KOMŞU HAKKI
Vaaz
1
‫ه‬
‫ّللا الرَّ حْ هم ِن الرَّ حٖ ِيم‬
ِ ٰ ‫ِبسْ ِم‬
ٰ ‫واعْ ُب ُدوا ه‬
‫ار ِذى ْالقُرْ هبى‬
‫ين و ْالج‬
‫ّللا وَل ُت ْش ِر ُكوا ِبهٖ ش ْيپًا و ِب ْالوالِدي‬
ٖ‫ْن ِاحْ سا ًنا و ِبذِى ْالقُرْ هبى و ْاليت ه هامى و ْالمساك‬
ِ
ِ
ِ
ٰ َّ‫ت ايْما ُن ُك ْم اِن‬
ْ ‫يل وما ملك‬
‫ّللا َل ُيحِب منْ كان م ُْخت ًاَل ف ُخورً ا‬
ِ ‫ب ِب ْالج ْن‬
ِ ‫ح‬
ِ ‫ب والصَّا‬
ِ ‫ار ْال ُج ُن‬
ِ ‫ْن الس َّٖب‬
ِ ‫ب و اب‬
ِ ‫و ْالج‬
Allah'a ibadet edin ve ona hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana babaya, akrabaya, yetimlere,
yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yanınızdaki arkadaşa, yolcuya, elinizin
altındakilere iyilik edin. Şüphesiz Allah, kibirlenen ve övünen kimseleri sevmez. Nisa36
َّ ‫قال رسو ُل‬
ٌ
ُ ‫الجار ح َّتى ظن‬
‫متفق‬
» ‫نت أ َّن ُه سيُور ُث ُه‬
‫جب ِْري ُل يُوصِ ينِي ِب‬
ِ ‫ « ما زال‬:‫ّللا صلٰى ّللاُ عل ْي ِه وسلَّم‬
ِ
.‫عليه‬
“Cebrâil bana komşuya iyilik etmeyi tavsiye edip durdu. Neredeyse komşuyu komşuya
mirasçı kılacak sandım.” (Buhârî, el-Edebü’l-müfred, s. 52, bâb 57).
Aiz Mü’minler…
İnsanoğlu yaratılışı gereği sosyal bir varlıktır ve diğer insanlara ihtiyaç duyar. Bu
insanların da bize en yakın olanları akraba ve komşularımızdır.Bazen öyle olur ki
komşumuz bize en yakın akrabamızdan daha yakın olabilir… İşte bu gün sohbetimizde
komşu hakları üzerinde durmaya çalışacağız…
Okumuş olduğum ayette Rabbimiz(cc) Müslümanlara 10 görev yüklemiştir. 1.Allah(cc)
a ibadet 2.Ana-Babaya saygı 3.Akrabayı koruyup gözetmek 4.Yetimlere sahip çıkmak
5.Fukaraya yardım etmek 6.Yakın komşuya iyilik etmek 7.Uzak komşuya iyilik etmek
8.Yanındaki arkadaşa yardım 9.Yoldan gelene ikram 10.Köle ve cariye gibilere yardım.
Komşu kimdir? Bu soruya Hz.Ali : ‘’Bir birlerinin sesini duyacak kadar yakın olan
kimselerdir’’ derken Hz.Aişe annemiz biraz daha genişleterek ‘’ Evin her cephesinden
kırk hane komşudur, komşuluk hakkına sahiptir’’ buyurmuştur.
2
Komşuluk hakkı nedir? Komşular bazen bir akraba gibi birbiriyle içli dışlı oldukları için güzel
geçinmeleri, birbiri hakkında iyi şeyler düşünüp mutlu olmalarını istemeleri, mallarının ve
canlarının zarar görmemesi için gayret etmeleri, hüzünlü ve sevinçli günlerinde
komşusunun yanında olmaları,hastalandığında ziyaret etmeleri,komşusu hatalı bir iş
yapmaya kalktığında veya bir konuda komşusunun görüşünü almak istediğinde ona doğru
yolu göstermeleri başlıca komşuluk haklarıdır. Buna ilave olarak zaman zaman birbirlerine
hediye göndermeleri, karşılaştıkları zaman birbirinin yüzüne gülüp selamlaşmaları,
yardıma çağırdıkları zaman hemen gitmeleri gibi iyi komşuluk esaslarını saymak
mümkündür.
Peygamber Efendimiz, üzerimizdeki haklarına göre komşuları üçe ayırmıştır:
Bir hakkı olan komşular: Müşrikler gibi ki, bunların sadece komşuluk hakkı vardır.
