ÖFKE KONTROLÜ
STRES YÖNETİMİ
TÜKENMİŞLİK SENDROMU
ZOR İNSANLARLA BAŞA ÇIKMA
ÖFKE KONTROLÜ
• Öfke uygun ifade
edildiğinde, son
derece sağlıklı ve
doğal bir
duygudur.
• Ancak kontrolden
çıkıp da yıkıcı hale
dönüşürse okul-iş
hayatında, kişisel
ilişkilerde ve genel
yaşam kalitesinde
sorunlara yol açar.
• Pek çok kişisel ve
sosyal problemlerin
(örneğin, çocuk
istismarı, aile içi
şiddet, fiziksel ya da
sözel saldırganlık,
toplumsal şiddet)
temelinde öfke
vardır.
•
Genellikle öfkeye yol açan nedenler arasında;
engellenme, haksızlığa uğrama, fiziksel incinme ve
yaralanmalar, tacize uğrama, hayal kırıklığı,
saldırıya uğrama, tehditler sayılabilir.
Öfke duygularıyla başa çıkmak için bilinçli ya da
bilinçsiz bazı yollar kullanırız
• ifade etme
• bastırma ve
• sakinleştirme
İFADE ETME
• Öfkeyi saldırganlıkla
değil de sözel olarak
ifade etmek, bunlar
içinde en sağlıklı yoldur.
• Bunu yapabilmek için,
istediklerimizin ne
olduğunun farkına
varmalı, bunları açık ve
karşımızdakini
incitmeyecek bir şekil
de aktarmalıyız.
BASTIRMA
• Kızgınlığınızı içinizde tutup, onu düşünmemeye
çalışıyor ve dikkatinizi daha olumlu bir şeylere
yönlendiriyorsanız, bu yolu kullanıyorsunuz demektir.
• Bu bazen işe yarasa da sürekli olarak bu yolu
kullanmak, çok sağlıklı olmayabilir.
• Eğer kızgınlık doğru bir biçimde ifade edilemezse, bir
süre sonra bu duygu kişinin kendisine döner ve
yüksek tansiyon, psiko- somatik rahatsızlıklar (ülser
alerjiler vb.) ya da depresyon gibi sorunlara yol
açabilir.
SAKİNLEŞTİRME
• Öfke yaşadığınızda kendinizi
sakinleştirmeye çalışmak, üçüncü
seçeneğinizdir.
• Nefes alış verişlerinizi kontrol
ederek, kendinizi fizyolojik olarak
sakinleştirip, içinizdeki öfke
duygusunu hafifletebilirsiniz.
Hangi Yöntemler Öfkenizin
Taşmasını Önler?
• Gevşeme:Derin derin nefes alın, sakinleştirici durum
ve manzaraları zihnimizde hayal ederek
canlandırmaya çalışın. Bu sakinleşmemize yardımcı
olur.
• Düşünceleri Değiştirme:Kızgın olduğumuz zaman
genellikle, olayları istemeden abartılı ve çarpıtılmış
olarak algılarız. Bu tür düşünce biçimlerinizi fark edin
ve yerine daha mantıklı olanları yerleştirin.
• Problemi çözme:Bazen öfke duygularımız
yaşamımızdaki gerçek ve kaçınılmaz sorunlardan
kaynaklanıyor olabilir. Kızgınlık duyguları böyle
zamanlarda bu zorluklar karşısında yaşanan doğal
ve sağlıklı duygulardır. Böyle durumlardaki en yararlı
tutum; önce durumu değiştirip
değiştiremeyeceğimizi araştırmaktır.
• Daha iyi iletişim:Aklınıza gelen ilk şeyi söylemeyin,
yavaşlayın ve asıl söylemek istediğinizi düşünün. Aynı
anda karşınızdakinin de söylediklerini duymaya ve
anlamaya çalışın.
• «Hemen cevap vermeyin.»
• Öfkenizin altında ne yattığını da anlamaya çalışın ya
da belki o ortamdan biraz uzaklaşıp rahatlamak
isteyebilirsiniz. Ama kendinizin ya da karşınızdakinin
öfkesinin kontrolden çıkmasına izin vermeyin.
