PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
1 / 19
1. AMAÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Patoloji Laboratuvarında ulusal
standartlara, kanun ve yönetmeliklere uygun olarak; gelen hastalara ait materyallerin, sekreterlikte
doğru kabulü, laboratuarda standartlara uygun çalışılması, raporlanması, raporların gerekli mercilere
ulaştırılması ve sonuçların arşivlenmesini sağlamak gibi gerekli hizmetler için düzenlenmiş yöntemleri
tanımlamaktır.
2. KAPSAM
Klinik Patoloji Laboratuvarının hizmetlerini ve tüm laboratuar çalışanlarını kapsar.
3. SORUMLULAR
 Patoloji Ana Bilim Dalı Başkanı,
 Öğretim görevlileri,
 Asistanlar ve Laboratuvar teknik elemanları sorumludur.
4. UYGULAMA: Üç evreden oluşur.
1.Preanalitik Evre: Örneklerin talep edilmesi, alınması veya toplanması, kaydedilmesi, bar
kotlanması, laboratuara taşınması ve teslim edilmesi, kabulünün yapılması, uygunluğunun
onaylanması ve çalışmaya almadan önceki ön işlemlerini kapsayan süreçlerinin tümüdür.
2.Analitik Evre: Örneklerin hazırlık aşamasından yorumlama aşamasına kadar olan çalışılma
süreçlerinin tümüdür.
3.Post Analitik Evre: Çalışılan testlerin değerlendirilmesi, yorumlanması, onaylanması,
raporlanması ve sonuçların iletilmesi süreçlerinin tümüdür.
4.1. GENEL LABORATUAR İLKELERİ
1) Laboratuvarda önlükle çalışılır, biyopsi ve sitoloji materyallerinin makroskobik işlemi
sırasında özel giysiler ve koruyucu ekipmanlar giyilir.
2) Laboratuvar ortamında yiyecek içecek bulundurulmaz.
3) Temizlik ve laboratuvar düzenine uyulur. Kullanılan malzemeler yerlerine kaldırılır.
4) Kimyasal maddelere direkt olarak dokunulmaz, Solumaktan kaçınılır, Bu tür maddeler
açıkta bırakılmaz, kullanıldıktan sonra kapağı hemen kapatılır.
5) Çalışma sırasında eldiven kullanılır ve sonrasında eller yıkanır.
6) Özelliğini yitiren solüsyonlar yenileriyle değiştirilir, tarihi geçmiş olanlar kullanılmaz.
7) Yanıcı ve tahriş edici maddelerin cilt ya da göz ile teması halinde bol su ile yıkanır ve
ilgililere haber verilir.
8) Cihazlar özenle kullanılır, her cihazın kullanım prosedürüne dikkat edilir.
9) Hijyen şartlarına mutlaka uyulur, Özellikle materyallerin makroskobi aşamasında,
hazırlanması sırasında enfeksiyon riskinin olduğu unutulmamalı, önlük, maske, gözlük ve
eldiven kullanılmalıdır. Şüpheli temas ya da yaralanma durumunda uygun antiseptiklerle
yıkama yapılır ve Hastane Enfeksiyon Komitesine durum bildirilir.
10) Tüm aşamalarda dikkat, ciddiyet ve hassasiyet gösterililir, Patoloji Laboratuvarı Güvenlik
Rehberine uyulur.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
2 / 19
4.2. PREANALİTİK EVRE
4.2.1. İSTEMİ YAPILMASI
Patoloji Laboratuvarında çalışılan testlerin listesi HBSY sisteminde tanımlanmıştır. Hastane
İşletim Sisteminde problem olması durumunda istemler Patoloji Laboratuvar Tetkik İstem
Formu ile yapılır.
4.2.1.1.YATAN HASTALAR İÇİN İSTEM YAPILMASI
Hekimin, hastasını değerlendirmesi neticesinde tanı koymada, tedavi ve bakımını
yönlendirmede laboratuar değerlendirmesine ihtiyaç duyar ise Patoloji Laboratuvar
Tetkik İstem Formu’ndan testleri belirler. Belirlediği testlere uygun şekilde numuneleri alır
ve numune transferi kriterlerine uygun şekilde laboratuvara gönderir.
İstem yapılırken; HBSY’ de
 Hastanın Adı Soyadı
 Yaşı (Doğum Tarihi)
 Cinsiyeti
 Yattığı servis
 Hastanın tanısı veya ön tanısı
 İstem Yapan Hekimin adı soyadı
 Varsa önceki patoloji sonucu
Kayıtlı olmalıdır.
4.2.1.2.POLİKLİNİK HASTALARI İÇİN İSTEM YAPILMASI
Hekimin Hastasını değerlendirmesi neticesinde tanı koymada ve tedavi ve bakımını
yönlendirmede laboratuvar değerlendirmesine ihtiyaç duyar ise hasta Patoloji
Laboratuvar Tetkik İstem Formu’ndan testleri belirler. Belirlediği testlere uygun şekilde
numuneleri alır. Poliklinikte görevli veri giriş operatörü hekimin istediği testleri Hastane
İşletim Sisteminden hastanın adına kaydeder.
