Araflt›rma | Research Article
doi:10.2399/tahd.09.132
Türk Aile Hek Derg 2009; 13(3): 132-136
www.turkailehekderg.org
Gebeli¤in son 3 ay›nda anksiyete bozuklu¤u
ve iliflkili faktörlerin de¤erlendirilmesi
Assessment of anxiety disorders and related factors at the third trimester of pregnancy
Araflt›rma
‹mran Tekgöz1, Didem Sunay1, Ayfle Çaylan1, Cebrail K›sa2
Özet
Summary
Amaç: Gebeli¤in son 3 ay›ndaki anksiyete bozuklu¤u ve iliflkili faktörlerin araflt›r›lmas›.
Objective: To investigate anxiety disorders and related factors in
the third trimester of pregnancy.
Yöntem: Mart-Eylül 2007 tarihleri aras›nda, Sa¤l›k Bakanl›¤› Ankara E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi I. Kad›n Hastal›klar› ve Do¤um
Klini¤i’ne baflvuran gebeli¤inin son üç ay›ndaki 107 kad›n incelendi. Hastalar›n sosyo-demografik özellikleri ve kad›n-do¤um öyküleri haz›rlanan soru formu, psikiyatrik sorunlar› ise Mental Hastal›klar›n Birinci Basamak De¤erlendirilmesi (PRIME-MD) ölçe¤i ile
de¤erlendirildi.
Methods: Between March-September 2007, 107 women in the
3rd trimester of pregnancy, referred to the outpatient clinics of
Gynecology and Obstetrics Department of the Ankara Training
and Research Hospital, Ministry of Health, were included in the
study. A questionnaire was used to determine demographic characteristics and obstetric histories and the Primary Care Evaluation
of Mental Disorders (PRIME-MD) questionnaire was used to evaluate psychiatric disorders.
Bulgular: 107 gebenin %50.5’i, PRIME-MD ölçe¤i ile bir ya da
daha çok psikiyatrik tan› ald›; %28’inde depresyon ve anksiyete
birlikte idi. Anksiyete tan›s› alan 43 gebenin, %31.8’inde baflka
türlü adland›r›lamayan anksiyete bozuklu¤u, %4.7’sinde yayg›n
anksiyete bozuklu¤u, %3.7’sinde panik bozuklu¤u saptand›. Ayl›k geliri 1.000 TL ve alt›nda olan, daha önce düflük yapm›fl gebelerdeki anksiyete oran› daha yüksekti.
Sonuç: PRIME-MD ile anksiyetesi olan gebelerin saptanarak tedavi edilmesi ile erken do¤um, düflük do¤um a¤›rl›¤› gibi komplikasyonlar›n önüne geçilebilir.
Anahtar sözcükler: Gebelik, anksiyete, depresyon.
Conclusions: Complications such as preterm delivery and low
birth weight would be precluded by detecting and treating anxiety in pregnant women by PRIME-MD.
Key words: Pregnancy, anxiety, depression.
o¤urganl›k dönemindeki kad›n, gebelik ve do-
¤uma neden oldu¤u ileri sürülmektedir.6 Erken do¤um
¤umla, önemli organik ve psikolojik de¤ifliklikler
ile plasentadan ve anneden kortikotropin hormonu sal›-
yaflar. Birçok çal›flma, do¤umun anksiyeteye yol
n›m›n›n art›fl› iliflkili bulunmufltur.6,7
D
açt›¤›n› göstermifltir.1-3 Preterm do¤um ve düflük do¤um
Gebelikte, strese neden olan önemli bir faktör de be-
a¤›rl›¤›, do¤um öncesi depresyon ve/veya anksiyete ile
be¤in sa¤l›k durumudur. Özellikle ilk hamilelikte, do-
iliflkili bulunmufltur.
4,5
Do¤um öncesi stresin; plasentay›
¤um süreci ve do¤um flekli ile ilgili kayg›lar s›k görülür.
ve annenin hipofiz-adrenal eksenini uyararak erken do-
Baz› çal›flmalar, anksiyete ile gebelik komplikasyonlar›-
1)
132
Results: Out of 107 women, 50.5% had one or more psychiatric
diagnosis with assessment with PRIME-MD. 28% of the women
had both anxiety and depression. Out of 43 women who had anxiety disorder; 31.8% had anxiety disorder not otherwise specified,
4.7% had generalized anxiety disorder and 3.7% had panic disorder. Anxiety disorder rate was high in women who had monthly income lower than 1.000 YTL and history for abortion.