İki hakkı olan komşular: Müslümanlar gibi ki, bunların hem komşuluk, hem de din
kardeşliği hakkı vardır.
Üç hakkı olan komşular: Akraba olan müslümanlar gibi ki, bunların hem komşuluk, hem
din kardeşliği, hem de akrabalık hakkı vardır (İbni Hacer, Fethü’l-bârî, X, 456).
Abdullah İbni Amr İbni Âs bir koyun kestirmişti. Hizmetçisine: “Yahudi komşumuza verdin
mi? Yahudi komşumuza verdin mi?” diye telaşla sorduktan sonra
َّ ‫ قال رسو ُل‬:
ٌ
ُ ‫الجار ح َّتى ظن‬
‫متفق‬
» ‫نت أ َّن ُه سيُور ُث ُه‬
‫جب ِْري ُل يُوصِ ي ِني ِب‬
ِ ‫ « ما زال‬:‫ّللا صلٰى ّللاُ عل ْي ِه وسلَّم‬
ِ
.‫عليه‬
“Cebrâil bana komşuya iyilik etmeyi tavsiye edip durdu. Neredeyse komşuyu komşuya
mirasçı kılacak sandım.”
3
Hadis- i şerîfini okuyarak bunu Hz. Peygamber’den bizzat duyduğunu söylemişti
(Buhârî, el-Edebü’l-müfred, s. 52, bâb 57).
Bir müslüman’ın komşusu kendisinden güven içinde olacak :
ُ‫ واللَّهُ ال يُه ْؤم هن‬، ‫ « واللَّهُ ال يه ْؤم هُن‬: ‫وسُلَّم قال‬
ُ ‫صلّى‬
َ ‫وعن أيب هريرة رضي اللَّه عنه أَن النيب‬
َ ُ‫الله َعلَْيه‬
َّ‫ « ال‬: ‫رسول اللَّهُ ؟ قال‬
ْ
.‫» متفق عليه‬،‫جارُهه بَ َوائ َُقهه‬
ُ
‫من‬
‫أ‬
‫ي‬
‫ال‬
:
‫ذي‬
َُ ‫من يا‬
ُْ : ‫يل‬
َُ ‫ » ق‬،
‫ه ه‬
. ‫ور‬
ُ‫ « الْبَوائ هُق » الْغَ َوائل َوالشُر ه‬. » ‫قهه‬
ُ ‫جارُهه َبوائ‬
ُ‫ « ال يَ ْد هخ هُل اجلنَّة َم ُْن ال يأْ ه‬: ُ‫ويف رواية ملسلم‬
‫من ه‬
307. Ebû Hüreyre radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Peygamber
aleyhisselâm:
- “Vallâhi imân etmiş olmaz. Vallâhi imân etmiş olmaz. Vallâhi imân etmiş olmaz”
buyurdu.
Sahâbîler:
- Kim imân etmiş olmaz, yâ Resûlallah? diye sordular.
- “Yapacağı fenalıklardan komşusu güven içinde olmayan kimse!” buyurdu.
Müslim’in bir rivayetine göre ise:
“Yapacağı fenalıklardan komşusu güven içinde olmayan kimse cennete giremez”
buyurdu. Riyazü’s-Salihin c.2
4
Komşu komşusundan emin olacak .Canını, malını, namusunu, komşusuna gönül
huzuruyla teslim edebilecek.
Sadece emin olması gereken konular bunlar mı? Değil…
Komşu komşunun gizlisini açığa çıkarmayacak, duyulmasından hoşlanmayacağı
konulara vakıfsa bunları yaymayacak. Müslüman diğer müslüman kardeşleri hakkında
da komşusu hakkında da gıybet, dedi kodu yapmayacak, onlarla alay etmeyecek onları
küçümsemeyecek….