Sükunetinizi korumanız, durumun raydan çıkıp bir
felakete dönüşmesini engelleyecektir.
STRES YÖNETİMİ
Stresle İlgili Yapılan Bazı Tanımlar :
•
Bireyin duygusal ya da fiziksel durumuna karşı olası
bir tehdit sezdiğinde, vücudunda ya da beyninde
oluşan bir tepkidir.
• Bireyin fiziksel, psikolojik ve davranışsal sapmalarına
neden olan dış şartlara karşı bir uyum tepkisidir.
• Organizmanın bedensel ve ruhsal sınırlarının tehdit
edilmesi ve zorlanması sonucu ortaya çıkan bir
durumdur.
Stres Kavramının Özellikleri
• Stres kaçınılmazdır.
• Stresin tamamen yok olması yaşamın bitmesiyle
mümkündür. Stres yaşıyor ve çalışıyor olmanın
ürünüdür.
• Stres kişiseldir.
• Stres cinsiyete göre de farklılık gösterir.
• Stres meslek gruplarına göre de farklılık gösterir.
Olumlu ve Olumsuz
Stres
• Olumlu Stres: Bireyi güdüleyici ve teşvik
edici rol oynar. Ün kazanmak, İşte ilerleme gibi
istenilen fırsatları yakalamadaki zorluklar iyi stres
olarak adlandırılmıştır.
• Stres bazı mesleklerin temelidir. Örn; Hava trafik
kontrolörleri, Acil Servis Personelleri ,insanların ölüm
kalımından sorumlu işlerde çalışan insanlar işlerini
yerine getirmede stres altındadırlar
• Olumsuz Stres: herhangi bir sebeple gerilim
altında olunduğunda ortaya çıkar. Ölüm, işsizlik,
mesleğinde ilerleme gösterememe gibi durumlar,
olumsuz yaşam deneyimleri kötü stres olarak adlandırılır.
STRESİN BELİRTİLERİ
•
Fiziksel Ve Bedensel Belirtiler
•
Psikolojik Belirtiler
•
Duygusal Ve Davranışsal Belirtiler
FİZİKSEL BELİRTİLER
•
•
•
•
•
•
Aşırı iştahsızlık
Kilo kaybı ve zayıflık
Sürekli yorgunluk ve halsizlik hali
Sıkça görülen baş ağrıları
Yüksek tansiyon
Nefes darlığı
•
Aşırı hassasiyet, duygulanma ve gözlerden yaş
gelmesi
• Aşırı sigara veya içki içme
• Normalden fazla fiziksel ağrı ve acı çekmek
• Soğuk algınlığı ve nezleye yakalanmaya daha açık
olmak
• Enerji kaybı, yorgun ve sinirli hissetme.
PSİKOLOJİK BELİRTİLER
• Aşırı tedirginlik, korku ve endişe
• Alınganlık, çabuk sinirlenme
• Hayattan zevk almama, her şeyin boş olduğuna
inanma
• Hasta olmaktan korkma veya hasta olduğunu
zannetme
• Olayları ve insanları hatırlayamama, yapılacak işleri
unutma
•
•
•
•
•
•
Bir işe sürekli olarak odaklanamama
Depresyon-özsaygı ve özdeğerde azalma
Diğer insanların fikirlerine çok fazla önem verme
Karar verme ve bir işi başlatabilme yetersizliği,
Genellikle kötümser olma
Artan bir şekilde hayal kurma
DUYGUSAL VE DAVRANIŞSAL
BELİRTİLER
• Kararlar üzerinde emin olamama, bir karara çabuk
varamama
• İşleri zamanında yetiştirmede başarısızlık
• Gözden kaçırma ve hataların artması
• Nedensiz işe gelmeme, ağır hareket etme
• Sık sık iş değiştirme- işle ilgili mutsuzluk
• İlgi eksikliği ve cansızlık
• İşle ilgili normalden fazla şikayet etme.