2)
Sa¤l›k Bakanl›¤› Ankara E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi, Aile Hekimli¤i Uzman›, Ankara
Sa¤l›k Bakanl›¤› Ankara Numune E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi, 1. Psikiyatri Klini¤i, Psikiyatri Uzman›, Ankara
2009 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Yay›nc›l›k taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 2009 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, Istanbul.
n›n iliflkili olabilece¤ini göstermifltir. Finlandiya’da, gebeli¤in erken döneminde yo¤un anksiyete yaflayanlarda
Çal›flma, Sa¤l›k Bakanl›¤› Ankara E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi etik kurulunun onay› ile yürütüldü.
gebeli¤e ba¤l› yüksek tansiyon ve preeklampsinin görülme s›kl›¤›n›n yaklafl›k 3 kat artt›¤› saptanm›flt›r.8 Kalifor-
Bulgular
niya’da, yo¤un anksiyetenin düflük riskini 2-3 kat artt›r-
‹nceledi¤imiz, gebeli¤inin son üç ay›ndaki (24-38
d›¤› saptanm›flt›r.9
evlilik yafl› 20.87±3.8 y›l, ortalama evlilik süreleri ise
5.71±4.6 y›ld›; %35.5’i ilkokul mezunuydu, %74.8’i çal›flm›yordu, %34.6’s›n›n ayl›k geliri 500 TL ve alt›ndayd›.
Gebelerin
%43.9’u
hiç
do¤um
yapmam›flt›,
%80.4’ünde düflük, %93.5’inde küretaj öyküsü yoktu.
Gebelerin %41.1’i daha önce normal do¤um, %17.8’i se-
Gereç ve Yöntem
Bu gözlemsel/kesitsel çal›flmaya, Mart-Eylül 2007 tarihleri aras›nda Sa¤l›k Bakanl›¤› Ankara E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi 1. Kad›n Hastal›klar› ve Do¤um Klini¤i
gebe poliklini¤ine baflvuran son üç aydaki (24-38. hafta)
107 gebe dahil edildi. Gebelik haftas› ultrasonografi ile
saptand›. Çal›flma hakk›nda bilgi verilip, sözlü onamlar›
al›nanlar›n, sosyo-demografik özellikleri ve obstetrik öyküleri soru formuna kaydedildi.
Okur-yazar olmayan, 18 yafl›ndan küçük olan, in vitro fertilizasyonla gebe kalan, kronik hastal›¤›, ço¤ul gebeli¤i olan ve ultrasonografi ile fetusta malformasyon belirlenen gebeler çal›flmaya al›nmad›.
Anksiyete ve depresyon, Mental Hastal›klar›n Birinci
Basamak De¤erlendirilmesi ölçe¤i (PRIME-MD) ile
arand›. DSM-IV ölçütlerine uyan ölçe¤in birinci basamakta kullan›m› onaylanm›fl olup, en çok rastlanan dört
ruhsal bozuklu¤u (duygudurum bozuklu¤u, anksiyete
bozuklu¤u, alkol kötüye kullan›m› ve somatoform bozukluk) ortaya koyar.10 PRIME-MD’nin gebelerdeki psikiyatrik hastal›k prevalans›n› de¤erlendirmede de güvenilirli¤i kan›tlanm›flt›r.11 PRIME-MD, "hasta soru formu" ve "klinisyen de¤erlendirme k›lavuzu"ndan oluflur.