َ
َ
َ
َ
ٰ َ َّ َ ُّ َ
َ ُ َُ ْ َٰ َْ ْ ٌَْ َْ ْ َ
ُ
ْ
ْ
ْ
َ
َ
َ
َ
ْ
ُ
ٌ
ً
‫يا ايها ال ٖذين امنوا َل يسخر قوم ِمن قو ٍم عس ى ان َيكونوا خيرا ِمنهم وَل ِنساء ِمن ِنسا ٍَء‬
ْ
َ ْ َ ْ ‫َ ٰ َ ْ َ ُ َّ َ ْ ً ْ ُ َّ َ َ َ ْ ُ و َ ْ ُ َ ُ ْ َ َ َ َ َ ُ و‬
َ‫س اَل ْس ُم ْال ُف ُسو ُقَ ََب ْعد‬
َ
‫اب ِبئ‬
‫عس ى ان يكن خيرا ِمنهن وَل تل ِمز ا انفسكم وَل َتنابز ا ِباَللق‬
ِ
ِ
َ‫ْ َ َ َ ْ َ ْ َ ُ ْ َ ُ ٰ َ ُ ُ َّ ُ ن‬
َ ‫اَليم ِان ومن لم يتب فاول ِئك هم الظ ِاِلو‬
ٖ
Ey iman edenler! Bir topluluk bir diğerini alaya almasın. Belki onlar
kendilerinden daha iyidirler. Kadınlar da diğer kadınları alaya almasın. Belki
onlar kendilerinden daha iyidirler. Birbirinizi karalamayın, birbirinizi (kötü)
lakaplarla çağırmayın. İmandan sonra fasıklık ne kötü bir namdır! Kim de tövbe
etmezse, işte onlar zâlimlerin ta kendileridir. Hucurat-11
َ‫َو ْي ٌل ل ُكل ُه َم َزة ُِلَزة‬
ٍ
ِ ِ
5
İnsanları arkadan çekiştiren, kaş göz işaretiyle alay eden her kişinin vay hâline!
Hümeze-1
َّ
َّ
َّ
‫قال « ِبَ ْسبُ ْامريءُ مُ َُن الشَّرُ أن‬
َُ ‫وسلَّم‬
‫ه‬
ُ
‫ي‬
‫ل‬
ُ
‫ع‬
ُ
‫الل‬
‫ى‬
‫ل‬
‫ص‬
‫ه‬
ُ
‫ل‬
‫ال‬
ُ
‫ول‬
‫س‬
‫ر‬
ُ
‫أن‬
ُ
‫ه‬
‫ن‬
‫ع‬
‫ه‬
‫وعن أيب ههَريرة رضي الل‬
ُْ
َ
ّ
َ
ْ
َ
َ
ْ
‫ه‬
َ
‫ه‬
َ
‫َه‬
‫ْحيقَُر‬
‫أخ ُاهه امل ْسل َُم » رواه مسلم‬
َ
‫ه‬
1578. Ebû Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve
sellem şöyle buyurdu:
"Müslüman kardeşini hor görmesi kişiye kötülük olarak yeter.“ R.Salihin C.6
1579. İbni Mes'ûd radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve
sellem şöyle buyurdu:
- "Kalbinde zerre kadar kibir olan kimse cennete giremez."
Bunun üzerine bir sahâbî:
-İnsan elbisesinin ve ayakkabısının güzel olmasını arzu eder, dedi. Resûl-i Ekrem de şöyle
buyurdu:
-- "Allah güzeldir güzeli sever. Kibir ise, hakkı kabul etmemek ve insanları hor görmektir."
R.Salihin C.6
6
için bir imtihan vesilesidir. Efendimiz (s.a.v) şöyle dua ederdi : ‘’Allah’ım, Cehennemin fitnesinden
ve azabından, kabir fitnesinden ve azabından, zenginlik fitnesinin şerrinden ve fakirlik fitnesinin
şerrinden sana sığınırım’’ Buhari, Deavat-46
Komşu komşusunun da diğer insanlarında dedi kodusunu yapmayacak…
ْ َ َ َ ُ َّ َ َ َ َ ٌ ْ َّ َ ْ َ َّ َّ َ ً َ ُ َ ْ ُ َ ٰ َ َّ َ ُّ َ َ
َ
ْ‫ب‬
َ ‫ض الظ ِن ِاثم وَل تجسسوا وَل يغت‬
َ ‫يا ايها ال ٖذين امنوا اجت ِنبوا ك ٖثيرا ِمن الظ ِن ِان بع‬
َ َ ْ َ َ ُ ْ َ ْ َ ْ ُ ُ َ َ ُّ ُ َ ً ْ َ ْ ُ ُ ْ َ
ّٰ َّ َ ّٰ ُ َّ َ ُ ُ ُ ْ َ َ ً ْ َ
ٌ‫الل ََه ََت َّواب‬
‫بعضكم بعضا اي ِحب احدكم ان ياكل لحم ا ٖخ ِيه م َيتا فك ِرهتموه واتقوا الله ِان‬
ٌَ ‫َر ٖح‬
‫يم‬
Dedi kodu yapmak…..Kusurları araştırmak Ölü eti yemek gibidir!!!!
-Ey iman edenler! Zannın birçoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin
kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın. Herhangi biriniz
ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz! Allah'a karşı gelmekten sakının.