İstem yapılırken; HBSY’ de
 Hastanın Adı Soyadı
 Yaşı (Doğum Tarihi)
 Cinsiyeti
 Hastanın Tanısı veya ön tanısı
 İstem Yapan Hekimin adı soyadı
 Varsa önceki patoloji sonucu Kayıtlı olmalıdır.
Veri giriş operatörü istenen testlerin sisteme girişini yaptıktan sonra hastayı, işlem giriş
barkodu ve numunesi ile birlikte patoloji laboratuvarı numune kabul sekreterliğine
gönderir.
4.2.3.ÖRNEKLERİN TRANSFERİ
Alınan numuneler hastane görevli personeli veya hasta yakınları tarafından, Patoloji
Laboratuvarı Test Rehberinde belirtilen örnek transferi kriterlerine uygun şekilde patoloji
laboratuvarı numune kabul sekreterliğine ulaştırılır.
4.2.4.ÖRNEKLERİN KABULÜ
Numune Kabulü Patoloji Laboratuvarı Test Rehberinde belirtilen Örnek Kabul ve Ret
Kriterlerine göre gerçekleştirilir. Kabul kriterlerine uyan numuneler ve istek forumları
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
3 / 19
numaralandırma işlemleri yapılarak teslim alınır. Numuneyi getiren personele veya hasta
yakınına sonuç alma kartı verilir. Rehberde belirtilen özelliklere ve kriterlere uymayan
örneklerin kabulü yapılmaz ve gerekli düzenlemeler için ilgili birimlere geri gönderilir.
1. Patoloji laboratuvarında gündüz mesai saatleri (08.00-17.00) içinde hizmet verilir ve bu
saatler arasında poliklinik, ameliyathane ve çevre hastanelerden materyal kabul edilir.
2. Materyal hasta, hasta yakını, ameliyathane personeli ya da diğer hastane görevlileri
tarafından laboratuvara ulaştırılır.
3. Gelen sitoloji ya da biyopsi materyalinin bulunduğu kap üzerinde mutlaka hastanın adı
soyadı ve protokol numarası bulunmalıdır. Materyal yeterli düzeyde fiksatif içeren ve
kapağı sıkıca kapatılmış uygun kap içerisinde oda ısısında gönderilmelidir.
4. Tetkik istek formunda hastanın adı, soyadı, doğum tarihi, protokol numarası, sorumlu
doktorun ismi, tanıya yardımcı klinik öykü ve fizik muayene bulguları, laboratuvar
sonuçları, ön tanı ve önceki patoloji tanıları yer almalıdır.
5. Materyal laboratuvar görevlisi tarafından teslim alınır. İstek formundaki bilgiler kontrol
edilir. Materyal üzerindeki ve istek formundaki bilgilerin uygunluğu belirlendikten sonra
sırasıyla geliş tarihi, saati, gönderildiği birim ve materyalin alındığı lokalizasyonu
bildirilerek kayıt defterine kaydedilir ve numaralandırılır. Aynı numara materyalin
gönderildiği kutunun üzerine de yazılır. Bu numara laboratuvarla ilgili tüm süreçlerde
kullanılır.
6. Sonuç alma tarihi materyali getiren kişiye sözlü olarak bildirilir. Materyalin durumuna
göre ön hazırlık (kemik dokusunun asitte bekletilmesi, büyük dokuların uzun sürebilecek
fiksasyonu gibi) ve özel işlem (histokimyasal boyama) gerektirebilecek durumlar sözel
olarak belirtilmelidir. Ayrıca patoloji laboratuvarı sonuç alma kartı düzenlenir ve numuneyi
getiren kişiye teslim edilir.
7. Hizmet girişi laboratuvar görevlisi tarafından kontrol edilir eksiklikler varsa hizmet
girişleri tamamlanır.
4.2.5. ÖRNEKLERİN SIRALANMASI VE AYRILMASI
Patoloji Laboratuvarı Numune Kabul ve Ret kriterlerine uygun olarak laboratuvara kabul
edilen numuneler makroskopik incelemesi yapılmak üzere makroskobi kabinine bırakılır. İstek
formları ve örnekler patoloji sıra numarasına ve örneklerin türlerine göre sıralanarak ayrılır.
4.3. ANALİTİK EVRE
4.3.1. MAKROSKOBİK DEĞERLENDİRME VE DOKU TAKİBİ
4.3.1.1. BİYOPSİ MATERYALLERİ
1) Gelen biyopsi materyallerinin makroskobisi patoloji uzman doktoru tarafından
laboratuvar görevlisinin yardımı ile alınır.
2) Makroskobik değerlendirme makroskobi rehberi doğrultusunda yapılır ve gerekli
parçalar alınır.
3) Kasetlenen doku parçaları formaldehit dolu kavanozda biriktirilir ve gün sonunda doku
takip cihazında işleme alınır.
4) İşlemden geçen dokular ertesi sabah laboratuvar görevlisi tarafından bloklanır.
5) Bloklanan dokular laboratuar görevlisi tarafından sırasıyla kesilir, otomatik boyama
cihazında H&E boyası ile boyanır ve balzamla kapatılır.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
4 / 19
DOKU TAKİP CİHAZI (OTOTEKNİKON) NIN İŞLEYİŞİ
 Formalin
30 dak.
 Alkol %60
30 dak.
