakkabı türü.
İ
Güçlük, sıkıntı, eziyetli ve zahmetli iş.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el karın hizasında, avuç içi aşağıya bakacak şekilde tutulur. Sağ elin işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalı (T el), sol elin baş ve
işaret parmağının ortasından dirseğe doğru çekilir. Ardından sağ elin iç kısmı açık olan sol elin üzerinden dirseğe
doğru çekilir.
Her iki el göğüs hizasında yumruk yapılır. Sağ elin işaret
parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür
parmakları kapalıdır (T el). Her iki el öne doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
129
A
B
MEŞRU
METAF
Yasaya ve dine uygun olan.
Mescid-i Haram içerisinde tavaf etmek için ayrılan yer.
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Her iki el, göğüs hizasında parmakları büküktür. Sağ el burna değdirildikten sonra her iki
elin parmakları çene hizasında birleştirilir.
Her iki el karın hizasındadır. Sol işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmaklar kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin açık
parmak uçlarına konur. Eller yukarı doğru çekilir. Sağ elin
işaret ve orta parmağı sol eli etrafında daire çizer.Ardından
her iki elin işaret parmağı karnın önünde daire çizer.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
MEVLÂ
MEVLEVİLİK
Kâinatta var olan her şeyi yaratan, koruyan, tek ve yüce
Mevlâna Celâlettin Rumi’nin görüşlerine dayanan tarikat.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklar
kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarı işaret edilir.
Her iki el açık, avuç içleri yukarıya bakar şekildedir. Her iki
el vücutla birlikte hafif sola döner. Her iki elin parmak uçları
açık ve kıvrıktır. Göğüs hizasında eller birbirine değdirilir.
N varlık, Rab, Allah.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
130
MEVLİD
MEVT
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) doğumunu, hayatını anlatan
edebi eser.
Ölüm.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında, avuç içi kendinize bakacak şekilde, eller aynı anda sağa ve sola götürülür.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekle çevrilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MEZARLIK
MEZHEP
Mezarların bulunduğu yer, kabristan.
L
M
Bir dinin görüş, yorum ve anlayış ayrılıkları sebebiyle ortaya çıkan metot ve düşünce sistemi bulunan kollarından N
her biri.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el bükük, sağ el arkada, sol el önde aşağı doğru indirilir. Her iki el karın hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar
birbirine bakacak şekildeyken eller aşağı doğru indirilir.
Sağ elin iç kısmı, açık olan sol el üzerinde bilekten parmak
uçlarına doğru götürülür.
V
Y
Z
131
A
MEZİ
MİHRAP
Dokunma, düşünme veya bakma gibi sebeplerle erkekle-
Cami, mescid vb. yerlerde Kıbleyi gösteren, duvarda bulunan ve imama ayrılmış olan oyuk veya girintili yer.
B rin tenasül uzvundan gelen, çıkması hâlinde gusül gerektirmeyen saydam sıvı.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sol elin işaret parmağı açık, öbür parmaklar kapalı, göğüs
hizasında tutulur. Sağ elin işaret ve başparmakları açık,
parmak uçları bitişik, öbür parmaklar kapalıdır. Sağ el, sol
işaret parmağın üzerinden parmak ucuna doğru götürülür.
Ardından sağ elin işaret ve başparmak uçları birbirine sürülür.
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde başın üzerinde döndürülür. Her iki el yüz hizasında parmakları açık
ve bükük, parmak uçları birbirine değecek şekilde eller öne
doğru karın hizasına doğru kavis çizer.
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
MİKAİL
MÎKÂT
Dört büyük melekten tabiat olaylarını düzenlemekle gö-
Harem bölgesine dışarıdan gelenlerin, ihrama girmesi
gereken yerler.
Her iki elin avuç içleri aşağıya bakacak şekilde, parmakları
kıvrık, eller aşağı doğru kademeli olarak indirilir. Her iki
elin parmakları düz ve açıktır. Avuç içleri birbirine bakar.
Eller sağa sola sallanır. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalı (C el), sol kolun omuz altından sağa
doğru çekilir. Her iki elin başparmakları bitişik, avuç içleri
kendinize bakacak şekilde parmak uçları hareket ettirilir.
Her iki el açık. Sağ el sol omzun üstüne, sol el karnın sağ
kısmına koyulur. Sağ elin parmakları açık, kıvrık ve avuç içi
aşağıyı gösterecek şekilde öne indirilir. Her iki elin baş ve
işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı (C el) şekilde el
göğüs hizasından karın hizasına indirilir.
N revli olan.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
132
MİNA
MİNARE
Müzdelife ile Mekke arasında, Harem sınırları içerisinde
büyük, orta ve küçük şeytanların (cemerat) bulunduğu,
şeytan taşlamanın yapıldığı ve kurbanın kesildiği bölge.
A
Camilerde müezzinin ezan okuduğu, salâ verdiği yükB
sekçe yer.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el omuz hizasında açık ve düzdür. Sağ ve sol elin
parmak uçları birbirine değecek şekilde eğik tutulur. Sağ ve
sol taraftan eller aşağıya indirilir.
Sol el açık, avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ elin baş
ve işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, sağ elin dirseği sol elin üzerine koyulur.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MİNBER
Mİ’RAC
Camilerde hutbe okunan merdivenli, yüksekçe yer.
L
M
İsra olayından sonra gerçekleşen, Hz. Muhammed’in
N
(s.a.s.) semaya yükselmesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el göğüs hizasında düz ve avuç içi aşağıya bakar şekilde
tutulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları
kapalı (V el) olarak; sol elin altından yukarıya doğru götürülür. Ardından sağ elin işaret parmağı ile sol el gösterilir.
Sol el göğüs hizasında düz ve avuç içi aşağıya bakar şekilde
tutulur. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı
olarak sol elin altından yukarıya doğru götürülür.
V
Y
Z
133
A
B
MİRAS
MİSVAK
Birine, ölen bir yakınından kalan mal mülk, para.
Genellikle erak ağacının dal ve köklerinden yapılan ve diş
fırçalanmasında kullanılan çubuk.
Her iki elin işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır. Eller göğüs hizasında ileri doğru tersine çevrilir.
Her iki el göğüs hizasında, parmakları açık ve düzdür. Sol
elin düz avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin serçe
parmağı, sol elin avuç içine önce yatay, sonra dikey şekilde
koyulur.
Sağ el ağız hizasındadır. Sağ el yumruk şeklinde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalıdır (T el). El ağzın önünde aşağıya yukarıya
hareket ettirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MUCİZE
MİZAN
Mahşerde amellerin tartılacağı ölçü.
Peygamberlerin kendilerine inanmayan insanlara peygamberliklerini ispat etmek amacıyla Allah’ın iznine bağlı olarak gösterdikleri olağanüstü olaylar.
Her iki el göğüs hizasında, düz, avuç içleri yukarıya bakacak
şekildedir. Eller ters yönde aşağıya yukarıya hareket ettirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Avuç içi karşıya bakacak şekildedir. Sağ el göğüs hizasında daire çizerek baş hizasına çıkarılır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
134
MUHACİR
MUHARREM AYI
Hz. Muhammed’e (s.a.s.) uyarak Mekke’den Medine’ye
göç eden Müslüman.
A
Geçmişte içerisinde birçok önemli olayın meydana gelB
diği, ilk günü Hicri yılbaşı olan Hicri ayların ilki.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin işaret parmağı açık
ve kıvrık, sol elin baş ve işaret parmak uçları birbirine dokunacak şekilde, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret
parmağı, sol elin üst boşluğuna koyulur. Sağ elin parmakları
yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
Her iki el yumruk şeklinde ve birbirinin üzerinde, birlikte
kendi etrafında döndürülür. Sağ elin baş ve işaret parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MUKTEDİR
MURDAR
Gücü her şeye yeten, her şeyi dilediği duruma getiren,
kuvvet sahibi anlamına gelen Allah’ın sıfatlarından.
İ
K
L
M
Kendiliğinden ölmüş veya kasten besmelesiz kesilmiş
olan hayvan, leş ve domuz eti gibi yenmeleri kesin olarak N
yasaklanan, haram kılınan şeyler.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret parmağı ile sol pazu gösterilir ve ardında sağ
elin parmak uçları göğsün üstüne konur.
Sağ elin işaret parmağı, sol omzun üst kısmına değecek şekildedir. İşaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmağı omuzdan dirseğe kadar indirilir. Sağ el
düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde boğazın solundan
sağına doğru çekilir.
V
Y
Z
135
A
B
MUSA (a.s.)
MUSAFAHA
İsrailoğullarına gönderilen peygamber.
Karşılaşan iki insanın, selamlaştıktan sonra tokalaşması.
Sağ el, sağ omuz hizasında yumruk yapılır ve karın hizasına
indirilir. Sağ el sol göğüs hizasında, parmakları açık, düz ve
avuç içi kendinize bakacak şekilde, el göğüs üzerine koyulur. Sağ elin parmak uçları başın sağ kısmına değdirilir. Sağ
el açık olarak sağa doğru hareket ettirilir.
Her iki el karnın önünde tokalaşma hareketi yapar.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MUSALLA TAŞI
MUSEVÎ
Camilerde ve mezarlık yakınında cenaze namazı kılınan,
Hz. Musa’nın peygamber olarak gönderildiği dine inanan
kişiler, Yahudi.
Her iki el göğüs hizasında ve yumruktur. Sağ yumruk ile sol
yumruk üzerine birkaç kez vurulur. Her iki el göğüs hizasında, düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde, eller yanlara
doğru açılır ve avuç içleri birbirine bakacak şekilde aşağıya indirilir. Her iki el göğüs hizasında, parmakları açık ve
düzdür. Sol el düz, avuç içi aşağıya bakacak şekilde, sağ elin
serçe parmağı, sol elin üzerine gelecek şekilde koyulur.
Sağ elin avuç içi başın üst kısmına bakacak şekilde koyulur.
Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından
aşağıya indirilir.
N cenazenin üzerine konulduğu taş.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
136
MUSKA
MUTAASSIP
Halk arasında hastalığa ve nazara karşı korunmak amacıyla bir kağıda yazılan dua ve sözler.
A
Bir düşünceye, bir inanışa aşırı ölçüde bağlanıp ondan
B
başka bir düşünce ve inanışı kabul etmeyen, bağnaz.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında, sol elin işaret ve orta parmakları açık, parmak uçları sağ elin işaret parmağının üzerine
koyulur.
Her iki el açık ve birbirlerine bakar şekilde şakakların üzerinden öne doğru hareket ettirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MUTTAKİ
MÜBAH
İman edip emir ve yasaklarına uyarak, Allah’a karşı gelmekten sakınan, dünya veya âhirette insana zarar verecek, ilâhî azaba sebep olabilecek inanç söz, fiil ve davranışlardan ve her türlü günahtan sakınan kişi.
L
M
Dinî bakımdan yapılmasında sakınca olmayan, yapılN
ması günah veya sevap olmayan işler.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları açık, avuç içleri birbirine bakacak şekilde eller göğüs
hizasında tutulur ve sağ el öne doğru götürülür. Sağ elin
parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya
indirilir.
Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde tutulur ve parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir.
V
Y
Z
137
A
MÜBAREK
MÜBİN
İlâhi hayrın içinde bulunduğu bereketli, feyizli, kutlu,
Apaçık olan, gerçeği beyan eden, açıklayan.
Her iki el karın hizasında, avuç içleri birbirine bakacak şekildedir. Sağ el ile sol elin içine iki kez vurulur.
Her iki elin parmakları açıktır. Eller ağız hizasında parmak
uçları birbirine değecek şekilde iken eller karşıyı gösterecek
şekilde açılır.
B hayırlı şey.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MÜÇTEHİT
MÜEKKET SÜNNET
Ayet ve hadislerden hüküm çıkaran âlim.
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) devamlı yaptığı sünnetler.
Sağ el açıkken parmak uçları birleştirilerek başın sağ kısmına koyulur. Sağ el ağız hizasında, işaret ve orta parmağı açık,
öbür parmakları kapalı (V el), sol el düz ve avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ elin açık parmakları ağızdan, sol
elin avuç içine koyulur.
Her iki el sol göğüs hizasında, sol elin avuç içi yukarıya bakacak şekilde açıktır. Sağ el sol elin üzerinden parmak uçlarına doğru hareket ettirilir. Sağ el göğüs hizasında, parmakları kıvrık, avuç içi karşıya bakacak şekildedir. El geri
çekilirken parmaklar kıvrılır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
138
MÜFESSİR
MÜEZZİN
Ezan okuyan kimse.
Kur’an’ı tefsir eden, açılayan âlim.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el açık, düz ve avuç içi sağ kulağı içine alacak şekilde
tutulur. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin açık parmakları sol elin avuç içinden kendinize ve aşağıya indirilir. Sağ el açık, parmak uçları kıvrık
olarak sol elin altından aşağıya çekilir. Sağ el açık, parmak
uçları birleştirilerek başın sağ kısmına koyulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MÜFTÜ
MÜFLİS
Ağır borç yükü altında kalıp borçlarını ödeyemez hâle
gelen kişi.
