YAPI MÜHENDİSLİĞİ ÜZERİNE
DÜŞÜNCELER
UĞUR ERSOY
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ, İNŞAAT MÜH. BLM.
(ODTÜ 1959-2006)
PROF. ÇETİN YILMAZ SEMPOZYUMU, 8 KASIM, ANKARA
MÜHENDİSLİK TARİHİNDE İKİ BÜYÜK DEVRİM
OLDU:
1) ENDÜSTİ DEVRİMİ
2) BİGİSAYARLA GELEN BİLİŞİM DEVRİMİ
DEVRİMLERİN BAZEN OLUMSUZ YAN
ETKİLERİ DE OLABİLİR
BİLİŞİM DEVRİMİNİN YAPI MÜHENDİSLİĞİ
AÇISINDAN OLUMSUZ YAN ETKİSİ:
BAZI MÜHENDİSLERE İNŞAAT
MÜHENDİSLİĞİNİN SALT BİLİM DEĞİL,
BİLİM+SANAT OLDUĞUNU UNUTTURDU
Artemis Tapınağı
•St Sophia, İstanbul
Selimiye Camii, Edirne
16. Yüzyıl
O DÖNREMİN USTALARI BU GÖRKEMNLİ,
YAPILARI OLUŞTURURLARKEN ACABA
NELERDEN YARARLANIYORLARDI ?
1-USTALARINDA ÖĞRENDİKLERİ
(YÜZYILLARIN DENEYİM BİRİKİMİ)
2-KENDİ EDİNDİKLERİ DENEYİM
3-OLAĞANÜSTÜ MÜHENDİSLIK ÖNSEZİSİ
ENDÜSTRİ DEVRİMİ NEYİ DEĞİŞTİRDİ?
YAPILACAK İŞLER>> USTA SAYISI ????
ÇÖZÜM:
SIRADAN İNSANLARI EĞİTEREK ONLARA
İNŞAAT İŞLERİNİ YAPTIRMAK !
(MÜHENDİSLİK OKULLARI)
BUGÜN ELİMİZDE ÇOK GELİŞMİŞ
BİLGİSAYARLAR VE YAZILIMLAR VAR.
DAVRANIŞ BİLGİSİ, DENEYİM,
MÜHENDİSLİK ÖNSEZİSİ VE MANTIK
HALA ÇOK ÖNEMLİ !
TARİHİ BİR KİLİSE ÖLÇÜM ALETLERİ
İLE DONATILMIŞ VE BİNAYA TİTREŞİM
UYGULANARAK ÖLÇÜMLER ALINIYOR.
AYNI BİNA SONLU ELEMAN TEKNİĞİ
İLE ANALİZ EDİLMİŞ VE SONUÇLAR
DENEYDEN ELDE EDİLEN VERİLERLE
KARŞILAŞTIRILMIŞTIR.
ARAŞTIRMACILAR ANALİZ SONUÇLARI
İLE DENEY SONUÇLARININ TAM
UYUŞTUĞUNU GÖSTERMİŞLERDİR.
ANALİZDE YIĞMA DUVARIN ELASTİSİTE
MODÜLÜ OLMASI GEREKENİN ÜÇ KATI
ALINMIŞ !!!
EĞER ELİNİZDE DENEY SONUÇLARI VARSA,
YANİ SONUCU BİLiYORSANIZ,
ANALİZDE MALZEME ÖZELLİKLERİ, SINIR
KOŞULLARI vb PARAMETRELERLE
OYNAYARAK ANALİZ SONUÇLARININ DENEY
SONUÇLARI İLE UYUŞMASINI
SAĞLAYABİLİRSİNİZ !
YAPI MÜHENDİSİ ÇÖZÜMLEME YAPARKEN
ÇOK SAYIDA BİLİNMEYENLE KARŞILAŞIR.
BU BİLİNMEYENLERDEN BAZILARINI
DOĞRUYA YAKIN BİR KESİNLİKLE
SAPTAMAK OLASI DEĞİLDİR.
MÜHENDİS SORUNU ÇÖZEBİLMEK İÇİN
BİRÇOK BASİTLEŞTİRME VE VARSAYIM
YAPMAK ZORUNDADIR.
BU DURUMDA ÇÖZÜMLEMEDEN ELDE
EDİLEN SONUÇLAR KESİN OLMAKTAN
UZAKTIR !!!
BİNA
MODEL
GERÇEKLE İLK YÜZLEŞMEM!
İLK HAYAL KIRIKLIĞI
İLK MÜHENDİSLİK DERSİ !
BİLİM TARİHİ KÜÇÜK, ÇİRKİN
GERÇEKLER TARAFINDAN
KATLEDİLMİŞ GÜZEL TEORİLERLE
DOLUDUR!