 Alkol %70
1 saat
 Alkol %80
1 saat
 Alkol %90
1 saat
 Alkol %95
1 saat
 Absolü alkol
1 saat
 Absolü alkol
2 saat
 Xylol
2 saat
 Parafin 62 C
1 saat
 Parafin
1 saat
 Parafin
1 saat
 Parafin
1 saat
Bir gece boyunca ototeknikon cihazında takibe alınan biyopsi ve doku örnekleri parafin
blok yapılmak üzere bloklama cihazının haznesine alınır. Takip kasetleri tek tek acılıp
içerisindeki dokular sıcak pens yardımıyla metal bloklama kasetlerine konur ve üzerlerine
65-70 santigrat
Derecede eritilmiş sıvı parafin dökülür. Hastaya ait patoloji numarası ve dokuya ait bilgiler
Küçük kâğıtlara yazılarak bloklara yapıştırılır. Blokların soğuması için soğutucu cihazına
sıralanır. Yeterince soğuyan bloklarlar metal kasetlerden çıkartılarak kesim için buzlukta
veya soğutucuda 10 dakika bekletilir. Mikrotom yardımıyla yapılacak boyaya göre 3-4-5
mikron kalınlıklarında kesitler alınır. Alınan parafin kesitler fırça yardımıyla 50-58 derece
sıcaklıktaki doku banyosuna alınır. Bu aşamada yine fırça yardımıyla dokuların açılması ve
kırışıklıkların giderilmesi sağlanır. Su banyosundaki dokular üzerine hastaya ait patoloji
numarası ve dokuya ait bilgiler yazılı olan lamlara alınarak boyama sepetlerine sıralanır.
Lam sepetleri boyama işlemine geçilmek üzere 80-85 derece sıcaklıktaki etüve bırakılır.
Etüvde 45 dakika bekleyen sepetler yine etüv içerisinde bulunan sıcak ksilende 15 dakika
bekletilerek dokular üzerindeki parafin kalıntıları uzaklaştırılır.
HEMATOKSİLEN-EOZİN BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.(80 santigrat derece etüvde 45dk bekletilir, etüvde bulunan
sıcak ksilende 15 dk. Bekletilir, Soğuk ksilenlerden 1. Sinde 15 dk. 2. Sinde 10 dk. 3. Sünde 5
dk. Bekletilir.)
2) %96 lık alkollerden geçirilir.(1. Alkode 5 dk. 2. Alkode 5 dk. Tutulur.)
3) Çeşme suyunda 1 dk. Yıkanır.
4) Hematoksilende 5 dk. boyanır
5) Çeşme suyunda 1 dk. Yıkanır.
6) Asit alkolde 15-20 sn. bekletilir.
7) Çeşme suyunda 1 dk. Yıkanır.
8) Amonyaklı suda 30 sn. bekletilir.
9) Çeşme suyunda 2 dk. Yıkanır.
10) Eosinde 3 dk. bekletilir.
11) %96 lık alkollerden geçirilir.(1. Alkode 1 dk. 2. Alkode 1 dk. 3. Alkolde 1 dk. Tutulur.)
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
5 / 19
12) Ksilollerden geçirilir.( 1. Ksilolde 2 dk. 2. Ksilolde 5 dk. 3. Ksilolde 5 dk. Tutulur.)
13) Balzamla kapatılır.
4.3.1.2. SİTOLOJİ MATERYALLERİ
1) Hazır yayılmış olarak gelen sitolojik materyaller (servikovaginal smear, fırçalama, ince
iğne aspirasyon biopsisi, meme başı yaymaları gibi) laboratuvar görevli personeli
tarafından boyanır.
2) Sıvı halde gelen materyaller (idrar, bronş aspirasyonu ve balgam gibi) direkt yayma veya
santrifüj sonrası yayma olarak hazırlanır. Santrifüj sonucu oluşan çökelti çoksa hücre bloğu
oluşturmak üzere doku takibi işlemine alınır.
3) Servikovaginal yaymalarda PAP, Kemik iliği yaymaları Wright, Tiroid yaymaları Giemsa
ve PAP ile diğer yaymalarda PAP ve H&E ile boyanır ve balzamla kapatılır.
PAP (PAPANİCOLAOU) BOYAMA METODU
1) %96 lık alkolde 5 dk. Tutularak tesbit edilir.
2) Çeşme suyunda 1 dk. Yıkanır.
3) Hemotoksilende 5 dk. Tutulur.
4) Çeşme suyunda 1 dk. Yıkanır.
5) Asit alkolde 15 sn.Tutulur.
6) Çeşme suyunda 1 dk. Yıkanır.
7) Amonyaklı suda 15 sn. Bekletilir.
8) Çeşme suyunda 2 dk. Yıkanır.
9) %96 lık alkolde 2 dk. Bekletilir.
10) Orange-G 6 dk. Bekletilir.
11) Çeşme suyunda 2 dk. Yıkanır.
12) EA 50 de 3 dk. Bekletilir.
13) %96 lık alkollerden geçirilir.(1. Alkode 30 sn. 2. Alkode 30 sn. 3. Alkolde 1 dk. Tutulur.)