İ
K
L
M
İl ve ilçelerde Müslümanların din işlerini yürütmekle göN
revli olan din görevlilerinin başkanı.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el açık
ve düz, sağ elin işaret parmağı başın sağ kısmına koyulur.
Ardından sağ el, sol elin üzerinden öne doğru indirilir. Sağ
elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekildedir. El, başın
üzerinde daire çizer. Sağ el göğüs hizasında, yumruk şeklinde, başparmak açık ve yukarıyı gösterecek şekilde, el yukarıya doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
139
A
B
MÜKELLEF
MÜ’MİN
Dinî ve hukukî sorumluluk taşımaya elverişli kişi.
İnanan, inançlı, imanlı.
Her iki el göğüs hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları
açık, öbür parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde baş hizasından göğüs hizasına indirilir.
Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarıya doğru hareket ettirilir.
Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından
aşağıya indirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
MÜNÂFIK
N
Dinî kurallara inanmadığı hâlde inanmış gibi görünen.
Kabirde insanları sorgulayacak olan melekler.
Sağ el, parmakları açık ve düz olarak önce burnun önünden
sola, sonra sağa ve tekrar sola geçirilir.
Sağ el arkada, sol el önde, her iki el bükük şekilde, aşağı doğru indirilir. Her iki elin işaret parmakları açık, öbürleri kapalıdır. Göğüs hizasında “?” çizer. Her iki elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak şekilde
tutulur ve parmakları ileri geri hareket ettirilir.
MÜNKER VE NEKİR
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
140
MÜRTED
MÜSLÜMAN
Müslümanlığı bırakıp başka bir dine geçmiş olan (kimse).
İslam dininden olan kimse.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik ve kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Parmaklar açık, düz ve parmak uçları karşıya bakacak şekildedir. Sağ el sol elin üzerinden öne doğru hareket ettirilirken
sağa doğru döndürülür.
Sağ el yumruk şeklinde, baş ve işaret parmağı bir şey tutar
gibi yanağa bastırılır.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
MÜSTEHAB
MÜSRİF
Gereksiz yere para, zaman, emek harcayan, israf eden
kişi.
İ
L
M
Hz. Peygamberin bazen yapıp, bazen terk ettikleri, âlimlerin tavsiye ettikleri, dinen emredilmediği hâlde yapıldı- N
ğında sevap kazandıran fiil ve davranış.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el karın hizasında, parmakları açık ve avuç içleri birbirine bakacak şekilde, eller sol ileriye doğru iki kez hareket
ettirilir. Sağ elin parmakları yatay şekilde (C el), omuz hizasından aşağıya indirilir.
Sağ elin işaret, baş ve orta parmakları açık, diğerleri kapalı,
sağ el burundan aşağıya inerken parmaklar bitişir. Her iki el
göğüs hizasında, yumruk şeklinde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalı
(T el), eller göğüs hizasında yukarıya aşağıya daire çizer.
V
Y
Z
141
A
MÜŞRİK
MÜZDELİFE
Allah’ın, ilâh, rab, ma’bûd oluşunda, sıfat ve fiillerinde eşi
Arafat vakfesinden sonra gelinen, büyük, orta ve küçük
şeytana atılacak taşların toplandığı, Mekke’de Arafat ile
Mina arasında Harem sınırları içinde bulunan bir bölge.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir. Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin
işaret parmağının üzerinde sağa sola hareket ettirilir. Sağ
elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
Sağ elin baş ve işaret parmağının uçları birbirine değecek
şekilde “birşey ” alınıp sol elin avuç içine koyuluyor gibi yapılır. Bu işaret üç kez tekrarlanır.
B ve ortağı bulunduğunu kabul eden kimse.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
142
NAFİLE
NAFAKA
1.Kişinin bakmakla yükümlü olduğu şahısların, normal bir
hayat sürdürebilmeleri için temin etmekle sorumlu tutulduğu,
ihtiyaç duyulan şeylerin tümü. 2.Boşandıktan sonra kocanın,
eş ve çocuklarının geçimi için ödemekle yükümlü olduğu mahkeme kararıyla bağlanan aylık.
A
Farz ve vacip olmayan, yapıldığında mükafat verilen, faB
kat terk edildiğinde ceza gerektirmeyen davranışlar.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin başparmakları açık, öbür parmakları kapalı şekildedir. Elin parmak uçları birbirine değdirildikten sonra sağa ve sola doğru açılır. Sağ el yumruk şeklinde, işaret
parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür
parmakları kapalıdır (T el). Sağ el göğüs hizasında bilekten
sallanır.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır (C el). El göğsün sağından aşağı doğru indirilir.
Sağ el düz ve parmakları açık, başparmak kulağa dokunur.
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, el ağzın sol
tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el hafif yumruk şeklindedir. Sağ elin
parmak uçları bitiştirilerek sol elin içine koyulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
NAMAHREM
Evlenilmesi haram olmayan, nikah düşen (kimse).
NAMAZ
İ
K
L
M
İslam’ın beş temel esasından biri olup, belli eylemler ve
rükünleri bulunan farz, vacip ve nafile gibi çeşitleri bulu- N
nan özel bir ibadet.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin başparmakları açık, öbür parmakları kapalı şekildedir. Elin parmak uçları birbirine değdirilir. Sağ el, sol
elin üzerine koyulur ve sol kolun üstünden omza doğru çekilir. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
Her iki el düz ve parmakları açık, eller karşıya bakacak şekilde kulaklara dokunur.
V
Y
Z
143
A
NAMUS
NANKÖR
Bir toplum içinde ahlak kurallarına ve toplumsal değer-
Yapılan iyiliğin değerini bilmeyen kişi.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbürleri kapalı ve ağzın sağ yanına dokunur. Sağ el göğüs hizasında ve yumruk şeklinde
işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik,
öbür parmakları kapalıdır (T el). (T el) öne doğru hareket
ettirilir.
Sol el açık ve düz, avuç içi aşağıya bakacak şekilde karın hizasında durur. Sağ el yumruk yapılır ve sol avuç içine değdirildikten sonra sağ dirsek yukarıya kaldırılır.
B lere bağlılık, iffet.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
NASİHAT
NASİP
Bir şeyin yapılıp yapılmaması konusunda verilen uyarı,
Birinin payına düşen, elde edebildiği, sahip olabildiği,
Allah’ın kısmet ettiği şey.
Sağ elin açık avuç içi yukarıya bakacak şekilde ağız önünde
döndürülür. Her iki elin işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmakları önce sağı sonra solu
gösterir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı şekilde
işaret parmağı alnın sol tarafından sağ tarafına doğru çekilir.
N öğüt.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
144
NAZAR
NEBÎ
Belli kimselerde bulunduğuna inanılan, kıskançlık veya
hayranlıkla bakıldığında insanlara, eve, mala mülke hatta cansız nesnelere kötülük verdiğine inanılan uğursuzluk
Kendisine kitap indirilmemiş peygamber.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
parmak gözün alt kısmına dokunur. Ardından sağ elin baş,
işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el
omuz hizasında daire çizer.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
NEFRET
NECASET
Leş, kan, domuz eti, sarhoş edici içkiler, insan idrar ve
dışkısı, kusmuk, eti yenmeyen hayvanların eti, idrarı ve
dışkısı gibi necis olan hakiki ve maddi pislik, kirlilik.
İ
L
M
Bir kimsenin kötülüğünü, mutsuzluğunu istemeye yöneN
lik duygu.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. El
sağ omuz hizasındayken karın hizasına öne doğru indirilir.
Her iki elin parmakları açık ve düzdür. Eller ağız hizasından
avuç içleri yukarıyı gösterecek şekilde öne doğru indirilir.
V
Y
Z
145
A
NEFS
NEHİY
Hem insanın maddi varlığını hem de insanda var olup
B gözle görülmeyen, iyi ve kötüyü arzu eden manevi varlığı
Bir işin yapılmasını yasak etme, engelleme, menetme.
ifade eder.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
Sağ elin işaret parmağı çene altından boğaza doğru indirilir. Sağ el sol göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık,
öbürleri kapalı, el kalbin üzerine koyulur.
Her iki elin parmakları açık ve düzdür. Eller ağız hizasından
avuç içleri yukarıyı gösterecek şekilde öne doğru indirilir.
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
NESEP
NİFAS
Bir atadan gelen kimselerin bulunduğu topluluk, soy.
Loğusalık hâli, doğum yapan kadının rahminden gelen
kan.
Her iki el göğüs hizasındadır. Eller düz ve parmakları bitişiktir. Sağ el sol elin üzerinde aşağıya doğru indirilir. Her iki
el göğüs hizasında, işaret parmakları, birbirinin etrafında
daire çizer.
Her iki el açık, düz, karın hizasından dik biçimde aşağı doğru hareket ettirilir. Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, sağ göğüs hizasından öne doğru yay çizerek götürülür.
Sağ el yumruk şeklinde burnun üzerine koyulur.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
146
NİKÂH
NİMET
Bir erkekle bir kadının evlilik birliği kurmasını sağlayacak yasal işlem.
1. İyilik, lütuf, ihsan. 2. Yaşamak için gerekli her şey.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasındadır. Her iki elin başparmağı açık,
diğer parmakları kapalıdır. Her iki elin başparmak uçları
birbirine değdirilir. Sağ el, yumruk biçimindedir, sol elin
avuç içine iki kez vurulur.
Her iki elin parmakları açık, kıvrık, parmak uçları burun
hizasından eller öne doğru indirilir.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
NİSAP
NİYET
Mal ile yapılan ibadetler için konulan bir zenginlik ölçüsü.
İ
Bir şeyi yapmayı önceden isteyip düşünme, maksat.
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı,
el sağ yanaktan aşağı doğru indirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. İşaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır.
Her iki elin işaret parmakları birbirine iki kez dokundurulur.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
elin işaret parmağı başın sağ kısmında daire çizer. Ardından
sağ elin işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları kapalı (V el), sol el düz ve avuç içi yukarıya bakacak şekildedir.
Sağ elin açık parmakları, sol elin avuç içine koyulur.
V
Y
Z
147
A
NUR
NÜBÜVVET
Peygamberlik, nebîlik.
1.Aydınlık, ışık, parıltı. 2. İlahi bir güç tarafından gönde-
B rildiğine inanılan parlaklık.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ el göğüs hizasında hafifçe yumruk yapılır, parmaklar
açılarak el bilekten dışa döndürülür.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın
boşluğuna dokunur. Her iki el göğüs hizasında, yumruk
şeklinde işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla
bitişik öbür parmaklar kapalı (T el), eller göğüs hizasında
daire çizer.
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
148
OTUZ İKİ FARZ
ORUÇ
İslam’ın beş şartından, imsak vaktinden iftar vaktine kadar yemek, içmek ve cinsî münasebetten uzak durmak.
A
Farzların kolayca öğrenilmesi ve zihinlerde kalması amaB
cıyla yapılmış olan gruplandırma.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde ağız kapalı, el
ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir.
Sağ el göğüs hizasındadır. Sağ elin baş, işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. El öne doğru hareket ettirilir üç işareti yapılır. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak
şekilde iki işareti yapılır. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı ağzın önünden
öne doğru hareket eder.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ÖDÜNÇ
ÖĞLE NAMAZI
İleride geri verilmek veya alınmak şartıyla alınan veya
verilen (şey).
Öğle vaktinde kılınan farz namaz.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalı, açık
parmak çeneden aşağıya hafifçe indirilir.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). İşaret parmağı çene üzerine değdirilir. Her iki
el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
V
Y
Z
149
A
B
ÖKSÜZ
ÖLMEK
Anası ölmüş olan (çocuk).
Hayatı sona ermek, can vermek.
Sağ elin parmakları açık, kıvrık, parmak uçları önce sağ göğüs üzerine, sonra sol göğüs üzerine koyulur. Sağ elin işaret
parmağı ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır
(V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak
şekle çevrilir. Sağ elin parmakları açık, düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde el iki kez bele dokunur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekle çevrilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ÖMÜR BOYU
ÖMÜR
Doğumla ölüm arasında yaşanan süre, hayat, yaşam.
Yaşandığı sürece, ömür boyunca, yaşam boyu.
Sağ elin parmakları açık ve kıvrıktır. El, parmak uçları çeneye değdirilerek aşağıya sol elin avuç içine indirilir.
Sağ elin parmakları açık ve kıvrıktır. El, parmak uçları çeneye değdirilerek aşağıya sol elin avuç içine indirilir. Her iki el
sol göğüs hizasında, sol elin avuç içi yukarıya bakacak şekilde açıktır. Sağ el sol elin üzerinden parmak uçlarına doğru
hareket ettirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
150
ÖRF
ÖZGÜR
Yasalarla belirlenmeyen, halkın kendiliğinden uyduğu
gelenek.
