HADİ BAKLIM LEYDİLER VE
PRENSLER!!!!
1
 Geçmişten günümüze gelen, uzun
deneyimlerden yararlanarak kısa ve özlü
öğütler veren, toplum tarafından
benimsenerek ortak olarak kullanılan
kalıplaşmış sözlere “atasözü” denir.
Örnek: Besle kargayı oysun gözünü.
 Örnek: Acele işe şeytan karışır.
 Örnek: Sütten ağzı yanan, ayranı üfleyerek
içer.
 Örnek: Sakınan göze çöp batar.
2
 Atasözleri bir toplumun duygu, düşünce inanç ve
kültür yapısını yansıtır. Atasözlerinin kim
tarafından ne zaman söylendiği bilinmez. Yani
atasözleri anonimdir.
 Bu sözler topluma mal olmuş, toplum tarafından
benimsenmiş ve yüzyılların düşünce ve mantık
isteminden geçerek günümüze ulaşmış kısa ve
özlü sözlerdir.
 Atasözleri, bir düşünce açıklanırken ya da
savunulurken tanık olarak da gösterilirler.
Atasözü : Ağaç yaşken eğilir.
Açıklaması : İnsan, çocuk yaşta daha kolay eğitilir.
Büyüdüğü zaman da ona söz dinletmek zor olur.
Atasözü : Tavşan dağa küsmüş, dağın haberi olmamış.
Açıklaması : Bazı insanlar çok alıngan olurlar ve
kızdıkları konuda çevrelerine bir şey söylemeyerek
kendilerini üzerler.
Atasözü : Takke düştü, kel göründü.
Açıklaması : Bir kusuru olan kişi bunu ne kadar
saklamaya çalışsa da, gerçek bir gün mutlaka ortaya
çıkar
Atasözü : Su içene yılan bile dokunmaz.
Açıklaması : Hiç sevmediğiniz biri de olsa o kişiyi
su içerken rahatsız etmemeliyiz.
Atasözü : Kurttan çoban olmaz.
Açıklaması : Aç gözlü, çıkarcı kimseler değerli
şeyleri korumakla görevlendirilmez
Atasözü : Kedi uzanamadığı ciğere “mundar” der.
Açıklaması : Bazı insanlar çok istedikleri bir şeye sahip
olamadıkları zaman onu kötüleyerek, kendilerine lâyık
olmadığını söyleyerek beceriksizliklerini gizlerler.
Atasözü : Kelin ilâcı olsa, kendi başına sürer.
Açıklaması : Faydası olmayacağını bildiğimiz
kimselerden yardım beklememeliyiz.
Atasözü : Her yiğidin gönlünde bir aslan yatar.
Açıklaması : Her insanın ulaşmak istediği bir mevki
vardır.
Atasözü : Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Açıklaması : Sözünü esirgemeyen,doğruları
konuşan cesur kişi;başkasının yalanını hatalarını
onların yüzlerine vurursa,o kişilerce sevilmez ve
sürekli rahatsız edilerek,bulunduğu yerden
uzaklaştırılmak istenir.
 Türk Dil Kurumu’nun (TDK), şarkılarında çok
sayıda deyim ve atasözüne yer veren ünlü
sanatçı Tarkan‘a ödül verdiğini biliyor
muydunuz?
 Danışan dağı aşmış, danışmayan yolu şaşmış.
 Devlet adama ayağıyla gelmez.
 Islanmışın yağmurdan korkusu olmaz.
 Kaz gelen yerden tavuk esirgenmez.
14
15
 Bir olayı, bir durumu, bir kavramı daha etkileyici
anlatmak için bir araya getirdiğimiz sözcüklerden
oluşan kalıplaşmış sözcük topluluğuna deyim denir.
 Deyimler, hem yazılarımıza hem konuşmalarımıza
derinlik katar. Anlattıklarımızı ilgi çekici ve somut bir
hâle getirir. Birkaç cümleyle anlatabileceğimiz bir
durumu, iki üç sözcükten oluşan bir deyimle anlaşılır
bir biçimde anlatabiliriz. Bu durum da deyimlerin
kısa ve özlü anlatım olanağı sağladığını
göstermektedir.
 Deyimler kalıplaşmış sözlerdir.
 Deyimlerde bulunan sözcüklerin yerine eş
anlamlıları getirilemez.
 Deyimi oluşturan sözcüklerin yerleri
değiştirilmez.
Örnek:
Suratından düşen bin parça (Y)
Yüzünden düşen bin parça (D)
Üstüne tuz biber ekmek (D)
Üstüne tuz biber serpmek (Y)
Üstüne tuz biber ekmek (D)
Üstüne tuz biber serpmek (Y)
İPUCU
Deyimler sözcük grubu ya da cümle şeklinde bulunabilir.
Örnek:
Ağzı kulaklarına varmak (sözcük grubu)
İğne atsan yere düşmez. (cümle grubu)
İçi içine sığmamak(sözcük grubu)
Ne tadı var ne tuzu. (cümle grubu)
 GARIBINE GITMEK
 YAŞINI İÇİNE AKITMAK
 GÖZÜNÜ DİKMEK
 BAYILMAK
 KÜPLERE BİNMEK
 DİBİ DÜŞMEK
27
1)
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi insanlar arası
ilişkilerle ilgili değildir?
a) Etle tırnak arasına girilmez.
b) Tavşan dağa küsmüş dağın haberi olmamış.
c) Gönül bir parça saraydır kırılırsa yepılmaz.
d) Gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz.
28
2) Aşağıdaki hangi cümlede deyim yoktur?
a)Sınavın sonucu arkadaşım içn yıkım oldu.
b) Bu işler akıl vermekle olmaz.
c) Mutlu olmak içn iyi ve güzel işler yapmalıyız.
d) Herşeyi bir kalemde silip atmazsın.
29
 3) “Mustafa , arkadaşının kalemine göz dikti”




