İLETİŞİM VE EMPATİ
Uzm.Dr.Fatma Eren
Erzurum BEAH Psikiyatri Kliniği
İLETİŞİM NEDİR?
• Klasik yaklaşıma göre iletişim,
toplumsallığın bir yansıması olarak
tanımlanır.
TANIMLAR
• İletişim; bilgi üretme,aktarma ve
anlamlandırma sürecidir”.
Üstün Dökmen
• “İletişim, katılanların, bilgi-sembol
üreterek birbirlerine ilettikleri ve bu
iletileri anlamaya - yorumlamaya
çalıştıkları bir süreçtir”.
Tubbs ve Moss, 1974
• “Bizim başkalarını, başkalarının da bizi
anlamalarına yarayan bir süreç”
ANDERSEN
• İletişim:”Kişiler arasında yer alan duygu ve
düşünce
alışverişidir.” “Bir canın başka bir cana
değmesidir.”
Cüceloğlu
• İletişim “Sözcükler, resimler, figürler ve
grafikler
gibi sembollerin kullanılarak, bilgi, düşünce,
duygu ve
becerilerin aktarılması süreci”dir.
Berelson ve Steiner
• Bir eğitmen açısından;
İLETİŞİM
“Davranış değişikliği oluşturmak üzere
duygu, düşünce, tutum ve becerilerin
paylaşılması” olarak tanımlanabilir.
• “Ne kadar bilirsen bil, söylediklerin
karşıdakinin anlayabildiği kadardır”
Mevlana
İLETİŞİM









Düşündüğünüz
Söylemek istediğiniz
Söylediğinizi sandığınız
Söylediğiniz
Karşınızdakinin duymak istediği
Duyduğu
Anlamak istediği
Anladığını sandığı
Anladığı
Arasında farklar vardır. İnsanların birbirlerini yanlış
anlamaları için en az 9 olasılık söz konusudur…
İLETİŞİMİN ÖNEMİ
• 1.İletişim, insanın salt biyolojik varlık
olmaktan çıkıp,
toplumun üyesi olmasını sağlar.
• 2. İnsanın, kendisinden önce var olan
kuralları öğrenmesi
inançları benimsemesi ve bunlara uygun
olarak kendisine
verilen rolleri oynaması
(toplumsallaşması) iletişimle olur.
• 3. İnsanlar;
 başkalarıyla bir arada olabilmek
 onları anlayabilmek
 kendilerini anlatabilmek için iletişim
kurarlar.
• 4. Bireyler kendileriyle ve başkaları ile
iletişim kurarak kişiliklerini tanımlama
olanağı kazanırlar.
• 5.Toplumsal yaşamda;




Kişi olarak benliğin var edilmesi;
Başkaları ile bir işin gerçekleştirilmesi;
Grup içinde düşünce üretilmesi;
Düşüncelerin davranışlara
dönüştürülebilmesi iletişim ile
gerçekleşir.
 Sözlü
 Sözsüz
 Yazılı
İLETİŞİM TİPLERİ
• Nasıl iletişim kuruyoruz?
Sözlü iletişim
Sözsüz iletişim
Yazılı iletişim
% 38
% 55
% 7
• İletişim becerileri, mesajın aktarımı için
seçilmiş olan sözcükler, beden dili ve
ses’ten oluşan bir bütündür.
Sözlü İletişim
• İnsanların karşılıklı konuşmaları, dille
kurulan iletişimdir.
• Kişiler ürettikleri bilgileri birbirlerine
ileterek anlamlandırırlar.
Sözlü İletişim ‘de
 Ses tonu,
 Sesin hızı,
 Şiddeti,
 Hangi kelimelerin vurgulandığı,
 Duraklamalar
 Benzeri özellikler
önemlidir.
Sözsüz iletişim / Beden Dili
Baş ve beden hareketleri
Tek heceli seslendirmeler
Bakışların karşılaşması-göz teması
Dokunma
Duruş biçimi
 Yüzümüzdeki ifade, el ve vücut hareketlerimiz,
vücudumuzun duruşu ve göz temasımız, sözsüz
iletişimde önemli yer tutar.
 Sözsüz iletişimde yüz ve beden “gönderici” olarak
kullanılır.
• “sözlü dil” ile eş anlam taşır.
• Beden dili kültürden kültüre farklılık
gösterir.
Beden Dili Öğeleri






Beden duruşu
Mimikler
Başın kullanımı
Oturmak için seçilen yer
Giyim
Bakım ve makyaj
Farklı bedensel temaslarla farklı mesajlar
iletilebilir
Birisinin elinin öpülüp başa konulması,
onun büyük/üstün olduğunun kabul
edildiğini gösterir
 El sıkışıldığında, karşıdaki kişinin–bir
ölçüde- eşit kabul edildiği gösterilmiş
olur.
• Karşıdaki insanın omzuna dokunma
dostluk göstergesidir.