A
Herhangi bir kısıtlamaya, zorlamaya, şarta bağlı olmaB
yan, serbest, hür.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar burnun üstüne koyulur. Her iki el göğüs
hizasında, işaret parmakları birbirinin etrafında döndürülür.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır (C el). El yüz hizasından aşağı doğru indirilir. Her
iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmakları açık, öbür
parmakları kapalıdır. Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde tutulur ve parmak uçları karşıya bakacak şekle getirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
ÖZÜR (İBADETTE)
M
Dinmeyen burun kanaması, yaradan kan sızması, idrar tutamama, devamlı kusma, hayız ve nifas dışındaki
kadınların akıntısı gibi bedenî rahatsızlıkların en az bir
namaz vakti süresince devam etmesi.
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve başparmağı (C el) şeklinde öbür üç parmak
açık olarak el, boğaza götürülür. Vücut boyundan sağa sola
sallanır.
V
Y
Z
151
A
B
PAPA
PEYGAMBER
Hristiyanlıkta, Katolik mezhebinin dini lideri.
İnsanlara Allah’ın varlığını tanıtmak, Allah’ın emir ve yasaklarını öğretmek için Allah tarafından gönderilen elçi.
Her iki el göğüs hizasındadır. Her iki elin işaret parmakları
açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmakları birbirinin
üzerine konarak artı (+) işareti yapılır. Sağ elin avuç içi başın
üst kısmına bakacak şekilde koyulur
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
PEYGAMBERLERE İNANMAK
PEYGAMBERLERİN HAYATI
Allah’ın insanları doğru yola iletmek, emir ve yasaklarını
N onlara duyurmak için peygamberler gönderdiğine inanO
Peygamberlerin hayat hikayeleri.
mak.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ el, sağ omuz hizasında, parmak uçları
birbirine değecek şekilde, el açılır kapatılır. Açma kapatma
hareketi iki kez tekrarlanır. İşaret parmağı burna değdirildikten sonra göğüs hizasındaki sol elin üzerine dokundurulur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ el, sağ omuz hizasında, parmak uçları
birbirine değecek şekilde, el açılır kapatılır. Sağ el omuz hizasında, avuç içi karşıya bakacak şekilde açık, düz kıvrıktır;
sol el göğüs hizasında sabittir. Sağ el, sol ele kademeli dokunarak yukarı doğru çıkar.
152
PİŞMAN
PUT
Yaptığı bir işin veya davranışın olumsuz sonucunu görerek üzülen, kişi.
A
Bazı ilkel toplumlarda doğaüstü güç ve etkisi olduğuna
B
inanılan kendisine tapılan canlı veya cansız nesne.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el yumruk yapılarak başın sağ kısmına iki kez vurulur.
Her iki el göğüs hizasında yumruktur. Sağ yumrukla, sol
yumruk üzerine birkaç kez vurulur. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin avuç içi aşağıya bakacak şekilde parmak
uçları bükük. Sağ elin bütün parmakları açık, avuç içi sol
ele bakacak şekilde. Sağ el iki kez aşağıya yukarıya hareket
ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
153
A
B
RAB
RABITA
Allah. İlâh.
1.Bağ, ilgi. 2. Tarikatlarda müridin şeyhi aracılığıyla kalbini Allah’a bağlaması.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir.
Her iki elin işaret ve başparmakları birbirine değecek ve iki
el birbirinin içinden geçecek şekilde tutulur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
RAHÎM
RAHMAN
Sadece iman edip sâlih amel işleyenlere merhamet eden,
Yarattığı bütün varlıklara merhamet eden anlamında Allah’ın güzel isimlerinin ikincisi.
Sağ el kalp hizasında, parmakları açıktır. Sağ açık elin orta
parmağı kalbin üzerine iki kez dokunulur.
Her iki elin parmakları açık ve kıvrık, eller yüz hizasından
öne doğru hareket ettirilir.
N nimetlerini veren anlamında Allah’ın isimlerinden biri.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
154
RAMAZAN BAYRAMI
RAMAZAN AYI
Üç ayların sonuncusu, tamamında oruç tutulan ay.
A
İslam âleminde, oruç tutma ayı olan Ramazan’ın ardınB
dan üç gün boyunca kutlanan dini bir bayram.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, ağız kapalı,
el ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir.
Sağ elin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru
götürülür.
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, ağız kapalı, el
ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir. Sağ
elin parmakları açık ve düz olarak elin dış kısmı önce ağza,
daha sonra alna götürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
RAMAZAN BAYRAMI NAMAZI
RASÛLULLAH
Ramazan bayramının birinci günü sabah namazından
sonra cemaatle kılınan iki rekatlık namaz.
İ
K
L
M
Allah tarafından yeni bir kitap ve yeni bir şeriat ile bir
N
topluma veya bütün insanlığa gönderilen elçi..
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, ağız kapalı, el
ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir. Sağ
elin parmakları açık ve düz olarak elin dış kısmı önce ağza,
daha sonra alna götürülür. Her iki el düz ve parmakları açık,
eller karşıya bakacak şekilde kulaklara dokunur.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir.
Baş ve işaret parmakları bitişik, sağ el yukarda, sol el aşağıda,
avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur. Eller sağ tarafta,
göğüs hizasına getirilir, sonra öne doğru götürülür.
V
Y
Z
155
A
RAVZA-İ MUTAHHARA
RAZI
Medine’de Mescidi Nebevi’de Hz. Muhammed’in (s.a.s.)
B kabri ile minberi arasındaki bölüm.
Kabul eden, rıza gösteren.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalı- Her iki el karnın iki yanındayken orta parmakları vücuda
dır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hidokunur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları zasından aşağıya indirilir.
kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı doğru iki kez
indirilir. Her iki el bükük, sağ el arkada, sol el önde aşağı doğru
indirilir. Her iki el karın hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar
birbirine bakacak şekilde eller aşağı karın hizasına indirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
REGAİP KANDİLİ
RECM
Zina eden evli erkek ve kadınlara uygulanan bir ceza.
Allah’ın müminlere rahmet ve bağışlamasını bolca verdiği Recep ayının ilk cuma gecesi.
Sol el, sağ dirseği tutar. Sağ elin baş ve işaret parmağı bitişik, öbür parmakları kapalı, taş atma hareketi yapılır. Sol
elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır
(V el). Sol elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak
şekle çevrilir.
Sağ elin baş, işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır, bu üç işaretidir. Sağ elin baş ve işaret parmakları
açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür. Her iki el göğüs hizasında parmaklar bitişik ve büküktür. Sağ elin parmak uçları, sol
elin önce üstüne, sonra altına koyulur.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
156
REHİN
REKÂT
Bir borcun ödeneceğine teminat olarak ödenince geri
alınmak şartıyla borçlunun alacaklıya verdiği değerli şey.
A
Namazın, kıyam, kıraat, rüku ve iki secdeden oluşan kıB
sımlarından her biri.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sol elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
elin işaret parmağı açık ve kıvrık, sol elin işaret parmağını
kendine doğru çeker.
Sol el açık düz avuç aşağıya bakacak şekilde tutulur. Sağ el
açık, avuç içi sola bakacak şekilde, sol elin parmak uçlarına
dokundurulur. Sağ el önce bükülüp sonra yumruk yapılarak
sol elin üzerine koyulur.
REZİL
Allah tarafından yeni bir kitap ve yeni bir şeriat ile bir
topluma veya bütün insanlığa gönderilen kimse.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
RESUL
İ
M
Gülünecek ve ayıplanacak durum, alçak, aşağılık, en
N
kötü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin işaret ve başparmakları bitişik, sağ el yukarıda
sol el aşağıda avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur.
Eller sağ taraftan göğüs hizasına getirilir, sonra öne doğru
götürülür.
Sağ el yumruk şeklinde işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve
başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalıdır (T el). Sağ el
sağ yanaktan aşağı doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
157
A
RIDVAN
RIZA
Cennet kapılarında bekçilik yapan, cennete girecek
Hoşnud ve memnun olma, kabul etme, razı olma, isteme.
B mü’minleri selamla karşılayan ve cennette mü’minlere
hizmet eden meleklerin başı.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrıktır (C el). Her
iki el göğüs hizasında, eller yumruk şeklinde, serçe ve başparmaklar açıkken eller bilekten hareket ettirilir. Her iki elin
başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak şekilde eller resimdeki gibi tutulur ve parmaklar ileri
geri hareket ettirilir.
Her iki el karnın iki yanındayken orta parmaklar vücuda
dokunur.
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
RIZIK
RIZA GÖSTERMEK
Razı olmak, uygun bulmak.
1. Yiyecek, içecek şey, azık. 2. Allah’ın bütün yarattıklarına verdiği nimet.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Her iki el karnın iki yanındayken orta parmaklar vücuda
dokunur. Her iki elin parmakları açık, düz ve avuç içleri yukarıya bakacak şekilde eller karın hizasında öne götürülür.
Sol elin parmak uçları birbirine değecek şekilde el ağza doğru iki kez götürülür. Her iki elin parmakları açık ve kıvrık,
eller yüz hizasından öne doğru hareket ettirilir.
Y
Z
158
RİYA
RUH
Sırf Allah rızası için yapılması gereken ibadetleri ve güzel davranışları kendini beğendirmek ve insanlara göstermek amacıyla yapmak.
A
Ölmeden önce insanın bedeninde bulunan, insan öldükten sonra yaşamaya devam edecek olan, asıl sorumlulu- B
ğun yüklendiği bedenin hayat gücü.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el omuz hizasındadır. Her iki elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Açık parmaklar
bilekten omuza doğru sallanır.
Sol el karın hizasında bükük, sağ el sol elin avuç içinden yukarıya doğru çekilirken parmak uçları birleştirilir.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
RUHSAT
Hasta ve yolcunun Ramazan’da oruç tutmayıp daha sonra
kaza etmelerine müsaade edilmesi gibi meşakkat, zaruret,
ihtiyaç gibi özürler göz önünde bulundurularak, yalnız bu
geçici durumla sınırlı bulunan hafifletilmiş ve geçici hüküm.
RU’YETULLAH
Cennette Allah’ın görülmesi.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin baş ve işaret parmağının uçları bitişik, öbür parmakları açıktır. El ağız hizasından aşağıya doğru çekilir. Her
iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde
tutulur ve parmaklar birbirinden ayrılırken parmak uçları
karşıya bakacak şekle getirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. İşaret parmağı sağ yanağa dokunur, sonra başın
sağına götürülerek görme işareti yapılır.
V
Y
Z
159
A
RÜKÛ
RÜŞVET
Namazın rükünlerinden, kıraatten sonra elleri dizlere
Yaptırılmak istenen bir işte yasa dışı kolaylık ve çabukluk
sağlanması için bir kimseye mal veya para olarak fayda
sağlamak.
Sol el açık, düz avuç içi aşağıya bakacak şekilde tutulur. Sağ
el açık, avuç içi sola bakacak şekilde bilekten sol elin parmak
uçlarına dokundurulur. Sağ el bükülür.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekildedir. Sol el düz, avuç içi aşağıya bakacak
şekildedir. Sağ elin parmak uçları sol elin avuç içine iki kez
dokundurulur.
B koyacak şekilde eğilmek.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
RÜYA
Uyku sırasında aynen uyanıkmış gibi çeşitli olayların
N yaşanması, zihinde beliren olay ve düşüncelerin bütünü,
O
düş.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı
olarak başın sağ kısmından parmaklar hareketli daire çizer.
Y
Z
160
SABAH NAMAZI
SABIR
İmsak vaktinden güneşin doğuşuna kadar olan zaman
diliminde kılınan farz namaz.
A
Başa gelen kötü olaylar, nefse ağır gelen ve hoşa gitmeyen şeyler karşısında dünya ve âhiret yararını düşünerek B
Allah’tan başka kimseye şikayetçi olmamak, sakinlik ve
dayanma gücü.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında, sol elin parmak uçları birbirine
değecek şekildedir. Sol el, sağ elin üzerindedir. Sağ el resimdeki gibi yukarıya doğru çıkarılır. Her iki el düz ve parmakları açık, başparmakları kulaklara dokunur.
Sağ el göğüs hizasında, açık, düz, avuç içi aşağıya bakacak
şekilde el göğse bitişik olarak aşağı doğru indirilir.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SADAKA (1)
SADAKA (2)
Allah’ın rızasını kazanmak için, karşılıksız olarak ihtiyaç
sahiplerine yardım etme.
İ
L
M
Allah’ın rızasını kazanmak için, karşılıksız olarak ihtiyaç
N
sahiplerine yardım etme.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el, sağ elin altında
bütün parmak uçları birbirine değecek, arada boşluk olacak
şekilde tutulur. Sağ el parmak uçları sol elin boşluğuna sokulur. Sağ elin açık avuç içi sol dirseğe dokundurulur.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el, sağ elin altında
bütün parmak uçları birbirine değecek, arada boşluk olacak
şekilde tutulur. Sağ elin parmak uçları sol elin boşluğuna
sokulur. Her iki elin parmak uçları birbirine bitişiktir. Eller
öne götürülürken parmaklar açılır.
161
V
Y
Z
A
SAF (NAMAZDA)
SAFÂ VE MERVE
Cemaatle kılınan namazlarda, cemaatin aynı hizada
Kabe’nin doğusunda bulunan iki küçük tepe.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara dokunur. Sağ elin parmakları açık, düz, avuç içi göğse
değdirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Parmaklar kapalı,
el açık, düz ve avuç içi kendinize bakacak şekildedir. Sağ el
sağa, sol el sola götürülür.