Hasta, 26 soruyu “evet”-“hay›r” fl›klar›yla yan›tlar. Yan›tlar, “klinisyen de¤erlendirme k›lavuzu” ile de¤erlendirilerek tan›ya gidilir. Ölçe¤i, dilimize, Çorapç›o¤lu ve arkadafllar› uyarlam›fllard›r.12
Veri analizinde, grup içi farkl›l›klar Ki-kare testi ile
saptand›, p<0.05 de¤eri istatistiksel olarak anlaml› kabul
edildi.
zaryenle do¤um yapm›flt›. %99.1’i mevcut gebeli¤ini istiyor, %0.9’u ise istemiyordu. %15’i ise planlamadan ge-
Araflt›rma
Bu çal›flmada, kullan›m› kolay olan, Mental Hastal›klar›n Birinci Basamak De¤erlendirilmesi (Primary Care
Evaluation of Mental Disorders=PRIME-MD) ölçe¤i ile
gebeli¤in son 3 ay›ndaki anksiyete bozuklu¤unun oran›n› ve sosyo-demografik özelliklerle iliflkisini araflt›rmay›
amaçlad›k.
hafta) 107 kad›n›n yafl ortalamas› 26.45±4.9 y›l, ortalama
be kalm›flt›.
Gebelerin %50.5’i bir ya da daha çok psikiyatrik tan›
ald›: %10,3’ünde depresyon, %12.1’inde anksiyete,
%28’inde hem depresyon hem anksiyete saptand›; tan›lar›n alt küme da¤›l›mlar› Tablo 1’de görülmektedir.
18 yafl›ndan küçük ve 18-25 yafl grubundaki gebelerde anksiyete daha s›k olmas›na ra¤men, fark istatistiksel
olarak anlaml› de¤ildi (s›ras›yla p=0.143, p=0.512).
Daha önce düflük yapm›fl olan gebelerde anksiyete
anlaml› olarak daha fazlayd› (p=0.028). Küretaj öyküsü
gebelerdeki anksiyete s›kl›¤›n› etkilemiyordu (p=0.417).
‹statistiksel olarak anlaml› olmamakla birlikte, üç ya
da daha fazla kez gebe kald›¤› halde hiç do¤um yap(a)mam›fl olanlarda anksiyete daha fazla idi (s›ras›yla, p=0.651,
p=0.407).
Daha önce sezaryenle do¤um yapanlarda anksiyete
oran› fazla olmas›na ra¤men istatistiksel olarak anlaml›
de¤ildi (p=0.189).
Ayl›k geliri 1000 YTL ve alt›nda olan gebelerde anksiyete görülme oran› daha yüksekti (p=0.020).
Gebelerin çal›fl›p/çal›flmamas›n›n anksiyeteyi etkilemedi¤i saptand› (p=0.417) (Tablo 2).
Planlanmam›fl gebeliklerde anksiyete s›kl›¤› artmas›na ra¤men, fark istatistiksel olarak anlaml› de¤ildi
(p=0.417).
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 3 | 2009
133
Tablo 1. Gebelerin PRIME-MD ile ald›¤› tan›lar›n alt küme da¤›l›m tablosu
Anksiyete bozuklu¤unun
da¤›l›m›
Araflt›rma
Depresif bozuklu¤un
da¤›l›m›
Psikiyatrik tan›
N
%
Tan› yok
64
59.8
Panik bozuklu¤u
4
3.7
Yayg›n anksiyete bozuklu¤u
5
4.7
BTA* anksiyete bozuklu¤u
34
31.8
Toplam
107
100.0
Tan› yok
66
61.7
Majör depresif bozukluk
14
13.1
Minör depresif bozukluk
27
25.2
Toplam
107
100.0
BTA: Baflka türlü tan›mlanamayan anksiyete.