• Bedensel temasın anlamı da kültürden
kültüre değişebilir
Mekan Kullanımı
 Mesafe, kontrol edilebilen bir iletişim
öğesidir
 İlişkilerde kişilerin birbirlerine
verdikleri önemi gösterir.
Olumlu sözsüz iletişim örnekleri
• Başvurana doğru eğilmek
• Gülümsemek, gerginliğini belli etmemek
• Sinirli ya da uygunsuz hareketlerden
kaçınmak
• Güven telkin eden mimikler kullanmak
• Başvuran ile göz teması kurmak
• Baş sallamak gibi teşvik edici hareketlerde
bulunmak
• Karşıdaki kişi ile 90º açı ile oturmak,
• Açık bir beden dili kullanmak
Olumsuz sözsüz iletişim örnekleri
•
•
•
•
•
•
•
Göz teması kurmamak
İlgisiz kalmak
Okuyarak anlatmak
Saatine bakmak
Esnemek yada etraftaki nesnelere
bakmak
Surat asmak
Kımıldayıp durmak
•
•
•
•
•
İLETİŞİM ŞEKİLLERİ
Çevremizdeki insanlarla iletişim kurarken,
gereksinimlerimizi gidermek,sorunlarımızı çözmek için üç
farklı türde davranabiliriz:
1. Başkalarına ve kendimize (sözel ya da fiziksel, dolaylı ya
da dolaysız biçimlerde ) saldırgan davranmak;
2. Başkalarına ve kendimize karşı oldukça etkisiz, pasif
davranmak;
3. Başkalarına ve kendimize karşı etkili, girişken güvenli
davranmak.
Bunlar arasında sorunları çözmeye, başkalarına yardımcı
olmaya, kendimizi iyi ve güçlü hissetmemize yarayan yol
etkili davranmaktır. Pek çok davranışımız gibi en sık hangi
yolu kullanacağımızı geçmiş yaşantılarımız aracılığı ile
öğreniriz. Bazen etkili olmayan ilk iki yolu sık kullanmayı
öğrenebiliriz.
•
•
•
•
•
•
SAĞLIKLI İLETİŞİMİN İLKELERİ
1. Her birey biriciktir.
2.Tüm insanlar saygı değerdir.
3.Herkesi sevemeyebiliriz, ancak bu onlara
saygısız davranmamızı gerektirmez.
4.Her birey karar verebilme gücüne ve hakkına
sahiptir.
5.İlişkilerde gönüllülük esastır.
6.Gizlilik kişi kendine ya da başkasına zarar
vermediği sürece korunmalıdır.
İletişim Dili
a-Sen Dili
b-Ben Dili
• Sen Dili ifadesi: “Çok kabasın. Sürekli sözümü
kesiyorsun”
• Ben Dili ifadesi: “Bir şey söylemeye başlayıp
ta bir türlü sonunu getiremediğim zaman çok
rahatsız oluyorum.”
İletişim Engelleri
1. Emretme, yönetme,(“Yapman gerekir ........”, “Yapmak
zorundasın .........”
2. Uyarma, tehdit etme, gözdağı verme,(“....... yapmazsan
.......olur”, “Ya yaparsın, ya da ..........”
3. Ahlak dersi, vaaz verme (“...... yapmalıydın”, “senin
sorumluluğun”,
4. Öğüt verme, çözüm getirme, fikir verme,(“Ben olsam .....”,
“Neden .... yapmıyorsun?”,
5. Mantık yoluyla inandırma, tartışma
“İşte şu nedenle hatalısın .....”, “Olaylar gösteriyor ki ......”,
“Evet, ama....”,
6. Yargılama, eleştirme, suçlama
“Olgunca düşünmüyorsun .....”, “Sen zaten tembelsin ....”
7. Övme, görüşüne katılma
“Çok güzel ....”, “Haklısın, o berbat birine benziyor”, “Bence
harika bir iş yapıyorsun “
8. Ad takma, gülünç duruma düşürme
“Hadi bakalım süpermen”, “Geri zekalı”, “Hadi sende sulu göz”
9. Tahlil etme, tanı koyma,
“Senin derdin nedir biliyor musun?”, “”Herhalde çok yorgunsun”,
“Aslında sen öyle demek istemiyorsun”
10. Güven verme, teselli etme,
“Aldırma ....”, “Boş ver, düzelir ....”, “Hadi biraz neşelen ...”,
“Zamanla kendini daha iyi hissedersin”
11. İnceleme, araştırma, soruşturma
“Neden? ....”, “Kim? .....”, “Sen ne yaptın? ........”, “Nasıl?
12. Konu değiştirme, işi alaya vurma, şakacı davranma,
“Daha güzel şeylerden konuşalım ....”
Sonuç olarak İLETİŞİM bir beceridir
-İnsanlarla anlaşabilmek,
-Kendimizi doğru ifade edebilmek
-karşımızdakinin söylediklerini doğru anlayabilmek,
-karşımızdakini önemsediğimizi ve önemsenmek
istediğimizi göstermek,
• -Ruhsal sağlığımızı koruyabilmek
• -Yaşamdan keyf alabilmek……..
