ELEMENTLER KİMYASI
ALAŞIMLAR
ALAŞIMLAR HAKKINDA GENEL BİLGİ
Günümüzde alaşımlar oldukça geniş
kullanım alanına sahiptir.
Otomotiv sektöründen havacılık sektörüne,
diş dolgusundan uydu
yapımına kadar birçok alanda
kullanılmaktadır.
Alaşımlar Nedir
* Alaşım: İki veya birkaç maddenin muhtelif oranlarda
beraberce eritilerek meydana getirilen karışıma alaşım
denir.
* Alaşımlar; kendisini meydana getiren madenlerin erime
noktalarından daha aşağı derecede eridikleri için teknikte
kullanılmaya elverişlidirler.
Alaşımlar, aşağıda sıralanan ihtiyaçları karşılamak
amacıyla yapılır
1. Metallerin fiziksel ve mekaniksel özelliklerini değiştirmek
suretiyle daha elverişli malzemeler üretmek,
2. Çok sayıda ve değişik özelliklere sahip metaller geliştirmek,
3. Isıl işlemlere uygun metaller üretmek,
4. Malzemelerin maliyetini düşürmek.
Homojen ve Heterojen
Alaşımlar
• Tek fazdan oluşan alaşımlar homojen alaşımlardır.
• İki veya daha çok fazdan oluşanlar ise heterojen alaşımlardır. Alaşımların
büyük bir kısmı heterojendir.
• Örneğin Au-Cu veya Au-Ag alaşımları heterojen, yani ikili sistemlerdir.
• Homojen alaşımlara örnek olarak Cu-Sn, Cu-Zn, Cu-Ni, Fe-Ni, Pb-Sn
alaşımları verilebilir.
Homojen ve Heterojen
Alaşımlar
Yukarıda farklı iki alaşımın optik mikroskobik görüntüleri
verilmiştir. Bu görüntüleri incelediğimizde a’nın heterojen b’nin ise homojen
bir görüntüye sahip olduğunu görürüz.
ALAŞIMLARIN OLUŞUM
YÖNTEMLERİ
A) Yer Değiştirmeyle Oluşan Alaşımlar
Rastgele Yer Değiştirme İle Oluşan Alaşımlar:
Alaşım oluşurken birbiriyle tam olarak karışabilen iki metalin erimesi
sırasında, miktarca az olan metal atomları, miktarca fazla olan metal
atomlarıyla rastgele yer değiştirir. Yer değiştirme alaşımlarına Cu-Zn ve
Au-Ag örnek verilebilir.
Süper Örgü Alaşımı:
Bazı özel durumlarda yer değiştirme ile oluşan alaşımlardaki
atomların yeri düzenlilik gösterir. Bu tip alaşımlara süper örgü
alaşımı denir . Süper örgü alaşımlarına Cu-AlNi
örnek verilebilir. Bu alaşım şekil hatırlatmalı alaşımlarda kullanılır.
Şekil hatırlatmalı alaşımlar; dış kuvvetlerin etkisiyle kaybettikleri
orijinal
şekillerine, uygun şartlarda tekrar geri dönebilen alaşımlardır.
B) Örgü Boşluğu Tipi Alaşımlar
Kristal örgülü metallerin kristal yapılarının % 26 veya % 32’si
boşluktur. Büyüklüğü bu boşlukların hacmine uygun bir element,
metalle karıştırılırsa bu element, bu boşluklara yerleşebilir.
Boşluklara giren elementler genellikle H,B,C,N gibi küçük
elementlerdir.Karbonlu ve borlu çelikler boşluklara yerleşme ile
oluşan alaşımlardır.
Demir atomlarından çok küçük olan karbon atomları, demirin metal
örgüsü içindeki boşluklara girebilir. Örneğin, demirin % 2 veya daha
az karbon içermesi ile oluşan çelik, atomlar arasındaki boşluklara
yerleşmeyle oluşan bir alaşımdır
Metaller Arası Bileşik Tipi Alaşımlar
Metal atomları arasındaki elektronegatiflik farkı büyük olduğunda
alaşım yerine metaller arası bileşikler oluşabilir. Bunlar gerçek bir
bileşik gibi düşünülür. MgZn2 , Cu3Au ve Na5Zn21 en çok bilinen metaller
arası bileşiklerdir.
En Önemli Alaşımlar
Şimdi burada bazı önemli alaşımlar incelenecektir.
Bakır alaşımları
Bakır + Kalay ---> Tunç
Bakır + Çinko ---> Pirinç
Bakır + Çinko + Nikel ---> Mayakor
Bakır + Çinko + Kalay ---> Teknik eserler tuncu
Bakır + Alüminyum ---> Fen aygıtlarında, deniz valfleri, pervaneler,
dümenler.
Altın, gümüş ve altın, bakır alaşımları
Altın + Gümüş ---> Yeşil altın
Altın + Gümüş ---> Solmuş yaprak altını
Altın + Gümüş ---> Su yeşili altını
Altın + Gümüş + Bakır ---> Roz altını
Altın + Gümüş + Bakır ---> Sarı, çok beyaz, değerli İngiliz
altını
Kurşun alaşımları
Kurşun + Kalay ---> Lehim
Kurşun + Arsenik ---> Saçma ve mermi
Kurşun + Antimon + Kalay ---> Matbaa harfleri
Demir alaşımları
Krom + Demir ---> Tel-silindir yatakları
Demir + Nikel ---> Fen aletleri
Demir + Nikel ---> Ampul teli
Demir + Molibden ---> Yüksek hızlı dökümde
Demir + Volfram ---> Parça dökümünde (tungsten çeliği)
Demirin fosforlu, karbonlu, silisyumlu, çelikleri de önemli
alaşımlardandır.
Nikel alaşımları
Bakır + Nikel ---> Asit tankları (Monel Metal)
Nikel + Krom ---> Elektrik demiri ve elektrik ızgarası
Yaygın Alaşımların Özellikleri
Download

per*yod*k cetvel*n özell*kler* ve bazı grupları