STRESİN DOĞURDUĞU
RAHATSIZLIKLAR
Stres Ve Fiziksel Hastalıklar
• Gergin bir boğaz
• Sırtta ve boyunda gerginlik
• Güç soluma
• Hızlı kalp atışı
• Soğuk fakat terleyen eller ve ayaklar
• Gergin bacak kasları
Stres Ve Psikolojik Rahatsızlıklar
• Duyguların sık sık değişmesi
• Kızgınlık
• Ümitsizlik duygusu
• Aşırı ağlama
• Kaygı
• Depresyon
Bedene Yönelik Teknikler
Bedene yönelik teknikler genel sağlığı ve vücut direncini artırıcı,
vücut gerilimini azaltıcı etkiye sahiptir.Bunlar:
1) Fiziksel Egzersiz
2) Solunum Egzersizi
3) Gevşeme
4) Meditasyon
ÖZET
Tükenmişlik, yaşanan stresle başa çıkamama sonucunda gözlenen,
fizyolojik,
zihinsel ve duygusal alanlarda hissedilen bir durumdur. Duygusal tükenme,
duyarsızlaşma, kişisel başarı duygusunda azalma olmak üzere üç boyutu vardır.
Araştırmada bir kamu hastanesinde görev yapan personelin tükenmişlik
düzeylerinin çeşitli özelliklerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 185
sağlık
çalışanına anket uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda, sağlık çalışanlarının unvan ve şu anki işyerinde
çalışma
sürelerinin tükenmişlik düzeyleri üzerinde bir etkisinin olmadığı, ancak cinsiyet, yaş,
çocuk sayısı, eğitim gibi diğer tanımlayıcı özelliklerinin tükenmişlik düzeylerine etki
ettiği gözlenmiştir.
Sağlık çalışanları arasında farklı boyut ve düzeylerde tükenmişlik
sendromu vardır. Dolayısı ile hastalara daha iyi hizmet sunumuna doğrudan katkısı
olacağından çalışanların çalışma koşulları ve refahının geliştirilmesine dikkat
edilmesi; sağlık çalışanlarının kurum ve toplum bakımından öneminin
vurgulanması ve
toplumsal statülerinin geliştirilmesi için çalışmalar yapılması önerilmektedir.
TÜKENMİŞLİK
•
Tükenmişliğin ilk belirtileri duygusal tükenmede,
enerji eksikliği, sık sık baş ağrıları, az uyuma, yeme
alışkanlıklarının değişmesi gibi fiziksel belirtiler daha
sonra depresyon, çaresizlik duygularının gelişmesi
görülür.
Tükenmişliğin Majör Özellikleri
• Enerji kaybı,
• Motivasyon eksikliği,
• Diğerlerine karşı negatif tutum
• Aktif olarak diğerlerinden geri çekilme
1. Duygusal tükenme, kişinin yaptığı iş nedeniyle kendini
aşırı yüklenmiş, tükenmiş hissetmesidir ve tükenmişliğin
en önemli belirleyicisidir.
2. Duyarsızlaşma, kişinin hizmet verdiklerine karşı, bu
kişilerin birer birey olduklarını dikkate almaksızın,
duygudan yoksun biçimde tutum ve davranışlar
sergilemesidir.
3. Kişisel başarı eksikliği ise, sorunun başarı ile
üstesinden gelememe ve kendini yetersiz görme olarak
tanımlanır.
Kişinin işine karşı motivasyonu düşmüştür, kontrol
eksikliği ve çaresizlik hisseder.
Yapılan Çalışmalardan
Çıkardığımız Bazı Sonuçlar
• Çalıştıkları kurum,meslekleri ve kişisel yeterlilikleriyle
ilgili karşılanması zor beklentilere sahip olan kişilerde,
daha yüksek düzeyde tükenmişliğe rastlanmıştır.
BİREYSEL DÜZEYDE
Bireysel düzeyde yapılması gerekenler:
• Tükenmişlik seviyesine gelmiş olan bireyin en önemli
ihtiyacı güç ve inançtır. Bu aşamadan çıkış için bakış
açılarının, düşünce sisteminin, değerler sıralamasının
değiştirilmesi ve geliştirilmesi gerekir.
