07.12.2014
Gümrük Tarifeleri
Gümrük Tarifelerinin Geleneksel
Amaçları
 Hazineye Gelir Sağlamak
 Yoğun kullanılan ithal malları üzerine konulur.
 Rekabetten Koruma Sağlamak
 İthal ikamesi amacıyla bir sektörün korunması
amacıyla konulur.
 Yüksek yurtiçi fiyat ile düşük dünya fiyatı arasındaki
fark kadar konulur.
Gümrük Tarifesi Esasları
 Spesifik Vergiler
 Birim ve ağırlık gibi malların fiziki birimleri üzerinden
alınan vergilerdir.
 Ad Valorem Vergiler
 Malın değerinin belirli bir yüzde oranı şeklindedir.
 Karma Gümrük Vergileri
 Bir malın hammaddesinden spesifik vergi alınırken
katma değer oluşturan diğer kısmından yurtiçi
sanayiyi korumak amacıyla ad valorem vergi alınır.
1
07.12.2014
Gümrük Tarifesi Esasları
 Spesifik vergiler,
 Vergide adalet ilkesi ile bağdaşmaz
 Enflasyona karşı koruma sağlamazlar.
Gümrük Tarifesi Esasları
 Ad Valorem vergilerde ürünün değerinin
belirlenmesi
 F.O.B. (Free On Board – Güvertede Teslim):
 Malın İhracatçının limanında gemiye yüklendiği
fiyattır.
 C.I.F. (Cost, Insaurance and Freight – Maliyet,
Sigorta ve Navlun)
 Fiyat, malın ithalatçı ülkenin limanına vardığı andaki
fiyatı olup maliyetle birlikte taşıma ve sigorta
giderleri toplamından oluşur.
Gümrük Vergisinin
Etkileri

Dışa Kapalı bir ekonomide yurtiçi fiyat P3’tür

Dünya fiyatının P1 olduğunu varsayalım.

Kısmi Denge Yaklaşımı



Fiyat
A
F
T
P3
M
P2
P1
H
O
K
Yurtiçi Üretim = OK
Yurtiçi Tüketim = OR
İthalat = KR
P1-P2 oranında gümrük tarifesi konulsun.

Yurtiçi üretimdeki artış = KS

Yurtiçi Üretim = OS

Yurtiçi Tüketimde Azalış = UR

Yurtiçi Tüketim = OU

İthalat = SU
N
S
U
R
T
A
K
S
U
R
Miktar
2
07.12.2014
 Üretim Etkisi
Gümrük Vergisinin
Etkileri
Kısmi Denge Yaklaşımı

Yerli üretim artar; ithalat azalır.

Kaynaklar marjinal verimi düşük olan ithal ikamesi
üretimine kayar.

Yurtiçi üretiminden kaynaklanan kayıp (dünya
kaynaklarının etkin kullanılmaması) a üçgeninin
alanına eşittir.
 Tüketim Etkisi
Fiyat
A
F

Tüketim malı pahalılaştığı için ithal malının talebi
azalır.

Tüketicinin refah kaybı b üçgeninin alanına eşittir.
T
 Dış Ticaret Etkisi
P2
P1
Dış ticaret hacmindeki daralmayı ifade eder; a ve b
alanının toplamına eşittir.

P3
M
d
N
c
a
K
 Gelir Etkisi
b
S
U
R
Hazineye sağlanan gelir c dikdörtgeninin
alanına eşittir.
 Bölüşüm Etkisi
A
H

T
O
K
S
U
R

Ulusal gelirin bir kısmı tüketicilerden
üreticilere transfer olur.

D alanına eşittir.
Miktar
Tarifelerin Rant Etkisi
 Tüketici Rantı
 Üretici Rantı
 Tüketicin ödemeyi kabul edeceği
en yüksek fiyat ile ödediği fiyat
arasındaki farkı gösterir.
 Üreticilerin uzun dönemde
kendilerine yapılmasını istediği
ödemenin üzerindeki miktarı ifade
eder.
Fiyat
Fiyat
T
F
A
M
P2
P1
O
P2
N
R
U
P1
T
U
R
H
O
Miktar
L
A
K
S
Miktar

Dünya fiyatı P1 iken tüketici rantı P1-F-R
alanına eşittir.

Serbest ticarette H-P1-L alanı ise üretici
rantıdır.

P1P2 tutarında bir tarife konulduğunda
tüketici rantı P2-F-N olur.