Her iki el karın hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin
açık parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir.
Her iki elin parmakları açık, sarkık, avuç içi aşağıyı gösterecek şekildedir. Her iki elin parmakları yukarıya doğru çekilirken parmak uçları omuz hizasında birbirine değdirilir.
B durması. Dizi, sıra.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
SAHABİ
SAHUR
Hz. Peygamber (s.a.s.) devrine yetişmiş, Müslüman ola-
Ramazan ayında oruç tutanların imsak vaktinden önce
belirli saatte yedikleri yemek.
N rak Hz. Peygamberi (s.a.s.) görmüş ve Müslüman olarak
O
ölmüş kimseler.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Sol elin işaret parmağı açık, diğer parmakları kapalı olarak
omuz hizasında tutulur. Sağ elin işaret ve orta parmakları
açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi aşağıya bakacak şekilde sol elin işaret parmağına yaklaştırılır.
Sağ el karın hizasında yumruk (T el), sol el düz açık, avuç içi
sağa bakacak şekilde karın hizasındadır. Sağ el davula vurur
gibi sağdan sol ele doğru hareket ettirilir. Sağ elin parmak
uçları bitişik ağza götürülür.
Z
162
SALÂ
SAKAL
Yetişkin erkeklerde yanak ve alt çenede çıkan kılların
tümü.
A
Müslümanları bayram veya cuma namazına çağırmak,
cenaze için kılınacak namazı haber vermek amacıyla mi- B
narelerde okunan dua.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el açık, düz, parmakları kıvrık, çenenin altından göğüs
hizasına getirilir.
Sağ el açık, düz ve avuç içi sağ kulağı içine alacak şekilde
tutulur. Sağ işaret ve başparmağının uçları birbirine değecek
ve öbür üç parmak açık biçimdedir. El ağız hizasından sağa
ve sola doğru açılır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SALAVÂT
SALİH AMEL
Hz. Muhammed’e (s.a.s.) saygı bildirmek için okunan
dua.
İ
K
L
M
İmanın gereği olarak ihlas ve iyi niyetle yapılan, Kur’an
N
ve sünnete uygun olan her türlü söz, fiil ve davranış.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokundurulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ el açık, parmakları yanaktan
aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ elin parmak uçları başın sağ
kısmına değdirilir ve öne doğru hareket ettirilir.
Sağ elin parmak uçları bitişik olarak göğüs hizasında aşağıyukarı yönde hareket ettirilir. Her iki elin parmakları açık
ve düzdür. Sağ el, sol elin avuç içine koyulduktan sonra sağ
el daire çizerken parmaklar kıvrılıp, kapatılarak yumruk yapılır.
V
Y
Z
163
A
SALLALLAHU ALEYHİ VESELLEM (s.a.s.)
SAPIK
Hz. Muhammed’e (s.a.s.) saygı bildirmek için okunan
Tavır ve davranışları normal olmayan veya geleneklerden ayrılan kişi.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ elin parmak uçları başın sağ
kısmına değdirilir ve öne doğru hareket ettirilir.
Sağ el yumruk yapılır ve alnın ortasına koyulur.
B dua.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SARHOŞ
SAVM
Alkollü içki veya keyif verici bir madde sebebiyle kendini
Allah’a ibadet amacıyla yeme, içme gibi şeylerden belli bir
süre kendini alıkoyma, oruç.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, sağ elin
işaret parmağı başa değdirildikten sonra açık parmak başın
yan tarafında iki kez döndürülür.
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde ağız kapalı, el
ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir.
N bilmeyecek durumda olan.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
164
SA’Y
SAYGI
Hac ve umre esnasında Kâbe’nin doğusundaki Safâ ve
Merve denilen iki tepenin arasında, Safâ’dan başlayıp
Merve’de tamamlanmak üzere, yedi defa gidip gelme.
A
Değeri, üstünlüğü, yaşlılığı, yararlılığı dolayısıyla bir
kimseye, bir şeye karşı dikkatli, özenli, ölçülü davranma- B
ya sebep olan sevgi duygusu.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, diğer parmaklar kapalıdır (V el). Sağ el, sağ göğüs hizasından sol göğüs hizasına
iki kere götürülüp geri getirilir. Ardından sağ elin işaret ve
orta parmağı açık, birbirine bitişik, öbür parmakları kapalı,
parmak uçlarının avuç içi karşıya bakacak şekilde el yukarıya kaldırılır. Bu yedi rakamının işaretidir.
Sağ el sol göğüs hizasında, parmaklar açık, düz ve avuç içi
kendinize bakacak şekilde el kalbin üzerine koyulur. Vücut
hafifçe öne doğru eğilir.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SAYGILI
SAYGISIZ
Değeri, üstünlüğü, yaşlılığı, yararlılığı dolayısıyla bir
kimseye, bir şeye karşı dikkatli, özenli, ölçülü davranan
kişi.
İ
Gereken saygıyı göstermeyen, saygısı olmayan.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el sol göğüs hizasında, parmaklar açık, düz ve avuç içi
kendinize bakacak şekilde el kalbin üzerine koyulur. Vücut
hafifçe öne doğru eğilir. Ardından her iki elin işaret ve başparmak uçları birbirine değecek şekilde, sağ el yukarı; sol el
aşağı doğru çekilir.
Sağ el sol göğüs hizasında, parmakları açık, düz ve avuç
içi kendinize bakacak şekilde kalbin üzerine koyulur. Öne
doğru hafifçe eğilinir. Sağ elin baş ve işaret parmak uçları
bitişik, öbür parmakları açık olarak göğüs hizasından sağa
doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
165
A
SECCADE
SECDE
Bir kişinin üzerinde namaz kılabileceği büyüklükte, te-
Allah’a kulluk etmek maksadıyla ayaklar, dizler ve ellerle
beraber alnın yere konması.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmakları kulaklara
dokunur. Her iki el göğüs hizasında parmakları bitişik, avuç
içleri kendinize bakacak şekilde ileri geri hareket ettirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
elin işaret parmağı alna dokundurulduktan sonra el, yumruk yapılarak sol elin avuç içine koyulur.
B miz halı, kilim.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SEFER
SEFERÎ
Belirli bir mesafeye gitmek ve orada belirli bir süre kal-
Belirli bir mesafeye gitmek ve orada belirli bir süre kalmak üzere yola çıkan kişi.
Sağ elin serçe parmağı açık ve yukarıyı gösterir, öbür parmakları kapalı, serçe parmağın iç kısmı çeneye dokundurulur. Sağ elin işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi aşağıya bakacak şekilde
öne doğru götürülür.
Sağ elin serçe parmağı açık ve yukarıyı gösterir, öbür parmakları kapalı, serçe parmağın iç kısmı çeneye dokunur.
Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından
aşağıya indirilir.
N mak üzere çıkılan yolculuk.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
166
SEKERÂT-I MEVT
SEHİV SECDESİ
Namazda yapılan yanılmadan dolayı, namazın sonunda
secde etmek.
Ölüm anındaki acı çekme ve dalgınlık hâli.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret parmağı açık ve kıvrık diğer parmaklar kapalı. İşaret parmağı çeneye dokunup sol omuz hizasına indirilir. Sağ elin işaret parmağı yumruk yapılarak sol elin avuç
içine koyulur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya
bakacak şekilde çevrilir. Sağ el açık, kıvrık, kalbin üzerinde
parmaklar yavaşça kapatılır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SELÂM
SELÂMÜN ALEYKÜM
Müminlerin birbirleri ile karşılaştıklarında, “Allah seni
esenliğe kavuştursun” anlamında “es-selâmü aleyküm” ve
“selâmun aleyküm” cümleleriyle birbirlerine dua etmeleri.
İ
K
L
M
“Allah’ın selamı sizin üzerinize olsun” anlamında kullaN
nılan bir selamlama sözü.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmak uçları başın sağ kısmına değdirilir. Ardından ileriye doğru hareket ettirilir.
Sağ elin parmak uçları başın sağ kısmına değdirilir. Ardından ileriye doğru hareket ettirilir. Sağ el sol göğüs hizasında,
parmakları açık, düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde
kalbin üzerine koyulur.
V
Y
Z
167
A
B
SEMÎ’
SETR-İ AVRET
Allah’ın sübûti sıfatlarından, işitmek.
Namazda örtülmesi gereken yerlerin örtülü olması.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin baş ve işaret parmağı bitişik öbür parmakları
açıktır. Bitişik parmaklar kulağa doğru iki kez götürülür
Her iki el düz, açık, avuç içleri kendinize bakacak şekilde
karın hizasında sağ el karnın sol tarafına, sol el karnın sağ
tarafına koyulur.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
SEVAP
SILA-İ RAHİM
Allah’ın emir ve yasaklarına uygun olan söz ve davra-
Akraba ile ilişkilerin sürdürülmesi, yakınlara karşı insani, ahlaki, ve sosyal görevler.
N nışlar. Hayırlı bir davranış karşısında Allah tarafından
O
verilecek mükâfat.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Sağ el, sol elin üzerine koyulur ve sol kolun üstünden omza
doğru çekilir.
Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları birbirinin etrafında daire çizer. Sağ elin serçe parmağı açık ve yukarıyı
gösterir şekilde, öbür parmakları kapalı, serçe parmağın iç
kısmı çeneye dokunur ve ileri doğru hareket ettirilir.
Z
168
SIRAT KÖPRÜSÜ
SIRAT-I MÜSTAKÎM
İslam inancına göre mahşer günü üstünden geçilecek
olan köprü.
A
Peygamberlerin insanlara tebliğ ettikleri Allah yolunun,
bir tek Allah’ı kabul esasına dayalı tevhîd dininin en B
önemli özelliği; bütün peygamberlerin, sâlih, sâdık, muttakî ve Allah’ın hidâyete erdirdiği insanların izlediği yol. C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin işaret ve orta parmakları düz ve bitişik, avuç içleri aşağıya bakacak şekildedir. Orta parmakların uçları birbirine değdikten sonra eller zıt yönlere çekilir. Sağ elin açık
parmakları yürüme işareti yapılır.
Her iki el göğüs hizasındadır. Parmaklar açık, düz ve parmak uçları karşıya bakacak şekildedir. Sağ el sol elin üzerinden öne doğru hareket ettirilir.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SİDRETÜ’L MÜNTEHA
SİHİR
Yedinci kat semada Cebrail’in en son gidebileceği, bir
adım daha gidersem yanarım dediği, miraçta Hz. Muhammed’in (s.a.s.) eriştiği son durak.
İ
M
Tabiat üstü âlem ile bağ kurarak, yahut kendilerinde gizli
güçler bulunduğuna inanarak bazı doğal nesneler kulla- N
narak yapılan Allah tarafından kesin olarak yasaklanmış
işler.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el açık ve düz, göğüs hizasında, avuç içleri birbirine
bakacak şekilde ters istikametlerde döndürülür. Sağ el düz,
göğüs hizasında, avuç içi aşağıya bakacak şekilde tutulur.
Sol el düz, sağ elin üstü sol elin altına çarptırılır.
Her iki el açık, kıvrık, eller göğsün önünde daire çizer. Ardından parmaklar kapanıp, açılır.
V
Y
Z
169
A
B
SİNAGOG
SİYER
Yahudilerin ibadet etmek için toplandıkları yer, havra.
Hz. Peygamberin (s.a.s.) doğumundan vefatına kadar
hayatını konu alan ilim.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ elin avuç içi başın üst kısmına bakacak şekilde koyulur.
Her iki el göğüs hizasında, avuç içi kendinize bakacak şekilde, eller aynı anda yüze doğru iki kere çekilir. Her iki el
karın hizasında, ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür
parmakları kapalıdır (C el). Eller, açık parmaklar birbirine
bakacak şekilde aşağı doğru indirilir.
L
M
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın
boşluğuna dokundurulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ el açık, düz,
kıvrık; sol el açık ve düzdür. Sağ el kademeli olarak (sol ele
dokunup kalkarak) yukarıya çıkar. Sol el sabittir. Her iki elin
işaret ve orta parmakları düz ve bitişik, avuç ileri kendinize
bakacak şekilde tutulur. Orta parmakların uçları birbirine
değdikten sonra zıt yönlere çekilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SÖZ VERMEK
SOHBET
İnsanların bir araya gelip, Allah’ın ve Hz. Peygamberin
Bir işi yapacağını kesinlikle bildirmek.
Her iki elin parmak uçları bitişik, eller göğüs hizasında ters
yönlere ileri geri hareket eder.
Sağ elin işaret parmağı ağzı gösterir. El, ağızdan aşağıya
doğru indirilir ve göğüs hizasında (T el) şeklini alır. Sağ elin
parmak uçları bitiştirilip öne doğru götürülür.
N (s.a.s.), hoşnut olduğu şeyleri konuşması, söyleşi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
170
SUBHANALLAH
SUHUF
“Allah’ı her türlü kusur, ayıp ve eksiklikten, insanlara
özgü niteliklerden uzak tutarım” anlamında kullanılan
bir söz.