14) Ksilollerden geçirilir.( 1. Ksilolde 2 dk. 2. Ksilolde 2 dk. 3. Ksilolde 5 dk. Tutulur.)
15) Balzamla kapatılır.
WRİGHT BOYAMA METODU
1) Havada kurutulmuş yayma lamları üzerine yeni hazırlanmış ve buzdolabında muhafaza
edilmiş Wright boysı damlatılır ve 6-7 dk. Bekletilir.
2) Lamlar üzerine distile su damlatılarak boya yoğunluğu azaltılır ve 3 dk. Bekletilir.
3) Çeşme suyunda 1 dk. Yıkanır.
4) Lamlar açık havada kurutulur
5) Kapama yapılmadan immirsüyon damlatılarak mikroskopta bakılır.
NOT: Sitoloji örneklerine uygulanan H&E Boyama metodu yukarda anlatıldı. Giemsa , PAS,
Demir(Prusya Mavisi) Boyama metodlarıda histokimyasal boyama metodları içerisinde
anlatılacaktır.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
6 / 19
4.4. MİKROSKOBİK DEĞERLENDİRME
1. Mikroskobik inceleme sırasında doku takibi, kesit, boyama ya da kapatma aşamalarında sorun
olduğu düşünülüyorsa düzeltici çalışmalar yapılır.
2. Hazırlanan doku kesitleri ve sitoloji yaymaları patoloji uzman doktoru tarafından mikroskobik
olarak incelenir. Kesin tanı konulan hastaların raporları yazılır.
3.Kesin tanı konulamayan vakalardan gerekiyorsa Tekrar parça, Tekrar kesit veya sitolojiler için
Tekrar yayma yapılır.
4.Yeni alınan parça veya kesitlerden sonra tekrar mikroskobik inceleme yapılır, Kesin tanı konulan
hastaların raporları yazılır.
5.Kesin tanı konulamayan veya ileri tetkik gerektiren durumlarda patoloji uzmanının isteği
doğrultusunda, laboratuvar teknik elemanları tarafından histokimyasal ve immünhistokimyasal
boyamalar yapılır. Gerekli durumlarda bu boyamalar için kontrol çalışması yapılır.
6.Özel boya lamları mikroskopta incelenir, Kesin tanı konur, hastaların raporları yazılmak üzere
sekretere teslim edilir.
4.5.LABORATUVARDA UYGULANAN ÖZEL BOYAMA TEKNİKLERİ
4.5.1 HİSTOKİMYASAL BOYAMALAR
MAYERS MUCİKARMEN (MÜSİN) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Harris hematoksilende 1 dakika boyanır.
4) Çeşme suyunda yıkanır.
5) Amonyaklı sudan geçirilir.
6) Çeşme suyunda yıkanır.
7) Müsin boyasında 4 saat bekletilir.
8) Çeşme suyunda iyice yıkanır.
9) Distile sudan geçirilir.
10) Metanil yellow solüsyonunda 1 dk. Boyanır.
11) Distile sudan hızlıca geçirilir.
12) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir.
13) Balzamla kapatılır.
VAN GİESON BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Van gieson Çalışma solüsyonunda 5 dakika bekletilir.
4) Distile suda 3-4 kez yıkanır.
5) Van gieson boyasında 5 dakika zıt boya yapılır.
6) Hızlı bir şekilde distile suyla yıkanır.
7) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir.
8) Balzamla kapatılır.
GİZEMSA BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Metil alkolde 30 dakika tutulur.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
4) Distile suda yıkanır
5) 1 saat giemsa boyası
6) Distile suda hızlıca yıkanır
7) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir.
8) Balzamla kapatılır.
TRİPPLE (MASSON TRİKROM) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Harris hematoksilende 1 dakika bekletilir.
4) Çeşme suyunda yıkanır, distile sudan geçirilir.
5) Amonyaklı suya batırıp çıkarılır, distile sudan geçirlir.
6) %5 lik demir allumda 1 dakika bekletilir.
7) Çeşme suyunda bir iki dakika yıkanır.
8) Panceaus asit fuksin 3-5 dakika bekletilir.
9) Distile suyla yıkanır.
10) %1 lik asetik asitli sudan geçir.
11) Fosfotungistik asitle sudan geçir.
12) %1 lik asetik asitli sudan geçir.
13) Liğht green de 5-10 dakika bekletilir(boya yeni ise 5 dakika yeter).
14) %1 lik asetik asitli sudan geçir.
15) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir.
16) Balzamla kapatılır.
GOMORİ DEMİR (PRUSYA MAVİSİ) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Kesitler çalışma solüsyonuna konulur 20 dakika bekletilir.
4) Distile suda yıkanır.
5) Nüklea fast red, bazik fuksin veya eozin ile 1-2 dakika zıt boya yapılır.
6) Distile su ile iyice yıkanır
7) Açık havada kurutulur
8) Ksilenden geçirilir
9)Balzamla kapatılır
GÜMÜŞ (RETİKÜLİN) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Potasyum permankanat solüsyonunda 1 dakika bekletilir.
4) Çeşme suyunda 2 dakika yıkanır.
5) Potasyum metabisülfit doku beyazlaşıncaya kadar takriben 1 dakika bekletilir.
6) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır.
7) Ferrikallum sülfat solüsyonunda 1 dakika bekletilir.
8) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır.
9) Distile sudan geçirilir.
10) Amonyum gümüş nitrat solüsyonunda 3 dakika bekletilir.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
TP.21
13.03.2014
00
--
7 / 19
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
11) Distile sudan geçirilir.
12) % 10 luk Formalinde doku kararıncaya kadar takriben 3 dakika bekletilir.
13) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır.
14)Altınklorür solüsyonunda 10 dakika bekletilir.
15) Distile suda yıkanır.
16) Potasyum metabisülfit solüsyonunda 1 dakika bekletilir.
17) Yıkamadan sodyumtiosülfat solüsyonuna alınır ve 1 dakika bekletilir.
18) Çeşme suyunda 1 dakika yıkanır.
19) Alkol aseton ve ksilenden geçirilir.
20) Balzamla kapatılır.
PAS (PERİYODİK ASİT SCHİFF REAKSİYONU) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Periyodik asit solüsyonunda 20 dk. Bekletilir.
4) Distile suda yıkanır.
5) Schiff solüsyonunda 20 dk. Bekletilir.
6) Çeşme suyunda 10 dk. Yıkanır.
7) Harris hema toksilende 1 dk. Zıt boyana uygulanır.
8) Distile suda iyice yıkanır.
9) Amonyaklı sudan geçirilir.
10) Distile suda yıkanır.
11) Alkol, aseton ve ksilolden geçirilir.
12) Balzamla kapatılır.
A-B PAS (ALCİEN BLUE-PERİYODİK ASİT SCHİFF) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Alcian Blue solüsyonunda 30 dk. Bekletilir.
4) Distile suda yıkanır.
5) Periyodik asit solüsyonunda 20 dk. Bekletilir.
6) Distile suda yıkanır.
7) Schiff solüsyonunda 20 dk. Bekletilir.
8) Çeşme suyunda 10 dk. Yıkanır.
9) Harris hematoksilende 1 dk. Zıt boyana uygulanır.
10) Distile suda iyice yıkanır
11) Amonyaklı sudan geçirilir
12) Distile suda yıkanır.
13) Alkol, aseton ve ksilolden geçirilir.
14) Balzamla kapatılır.
D-PAS (DİASTAZ- PERİYODİK ASİT SCHİFF) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Dokuların üzeri tükürükle kapatılır. 15 dk. Bekletilir.
4) Distile suda yıkanır.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
TP.21
13.03.2014
00
--
8 / 19
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
5) Periyodik asit solüsyonunda 20 dk. Bekletilir.
6) Distile suda yıkanır.
7) Schiff solüsyonunda 20 dk. Bekletilir.
8) Çeşme suyunda 10 dk. Yıkanır.
9) Harris hema toksilende 1 dk. Zıt boyana uygulanır.
10) Distile suda iyice yıkanır
11) Amonyaklı sudan geçirilir
12) Distile suda yıkanır.
13) Alkol, aseton ve ksilolden geçirilir.
14) Balzamla kapatılır.
ZİEHL NELSEN BASİLLER İÇİN (EZN) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Kesitler ağzı kapalı kapta karbolfuksin ile 56 derecede 30-60 dakika boyanır.
4) Çeşme suyunda 5-10 dakika yıkanır.
5) Renk açık pembe olana kadar 5-10 saniye %1 lik asit alkolde çalkalanır.
6) Çeşme suyunda 5 dakika yıkanır.
7) Metilen blue solüsyonunda 2 dakika zıt boya yapılır.
8) Çeşme suyunda yıkanır.
9) Alkol, aseton ve ksilenden geçirilir.
10) Balzamla kapatılır.
ELASTİC VAN GİESON BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir
2) Yıkanıp distile suya alınır
3) Elastik doku boyasında 5dk. Bekletilir.
4) Distile suda yıkanır.
5) %2 lik ferric chloride solüsyonunda 1-3 dk difransiye edilir (renk birton açılır).
6) Distile suda yıkanır.
7) %5 lik sodyum tiosülfatta 1-5 dk bekletilir.
8) Çeşme suyunda 5dk yıkanır.
9) Distile sudan geçirilir
10) Van gieson boyasında 5dk zıt boyama yapılır.
11) Hızlıca çeşme suyundan geçirilir.
12) Alkol, Aseton ve Ksilolden geçirilir.
13) Balzamla kapatılır.
TOLUİDİN MAVİSİ (TOLUİDİNE BLUE) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Distile suda yıkanır.
3) Toluidin mavisi ile 2-5 dk. Boyanır.
4) Çeşme suyunda hafifce yıkanır.
5) Dehidre edilir.(%96 lık alkol, Absoli alkol veya Asetondan geçirilir.)
6) Lamlar havada kurutulur.
7) Lamlar 3 kez Ksilenden gecirilir.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
TP.21
13.03.2014
00
--
9 / 19
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
10 / 19
8) Balzamla kapatılır.
BAKIR (ORCEİN) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Distile suda yıkanır.
3) Yeni hazırlanmış potasyum permanganat solüsyonunda 5 dk. Bekletilir. (Burada dokular
kahrenginde boyanır.)
4) Çeşme suyunda yıkanır.