Şüphesiz Allah tövbeyi çok kabul edendir, çok merhamet edendir. Hucurat-12
‫إن اللَّه تَ َُعاىل يَرضي‬
َُّ « : ‫وسلَّم‬
ُ ‫صُلّى‬
ُ‫ قَال َر هس ه‬: ‫ال‬
َُ َ‫َع ُْن أيب ههريْرَُة رضي اللَّه َعْن ُهه ق‬
َ ُ‫ول اللَّه‬
َ ُ‫الله َعلَْيه‬
ُ‫ َوأ ُْن تَ ُْعتَصموا ِبَْبل‬، ُ‫ َوال تهشرهكوا بهُ َشْيئا‬، ‫ فَ ََيضي لَ هك ُْم أ ُْن تَ ْعُبهدوه‬: ُ‫ َويَ ْكَره لَ هك ُْم ثَالثا‬، ُ‫لَ هك ُْم ثالثا‬
‫اع ُةَ املالُ »رواه مسلم‬
‫وإض‬
َُ َ‫يل َوق‬
َُ ‫ ق‬: ‫ ويَ ْك ُرهه لَ هك ُْم‬، ‫اللَّهُ ََجيعاُ َوال تَ َفَّرقهوا‬
َ ، ُ‫ َُوَكْ َرَُة السؤال‬، ‫ال‬
َ
1785. Ebû Hüreyre radıyallahu
anh'den rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve
َ
sellem şöyle buyurdu:
"Şüphesiz Allah Teâlâ sizin için üç şeyden hoşnut olur, üç şeyden de hoşlanmaz. Sizin sadece
kendisine ibadet etmenizden, O'na hiçbir şeyi ortak koşmamanızdan ve Allah'ın ipine sımsıkı
sarılıp tefrikaya düşmemenizden hoşlanır. Dedi kodu yapmanızdan, çok sual sormanızdan ve
7
malı telef etmenizden de hoşlanmaz.“ R.Salihin C.7
Dedikodu, kişinin kendisi içinde olmadığı halde başkalarının yapıp ettiklerini, hiç kimseye
faydası olmayan sözleri, gereksiz ve lüzumsuz konuşmaları tekrarlayıp durmaktır. Hadîs-i
şerîfteki ifadesiyle "kîl ü kâl", şunun bunun söylediği aslı astarı olmayan sözlerdir. Falan
şöyle demiş, filan ona şu karşılığı vermiş şeklindeki faydasız konuşmaların tekrarının kişiye
ve topluma kazandıracağı bir şey yoktur. "Her duyduğunu söylemek kişiye yalan olarak
yeter" (Bagavî, Şerhu's-sünne, XIV, 319) hadisi de konumuza ışık tutar. Bu çeşit davranışlar
kişilerin günaha girmesine, fertler arasında kin ve nefretin, toplum içinde de
huzursuzluğun ve sevgisizliğin artmasına sebep olur. Neticede toplum bir gıybet ve
dedikodu çaresizliği içine düşer ve faydalı işler yapmaktan uzaklaşır. Günümüzde bunun acı
örneklerini yaşamakta oluşumuz, konunun ne kadar önemli olduğunu gözlerimiz önüne
sermektedir.
Gördüğü iyiliği gizleyen, gördüğü kötülüğü teşhir eden komşudan Allah(cc)’a sığın.
- Sa’di Şirazi kötü komşu için şöyle diyor :Yüce Allah(cc) görür örter, (kötü) komşu görür
haykırır….