Tablo 2. Sosyo-demografik ve obstetrik özellikler – anksiyete iliflkisi
Anksiyete varl›¤›
Gebelik yafl›
Evlilik yafl›
Düflük öyküsü
Kürtaj öyküsü
Gebelik say›s›
Do¤um say›s›
Yok %
Var %
18-25
25 (39.1)
21 (48.8)
26-30
26 (40.6)
13 (30.2)
>30
13 (20.3)
9 (20.9)
<18
5 (7.8)
9 (20.9)
18-25
50 (78.1)
29 (67.4)
>25
9 (14.1)
5 (11.6)
Var
8 (12.5)
13 (30.2)
Yok
56 (87.5)
30 (69.8)
Var
5 (7.8)
2 (4.7)
Yok
59 (92.2)
41 (95.3)
1
24 (37.5)
14 (32.6)
2
23 (35.9)
14 (32.6)
≥3
17 (26.6)
15 (34.9)
Yok
25 (39.1)
22 (51.2)
1
26 (40.6)
15 (34.9)
2
10 (15.6)
3 (7.0)
≥3
3 (4.7)
3 (7.0)
Var
8 (12.5)
10 (23.3)
Yok
56 (87.5)
33 (76.7)
Var
27 (42.2)
17 (39.5)
Yok
37 (57.8)
26 (60.5)
1000 TL ve alt›
38 (59.4)
35 (81.4)
1000 TL üstü
26 (40.6)
8 (18.6)
Çal›fl›yor
17 (26.6)
10 (23.3)
Çal›flm›yor
47 (73.4)
33 (76.7)
64
43
Sezaryenle do¤um öyküsü
Vajinal do¤um öyküsü
Toplam
0.143
0.028*
0.699
0.651
0.143
0.843
0.020*
*p<0.05 istatistiksel anlaml›l›k
134
0.512
0.189
Ayl›k gelir
Çal›flma durumu
p
Tekgöz ‹ ve ark. | Gebeli¤in son 3 ay›nda anksiyete bozuklu¤u ve iliflkili faktörlerin de¤erlendirilmesi
0.417
Tart›flma
depresyon ve/veya anksiyete ile erken kas›lmalara ba¤l›
Ülkemiz nüfusu genifl aileden çekirdek aileye geç-
baflvuru, planl› sezaryen ile do¤um, do¤umda epidural
mektedir. Bu geçifl ve k›rsal kesimden flehire göç, olum-
analjezi kullan›m› ve travay›n hasta taraf›ndan daha uzun
suz ekonomik flartlar alt›nda meydana gelmektedir. Tür-
hissedilmesi aras›nda anlaml› iliflki saptad›lar. Sezaryen
kiye nüfus ve sa¤l›k araflt›rmas› (TNSA) 2003 verilerine
do¤umlar›n›n artmas› depresyon ve/veya anksiyete ile
göre kad›nlar için evlenme yafl› k›rsal kesimde 20.4, kent-
do¤um korkusu aras›ndaki iliflki ile aç›klanabilir. Sjögren
sel kesimde ise 21.3’tür.13 Çal›flma grubumuzdaki kad›n-
ve Thomassen’in bulgular›na göre,16 do¤umla ilgili ciddi
lar›n 20.9 olan ortalama evlenme yafl› (%43’ünde 20 ya-
anksiyetesi olan kad›nlar›n %68’i bafllang›çta sezaryen ile
fl›n alt›nda, %13.1’inde 18 yafl›n alt›nda) TNSA bulgula-
do¤um istemekteydi. Bizim çal›flmam›zda istatistiksel
r› ile uyumludur.
olarak anlaml› olmamakla birlikte vajinal do¤um yapanlarla yapmayanlar aras›nda anksiyete görülme aç›s›ndan
¤in 3. ve 6. aylar› aras›nda olanlar›n, %14.1’inde bir ya da
fark yokken, sezaryen ile do¤um yapm›fl olanlarda anksi-
daha fazla psikiyatrik sorun saptad›lar: %11.6 depresyon,
yete daha yayg›nd›.
%7.1 minör depresyon, %3.2 majör depresyon, %6.2
Anne adaylar›n› endiflelendiren bir baflka konu da
anksiyete, %4.2 tan›mlanmam›fl anksiyete bozuklu¤u.
ekonomik faktörlerdir. Bebe¤in do¤umunun ve sonras›-
Çal›flmam›zda, gebeli¤in son 3 ay›ndaki kad›nlar›n,
n›n gerektirdi¤i harcamalar anne aday›nda anksiyeteye
%50.5’i bir ya da daha fazla psikiyatrik tan› ald›. En yay-
neden olabilir. Çal›flma grubumuzda sosyo-ekonomik
g›n tan› % 40.2 ile anksiyete idi, onu %3.7 ile panik bo-
statüsü düflük olanlarda anksiyete ve depresyon s›kl›¤›n›n
zuklu¤u, %4.7 ile yayg›n anksiyete bozuklu¤u, %31.8 ile
daha yüksek olmas›n›n sebebi bu olabilir.
tan›mlanmam›fl anksiyete bozuklu¤u izliyordu. Depres-
Planlanm›fl gebeliklerde genellikle kad›n ve aile hami-
yon oran› %38.3’dü; %13.1’i majör, %25.2’si minör
leli¤e haz›rd›r; kad›n hamileli¤i daha kolay kabul eder.
depresyon.