5) %1,5 lik oxolic asit solüsyonunda dokular beyaz olana kadar bekletilir.
6) Çeşme suyunda yıkanır.
7) Distile sudan geçirilir.
8) Orcein solüsyonunda 4 saat bekletilir. Boya taze değilse bir gece sabaha kadar bekletilir.
9) Absoli alkolde difransiye edilir.
10) Ksilolden gecirilerek ren parlatılır.
11) Balzamla kapatılır.
KONGO RED BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir.
2) Distile suda yıkanır.
3) Kongo A solüsyonunda 30 dk. Bekletilir.
4) Yıkama yapılmaz.
5) Kongo B solüsyonunda 1-2 saat bekletilir.
6) Çeşme suyunda dokular morarıncaya kadar yıkanır.
7) Hematoksilen ile koyu olmayan bir nüve boyası yapılır.
8) Distile suda yıkanır.
9) Alkol, Aseton ve Ksilolden geçirilir.
10) Balzamla kapatılır.
AMİLOİD BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir
2) Yıkanıp distile suya alınır
3) Cristal violet solüsyonu damlatılıp 1dk. Bekletilir.
4) Çeşme suyunda iyice yıkanır.
5) Distile sudan geçirilir.
6) Sıvılaştırılmış gliserin jeli veya su bazlı kapama malzemesi ile kapatılır.
ALCİAN BLUE BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir
2) Yıkanıp distile suya alınır.
3) Alcian Blue solüsyonunda 30dk. Bekletilir.
4) Distile suda yıkanır.
5) Nükleer Fast Red solüsyonunda 3dk. Bekletilir.
6) Distile suda yıkanır.
7) %96 lık alkollerde yıkanır.
8) Aseton ve Ksilolden geçirilir.
9) Balzamla kapatılır.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
11 / 19
KOLLOİDAL DEMİR BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir
2) Yıkanıp distile suya alınır
3) Dialize Demir solüsyonunda 10 dk. Bekletilir.
4) Distile su ile yıkanır.
5) Asit Ferrosiyonit (%2’lik Potasyum ferrosiyonit+%2’lik HCl) Solüsyonunda 10 dk. Bekletilir.
6) Distile suda iyice yıkanır.
7) %0,1’lik neutral red ile yada safranin ile 2-5dk. zıt boya yapılır.
8) Distile su ile yıkanır
9) Hızlıca alkolden geçirilir.
10) Balzam ile kapatılır.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
12 / 19
PATOLOJİ LABORATUVARINDA UYGULANAN İMMÜN HİSTOKİMYASAL TESTLERİN ALFABETİK
LİSTESİ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
ACT
ACTH
ACTİN
ADENOVİRÜS
AFP
ALK (ANOPLADTİK LENFO)
BCL-2
BCL-6
BEREP4
BETA CATENİN
CA15-3
CA125
CD1A
CDX2
CD3
CD4
CD5
CD8
CD10
CD13
CD14
CD15
CD19
CD20
CD21
CD23
CD25
CD30
CD31
CD33
CD34
CD41
CD43
CD45 (LCA)
CD54
CD56
CD57
CD61
CD64
CD68
CD71
CD79B
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
CD99
CD103 (DOKU)
CD106
CD117
CD138
CD141(THROMBOMODULİN)
CEA
CERB B2
CMV
COLLAGEN 4
CYCLİN D1
CYTOKERATİN LMV
CYTOKERATİN PAN
CYTOKERATİN HMV
CYTOKERATİN 5-6
CYTOKERATİN 7
CYTOKERATİN 8
CYTOKERATİN 10
CYTOKERATİN 18
CYTOKERATİN 19
CYTOKERATİN 20
C4D
DESMİN
DOG 1
EBV
E CADHERİN
EMA
ER
FASCİN
F8
GALECTİN 3
GCDFP 15
GFAP
GLYCOPHORİN
GRANZİM B
HBME 1 (MEZO)
HBS AG
HBVC AG
HCG
HEPAR
HMB 45
H PYLORİ
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
İGA
İNHİBİN
İNSÜLİN
KALRETİNİN
KALSİTONİN
KAPPA
Kİ 67
KROMOGRANİN
LAMBDA
MART 1 (MELAN A)
MMP 9
MPO
MUC 1
MUC 2
MUC 5 AC
MUC 6
MUM 1
MYOGENİN
MYOGLOBİN
NF
NSE
PAX 2
PCNA
PLAP
PLAZMA CELL
PRG
PSA
P 27
P 53
P 63
P 120
RENAL CELL
SMA
SİNAPTOFİZİN
S 100
TDT
THYROGLOBULİN
TTF 1
VİMENTİN
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
13 / 19
SUDAN BLACK (YAĞ) BOYAMA METODU
1) Kesitler deparafinize edilir
2) Yıkanıp distile suya alınır
3) Kesitler propilen glikol’de 5-10dk. Bekletilir.
4) Sudan black B solüsyonunda 10-20dk.boyanır.
5) %85’lik Propilen glikol solüsyonunda 2-3 dk. Bekletilir.
6) Distile suda yıkanır.
7) Nuclear Fast Red boyası ile zıt boyama yapılır.
8) Distile suda yıkanır.
9) Sıcak Gliserin Gelatin ile kapatılır.