• “Her şey benim kontrolümde olsun, mükemmel olursam
kontrolü ele alabilirim, başkalarını memnun etmek
zorundayım, insanları incitmemem gerekir, herkes beni
sevsin”
…gibi... mantıksız inançların, otomatik düşüncelerin,
olumsuz algıların fark edilmesi ve düşüncelerin yeniden
yapılandırılması gerekir.
• Kişi yaşamının iş dışındaki alanlarını geliştirmesi için
teşvik edilmelidir. Hobileri olan, sosyal ilişkileri zengin
kişiler tükenmeye karşı daha donanımlıdırlar.
• Kişi tatil ve dinlenme olanaklarını mutlaka
kullanmalıdır./Örneğin öğle tatilini çalışarak
geçirmek, işlerini bitiremediği için izin kullanmamak
doğru değildir./
•
İşyerindeki rutin alışkanlıklarını bırakmak,
monotonluğu azaltmak yararlı olabilir.
• İş çıkışı rahatlatıcı aktivitelerde bulunmak son
derece yararlıdır. Özellikle fiziksel boşalım sağlayan
spor aktiviteleri yararlıdır.
• Rahatlamak aslında bazen iyi anları anımsamak
kadar basittir.
• Nefes alma, gevşeme teknikleri, meditasyon
yapılabilir.
ZOR İNSANLARLA
BAŞA ÇIKMA
İletişim kurmakta güçlük
çeken insanları uzmanlar
‘Zor İnsanlar’ olarak
adlandırılıyor.
-Eğitimi, bilgisi ve deneyimi yetersiz olmasına rağmen
kendisinin çok iyi olduğunu düşünür.
- Öncelikleri belirlemede beceri sahibi değildir.
- Hatasını olgunlukla kabul etmez, sürekli açıklama
yapıp kendini temize çıkarmak ister.
- Yavaş düşünür ve hareket eder.
- İşleri karıştırır.
- Hiç konuşmaz ve bilgi paylaşmakta zorlanır.
- Yanlış anlamakta ısrar eder.
- Karşısındakinin söylediklerine önem vermez.
- Bulunduğu pozisyonun farkını görüşmelerinde
hissettirir.
- Karşısındakine saygı göstermez.
- Sadece kendi yaptığı şeyin önemli olduğunu
düşünür.
- Sürekli olaylar ve etrafındakiler üzerinde kontrol
oluşturmaya çalışır.
- Empati kuramaz.
- Her zaman ‘ben haklıyım’ der.
Zor insanların özellikleri daha da artırılabilir. Ancak
tüm bu özellikler ışığında zor insanları 5 ana başlık
altında toplamak mümkün
•
•
•
•
•
Agresif İnsanlar
Her Şeyi Bilenler
Şikayetçiler
Mağdurlar
Gizlice Saldıranlar
Zor İnsanlara Yaklaşım
Nasıl Olmalıdır?
Agresif İnsanlar: Saldırgan davranışlar içinde bulunan
bu kişilere sakin bir şekilde kendinizi ifade edin ve
size yönelik saldırgan tavırlara kendinizden emin bir
şekilde karşılık verin.
Her Şeyi Bilenler: Bu kişilerle mücadele ederken iyi
hazırlanmak gerekir. Asla meydan okumayın. Aksine
yeteneklerini övün. Gerektiğinde hatalarını ortaya
çıkaracak sorular sormaktan çekinmeyin.
Şikayetçiler: Karşındakine güvenmez. Kendisine çok
güvenmez. Eksik olan özgüveni saklamak için
memnuniyetsiz, her şeyden ve herkesten şikâyet
eden bir tavır içine girer. Bu insanlara “Başkalarının
göremediklerini görüyorsun” şeklinde onların
güvenlerini arttıracak cümlelerle yaklaşın. Dinleyin
ama asla tartışmaya girmeyin. Ona karşı savunmacı
davranmayın.
Mağdurlar: İyi dinleyin ve onu anladığınızı gösterin.
Soruna odaklanarak onu değişim için motive edin.
Gizlice Saldıranlar: Bu insanlara karşı ne kadar geri
çekilirseniz o kadar üstünüze gelmeyi severler. Geri
çekilmeyin. Şakaya vurun.
Download

öfke kontrolü