A
Hz. Âdem’e on, Hz. Şit’e elli, Hz. İdris’e otuz ve Hz. İbrahim’e on olmak üzere peygamberlere toplam yüz sayfa B
verilen küçük kitapçıklar.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin baş ve işaret parmağı bitişik, öbür parmakları
açık, el omuz hizasından avuç içi sağ tarafı gösterecek şekilde sağa doğru açılır.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Her iki elin parmak uçları bitişik, el göğüs
hizasından öne doğru götürülür. Sol el karın hizasında, avuç
içi yukarıya bakacak şekilde tutulur. Sağ el, sol elin parmak
ucundan avuç içine doğru sayfa çevirme işareti yapılır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SÜBÛTÎ SIFATLAR
SÛ-İ ZAN
Hayat, ilim, semî’, basar, irade, kudret, kelam ve tekvîn
olmak üzere Allah’ın hangi nitelik ve özelliklere sahip olduğunu anlatan, Allah’da sonsuz ve sınırsız diğer varlıklarda sonlu ve sınırlı olan sıfatlar.
Önyargı ile bir kişiye veya bir işe kötü bakmak.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sol el düz, omuz hizasında, avuç içi karşıya bakacak
şekilde tutulur. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrık
(C el), sol elin parmak uçlarından aşağıya doğru çekilir.
Sağ elin serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. El
sağ omuz hizasında, serçe parmağı öne doğru götürülür. Sağ
elin işaret parmağı başın sağ tarafında yuvarlak çizer.
V
Y
Z
171
A
SÛR
SURE
Kıyametin kopuşunu belirtmek ve kıyamet koptuktan Başı ve sonu belli, farklı sayıda ayetler içeren Kur’an’ın
B sonra bütün insanların dirilip mahşer yerinde toplanma- 114 bölümünden her biri.
larını sağlamak üzere İsrafil tarafından üflenecek boru.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
Her iki el yumruk şeklindedir. Sağ el sol elin üzerine getirilir. Sağ elin üzerine üfürülür.
K
L
M
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir. Sol el düz, açık avuç içi karşıya bakacak şekilde göğüs
hizasında tutulur. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık öbür
parmakları kapalıdır (U el). Sağ el, sol elin parmakları üzerinden sağa doğru çekilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SÜCÛD
SÜNNET (1)
Allah’a kulluk etmek maksadıyla ya da namaz kılarken
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) Müslümanlarca uyulması gerekli sayılan söz ve davranışları.
Sağ elin işaret ve orta parmağı gösterilir: bu iki işaretidir.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
elin işaret parmağı alna dokundurulduktan sonra el, yumruk yapılarak sol elin avuç içine koyulur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokunur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin açık parmakları yanaktan aşağı doğru iki kez indirilir. Sağ el göğüs hizasında, parmakları
kıvrık, avuç içi karşıya bakacak şekildedir. El geri çekilirken
parmaklar hafif kıvrılır.
N ayaklar, dizler ve ellerle beraber alnın yere 2 kez konması.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
172
SÜNNET (2)
SÜT ANNE
Erkek çocukta, erkeklik organının ucundaki derinin çepeçevre kesilmesi .
Bir çocuğun, annesi dışında sütünü emmiş olduğu kadın.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sol elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı olarak
göğüs hizasında tutulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık,
öbürleri kapalıdır. Sağ elin açık parmakları ile sol elin işaret
parmağının önünde kesme işareti yapılır.
Her iki el sağ ve sol göğüs hizasında, başparmak öbür parmakların karşısında, parmaklar birleştirilip açılır. Sağ el
parmaklar açık kıvrık, parmak uçları önce sağ göğüs hizasına sonra sol göğüs hizasına konur.
SÜTRE
Aynı kadından süt emmiş, öz kardeş olmayan çocukların
her biri.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
SÜT KARDEŞ
İ
M
Önünden insan veya hayvanların geçmesi muhtemel
olan açık bir yerde namaz kılan kişinin, önüne değnek N
veya başka bir şey dikmesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el sağ ve sol göğüs hizasında, başparmak öbür parmakların karşısında, parmaklar birleştirilip açılır. Her iki el
omuz hizasındadır. Her iki el yumruk şeklinde ve serçe parmaklar açıktır. Serçe parmaklar aşağıya yukarıya birbirine
sürtülür.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmakları kulaklara
dokunur. Sağ el bükük, avuç içi kendinize bakacak şekilde
karın hizasına indirilir.
V
Y
Z
173
A
ŞABAN AYI
ŞADIRVAN
15. gecesinde Berat kandilinin bulunduğu, üç ayların
Genel olarak cami avlularında abdest almak için yapılan, çeşmeler.
Sağ elin işaret, baş ve orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalı şekilde üç işareti yapılır. Sağ el baş ve işaret parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır (L el). Sağ elin işaret parmağı sol elin işaret parmağının ucuna dokunur.
Sağ elin avuç içi kendinize bakacak şekilde, parmak uçları
hafif kıvrık şekildedir. Sol el, sağ elin kıvrılan parmaklarının üstüne koyulur ve dirseğe doğru indirilir. Aynı hareket
öbür kol için de yapılır. Her iki el karın hizasında, ellerin baş
ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır (C el).
Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde eller aşağı doğru
indirilir.
B ikincisi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ŞAFİÎ MEZHEBİ
ŞAHİT
İmam Şafii’nin amel yada ibadetlerle ilgili görüşleri etra-
Tanıklık yapan, haber veren, bildiren, kişi.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı; sol elin
parmakları açık, her iki elin avuç içi aşağıya bakacak şekilde
hafifçe indirilir. Sonra sağ elin iç kısmı, açık olan sol el üzerinde bilekten parmak uçlarına doğru götürülür.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
parmak gözün alt kısmına dokunur. Baş hafifçe öne eğilir.
N fında oluşmuş dört büyük mezhepten biri.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
174
ŞAVT
ŞEFAAT
Tavafta Hacerülesved’den başlayıp Kâbe’nin etrafında bir
defa dolaşmak.
A
Müminlerin yüksek derecelere erişmeleri veya günahlarının affedilmesi için peygamberlerin Allah’tan bağışlanma B
istemesi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el karın hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı
açık, öbür parmakları kapalı; sağ elin işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin açık
parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir. Ardından sağ elin işaret ve orta parmağı açık, sol elin etrafında bir tur hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalı, işaret parmağı göğüs hizasına kaldırılarak bir işareti yapılır.
Sağ el açık, avuç içi sol kola dokundurulur. Sağ el önden göğüs hizasına çekilirken yumruk yapılır.
ŞEFKAT
ŞEHADET
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
Acıyarak ve koruyarak sevme, Allah’ın yarattığı canlılara
karşı insanda var olan acıma, merhamet etme duygusu.
İ
L
M
Tanıklık, herhangi bir olay veya bir konu hakkında bildiği, gördüğü şeyleri anlatma, haber verme. Bir şeyin doğ- N
ruluğuna inanma.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el kalp hizasında, parmakları açıktır. Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine dokundurulur.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
parmak gözün alt kısmına dokunur. Baş hafifçe öne eğilir.
Sağ el göğüs hizasında, avuç içi yukarıya bakacak şekilde,
parmakları kıvrık, el aşağıya doğru indirilirken parmak uçları birbirine değecek şekilde birleştirilir.
V
Y
Z
175
A
ŞEHVET
ŞER
Erkek ve dişinin birbirine karşı duydukları güçlü cinsel
Kötülük, fenalık, Allah’ın hoşnut olmadığı, sevmediği,
işlenmesi durumunda kişinin ceza ve kınamayı hak edeceği davranışlar.
Sağ el yumruk, parmakların eklem yerleriyle çeneye vurulur. Her iki el göğüs hizasında, avuç içleri kendine bakacak
şekilde, parmaklar kıvrık şekilde aşağı yukarı dairesel hareket ettirilir.
Sağ elin serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalı şekilde,
el sağ omuz hizasındayken serçe parmak öne arkaya sallanır.
B istek.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
ŞEREFE
ŞERİAT
Minarenin gövdesini çepeçevre dolaşan, korkuluklu, ezan
İnanç esaslarında değişiklik olmamak kaydıyla, her peygamberin kendi devrinde ortaya koyduğu amelî kurallar
ve uygulamalar.
Sol el açık, avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ elin baş
ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalı, sağ elin
dirseği sol elin üzerine koyulur. Sol elin baş ve işaret parmağı açıktır (C el). Sol elle sağ elin önce bileğinin, sonra
kolunun ortasından tutulur.
Sağ elin başparmağı ayrı, öbür parmakları bitişik, hepsi kıvrıktır. El öne doğru getirilir. Sağ el göğüs hizasında, baş ve
işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, parmak uçları
yukarıyı gösterir şekilde göğüs üzerine koyulur.
N okunan yer.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
176
ŞEVVAL AYI
ŞEVVAL ORUCU
Hicri takvime göre ramazandan sonra gelen ay, bayram
ayı.
Şevval ayında tutulan altı günlük oruç.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin başparmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalı şekilde altı işareti yapılır. Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, ağız kapalı, el ağzın sol tarafından sağ tarafına
doğru hareket ettirilir. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar sağ omuzdan
yüzün önüne doğru götürülerek ay işareti yapılır.
Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, ağız kapalı,
el ağzın sol tarafından sağ tarafına doğru hareket ettirilir.
Sağ elin başparmağı açık ve kıvrık, öbür parmakları kapalı
şekilde altı işareti yapılır.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ŞEYH
ŞEYTAN
İsteklilere rehberlik eden ve onları dinî görevlerini yerine
getirmeye çağıran kişi, Allah dostu.
İ
K
L
M
Hz. Âdem’e secde etmediği için cennetten kovulan, insanları Allah’ın emirlerine karşı kışkırtan, kötülüğe yönelten N
cin, iblis.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Her iki el göğüs hizasında, eller birbirine kenetlenir.
Eller aşağı yukarı hafifçe sallanır. Sağ el, açık ve düz, parmakları kıvrık, el, çenenin altından göğüs hizasına indirilir.
Her iki el baş hizasında, baş ve işaret parmakları açık
(C el ), öbür parmakları kapalı şekilde, başın iki yanına koyulur.
V
Y
Z
177
A
ŞEYTAN TAŞLAMA
ŞİFA
Hac görevini yerine getiren Müslümanların, Mina’da
Bedensel veya ruhsal bir hastalığın son bulması, hastalıktan kurtulma.
B Kurban Bayramı’nın 1.2.3 günleri sembolik olarak şeytana 7’şer adet taş atmaları.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Her iki el baş hizasında, baş ve işaret parmakları açık (C el),
öbür parmakları kapalı şekilde, başın iki yanına koyulur.
Sağ el omuz hizasında baş ve işaret parmakları bitişik, diğer
parmakları kapalı öne doğru taş atma hareketi yapılır.
Her iki el göğüs hizasında, sağ el yumruk; sol el düz ve avuç
içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ yumrukla sol avuç içinde daire çizilir.
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ŞİRK
Yüce Allah’ın ilahlığında, sıfat ve fiillerinde ve Rab olu-
N şunda ortağı, benzeri ve eşinin olduğunu kabul etmek.
ŞÜKÜR
Allah’a duyulan minneti dile getirme.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin işaret parmağının üzerinde sağa sola hareket ettirilir.
Sağ el, işaret ve orta parmak (U el) şeklinde ve öbür parmaklar açık, el boğaza götürülür.
Y
Z
178
ŞÜKÜR NAMAZI
Bir nimete kavuşulması veya bir musibet geçirilmesi sebebiyle Allah’a şükretmek için kılınan namaz.
ŞÜKÜR SECDESİ
A
Bir nimete kavuşulması veya bir musibet geçirilmesi seB
bebiyle yapılan secde.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el, işaret ve orta parmak (U el) şeklinde ve öbür parmaklar açık, el boğaza götürülür. Her iki el düz ve parmakları açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
Sağ el, işaret ve orta parmak (U el) şeklinde ve öbür parmaklar açık, el boğaza götürülür. Sağ elin işaret parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı alna
okundurulduktan sonra el, yumruk yapılarak sol elin avuç
içine koyulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
ŞÜPHE
M
Bir kişinin bir olay veya bir insana karşı duyduğu güvenmeme duygusu.
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Parmaklar gözün sağ tarafından sağa doğru çekilirken birleştirilir.
V
Y
Z
179
A
TABİAT
TABAKA
Toplumsal farklılıklarından ortaya çıkan seviye değişik-
Doğa, çevre.
Sağ el açık, düz ve büküktür. Sol el göğüs hizasında açık ve
düzdür. Sağ elin avuç içi aşağıya bakacak şekilde, el sağa sola
sallanarak yukarıya çıkarılır.
Her iki el burun hizasındadır. Her iki elin parmaklarının uçları birbirine değecek şekildedir. Burnun önünde önce sağ
elin sonra sol elin parmakları açılır. Ardından her iki el düz,
avuç içleri kendinize bakacak şekilde, iki yana açılır.
B liği.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TABUT
TA’DÎL-İ ERKÂN
Ölünün içine konulduğu sandık biçiminde araç.