4.5.2. İMMÜNHİSTOKİMYASAL BOYAMALAR
Laboratuarımızda immünhistokimyasal çalışmalar kapalı ventana marka boyama cihazı ile
yapılmaktadır.
4.5.2.1. VENTANA CİHAZI İMMÜNHİSTOKİMYAL BOYAMA METODU
1) Kesitler lamlara alınır.
2) Bir gece 59 °C derecede bekletilir.
3) Lamlar slaytlara konulur.
4) Cihaza start verilir.
5) Cihaz antikor uyarısı verdiğinde primer antikorlar slaytlara damlatılır.
6) Cihaza yenden start verilir.
7) Boyama bitti mesajı alındığında lamlar cihazdan çıkartılır.
8) Lamlar deterjanlı su ile yıkanır.
9) İki sıra alkolden geçirilir ve kurutulur.
10) İki sıra ksilolden geçirilir .
11) Balzam ile kapatılır.
12) Lamlar kuruyunca ilgili hekime teslim edilir.
4.5.1.2.MANUEL İMMÜNHİTOKİMYA ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ
1) Kesitler 3 mikron kalınlığında Pozitif şarzlı veya lizın kaplı lam üzerine alınır.
2) Lamlar iyi sonuç almak için 1 gece 37°C etüvde bekletilir.
3) Kesitler 60°C lik etüvde 1 saat deparafinize edilir.
4) Kesitler iki ayrı ksilende 5 er dakika bekletilir.
5) Kesitler Absolü alkol içine alınarak 10 ar kere batırılıp çıkarılır.
NOT: Opsiyonel olan Antigen Retrieval yapılmayacak ise 6 nolu aşamaya geçilir. Fiksasyonumuz
ne kadar iyi olursa olsun Citrat Buffer ile antigen retrieval Yapmak boya kalitesini artıracaktır.
6) Distile su ile kesitler yıkanır.
7) Antigen Retrieval aşaması (Opsiyonel)
 %10'luk Citrat Buffer solüsyonu hazırlanır. (Bu EDTA veya HCl de olabilir, işlemler aynıdır)
o
10 cc Citrate Buffer
o
90 cc Distile Su
 Lamlar mikrodalga fırına dayanıklı plastik şale içine dizilir.
 Üzerine %10 luk Citrate Buffer solüsyonu konulur.
 Yine mikrodalgaya dayanıklı bir kap içine su konulur ve bu kap içine antigen retrival yapılacak
şale yerleştirilir.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
14 / 19
 Mikrodalga 5 dakika maksimum güçte (yaklaşık 800 watt) 'ta çalıştırılır.
 Süre bitiminde fırının gücü %50 azaltılarak (yaklaşık 400 watt) 15 dakika daha çalıştırılır.
 Süre bitiminde şale mikrodalga fırından dışarı çıkarılır ve dışarda 20 dakika bekletilir.
8) Distile su ile yıkanır.
9) %3'lük H2O2 (Hidrojen Peroksit) ile Peroksidaz blokajı yapılır. 20 dakika.
Hazırlanışı
 3 cc H2O2
 97 cc Distile su
 Kesitler bu karışım içinde 20 dakika bekletilir.
10) Distile su ile kesitler yıkanır.
11) Kesitler PBS te 3x5 dakika bekletilir.
12) Protein Blokajında 5 dakika bekletilir.
13) Kesitlerin üzreindeki blokaj akıtılarak yıkanmadan, kesit üzerlerine ilgili primer antikordan
eğer kullanıma hazır kullanıyorsak 2 veya 3 damla, konsantreden kendimiz hazırladıysak 100
mikro litre damlatılır ve primer antikorun süresi kadar bekletilir. (İdeal sonuç 30-60 dakika
arasıdır).
12) Kesitler PBS te 3x5 dakika bekletilir.
13) Biotinylated Goat Anti-Polyvalent solüsyonundan dokuların üzerine 2-3 damla damlatılır ve
20 dakika bekletilir.
14) Kesitler PBS te 3x5 dakika bekletilir.
15) Streptavidin Peroksidas solüsyonundan kesitlerin üzerine 2-3 damla damlatılarak 20 dakika
Bekletilir.
16) Kesitler PBS te 3x5 dakika bekletilir.
17) DAB veya AEC kromojen'de 5 dakika bekletilir.
18) Musluk suyu ile kesitler iyice yıkanır.
19) Kesitlere mayers hematoksilen ile 30 saniye boyanır.
20) Çeşme suyunda suyunda yıkanarak kesitlerin mavi renk alması sağlanır.
21) Eğer kromojen olarak AEC kullanılmış ise direkt olarak alkole girmeden sulu kapama
malzemesi ilelamlar kapatılır.
22) Eğer kromojen olarak DAB kullanılmış ise kesitler önce alkolden geçirilir, etüvde kurutulur
ve balzam ile kapatılır.
4.5.1.3.İMMÜNHİSTOKİMYA BOYARKEN SIK KARŞILAŞILAN PROBLEMLER VE ÇÖZÜMLERİ
A) BOYANMA OLMAMASI
1) Yapılan kesitlerin iyi deparafinize edilmemesi
 Kesitlerin 60 °C 1 saat veya 37 °C bir gece bekletilmesi gerekir.