İLETİŞİM becerimizle sağlayacağımız
gereksinimlerimizdir. İletişim,
o öğrenilebilir ,geliştirilebilir becerileri
•
•
•
•
kapsar.
EMPATİ(EŞDUYUM)
• Empati kişinin iletişim sırasında
karşısındakinin duygu ve düşüncelerini
anlayabilmesini ve böylece duyarlı bir
yaklaşım içinde olmasını sağlayan bir
beceridir.
Empati kuran kişi
• Kendisini karşısındakinin yerine koyar,
olaylara onun bakış açısıyla bakar.
• Karşısındaki kişinin duygu ve
düşüncelerini doğru olarak anlamaya
çalışır.
• Empatik anlayışını karşıdaki kişiye doğru
olarak iletir.
Empati hakkındaki hatalı bilgiler
• Empati “iyi bir insan olmak” anlamına
gelmez. Karşımızdakini hoşnut etmeye
çalışmak empati değildir.
• Empati
çoğu
kez
“sempati”
ile
karıştırılmaktadır.
Bu
iki
kavram
birbirinden çok farklıdır. Karşımızdaki
kişiye sempati duyuyorsak, onun hissettiği
duyguların aynılarını hissederiz.
örneğin, “ tahlil sonuçlarının iyi çıkmasına
sevindim”, gibi “ben” ve “benim”
vurgusunu hissettiren kendi yorumumuzu
ortaya koyarız.
• Diğer bir deyişle empatik cümleler “sen”
vurgusunu taşır. Bu durumda sözlü
ifadelerimiz “tahlil sonuçlarının iyi
çıkmasına seviniyor olmalısın”, gibi
karşımızdaki kişiyi anladığımızı
hissettirecektir.
• Empatik yaklaşım, karşıdaki kişinin duygu
ve düşüncelerini koşulsuz olarak kabul
etmek anlamına gelmez.
Bu anlamda “empati kurmak” karşıdakini
anlamaya çalışmak ve bunu geribildirim
olarak karşıdakine doğru aktarabilmektir.
• Empati kurabilmek öncelikle iyi bir
dinleyici olmaktan geçer. Sonrasında ise
doğru bir iletişimle hissedilen duygu ve
düşünceler karşı tarafa doğru bir dille
aktarılmalıdır.
İletişim Örnekleri
• İzmir'den trene binen yaşlı kadın, kondüktöre Ege şivesiyle:
"Menimen'e gelence beni haber et yavrııım, unutma"
der.
Gecenin ilerleyen saatlerinde Menemen'i geçer geçmez
yaşlı kadının Menemen'de ineceği kondüktörün aklına gelir
hemen makiniste gidip haber verir. Makinist de:
- "Gecenin bu saatinde teyzeyi buralarda
indiremiyeceğimize göre geri geri gideceğiz soran olursa
"tren makas değiştiriyor deriz"
diyor.
Bir yarım saat geri geri giderek Menemen'e geliniyor ve
Kondüktör, yaşlı kadına gidip haber veriyor:
" Hadi teyze Menemen'e geldik"
• Yaşlı kadın:
"sağol yavrııım"
deyip çantasından hapını çıkarıp içiyor.
Albaydan Binbaşıya
“Yarın güneş tutulacak. Bu her zaman görülen bir
olay değildir.
Erleri talim elbiseleri ile alayın talim meydanına
getirin de olayı
görsünler. Ben de orada bulunup kendilerine
gerekli bilgiyi
vereceğim. Şayet yağmur yağarsa, tabi ki bir şey
göremeyiz.
O zaman erleri, üstü kapalı olan talimgaha
götürürsünüz”
Binbaşıdan Yüzbaşıya
“Albayın emri ile yarın sabah dokuzda
güneş tutulacak. Bu her
zaman görülen bir olay değildir. Şayet
hava kapalı olursa bir
şey görülemeyecektir. Bu durumda
tutulma, kapalı talimgahta
talim elbisesiyle yapılacaktır”
Yüzbaşıdan Teğmene
“Albayın emri ile yarın sabah dokuzda
talim elbiseleri ile güneş
tutulmasının açılış merasimi yapılacaktır.
Şayet yağmur
yağarsa ki bu durum pek görülen bir olay
değildir. Albay kapalı
talimgahta gerekli bilgiyi verecektir”
Teğmenden Başçavuşa
“Yarın sabah dokuzda hava güzel olursa,
talim kıyafeti ile
albay tutulacak. Kapalı talimgahta yağmur
yağarsa, alayın
meydanında manevra yapılacak. Çünkü bu
her zaman görülen
bir olay değildir”
Başçavuştan Askerlere
“Yarın sabah saat dokuzda kapalı
talimgahta Albay’ı tutacağız.
Sabah hepiniz talimgahta techizat ile
hazır olun”
Askerler Kendi Aralarında
• “Yarın sabah bizim başçavuş Albay’ı
tutuklayacakmış”
Download

iletişim ve empati