Namaz kılarken, ayakta iken dosdoğru durmak, rükûda
dümdüz durmak, rükûdan kalkınca iyice doğrulmak, iki
secde arasında tam olarak oturmak gibi namazın rükünlerinin düzgün bir şekilde yerine getirilmesi.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya
bakacak şekle çevrilir. Her iki el göğüs hizasında bitişiktir.
Parmakları açık ve düzdür. Sağ el sağa doğru açılır.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmakları kulaklara
dokunur. Her iki el göğüs hizasında, açık, düzdür. Sağ elin
avuç içi aşağıya, sol elin avuç içi yukarıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin üzerinden parmak uçlarına doğru hareket
ettirilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
180
TAHKİKÎ İMAN
TAHARET
Maddi ve manevi pisliklerden temizlenmek.
A
İmanın hakikatlerini delil ve ispatlarıyla ilim olarak öğrenerek, kalben tasdik etmekle elde edilen ve her delil ile B
daha da kuvvetlenen iman.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık ve bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar, sağ yanaktan aşağı doğru
indirilir. Sağ elin parmakları yatay (C el) şekilde, avuç içi
kendinize doğru boyun hizasından aşağıya indirilir.
Her iki el göğüs hizasında, işaret ve orta parmakları açık ve
kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar ile sağa
sola doğru iki kez çekme hareketi yapılır. Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine bastırılır ve orta parmak sabit kalacak
şekilde el yukarıya doğru hareket ettirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TAKLİDÎ İMAN
TAKKE
Namaz kılarken başa takılan başlık.
İ
K
L
M
İman esaslarının aile ve çevreden öğrenildiği kadarıyla,
N
delilsiz bir şekilde kabul edilmesiyle elde edilen iman.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el baş hizasında, bütün parmaklar açık, avuç içleri
başımıza bakacak şekildedir. Başparmak ve işaret parmakları (C el) şeklinde başın üst kısmına değdirilir.
Sağ el göğüs hizasında, sağ elin orta parmağı sol elin üstüne
dokunur. Sağ elin parmakları açık, avuç içi karşıya bakacak
şekildedir, el geri çekilirken parmaklar kıvrılır. Sağ el açık
kalp hizasında tutulur. Sağ elin orta parmağı kalbin üzerine
bastırılır ve orta parmak sabit kalacak şekilde el yukarıya
doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
181
A
TAKVA
TALÂK
Allah’a iman edip, O’nun emir ve yasaklarına uyarak
B O’na karşı gelmekten sakınmak, her türlü günahtan ka-
Evliliğin sona ermesi.
çınmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
Her iki elin baş ve işaret parmakları bitişik, öbür parmakları
açık, avuç içleri birbirine bakacak şekilde, eller göğüs hizasında tutulur ve sağ el öne doğru götürülür.
Her iki elin başparmakları açık, öbür parmakları kapalıdır.
Eller, göğüs hizasında parmak uçları birbirine değdirildikten sonra sağa ve sola doğru açılır.
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TARİKAT
TASAVVUF
Aynı dinin içinde birtakım yorum ve uygulama farklılık-
Kişiye Allah’ı görürmüşcesine ibadet etme hazzına erişmesinin yolunu gösteren ilim.
N larına dayanan, bazı ilkelerde birbirinden ayrılan Allah’a
O
ulaşma ve O’nu tanıma yollarından her biri.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Her iki elin parmak uçları açık ve kıvrıktır. Göğüs hizasında
eller birbirine değdirilir. Ardından her iki el düz, avuç içi
aşağıya bakacak şekilde iki yana açılır.
Sağ el göğüs hizasında yumruk şeklindedir. El tespih çekme
hareketi yaparken baş sol omuza doğru hafifçe eğilir.
Y
Z
182
TAVAF
TASDİK
Doğrulama, onay, onaylama.
A
Hacer-i Esved’in hizasından başlayarak Kâbe’yi sola alaB
rak, yedi defa Kâbe etrafında dönmek.
C
Ç
D
E
F
G
H
Her iki el karın hizasında, açık ve düzdür. Sağ el, sol elin
üzerine koyulur ve öne doğru kesme işareti gibi hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sağ elin başparmağı açık,
öbür parmakları kapalıdır. Sağ el, sol elin avuç içine vurur.
Her iki el karın hizasındadır. Her iki elin işaret ve serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin açık parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya
doğru çekilir. Ardından sağ elin açık işaret ve orta parmağı,
sol elin etrafında bir tur hareket ettirilir. Sağ elin işaret ve
orta parmağı açık, birbirine bitişik, öbür parmakları kapalı,
parmak uçlarının avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya
doğru iki kere hareket ettirilir. Bu yedi rakamının işaretidir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TAZİYE
TEBLİĞ
Ölen kimsenin yakınlarına başsağlığı dileme.
I
İ
K
L
M
Peygamberlerin vahiy yoluyla Allah’tan gelen ilahi hükümlerin hiçbirini gizlemeden, eksiltmeden aynen insan- N
lara bildirmesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalı olarak
serçe parmağının iç kısmı çeneye dokunur ve öne doğru hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. Açık işaret parmağı ile başa dokunulur. Her iki el
omuz hizasında, yumruk yapılır ve öne doğru açılır.
Sol el karın hizasında avuç içi aşağıya bakacak şekilde tutulur. Sağ el yumruk şeklinde işaret parmağı öne doğru çıkıntılı başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalıdır (T el).
Sağ dirsek sol elin üzerine koyulur ve sağ el bilekten sallanır.
Ardından her iki elin avuç içi aşağıya bakacak şekilde sağa
ve sola doğru açılır.
V
Y
Z
183
A
TECVİD
TEFEKKÜR
Kur’an’ı düzgün ve güzel okuma kurallarını öğreten ilim
1.Düşünme 2. Allah’ın yarattığı şeyleri düşünerek ibret
almak.
B dalı.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
N
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, işaret
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak parmağının uç kısmı alnın sağ tarafına dokunur. Ardından
ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket ettirilir. Her iki sağ el sağ ön tarafa hareket ettirilir. Sağ el yumruk şeklinde,
el göğüs hizasında, avuç içi kendinize bakacak şekilde, eller işaret parmağı öne doğru çıkıntılı, başparmakla bitişik, öbür
aynı anda hafif sağa ve sola götürülür. Her iki el göğüs hizasın- parmakları kapalıdır (T el ).
da düz, sol elin avuç içi karşıya bakacak şekilde ve diktir. Sağ
elin avuç içi aşağıya bakacak şekildedir. Sağ el, sol elin parmaklarından itibaren kademeli olarak aşağıya indirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TEFSİR
TEHECCÜD NAMAZI
Kur’an’ın surelerini açıklayan ilim.
Yatsı namazından sonra, teravih ve vitir namazının dışında, uyumadan veya bir süre uyuduktan sonra kalkılıp
kılınan gece namazı.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket eder. Sağ
elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır
(V el). Sağ elin açık parmakları sol elin avuç içinden kendinize doğru aşağıya indirilir. Sağ elin açık parmak uçları sol
elin altından aşağıya çekilir.
Her iki el açık ve avuç içi kendinize bakacak şekilde ağız
hizasından sağ el sola, sol el sağa götürülerek parmak uçları
kapatılır, yumruk yapılır. Her iki el düz ve parmakları açık,
başparmaklar kulaklara dokunur.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
184
TEHİR
TEHLİL
Bir işi sonraya bırakma, erteleme.
A
“Allah’tan başka ilah yoktur” anlamındaki “LailaheillalB
lah” cümlesini söylemek.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el karın hizasında avuç içi kendinize bakacak şekilde
tutulur. Eller kademeli olarak iki kez öne doğru götürülür.
Sağ el omuz hizasında, baş ve işaret ve parmakları açık, öbür
parmakları kapalıdır (L el). El üç kez ileri geri hareket ettirilir. Sağ elin işaret parmağı ağız hizasında döndürülür.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TEK
TEKBİR ALMAK
Eşi ve benzeri olmayan, bir.
L
M
Allah’ı yüceltmek, Allahu Ekber “Allah en büyüktür, Allah her şeyden daha büyüktür” anlamında namaza baş- N
lama cümlesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, işaret
parmağı göğüs hizasında öne doğru götürülür.
Her iki el düz ve parmaklar açık, başparmakları kulaklara
dokunur.
V
Y
Z
185
A
B
C
TELBİYE
TEMİZ
İhramın iki rüknünden biri. İhrama girerken okunan “Lebbeyk, Allahümme lebbeyk, lebbeyke la şerike leke lebbeyk. İnnelhamde vennimete
leke velmülk la şerike lek” (Allah’ım, davetine isteyerek uydum, emrine
amadeyim. Senin eşin ve ortağın yoktur. Sana yöneldim, hamd senin,
nimet senin, mülk de senindir. Eşin ve ortağın yoktur) duası.
Her türlü pislik ve kirden arındırılmış olan.
Sağ el, sol omzun üstüne, sol el karnın sağ kısmına koyulur.
Her iki el göğüs hizasında, açık, kıvrık ve avuç içi kendinize
bakacak şekilde tutulur.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık ve bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmaklar, sağ yanaktan aşağı doğru indirilir.
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
TENEŞİR
TERAVİH NAMAZI
Cenazenin üzerinde yıkandığı taş yada tahtadan yapıl-
Ramazan ayı boyunca, yatsı namazından sonra kılınan
nafile namaz.
Sol elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sol elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekle çevrilir. Sağ el yumruk şeklinde, sol elin üstünde
daire çizer. Her iki el göğüs hizasında, düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde, eller yanlara doğru açılır ve avuç içleri
birbirine bakacak şekilde aşağıya indirilir.
Sağ elin işaret, baş, orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır. Avuç içi aşağıya bakacak şekilde göğüs hizasından aşağıya doğru iki kez indirilerek otuzüç işareti yapılır.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmakları kulaklara
dokunur.
N mış masa.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
186
TESBİH
TESETTÜR
Allah’ı tazim ederek kötülük ve noksanlıklardan O’nu tenzih etmek.
A
1. Kişinin açılması ve bakılması helal olmayan uzuvlarını örtmesi. 2. Kadınların, yabancı erkeklere karşı, eli ve B
yüzü dışındaki uzuvlarını örtmesi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el göğüs hizasında eller yumruk şeklinde, birbirine
bitişiktir. Sağ elin baş parmağı hareket ettirilerek tesbih çekme işareti yapılır.
Her iki elin işaret parmakları açık öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmakları yüzün etrafınfa daire çizer. Her iki elin
baş ve işaret parmaklarının uçları bitişik, öbür parmakları
kapalı (T el), parmak uçları çene altına indirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
İ
K
L
TEŞRİK TEKBİRİ
M
Kurban Bayramı’nın arefe günü sabah namazından başlayarak bayramın 4. günü ikindi namazına kadar farz namazlardan
sonra toplam 23 defa “Allahu ekber Allahu ekber la ilahe illallahu vallahu ekber Allahu ekber ve lillahilhamd” cümlesini söylemek.
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Sağ elin parmakları açık, düz, el boğazın solundan sağına doğru hareket ettirilir. Sağ elin parmakları açık, düz ve dış kısmı
önce ağza sonra alna götürülür. Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir. Her iki elin parmakları açık, avuç içleri birbirine bakacak şekilde eller göğüs hizasından
yanlara doğru açılır. Sağ elin işaret parmağı ağız hizasında döndürülür.
187
Y
Z
A
TEŞEHHÜD
TEVÂFUK
Namazın her oturuşunda “ettahiyyatü” duasını okumak
Birbirine denk gelme, uyum içinde olma.
Her iki el düz ve parmakları açık, başparmakları kulaklara
dokunur. Her iki el göğüs hizasında, orta ve işaret parmağı
açık, kıvrık, el bileklerden hareket ettirilir. Bilekler aşağıya
inerken eller yukarıya doğru kalkar. Sağ elin işaret parmağı
ağız hizasında döndürülür.
Her iki elin baş ve işaret parmağının uçları birbirine değecek şekilde omuz hizasına kaldırılır. İşaret ve başparmakları
birbirine yaklaştırılır.
B veya bunu okuyacak kadar oturmak.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
N
TEVAZU
TEVEKKÜL
Alçak gönüllülük.
Herhangi bir işte elinden geleni yapıp daha sonrasını Allah’a bırakma.
Her iki el düz ve parmakları açık, Sol el karnın üstünde sağ
el, sol bileği kavrar. Baş hafifçe sola doğru eğilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Her iki el göğüs hizasında, parmakları açık kıvrık ve
parmak uçları vücuda değecek şekilde göğsün ortasından
sağa sola doğru çekilir.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
188
TEVRAT
TEVHİD
Yüce Allah’ın uluhiyetini tanımak, birliğini tasdik etmek
ve O’na hiç bir eş ve ortak kabul etmemek.
A
Allah’ın vahiy yoluyla Hz. Musa’ya, kavmine tebliğ etmesi
B
için indirdiği kitap.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı,
işaret parmağı hafif öne götürülür.