Sir S. Thomas
DÖŞEMEYE BAĞLI
BETONARME BLOK
ÇATLAK
DELİKLİ DENEY DÖŞEMESİ
ODTÜ DENEYLERİ
ec1 ve ec2
en büyük gerilmeye karşı gelen birim kısalma
ec1 = 0.0007 (fck + 8 MPa)0.31
ec2 = 0.002 + 0.000085 (fck-50)0.53
İKİ ÖNEMLİ PARAMETRE BU
DENKLEMLERDE YER ALMIYOR
- SARGI ETKİSİ
- YÜKLEME HIZI
28 KATLI BETONARME BİR BİNA
YAPI KULLANIMA GİRDİKTEN 5 YIL
SONRA 5. KAT KOLONLARINDAN
BİRİNDE HASAR GÖZLENİYOR
28 KATLI BİNANIN
BASİTLEŞTİRİLMİŞ TİPİK KAT PLANI
900 mm
12 - 32 mm bars
3 - 20 mm bars
3 - 20 mm bars
900 mm
12 mm ties
@ 200 mm
spacing
At 200 mm
10 mm ties
@ 200 mm
spacing
12 - 32 mm bars
ÇALIŞMA GRUBU:
UĞUR ERSOY
TUĞRUL TANKUT
GÜNEY ÖZCEBE
AHMET TÜREL
YAPILAN ÇALIŞMA:
- BİNA ÜZERİNDE İNCELEME
- HESAP VE ÇİZİMLERİN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ
- ARAŞTIRICILAR TARAFINDAN ÇEŞİTLİ YÜK
BİRLEŞİMLERİ İÇİN YAPILAN ÇÖZÜMLEMELER
YAPILAN ÇALIŞMALAR SONUNDA HASAR
NEDENİNİN SAPTANMASI
ESAS NEDEN, ISI DEĞİŞİMİ NEDENİYLE
İÇTEKİ KOLONLARA GELEN EK EKSENEL
YÜKLER
KIŞ AYLARINDA DIŞ ISI -150 C İKEN
BİNANIN İÇİNDEKİ ISI + 200 C
BİNANIN DÖRT KÖŞESİNDE BULUNAN
BÜYÜK PERDE DUVARLAR DÜŞÜK ISI
ETKİSİNDE KISALIYOR. BUNA KARŞI
GELEN İÇTEKİ KOLONLARA EK
EKSENEL YÜK GELİYOR.
TİPİK KAT PLANI
İNCELEME DEVAM EDERKEN BAZI TUĞLA
BÖLME DUVARLARDA EZİLME OLUŞMASI VE
GEREK KOLONDAKİ HASARIN GEREKSE TUĞLA
EZİLMESİNİN KIŞ AYLARINDA GÖZLENMİŞ
OLMASI, ARAŞTIRMACILARIN TANISINI
DOĞRULAR NİTELİKTEDİR.
DİĞER NEDENLER:
-
KOLONLARDA DÜŞEY YÜKLER ALTINDA EKSENEL YÜK
DÜZEYİ ÇOK YÜKSEK (Nd > 0.8 No)
-
DETAYLANDIRMA HATALARI (Boyuna donatının iki karşılıklı
yüzde yoğunlaşması, etriye yetersizliği vb.)
YAPILAN ÇALIŞMALAR SONUNDA
BİNADAKİ 82 KOLONUN YETERLİ
GÜVENLİĞE SAHİP OLMADIĞI
KANISINA VARILMIŞTIR.
YETERSİZLİĞİN TEMEL NEDENİ:
EKSENEL YÜK KAPASİTESİ
BİNADAKİ 82 KOLONUN
GÜÇLENDİRİLMESİ GEREKİYOR !
SORUN EKSENEL YÜK KAPASİTESİ
OLDUĞUNDAN,
KARAR:
MANTO (Betonarme veya çelik)
BİNA SAHİBİNİN İSTEMLERİ:
GÜÇLENDİRME KULLANIMI
ENGELLEMEMELİ
KARAR: ÇELİK MANTO
C 120×60×5 mm
L 200×200×200 mm
mm
900 mm x 900 mm
Column
Epoxy mortar
TANININ DOĞRULUĞUNU
KANITLAMAK İÇİN İÇ VE DIŞ ISININ VE
ELEMANLARDA OLUŞAN BİRİM
DEFORMASYONLARIN ÖLÇÜLMESİ
ÖNERİLDİ.
BİNAYA 122 ADET ELEKTRONİK
ÖLÇÜM ALETİ YERLEŞTİRİLDİ VE
UZUN SÜRE ÖLÇÜM YAPILDI.
DERECE CO
İÇERDEKİ KOLONLARDA ISI DEĞİŞİMİ
PERDE DIŞ YÜZÜNDE ISI
DEĞİŞİMİ
ZAMAN
İÇTEKİ BİR KOLONDA BİRİM
KISALMANIN ZAMANLA DEĞİŞİMİ
BİRİM BOY DEĞİŞİMİ (ue)
( 7 YILLIK ÖLÇÜM SÜRESİ )
ZAMAN
Yalıtımın
uygulandığı tarih
ACABA KOLONLARDA DÜŞEY YÜKLER ALTINDA
OLUŞAN EKSENEL YÜKLERİN DÜZEYİ BU KADAR
YÜKSEK OLMASAYDI VE KOLONLAR DAHA İYİ
DETAYLANDIRILMIŞ OLSAYDI SÖZÜ EDİLEN
KOLONDA HASAR OLUŞACAK MIYDI ?
BÜYÜK BİR OLASILIKLA OLUŞMAYACAKTI
ANCAK HASAR GÖZLENMEYECEKTİ AMA YAPI
GÜVENLİĞİ OLMASI GEREKEN DÜZEYİN AŞAĞISINA
İNECEKTİ !
PROF. ÇETİN YILMAZ’I KUTLAR, ESENLİKLER DİLERİM
U.Ersoy
Download

PROF.DR.UĞUR ERSOY