Planlanmam›fl gebelik ise aileyi flafl›rt›p, anneyi mutsuz
Perkin ve arkadafllar›, prospektif bir çal›flma ile,1 1515
edebilir. Çal›flmam›zda planlanmam›fl gebeliklerde anksi-
gebede, anksiyete, depresyon ve obstetrik komplikasyon-
yete görülme oran› daha yüksek olmas›na ra¤men anksi-
lar›n iliflkisini araflt›rd›lar, anksiyete ile anne yafl› ve do-
yete tan›s› alma aç›s›ndan istatistiksel olarak anlaml› fark
¤um say›s› aras›nda anlaml› iliflki saptad›lar. Ayn› çal›fl-
yoktu.
mada, obstetrik komplikasyonlar ile depresyon aras›nda
anlaml› iliflki saptanamad›. Gottvall ve arkadafllar›na göre, annenin anksiyetesi, do¤umu ve do¤um sonras›nda
tekrar çocuk sahibi olmay› da olumsuz yönde etkilemektedir.15 Ülkemizde, do¤um ve anksiyeteyi inceleyen bir
araflt›rmada, kad›nlarda do¤um say›s›n›n ve iki do¤um
aras›ndaki sürenin uzamas›n›n anksiyeteyi artt›rd›¤› görülmüfltür.2 Çal›flmam›zda istatistiksel olarak anlaml› olmamakla birlikte 30 yafl ve üzerinde olan, ilk gebeli¤i
olan veya do¤um say›s› 3 ve üzerinde olan kad›nlarda
Araflt›rma
Andersson ve arkadafllar›,14 PRIME-MD ile, gebeli-
Mc Cubbin ve arkadafllar›9 yo¤un anksiyetenin düflük
riskini 2-3 kat artt›rd›¤›n› ve bu art›fl›n 32 yafl üzerindeki
kad›nlarda daha belirgin oldu¤unu saptad›lar. Daha önce
düflük yapanlarda, sonraki hamileliklerinin de düflükle
sonlanaca¤› düflüncesi, anksiyeteye neden olabilir. Genez,17 düflük yapanlar›n durumluk kayg› düzeyini düflük
yapmayanlardan daha yüksek buldu. Benzer flekilde çal›flmam›zda düflük öyküsü olan gebelerde anksiyete s›kl›¤›
olmayanlara göre yüksekti.
anksiyete görülme oran›n›n artt›¤› tespit edildi.
Gebenin kiflisel deneyimleri hamileli¤i olumlu ya da
Sonuç
olumsuz yönde etkileyebilir. Daha önceki hamileli¤inde
Gebelikteki anksiyete, anne ve bebek sa¤l›¤›n› do¤ru-
ve do¤um s›ras›nda olumsuzluklar yaflayanlar, ayn› olum-
dan etkiler. Gebelikte, anksiyetenin ve nedenlerinin be-
suzluklar›n bu gebelikte de tekrarlanabilece¤i endiflesini
lirlenerek muhtemel sorunlar›n giderilmesi sa¤l›kl› bir
14
duyabilirler. Andersson ve arkadafllar›,
do¤um öncesi
gebeli¤e zemin haz›rlar.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 3 | 2009
135
Düflük sosyo-ekonomik statüdeki, önceden düflük
8.
yapm›fl gebeler anksiyete geliflmesi aç›s›ndan risk alt›ndad›rlar. Gebeyi izleyen hekim, risk varsa PRIME-MD ile
Kurki T, Hiilesmaa V, Raitasalo R, Mattila H, Ylikorkala O. Depression
and anxiety in early pregnancy and risk for preeclampsia. Obstetrics &
Gynecology 2000; 95: 487-90.
9.
McCubbin JA, Lawson EJ, Cox S, Sherman JJ, Norton JA, Read JA.
anksiyete ve duygudurum bozuklu¤unu saptayabilir; bu
Prenatal maternal blood pressure response to stress predicts birth weight
gebeleri psikiyatri uzman›na yönlendirerek tedavi ile
and gestational age: a preliminary study. Am J Obstet Gynecol 1996;175:
komplikasyonlar›n önüne geçebilir.