Sağ el sağ omuz hizasında yumruk yapılıp göğüs hizasına
indirilir. Her iki el göğüs hizasında, düz ve parmaklar birbirine bitişiktir. Bitişik olan avuç içleri yanlara doğru açılır.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TİLAVET SECDESİ
TEYEMMÜM
Su kullanma imkânı bulunmadığında, abdestsizlik, cünüplük gibi hükmî kirliliği gidermek maksadıyla temiz
toprak ve çeşidinden olan şeylere sürülen ellerle yüz ve
iki kolun meshedilmesi şeklinde yapılan hükmî temizlik.
L
M
Kur’an’da on dört yerde geçen secde ayetlerinin okunması
N
veya işitilmesi hâlinde yapılan secde.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el karın hizasında ve avuç içleri aşağıya bakacak şekilde açık ve düz olarak iki kez aşağıya götürülür. Ardından
eller birbirine iki kez vurur.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin parmak ucundan bileğe doğru daireler çizerek hareket eder. Sağ
elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin
işaret parmağı alna dokunduktan sonra sağ el yumruk yapılarak sol elin avuç içine koyulur.
V
Y
Z
189
A
TÖVBE
TÖVBE NAMAZI
İşlediği bir günah veya suçtan pişman olarak bir daha
Tövbe etmek isteyen kimsenin Allah’tan af ve mağfiret
amacıyla kıldığı namaz.
Her iki el omuz hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmak uçları yukarıyı gösterecek
şekilde omuz hizasında sallanır.
Her iki el omuz hizasında, işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. İşaret parmak uçları yukarıyı gösterecek
şekilde omuz hizasında sallanır. Her iki el düz ve parmakları
açık, eller karşıya bakacak şekilde kulaklara dokunur.
B yapmamaya karar verme.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
TÜRBE
Devlet adamlarının veya din âlimlerinin mezarlarının
N bulunduğu oda şeklindeki bina.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol elin avuç içi aşağıya bakacak şekilde tutulur. Sağ elin parmakları açık, kıvrık ve avuç
içi aşağıyı gösterecek şekilde sol elin üzerine koyulur.
Y
Z
190
UBÛDİYET
Allah’ın emrettiği ibadetleri yapmak, İslam’ın çizdiği sınırları muhafaza etmek.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret edilir.
Ardından işaret parmağı göğsün ortasına getirilir. Sonra her iki el düz ve parmakları açık, eller karşıya bakacak şekilde başparmaklar kulaklara dokunur. Sağ el düz, avuç içi kendinize bakacak şekilde, ağız kapalı, el ağzın sol tarafından sağ tarafına
doğru hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el hafif yumruk şeklindedir. Sağ elin parmak uçları bitiştirilerek sol
elin içine koyulur. Her iki el düz ve avuç içleri aşağıya bakacak şekilde sağ el, sol elin üzerine vurulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
UHUD SAVAŞI
UHREVÎ
Ahiret ile ilgili.
625 yılında Mekke müşrikleriyle Müslümanlar arasında
Uhud dağı çevresinde yapılan savaş.
Her iki el göğüs hizasında, düz, avuç içleri yukarıya bakacak
şekilde, ters yönde aşağıya yukarıya hareket ettirilir. Her iki
el göğüs hizasındadır. Sol el hafif yumruk şeklindedir. Sağ
elin parmak uçları bitişik olarak sol elin içine koyulur.
Sağ el açıkken omuz hizasında parmak uçları birleştirilir.
Sol el sağ el etrafında yarım daire çizer. Her iki el göğüs hizasında, işaret parmakları açık ve kıvrıktır. Öbür parmaklar
kapalıdır. Eller iki yandan getirilir ve işaret parmakları önde
birleştirilir.
191
A
B
ULU
UMRE (1)
Çok büyük, yüce.
Hac günleri esnasında Arefe, nahr ve teşrik günleri dışında senenin her zamanında özel bir şekilde Kâbe’nin
ziyaret edilmesi.
Her iki elin parmakları açık, düz ve avuç içleri aşağıya bakacak şekilde bükük, sağ el sol elden ayrılıp baş hizasına çıkarılır.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. El, açık parmak uçları yukarıyı gösterir şekilde göğüs
hizasında tutulur. Sağ ve sol el göğüs hizasında, parmak uçları bitişik, sağ el, sol elin etrafında döndürülür.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
UMRE TAVAFI
UMRE (2)
Hac günleri esnasında Arefe, nahr ve teşrik günleri dı-
N şında senenin her zamanında özel bir şekilde Kâbe’nin
O
Umre ibadeti esnasında yapılan tavaf.
ziyaret edilmesi.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmakların uçları önce çeneye, sonra alna dokundurulur.
Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık parmakların uçları önce çeneye, sonra alna dokundurulur. Her iki el karın hizasındadır. Sol işaret ve serçe
parmağı açık, öbür parmaklar kapalı; sağ elin işaret parmağı
açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin
açık parmak uçlarına konur. Eller yukarı doğru çekilir. Sağ
elin işaret ve orta parmağı sol elin etrafında daire çizer.Ardından her iki elin işaret parmağı karnın önünde daire çizer
192
UYARICI
ÜÇ AYLAR
İnsanları doğru yola davet eden ve tebliğde bulunan peygamberler.
A
Hz. Muhammed’in (s.a.s.) “Recep, Allah’ın ayı, Şaban
benim ayım, Ramazan ümmetimin ayıdır.” dediği hicri B
ayların üçüne verilen toplu ad.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el yüz hizasında baş ve işaret parmakları bitişik, öbür
parmakları kapalıdır. Baş ve işaret parmağı yüz hizasında
açılır (L el). Her iki el göğüs hizasında baş ve işaret parmağı
bitişik, öne doğru fiske atarak açılır.
Sağ elin baş, işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır. Bu üç rakamıdır. Sağ elin baş ve işaret parmakları
açık, öbür parmakları kapalıdır (C el). Açık parmaklar sağ
omuzdan yüzün önüne doğru götürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ÜMİT
Olması beklenilen veya olacağı düşünülen şey.
İ
K
L
ÜMİTSİZ
M
Bir olay karşısında beklentileri olumsuz yönde olan kişi.
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin baş ve işaret parmaklarının uçları bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el göğsün ortasından yukarıya doğru
çıkarılır.
Sağ elin baş ve işaret parmaklarının uçları bitişik, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el göğsün ortasından yukarıya doğru çıkarılır. Baş ve işaret parmaklarının uçları bitişik, öbür
parmakları açık olarak göğüs hizasından sağa doğru hareket
ettirilir.
V
Y
Z
193
A
ÜMMET
ÜSTAD
Bir peygambere inananlar ve semâvi dinlere mensup ka-
Bilgide ve amelde maharetli, bir bilim veya sanat alanında üstün bir yeri olan kimse.
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna dokundurulur. Her iki el açık ve avuç içleri aşağıya
bakacak şekildedir. Sağ el, sol el üzerinden öne doğru hareket ettirilir.
Sağ el açık, parmak uçları birleştirilerek başın sağ kısmına
koyulur. Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde
başın üzerinde döndürülür.
B vimler topluluğu.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
194
VACİP
VAAZ
İnsanları dinî yönden aydınlatmak, ibadetlerini eksiksiz
ve yanlışsız yapabilmelerini sağlamak amacıyla bilgilendirmek.
A
Farz kadar olmamakla birlikte, kuvvetli delillerle sabit
olan, yapılması kesin ve bağlayıcı bir şekilde istenen fi- B
iller.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde başın üzerinde döndürülür. Sağ elin açık avuç içi yukarıya bakacak
şekilde ağız önünde döndürülür.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sol elin baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı ağzın önünden sol elin işaret
parmağına dokundurulur.
VAHİY
Allah’ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde bir ve tek
olması, yaratma ve uluhiyette ortağının bulunmaması.
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
VAHDANİYET
İ
M
Allah’ın peygamberlerine iletmek istediği mesajlarını,
N
doğrudan doğruya veya Cebrail vasıtasıyla bildirmesi.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el, omuz hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, avuç içi karşıya bakacak şekilde tutulur. Ardından
sağ elin avuç içi açık, sağ karın hizasında daire çizerek sol
işaret parmağına, parmak uçları kıvrılarak yaklaştırılır.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Baş ve işaret parmakları bitişik, sağ el yukarıda sol el
aşağıda avuç içleri birbirine bakacak şekilde tutulur. Eller
göğüs hizasına getirilir.
V
Y
Z
195
A
VÂİZ
VAKFE
İnsanları dinî yönden aydınlatan, ibadetlerini eksiksiz ve
Hac yapan kimselerin, belirli vakitte Arafat ve Müzdelife’de durması, beklemesi.
B yanlışsız yapabilmelerini sağlayacak şekilde bilgiler veren
kişi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ elin parmak uçları birbirine değecek şekilde başın üzerinde döndürülür. Sağ elin avuç içi yukarıya bakacak şekilde
ağız önünde döndürülür. Sağ elin parmakları yatay (C el)
şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
Sağ elin parmakları açık, kıvrık, parmak uçları burnu içine
alacak şekilde yüze dokundurulur. Her iki el göğüs hizasında, açık, düz, avuç içi aşağıya bakacak şekilde, el aşağıya
doğru hareket ettirilir.
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
VAKIF
VALLÂHİ
Bir hizmetin gelecekte de yapılması için belli şartlarla ve
“Allah’ı şahit tutarım” anlamında kullanılan bir yemin
sözü.
N resmî bir yolla ayrılarak bir topluluk veya bir kimse taraO
fından bırakılan mülk, para.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Sağ elin parmakları açık, uçları kıvrık, sağ kulağın üzerine
koyulur.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ
elin avuç içi karşıya bakacak şekilde, işaret parmağı ağzın
önünden başın sağ tarafına çıkarılır ve yukarıya işaret edilir.
Y
Z
196
VASİYET
VATAN
1. Bir kimsenin ölümünden sonra bir malı veya menfaatini bir veya birkaç kişiye ya da bir hayır işine bırakması.
2. Bir kimsenin ölümünden sonra veya yokluğunda yapılmasını istediği şey.
A
Bir halkın üzerinde yaşadığı, kültürünü oluşturduğu topB
rak parçası.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ el göğüs hizasında, baş ve işaret parmakları bitişik, öbür
parmakları kapalıdır. Sağ el sol avuç içinde sağa sola hareket ettirilir, yazma işareti yapılır. Her iki elin işaret ve orta
parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Eller göğüs hizasında ileri doğru ters çevrilir.
Sağ el, sol elin bileğinin üstüne sonra kolunun üstüne dokundurulur.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
VEDA HACCI
Hicretin 10. yılında Hz. Peygamberin (s.a.s.) yapmış olduğu ilk ve son hac.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Sağ elin işaret ve orta parmağı kıvrık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el önce kalbin üzerine, daha sonra sağ karın boşluğuna
dokundurulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ el açık, parmakları yanaktan aşağı doğru
iki kez indirilir. Sağ el sağ omuz hizasında avuç içi karşıya bakacak şekilde el sağa sola sallanır. Sağ elin işaret ve serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Kapalı parmaklar önce çeneye, sonra alna dokundurulur.
197
Y
Z
A
VEDA HUTBESİ
VEDA TAVAFI
Hz. Peygamberin (s.a.s.) Medine’ye hicretinin 10. yılında
Hacıların Mekke’ den ayrılmadan önce yapmaları gereken son tavaf.
B (632) yapmış olduğu ilk ve son hacda, yüz bini aşan sahabiye yaptığı konuşma.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
Sağ el, sağ omuz hizasında avuç içi karşıya bakacak şekilde,
sağa sola sallanır. Sağ el açık, avuç içi yukarıya bakacak şekilde ağız önünde döndürülür.
K
L
M
N
Sağ el sağ omuz hizasında avuç içi karşıya bakacak şekilde
el sağa sola sallanır. Her iki el karın hizasındadır. Sol işaret
ve serçe parmağı açık, öbür parmaklar kapalı; sağ elin işaret
parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ işaret parmağı, sol elin açık parmak uçlarına konur. Eller yukarı doğru
çekilir. Sağ elin işaret ve orta parmağı sol eli etrafında daire
çizer.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
VEHBİ
VEFA
Kendisine yapılan iyilikleri unutmama.
Allah’ın verdiği anlayış ve kalbine ilham ettiği manevi
ilim.
Her iki elin parmak uçları birbirine değecek şekilde sağ el
öne, sol el kendinize doğru hareket ettirilir.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ el sağ omuz hizasında, parmak uçları birbirine
değecek şekilde, eller kendinize doğru açılıp kapanır.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
198
VEKÎL
VEKÂLET
Bir kimsenin bizzat kendisinin de yapabileceği bir hukuki
işlem için başkasını yetkili kılması.
A
Birinin, işini görmesi için kendi yerine bıraktığı veya yetB
ki verdiği kimse.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları
kapalı (C el), başın iki yanından aşağıya doğru indirilir. Her
iki elin işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır. Eller göğüs hizasında ileri doğru ters çevrilir.
Her iki elin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalı (C el), başın iki yanından aşağıya doğru indirilir.