cümlesinde altı çizili sözcük nedir?
A)şiir
B)fııkra
C) deyim
D) atasözü
30
 4)“ bir düşünceyi,bir duyguyu,bir ilkeyi kesin ve kısa




bir dille anlatan , genelde kimin söylediği belli
olmayan şeylere ........... Denir” ......... Yerine ne
gelmelidir?
A) özdeyiş
b) fıkra
C) deyim
D) atasözü
31
 5) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde verilen deyim




açıklamasıyla çelişir?
A) ağız ağıza vermiş gizli gizli konuşuyorlardı
B) ağız birliği etmişler aynı açıklamaları yapmışlardı
C) çok güzel konuşmuş ağzına geleni söylemiştirler
D) başına gelenden ağzı yanmış herşeyi incelemeye
karar vermiştir.
32
 6)Aşağıdaki değimlerden hangisi öfke ile ilgili




değildir?
A)gözleri dönmek
B) sinir olmak
C) canı sıkılmak
D) küplere binmek
33
 7) aaşağıdakilerden hangisi “ dayanışma”yı anlatan bir




atasözüdür ?
A) yatan aslandan gezen tilki iyidir
B) devlet adama ayağıyla gelmez
C) yazın başı pişenin kışın aşı bişer
D) birelin nesi var iki elin sesi var
34
 8)“Yaşını içine akıtmak” deyiminin anlamı




aşağıdakilerden hangisidir?
A) acısını sezdirmemek
B) bir köşede ağlamak
C)gizli bir iş yapmak
D) dışına su sızdırmak
35
 9) Hangi atasözü eğitim ile ilgilidir?
 A) işleyen demir ışıldar
 B) ağaç yaşken eğilir
 C)damlaya damlaya göl olur
 D) ayağını yorganına göre uzat
36
37
Soru 5
Soru 8
Soru 6
Soru 3
Soru 7
Soru 2
Soru 9
Soru 4
Soru 1
38
Download

Atasözü