706-12.
10. Spitzer RL, Williams JB, Kroenke K, ve ark. Utility of a new procedure
for diagnosing mental disorders in primary care: The PRIME-MD 1000
Kaynaklar
Araflt›rma
1.
2.
Perkin MR, Bland JM, Peacock JL, Anderson HR. The effect of anxiety
and utility of the PRIME-MD patient health questionnaire in assessment
and depression during pregnancy on obstetric complications. Br J Obstet
of 3000 obstetric-gynecologic patients: the PRIME-MD Patient Health
Gynecol 1993; 100: 629-34.
Questionnaire Obstetrics-Gynecology Study. Am J Obstet Gynecol 2000;
Turan TE, Cetin N. Do¤um ve anksiyete üzerine k›yaslamal› bir çal›flma.
Türkiye'de Psikiyatri 2001; 3: 47-51.
3.
Rossi N, Bassi L, Campanini D, Delfino MD. Maternal anxiety and childbirth. Clin Exp Obstet Gynecol 1993; 18: 19-25.
4.
Orr ST, James SA, Blackmore Prince C. Maternal prenatal depressive
symptoms and spontaneous preterm births among African-American
women in Baltimore, Maryland. Am J Epidemiol 2002; 156: 797- 802.
5.
Hoffman S, Hatch MC. Depressive symptomatology during pregnancy:
evidence for an association with decreased fetal growth in pregnancies of
lower social class women. Health Psychol 2000; 19: 535-43.
6.
Hobel, CJ, Dunkel-Schetter C, Roesch SC, Castro LC, Arora CP.
Maternal plasma corticotropin-releasing hormone associated with stress
at 20 weeks gestation in pregnancies ending in preterm delivery. Am J
Obstet Gynecol 1999;180: 257-63.
7.
study. JAMA 1994; 22:1749-56.
11. Spitzer RL, Williams JB, Kroenke K, Hornyak R, McMurray J. Validity
McGrath S, McLean M, Smith D, Bisits A, Giles W, Smith R. Plasma
corticotrophin-releasing hormone trajectories vary depending on the
cause of preterm delivery. Am J Obstet Gynecol 2002; 186: 257-60.
183: 759-69.
12. Çorapç›o¤lu A, Köro¤lu E, Ceyhun B, Do¤an O. Birinci basamak sa¤l›k
hizmetlerinde psikiyatrik tan› koydurucu bir ölçe¤in (Prime-MD)
Türkiye için uyarlanmas›. Nöropsikiyatri Gündemi 1996; 1: 3-10.
13. Türkiye
Nüfus
ve
Sa¤l›k
(TNSA)
2003.
27/10/2008’de eriflilmifltir.
14. Andersson L, Sundstrom-Poromaa I, Wulff M, Astrom M, Bixo M.
Implications of antenatal depression and anxiety for obstetric outcome.
Am J Obstet Gynecol 2004; 104: 467-76.
15. Gottvall K, Waldenstrom U. Does a traumatic birth experience have an
impact on future reproduction? BJOG 2002; 109: 254-60.
16. Sjogren B, Thomassen P. Obstetric outcome in 100 women with severe
anxiety over childbirth. Acta Obstet Gynecol Scand 1997; 76: 948-52.
17. Genez D. Hamile kad›nlar›n kayg› düzeyleri (Tez). On Dokuz May›s
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; Samsun, 2002.
Gelifl tarihi: 04.03.2009
Kabul tarihi: 07.05.2009
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Dr. Didem Sunay
K›z Kulesi Sokak 3/5 Çankaya
06450 Ankara
Tel: (0312) 595 42 47
e-posta: [email protected]
136
Araflt›rmas›
http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2003/analizrapor.htm adresinden
Tekgöz ‹ ve ark. | Gebeli¤in son 3 ay›nda anksiyete bozuklu¤u ve iliflkili faktörlerin de¤erlendirilmesi
Download

Gebeli¤in son 3 ay›nda anksiyete bozuklu¤u ve iliflkili faktörlerin de