Her iki elin işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır. Eller göğüs hizasında ileri doğru ters çevrilir. Sağ
elin parmakları yatay (C el) şekilde, omuz hizasından aşağıya indirilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
VESVESE
VİCDAN
Kuruntu, yanlış ve yersiz düşünce.
İ
K
L
M
İnsanın kalbine doğan gizli bir his olup iyilik işlemekten
hoşlanan, kötülük etmekten huzursuz olan, iyiyi kötüden N
ayıran ve seçici bir yapıya sahip olan duygu.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin baş ve işaret parmağının uçları bitişik, omuz hizasından kendinize doğru hareket ettirilir.
Sağ elin orta parmağı açık ve bükük öbür parmakları düzdür. Orta parmak kalbin üzerine iki kez dokunulur.
V
Y
Z
199
A
VİTR NAMAZI
Yatsı namazından sonra sabah namazının vakti girince-
B ye kadar kılınabilen, üçüncü rekâtında Kunut dualarının
okunduğu üç rekatlık vacip namaz.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
Sağ elin işaret ve orta parmakları açık, öbür parmakları
kapalıdır (V el). Sağ elin işaret parmağı sağ yanağa dokundurulur. Sağ elin baş, işaret ve orta parmakları açık, öbür
parmakları kapalı şekilde üç işareti yapılır. Her iki el düz ve
parmakları açık, başparmaklar kulaklara dokunur.
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
200
YAĞMUR DUASI
YAHUDİ (1)
Bir bölgede kuraklık olması hâlinde, topluca tövbe-istiğfardan sonra, yağmur yağması için Allah’a dua edilmesi.
Hz. Musa’nın dinine bağlı olan kimse, Musevi.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki elin avuç içleri aşağıya bakacak şekilde parmaklar
kıvrık eller aşağı doğru kesik kesik indirilir. Her iki el omuz
hizasında, açık, düz ve avuç içi kendinize bakacak şekilde
tutulur.
Sağ el avuç içi başın üst kısmına bakacak şekilde koyulur.
İ
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
YAHUDİ (2)
YALAN
Hz. Musa’nın dinine bağlı olan kimse, Musevi.
Doğru olmayan, gerçeğe uymayan söz.
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki elin işaret ve orta parmağı bitişik öbür parmaklar
kapalıdır. Açık parmaklar yüzün iki yanından aşağıya kavis
yaparak göğüs hizasına iner.
Sağ el açık, düz ve kıvrıktır. Parmakların üstü sağ yanağa
değdirildikten sonra aşağıya yukarıya hareket ettirilir.
V
Y
Z
201
A
YALVARMAK
YANLIŞ
Birinden ısrarla, kendine acındıracak sözlerle, saygılı bir
Bir kurala, bir ilkeye, bir gerçeğe uymama durumu, hata.
Her iki el göğüs hizasında, birbirine bağlı şekilde öne arkaya
hareket ettirilir.
Sağ elin işaret parmağı açık ve kıvrık olarak çeneye dokunur.
B biçimde bir şey istemek, yakarmak, dua etmek.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
YARATMAK
YARDIM
Sadece Allah’a mahsus olan, önceden olmayan bir şeyi
Kendi gücünü ve imkânlarını başka birinin iyiliği için
kullanma.
Her iki el göğüs hizasında, sağ elin parmak uçları birbirine
değecek şekildedir. Sol el, sağ elin üzerindedir. Sağ el resimdeki gibi yukarı doğru çıkarılır. Bu hareket üç kez tekrarlanır.
Sağ el açık, avuç içi sol kola dokundurulur.
N var etmek.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
202
YAS TUTMAK
YASAK
Ölüm veya bir felaketten dolayı duyulan acıyı ve üzüntüyü bazı davranışlar ile belli etmek, matem.
Bir işin yapılmasına karşı olan yasal veya yasa dışı engel.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi yukarıya bakarken aşağıya
bakacak şekilde çevrilir. Sağ elin parmakları açık, kıvrık ve
parmak uçları yukarıyı gösterir şekilde el, göğüs hizasından
yukarıya doğru hareket ettirilirken parmakları kapatılır.
Her iki el göğüs hizasındadır. Sol el yumruktur. Sağ el, düz
ve parmakları bitişiktir. Sağ el, sol elin önünden aşağıya
doğru indirilir.
K
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
YATSI NAMAZI
YE’CÜC-ME’CÜC
Akşam namazı vaktinin bitişinden imsak vaktine kadar
kılınabilen farz namaz.
İ
L
M
Bozgunculuk yapacak bir topluluk olduğu ve çevrelerindeki milletlere zulüm ve haksızlık yapacakları kıyamet N
alameti olarak bildirilen kavim.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Her iki el sol omuz hizasında, baş, işaret ve orta parmağı
açık, öbürleri kapalıdır. Açık parmak uçları birbirine değecek şekilde birleştirilir. Her iki el düz ve parmakları açık,
başparmaklar kulaklara dokundurulur.
Her iki elin parmakları açıktır, avuç içleri aşağıya bakmaktadır. Eller göğüs hizasında açılarak avuç içleri yukarıya bakacak şekilde çevrilir. Her iki el açık ve avuç içleri aşağıya
bakacak şekilde hafif büküktür. Sağ el, sol el üzerinden öne
doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
203
A
YETİM
YEMİN
Bir kimsenin Allah’ın adını veya sıfatını zikrederek sözü-
Babası ölmüş olan (çocuk).
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık (V el), öbür parmakları
kapalıdır. Parmaklar göz hizasından karın hizasına indirilir.
Sağ elin başparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
başparmak çeneye koyulur. Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır (V el). Sağ elin avuç içi
yukarıya bakarken aşağıya bakacak şekilde çevrilir. Sağ elin
parmakları açık düz ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde, el
iki kez bele koyulur.
B nü kuvvetlendirmesi.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
YUSUF (a.s.)
Yakup peygamberin yaşamış ve yaşayacak insanlar için-
N de en güzeli, zindanda rüya yorumlayan ve zindanı medO
reseye çeviren peygamber olan oğlu.
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı, işaret
parmağı yüz etrafında daire çizer. Bütün parmak uçları birleştirilerek göğüs hizasında aşağı yukarı hareket ettirilir. Sağ
elin parmak uçları başın sağ kısmına değdirildikten sonra
el, sağ tarafa indirilir.
Z
204
ZAMM-I SÛRE
ZALİM
Acımasız ve haksız davranan, zulmeden.
A
Namazda ayakta iken, Fâtiha sûresinden sonra okunan
B
sûre veya ayet/ayetler.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el karın hizasındadır. Sol el yumruk, sağ elin avuç içi,
sol elin üzerinde bastırarak ileri götürülür. Sağ elin işaret ve
başparmağı açık, öbür parmakları kapalıdır, parmak uçları
yüze bakacak şekilde, aşağı doğru indirilir.
Her iki elin parmak uçları bitişik, sağ el sol elin üzerine koyulur. Sol el düz, açık, avuç içi karşıya bakacak şekilde göğüs
hizasında tutulur. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, öbür
parmakları kapalıdır (U el). Sağ el, sol elin parmakları üzerinden sağa doğru çekilir.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ZANNETMEK
ZARURET
Sanma, sezme, şüphe ve kesin olmayan bilgi.
1. Zorunluluk. 2. Gereklilik.
İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sağ elin parmakları bitişik ve bükük, kalbin üzerinden aşağı
yukarı hareket ettirilir.
Her iki el yumruk şeklinde, işaret parmağı öne doğru çıkıntılı ve başparmakla bitişik, öbür parmakları kapalıdır (T el).
Her iki el öne doğru bilekten sallanır.
V
Y
Z
205
A
B
ZÂTÎ SIFATLAR
ZEBANİ
Allah’ın sadece kendine ait olan, zatını niteleyen sıfatlar.
Cehennem bekçisi melek.
Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
edilir. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık, kıvrık, öbür parmakları kapalıdır (C el). El göğsün sağından aşağı doğru indirilir. Sol el düz, omuz hizasında, avuç içi karşıya bakacak
şekilde tutulur. Sağ elin baş ve işaret parmağı açık ve kıvrık
(C el), sol elin parmak uçlarından aşağıya doğru çekilir.
Sağ el yüz hizasında, baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları
kapalıdır (C el). Ardından sağ el karın hizasında, sol el omuz hizasında, her iki elin bütün parmakları açık, kıvrık ve avuç içleri
yukarıya bakacak şekilde, eller aşağı yukarı yer değiştirir. Hareket
iki kez tekrarlanır. Her iki el karın hizasındadır. Sol el yumruktur.
Sağ elin avuç içi ile sol elin üzerine bastırılarak kaydırılır. Her iki
elin başparmakları birbirine değecek, avuç içleri kendinize bakacak şekildedir. Parmaklar öne arkaya hareket ettirilir.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
M
ZEBUR
ZEKÂT
Allah tarafından Hz. Dâvûd’a vahiy yoluyla gönderilen
İslam’ın beş temel esasından biri. Belirli bir malın bir kısmının Allah rızası için kişilere verilmesi.
Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Açık
işaret parmağı ağza götürülür ve aşağı yukarı hareket ettirilir. Her iki el göğüs hizasında, düz ve avuç içleri birbirine
değecek şekildedir. El her iki yana doğru açılır.
Sağ elin işaret ve orta parmağı açık, öbür parmakları kapalı,
el sağ yanaktan aşağı doğru indirilir. Sağ el açık, parmak uçları kıvrık, sol dirsekten sol elin bileğine doğru çekilir. Her
iki el göğüs hizasında sağ elin parmakları açık ve kıvrıktır.
Sol el açık, avuç içi yukarıya bakar. Sağ elin parmakları sol
elin avuç içinden parmaklara doğru hareket ettirilir.
N kutsal kitap.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
206
ZİKİR
ZEMZEM
Kâbe yakınında bulunan bir kuyunun, Müslümanlarca
mübarek sayılan suyu.
Allah’ın adını anma, söyleme, sözünü etme.
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
Her iki el karın hizasındadır. Sol elin işaret ve serçe parmağı açık, Sağ el baş hizasında, işaret parmağı açık, öbür parmaklaöbür parmakları kapalı; sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakrı kapalı ve avuç içi karşıya bakacak şekilde yukarıya işaret
ları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı, sol elin açık parmak uçları- edilir. Sağ elin işaret parmağı başa dokunup sağa yukarı hana koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir. Her iki el karın hizasında,
reket ettirilir ardından ağız hizasında daire çizer.
ellerin baş ve işaret parmakları açık, öbür parmakları kapalıdır
(C el). Açık parmaklar birbirine bakacak şekilde eller aşağı doğru
hareket ettirilir. Sağ elin işaret ve orta parmağının uçları birbirine
değecek, öbür parmakları açık olacak şekilde, el ağza götürülür.
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ZİLHİCCE AYI
ZİNA
Hac görevinin yerine getirildiği, onuncu gününden itibaren Kurban Bayramı’nın yapıldığı kameri ayların sonuncusu.
İ
K
L
M
Dinen yasaklanmış olan, aralarında evlilik bağı olmayan
N
kişiler arasındaki cinsel ilişki.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Sol el karın hizasında yumruk yapılır. Sağ elin parmakları
açık, düz, el boğazın solundan sağına doğru hareket ettirilir,
ardından sol elin üzerine değdirilerek aşağıya indirilir. Sağ
elin baş ve işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır.
Açık parmaklar sağ omuzdan yüzün önüne doğru götürülür.
Her iki el göğüs hizasında, sol el açık, düz ve avuç içi aşağıya
bakacak şekildedir. Sağ elin işaret parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır. Sağ elin işaret parmağı sol elin altından
öne doğru hareket ettirilir.
V
Y
Z
207
A
ZİYARET
ZİYARET TAVAFI
Birini, bir yeri görmeye, birisiyle görüşmeye gitme, gö-
Arafat vakfesinden sonra Kurban bayramının ilk günü
yapılmaya başlanan tavaf.
Sağ elin serçe parmağı açık ve yukarıyı gösterecek şekilde,
öbür parmakları kapalı, serçe parmağın iç kısmı çeneye dokunarak öne indirilir.
Sağ elin serçe parmağı açık ve yukarıyı gösterecek şekilde,
öbür parmakları kapalı, serçe parmağın iç kısmı çeneye dokunarak öne indirilir. Her iki el karın hizasındadır. Her iki
elin işaret ve serçe parmağı açık, öbür parmakları kapalıdır.
Sağ elin işaret parmağı, sol elin açık parmak uçlarına koyulur. Eller yukarıya doğru çekilir. Ardından sağ elin açık işaret ve orta parmağı, sol elin etrafında bir tur hareket ettirilir.
B rüşme.
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
K
L
M
TÜRK İŞARET DİLİ DİNİ KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ
ZULÜM
Güçlü bir kimsenin yasaya veya vicdana aykırı olarak
N başkasını uğrattığı kötü durum, eziyet.
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Her iki el karın hizasındadır. Sol el yumruk şeklindedir. Sağ
elin avuç içi, sol elin üzerine bastırılarak öne hareket ettirilir.
Y
Z
208
Download

1 abc ç defghı i klmno ö prs ş tuvyz