XIII. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Giyim Sempozyumu
2-5 Nisan 2014
KONFEKSİYON ÜRETİMİNDE KUMAŞ KATLARINDA
NUMARALANDIRILAN YERLERİN OPTİMİZASYONU
B. Elif Şamlı, Zümrüt Bahadır Ünal, M. Çetin Erdoğan
Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Tekstil Mühendisliği Bölümü, Bornova, İzmir, Türkiye
[email protected]
ÖZET
Ülkemiz için çok önemli bir sektör olan konfeksiyon sektöründe yoğun rekabet koşullarının sarstığı işletmeler
için maliyetler ve dolayısıyla verimlilik giderek daha fazla önem kazanmıştır. İşletmeler için işlem maliyeti ile
üretim zamanı çok önemlidir ve karlılık ile rekabet avantajını artırabilmek için sürekli olarak yapılan işlemlerin
iyileştirilmesi yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Bu araştırmada tüm konfeksiyon işletmelerinin üretim
sürecinde yer alan metolama işleminin incelenmesi ve optimizasyonu hedeflenmektedir. Metolama işleminde
etiketlerin kalıplar üzerindeki yerleşimleri, bir giysiyi oluşturan tüm kalıplar dikkate alınarak; üretimdeki işlem
akışlarına uygun bir biçimde şekillerle açıklanmıştır.
Anahtar kelimeler: Metolama, ton farkı, optimizasyon, verimlilik.
1. GİRİŞ
Ülkemiz konfeksiyon sektörü dünya piyasasındaki ucuz ürünler karşısında Avrupa, Rusya gibi
pazarlara yakınlık avantajından yararlanarak rekabet gücünü korumuştur. Hızlı moda etkisi,
küçük miktarlardaki siparişler ve kısa süreli ürün yaşam döngüsü, müşterilerin ihtiyaçlarını
üreticiler tarafından kısa sürede karşılamalarını beklemelerine yol açmıştır. Hammadde tedarik
etmede gecikme gibi bazı aksaklıklar da üretim kısmının süresini daha da kısaltarak işini iyice
zorlaştırmaktadır. Bu nedenle konfeksiyon işletmeleri verimli çalışmak zorundadır. Bu amaçla
işletmede etütler alınmakta, işin yapılması için gereken optimum zaman ve yöntemin
bulunması için çalışmalar yapılmaktadır. Çok sayıda işgücüne ihtiyaç duyulan konfeksiyon
üretiminde verimlilik artışı sağlama, olabildiğince otomasyon ile insana bağımlılığı azaltma,
zaman, işçilik, maliyet ve kalite bakımından optimizasyona yönelik araştırmalar devam
etmektedir.
Hazır giyim sanayi 150 yılı aşan bir süredir el dikişinden, mekanizasyon, otomasyon ve
robotlaşmaya varan bir değişim süreci yaşamaktadır [1]. Konfeksiyon sektöründe kullanılan
makineler, eskiye göre çok gelişmiş olup el işçiliği gerektiren birçok operasyon, aparat,
bilgisayar ve otomatlarla gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla, yatırım maliyeti 1980’li yıllara
kadar düşük olan konfeksiyon sektörü, yatırım maliyeti yüksek bir sektör haline dönüşmüştür.
Bu alandaki gelişmeler, daha çok üretim hızını artırmanın yanında standart kalitenin de
sağlanması yönünde olmuştur. Dikiş makinelerinin geliştirilmesinin yanı sıra en büyük gelişme
CAD - CAM sisteminin hayata geçirilmesiyle olmuştur. Ancak tekstil sektörüyle
karşılaştırıldığında hala birçok işlem, işçiye bağlı olmaktan kurtulamamıştır. Bu işlemlerden
biri de kesim sonrası düzenleme bölümünün ilk adımı olan kesilen her kumaş katına sırasıyla
numara etiketi yapıştırma işlemidir. Bu işlem için ilk geliştirilen cihazın Meto markasına sahip
olması nedeniyle, işletmelerde bu işlem metolama olarak adlandırılmıştır. Her kalıp parçasının
katlarına yapılan numaralama işlemi kumaştaki renk tonu farklılıklarını engellemek için seri
üretimde bir zorunluluk haline gelmiştir. Böylece dikim işleminde ve ara işlemlerde (baskı,
77
XIII. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Giyim Sempozyumu
2-5 Nisan 2014
nakış veya fasona gönderilmesi) giysi parçalarının karışması engellenerek aynı numaralı
olanlar bir araya getirilerek dikilebilmektedir.
Kumaş etiketleme makinesi ile manuel olarak yapılan bu işlemde çoğu zaman birden fazla
eleman çalıştırılmaktadır. Kesilmiş katlara numara etiketi yapıştırabilen çeşitli otomatlar
geliştirilmiş olsa da henüz deneme ve araştırma faaliyetlerine devam edilmektedir. Otomatik
etiketleme makinesi tasarlanmasının yanında bir diğer otomatta etiket yapıştırabilen cihaz,
serim makinesine monte edilmiş olup işaretleme işlemi, serim esnasında otomatik olarak
yapılabilmektedir [2, 3, 4]. Ancak bu sistemlerin hızı ve uygulanması üzerinde çalışmalar
sürdürülmektedir. Otomatik etiketleme makinesi etiketleme sürecini hızlandıracak ve iş
gücünü, firma büyüklüğüne göre büyük oranda düşürecektir ancak günümüzde firmalarda bu
otomatların kullanımı henüz benimsenmemiştir.