Komşuya ikram edilmeli…
َّ ‫ قال رسول‬: ‫وعنه قال‬
ٌ‫ت َل تحْ قِرنَّ جارة‬
ِ ‫ « يا ِنساء المُسلِما‬: ‫ّللا صلٰى ّللاُ عل ْي ِه وسلَّم‬
ٌ
. ‫متفق عليه‬
» ‫لجار ِتها ول ْو فِرْ سن شا ٍة‬
308. Yine Ebû Hüreyre radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem
şöyle buyurdu:
“Ey müslüman kadınlar! Komşu hanımlar birbiriyle hediyeleşmeyi küçümsemesin! Alıp verdikleri şey bir
koyun paçası bile olsa!..” R. Salihin C.2
8
، ‫ فَال يه ْؤذُ َج َارُهه‬،‫ « َم ُْن َكا َُن يُه ْؤم هُن باللَّهُ َوالْيَ ْومُ اآلخر‬: ‫وسلَّم قال‬
ُ ‫صلّى‬
َ ‫وعنه أَن رسول اللَّه‬
َ ُ‫الله َعلَْيه‬
ُ‫ فَ ْليَ هق ُْل َخ َْيا‬، ُ‫من باللَّهُ َوالْيومُ اآلخُر‬
ُ‫ َوَم ُْن َكا َُن يه ْؤ ه‬، ‫فهه‬
ُ ‫ضْي‬
َ ‫ فَ ْليكرُْم‬، ُ‫َوَم ُْن َكان يه ْؤم هُن باللَّهُ والْيَ ْومُ اآلخر‬
. ‫ت » متفقُ عليه‬
ُْ ‫أ َُْو ليَ ْس هك‬
310. Yine Ebû Hüreyre radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu
aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimse
komşusunu rahatsız etmesin. Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimse misafirine
ikram etsin. Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimse ya faydalı söz söylesin veya
sussun!” Buhârî, Nikâh 80, Edeb 31, 85
Komşu hastalanınca ziyaret etmek…
Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurdular : ‘’Kim güzelce abdest alır ve sevabını Allah(cc)’tan
umarak (hasta olan) Müslüman kardeşini ziyaret ederse , yürünerek yetmiş yılda kat edilecek bir
mesafe kadar cehennemden uzaklaştırılır..’’Ebu Davud,Cenaiz,3
•
•
•
•
Komşuya yapılacak iyilik ve ikramların neler olduğu Peygamber Efendimiz’e
nisbet edilen bazı rivayetlerde tafsilatlı şekilde belirtilmektedir. Buna göre şu
davranışlar komşuya iyilik sayılmaktadır:
* Borç veya ödünç bir şey isteyince vermek.
* Yardım isteyince yardımına koşmak
* Maddî sıkıntıya düşünce gözetip kollamak.
* Mutlu günlerinde sevincine, kederli günlerinde üzüntüsüne ortak olmak.
9
* Ölünce kabre götürüp defnetmek.
* İzni olmadan evinin bitişiğine rüzgârını kesecek şekilde bina yapmamak.
* Kokusu komşunun evine gidecek bir yemek yapınca ona da bir miktar göndermek.
* Meyve alınca komşuya da hediye etmek, hediye etmeyecekse onu komşuya göstermemek,
çocuğunun da o meyveyi dışarıda yiyerek komşu çocuğuna göstermesine meydan vermemek ..
Kıymetli kardeşlerim….
Günümüzde ‘’Komşu komşunun külüne değil Gülümsemesine muhtaç’’ birbirimizden
gülümsememizi esirgemeyelim..
Komşularımızın başına gelen musibetlerden sevinmemeli onların dertleriyle
dertlenmeliyiz….Atasözümüzde ne güzel ifade edilmiş : ‘’Komşunun sakalını
yoldularsa, sen de sakalını kazıt’’..
Komşuluk ilişkilerinde menfaati değil Ahıredi düşünmeliyiz..
Bakın şu anda aynı apartmanda oturup birbirinin yüzünü görmeyenlerimiz var..
Eski evlerin kapı pencereleri komşuluğa açılırdı şimdiki Apartmanların dairelerinin
balkonları ise kavgaya açılıyor. Komşusunun başından aşağı halı silkeleyecek, gürültü
yapacak v.s.
Komşularımıza sabırlı olmalıyız…
‘’Güzel komşuluk yalnızca komşuya eziyet etmemek değildir.Belki güzel komşuluk
komşunun ezasına sabır ve tahammüldür…. M.Z.Kotku
10
Kötülük yapsa da kaldırma kötü komşuya el
Tükenirse bir gün sabrın taşınmak ne güzel….
Unutmayalım ki…
Başımıza bir hal gelse ilk koşacak olan Komşu….
Cenazemize omuz vuracak olan komşu…
Bu kişiye ‘’Hakkınızı helal eder misiniz?’’ diye sorulacak olan Komşu….
Mahşer günü, kendisine yaptığımız haksızlıklardan dolayı İbadetlerimizin sevaplarını alacak olan
Komşu…
Cennette (İnşallah) yan yana oluruz diye dua ettiğimiz Komşu…
Rabbim Dünya da hayırlı komşu olmayı, arkamızdan Rahmet okuyacak, dua edecek komşular
bırakmayı bize nasip etsin…
َ َ ْ َ ّٰ ُ ْ َ ْ َ ْ ُ ٰ ْ َ ُ ٰ َ
َ‫ين‬
َ ‫وا ِخر دعويهم ا ِن الحمد ِلل ِه ر ِب الع ٖاِل‬
Muhammet Yaşar YAZICI
Yağlıdere İlçe Vaizi
11
Download

kom*u hakkı - gucemuftulugu.gov.tr