P1P2 tutarında bir tarife konulduğunda
fiyatlar üretici rantı H-P2-M olur.
Gümrük Tarifelerinin Ekonomik
Etkileri
 Ulusal gelir ve istihdam artışı
 Tarifeler toplam talebi yabancı mallardan yerli mallara
kaydırmaktadır.
 Dış ticaret bilançosu açıklarını giderme
 Gümrük tarifelerinin ithalatı kısıtladığı ölçüde ülkenin
döviz rezervlerinden tasarruf sağlanır.
 Dış ticaret hadlerini iyileştirme
 Gümrük tarifeleri ticaret hadlerini koyan büyük ülke
lehine değiştirmektedir.
 Gelir dağılımını düzenlemek
 Zengin kesimin tükettiği lüks mallara tarifeler koyarak
yoksul kesimlere gelir aktarılabilir.
3
07.12.2014
Etken Dış Koruma
 İthal malına konulan gümrük tarifesi konulduğunda o
sektöre bir koruma sağlanmış olur.
 İthal ikamesi malların yurtiçindeki üretiminde
kullanılan ara malları ve hammaddeler ithal edilmesi
gereken durumlar olmaktadır.
 Bu durumda koruma oranı nihai malların üzerine
konulan gümrük vergileri kadar yüksek değildir.
 Girdiler üzerine konulan gümrük vergileri koruma
oranını düşürmektedir.
 Her iki gümrük vergisinin de dikkate alındığı orana
“etken koruma oranı” denir.
Özel Dış Ticaret Rejimleri
Geçici İthalat ve Geçici İhracat
 Tekrar ülkeye getirilmesi kaydıyla ülkeden ihraç
edilen mallar geçici ihracat rejimi kapsamında
değerlendirilir.
 Tersi ise geçici ithalat rejimini oluşturur.
 Bu tür mallara vergi iadesi ödemesi yapılmaz.
 Bakım/Onarım veya kiralama durumlarında
kullanılır.
Özel Dış Ticaret Rejimleri
Serbest Bölgeler
 Ülkenin siyasal sınırları içinde bulunmakla
birlikte gümrük hattının dışında sayılan ve
fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan
yerlerdir.
 Neden serbest bölgelere izin verilir?
 Yabancı sermaye girişi sağlamak
 Teknoloji düzeyini artırmak
 Hammadde ve ara malı kolayca teminini kolaylaştırmak
 Yeni istihdam yaratmak
 Döviz girdilerini artırmak
4
07.12.2014
Özel Dış Ticaret Rejimleri
Antrepolar
 Yabancı malların tarife ödenmeden gümrük
makamlarının denetimi altında uzunca bir süre
muhafaza edilmesine yarayan kapalı
alanlardır.
Özel Dış Ticaret Rejimleri
Transit Taşımacılık
 Bir ülkeden diğerine gönderilen malların yol
üzerinde üçüncü ülke sınırları arasından
geçmesidir.
 Günümüzde ana ilke geçiş serbestîsidir.
Özel Dış Ticaret Rejimleri
Sınır veya Kıyı Ticareti
 Ülkenin ortak kara ve deniz sınırı olan devletlerle





yaptığı ve özel bir rejime tabi olan bir ticaret
şeklidir.
Komşu ülkeler arasında yapılan karşılıklı
anlaşmalarla düzenlenir.
Temel amaç bu bölgelerde yaşayanların
ihtiyaçlarını karşılamaktır.
O bölgelerde yerleşik tüzel ya da gerçek kişiler
tarafından yapılabilir.
İhracat veya ithalat belgesi aranmaz.
Gümrük giriş-çıkış beyannameleri düzenlenmez.
Valiliklerin denetimi altında yapılır.
5
07.12.2014
Özel Dış Ticaret Rejimleri
Bedelsiz İthalat
 Yurt dışında çalışanların o ülkelerde elde
ettikleri kazançlarıyla satın aldıkları malları,
gümrüksüz ülkeye ithaline olanak veren ticaret
türüdür.
 Ticari olmayan mesleki araç, gereç veya
kişisel malları kapsamaktadır.
 Söz konusu malların ithali için yurt dışına
döviz transferi yapılmamış olmalıdır.
Türkiye’de Gümrük Vergileri
 Spesifik esasa dayan gümrük tarifeleri ilk kez 1929’da
bağımsız olarak yükseltilmiştir.
 1964 yılında ad valorem esas benimsenmiştir.
 24 Ocak 1980 kararlarıyla ithal ikamesi stratejisi, yerini
ihracatı teşvik politikalarına bırakmıştır. Gümrük vergisi
oranları büyük ölçüde indirilmiştir.
 1996 yılında Gümrük Birliğine (GB) giriş öncesinde AB
müktesebatı gereği olarak 1993 yılı başında “tek vergi”
sistemine geçilmiştir.
 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren GB ile sanayi malları
ithalatında AB ülkelerine karşı gümrük tarifeleri
düşürülmüştür.
 GB nedeniyle 3. ülkelere karşı AB’nin ortak gümrük tarifesi
uygulanmaya başlamıştır.
6
Download

1_`.c. _ _ - EsKIşEı-ıIR `u TIcARET BoRsAsı BAŞKAN LıGı