Üreticiler, kesim ve dikim sürelerini sık sık ölçerek üretimde verimlilik için gerekli zaman
hesapları yapmaktadır. Metolama işlemi de aynı şekilde daha verimli hale getirilmesi gereken
süreçlerdendir. Bunun dışında bazı hatalara da neden olabilmektedir. Örneğin ince ve birbirini
tutan kumaşlarda kat atlama riski bulunmaktadır. Fakat giysinin diğer parçaları da
numaralandırıldığından olası hata çoğu zaman düzeltilmektedir. Ancak bu aşamada iki kat
zaman harcanmaktadır. Yapıştırılan numara etiketleri, dikim sırasında ve sonunda sorun
oluşturabilmekte, bazı durumlarda çıkarılması unutulmaktadır. Bu durum, özellikle açık renkli
ve ince giysilerde görüntüyü bozmakta ve giysinin ikinci kalite olarak ayrılmasına yol
açmaktadır. Kimi zaman ise etiketin dikim sırasında bulunması veya kumaş yüzeyinden
çıkarılması gereğinden fazla zaman almaktadır. Bu olumsuzlukların yaşanmaması için giysi
kalıpları, dikimdeki pozisyonları dikkate alınarak etiketlenmelidir. Dal V. vd. Kaizen
uygulaması yaptığı çalışmasının bir bölümünde etiket türünü değiştirme ve yapıştırılacak
yerleri standardize etme gibi iyileştirmeler yapmıştır [5]. Kalıp üzerindeki etiketin pozisyonu,
özellikle dikim başlangıcında yer aldığında dikim elemanının hemen dikkatini çekeceğinden
çıkarılması da kolay olacaktır. Bu araştırmada kalıp parçalarının işaretlenmesinde üretim
aşamalarının dikkate alınması ve dikime başlanan kenarlara yakın olacak şekilde etiketleme
işleminin yapılması amaçlanmıştır.
2. MATERYAL - METOD
Çalışma materyalini kesilmiş olan giysi kalıpları oluşturmuştur. Burada kullanılan etiket
üzerinde bulunması gereken bilgiler, isteğe göre düzenlenebilmektedir. Kalıbın ait olduğu
beden numarası, model numarası, hangi kumaş katı olduğu gibi bilgiler yer alabilmektedir.
Yapıştırılacağı yerin seçiminde, sonradan çıkarılması sırasında ek bir zaman gerektirmemesi ve
en önemlisi unutulmayacak şekilde ayarlanması gerektiği göz önünde bulundurulmuştur.
3. BULGULAR
Çalışmada kalıpları incelenecek ürün grubu olarak erkek pantolonu ve erkek gömleği ele
alınmıştır. Şekil 1’de klasik bir pantolon kalıbı ve etiketlenmesi gereken yerleri, Şekil 2’de ise
klasik bir gömlek kalıbı ve etiketlenmesi gereken yerleri görülmektedir.
78
XIII. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Giyim Sempozyumu
2-5 Nisan 2014
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
Şekil 1. Erkek Pantolon Kalıp Parçalarında Önerilen Etiket Yerleri [6].
79
XIII. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Giyim Sempozyumu
2-5 Nisan 2014
x
x
x
x
x
x
x
x
x
Şekil 2. Erkek Gömleği Kalıp Parçalarında Önerilen Etiket Yerleri [6].
4. SONUÇ
Üretim öncesi gerçekleştirilecek ayrıntılı ve doğru planlama, süreçte zaman ve işgücü tasarrufu
ile avantaj sağlayacaktır. Bu nedenle sürekli iyileştirme felsefesiyle üretim bölümlerinin her
birinin basamakları ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir. Kesilmiş katlara numara etiketi
yapıştırılmasının optimizasyonunun amaçlandığı bu çalışmada önerilerin dikkate alınmasıyla
daha verimli çalışma sağlanacak ve olası problemlerin önüne geçilecektir. Burada üretim
süresini hızlandırmanın yanında özellikle açık renkli giysilerde ikinci kaliteye yol açan
unutulmuş etiket sorununun ortadan kaldırılması hedeflenmiştir. Benzer çalışmalar farklı ürün
grupları ve modelleri için de yapılmalıdır. Çeşitli örnekleri görülen, geliştirilmekte olan
otomatik etiket yapıştırma makineleri de, süreci iyi bilen tekstilcilerle birlikte ve yapıştırılacak
etiket yeri ayarlanabilir şekilde tasarlanmalıdır.
5. KAYNAKLAR
[1] Kurumer G., Konfeksiyon Üretimi ve Teknolojisi, Printer Ofset Matbaacılık, 2007.
[2] Çetinsoy E., Akşit M. F., “Otomatik Kumaş Metolama Makinası”, I. Makine ve
Aksamları İmalat Teknolojileri Ar-Ge Proje Pazarı, 12-13 Nisan 2012.
[3] Anonim, Gerber Technology broşürleri.
[4] Paşayev N., Genel Konfeksiyon Teknolojisi, Birsen Yayınları, 2008.
[5] Dal V., Akçagün E., Yılmaz A., “Using Lean Manufacturing Techniques to Improve
Production Efficiency in the Ready Wear Industry and a Case Study”, Fibres & Textiles in
Eastern Europe, 2013; 21, 4 (100): 16-22.
[6] Anonim, Erkek Pantolon Kalıbı I & Erkek Gömleği Kalıbı, Megep, 2006.
80
Download

3 rd International Conference Innovation and Modelling of Clothing