 Etüvden alınan lamların bekletilmeden ksilen içine alınması gerekir. Aksi takdirde etüvden
alınan kesitlerin üzerindeki parafin tekrar donacağından boyanmanın olmamasını veya yeterli
boyanmamanın sağlanamamasına neden olur.
2) Ksilenin temiz olmaması
 Temiz olmayan bir ksilen lam üzerindeki parafinin yeterli miktarda temizlenmemesine neden
olacağından buna bağlı olarakda boyanmanın sağlanamamasına sebep olur.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
15 / 19
3)Ksileni takiben kullanılan alkollerin temiz olmaması
 Yine aynı şekilde temiz olmayan alkol kesit üzerindeki ksilenin iyi temizlenmemesine ve buna
bağlı olarak boyanmanın sağlanamamasına neden olur.
4) Kesit üzerine primer antikorun damlatılmaması
 Kesit üzerine damlatılacak primer antikorun dalgınlıkla damlatılmaması sonucunda haliyle
boyanma görülmez. Tabi bunun yanı sıra sekonder antikor veya streptavidin peroksidas veya
kromojen aşamalarından birinin atlanması sonucu yine boyanma görülmez.
5) Primer antikordan sonra kullanılan sekonder antikorun primer ile uyumsuz olması
 Primer antikorumuz Mouse'tan elde edilmiş işe Mouse sekonder antikor, Rabit ise Rabit
sekonder kullanılmalıdır. Bunun yanında bunların Polyvalent adı verilen ve her iki formda da
çalışan türü de mevcuttur. Polyvalent Antikorları tercih etmeliyiz. Kitlerin çoğu bütün fimalarala
çalışabilir. Ancak bazı firmalar sadece kendi kitleri ile çalışan primerler sattıklarından satın
aldığımız firmaya elinizdeki kit ile çalışıp çalışmadığını sormalıyız.
6) Kromojenin alkol ile geçimsiz olması
 Örneğin kromojen olarak AEC kullanılıyor ise sulu kapama malzemesi ile kapatılması, bunun
için ise kromojen aşamasından sonra Alkole girmemesi gerekmektedir. Aksi takdirde kromojen
alkol içinde çözüneceğinden boyanma görülmez.
7) Ortam ısısının çok düşük olması
 İmmünhistokimya boyarken ortam ısının çok düşük olması solüsyonların dokuya olan
penetrasyonlarını azaltacağından boyanmanın yeterli olmamasını sağlayabilir. Böyle durumda
boyanmanın sağlanabilmesi için ortamı ısıtma imkanı yok ise boyanmayı arttırmak için boyama
sürelerinin uzatılmasında fayda vardır.
8) Kullanılan antikorların sürelerinin dolmuş olması
 Kullandığımız malzemelerin sürelerin geçmiş olması boyanmanın az veya hiç olmamasına
neden olabilir. Bu yüzden boyanma olmadığında kullanılan antikorun son kullanım tarihini
kontrol edin.
9) Kullanılan antikorun herhangi bir ön işlem istemesi
 Kullanılan antikor eğer kullanmadan önce Antigen Retrieval veya Proteaz,Tripsin enzimi vs.
gibi ön işlemler istiyor ve biz bunu uygulamadıysak boyanma olmayabilir veya yeterli miktarda
boyanma sağlayamayabiliriz. İmmünhistokimya uygulanacak lamlara eğer özel bir ön işlem
gerekmiyorsa Citrate Buffer ile antigen retrieval yapılması boyanmanın kalitesinini artırır.
10) Seçilen antikorun dokuya uyumsuzluğu
 Parafin dokuda çalışırken mutlaka parafin dokularda çalışan antikor kullanılmalıdır. Aksi
takdirde boyanma olmayabilir. Ayrıca Rat vs gibi deneysel çalışmalada kullanılan antikorun
mutlaka çalıştığınız hayvan modelinde çalışıyor olması gerekir. Yani Rat için rat'ta çalıştığı test
edilmiş antikor tercih edilmelidir.
B) ZEMİN BOYANMASI
1) Kesit için kullanılan lamların temiz olmaması.
2) Lam kaplamda kullanılan malzeme zemin boyanmasına neden olabilir.
3) Herhangi bir aşamada kesit üzerine damlatılan solüsyonun kuruması
 Bunu önlemek için immünhistokimya boyanacak kesitlerin mutlaka üstü kapaklı boyama
stantlarında yapılması gereklidir. Stand zeminine solüsyonların buharlaşmasını engellemek için
mutlaka su konulmalıdır.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
16 / 19
 Herhangi bir aşamada kesit üzerindeki solüsyonun kuruduğu görülürse o kesit veya kesitler
için boyama tekrarlanmalıdır.
4) Lamların boyama sırasında PBS ile iyi yıkanmamaları
 Bu en sık karşılan nedendir. Kesitler boyama aşamaları arasında PBS ile iyice yıkanmalıdır.
Yıkamanın az olması zemindeki antikorların kesit üzeride kalmalarına neden olmakta ve bu da
özellikle kromojen aşamasında zeminde istenmeyen boyanmaya neden olmaktadır. Özellikle
kromojen aşamasından önce ki yıkmanın çok iyi yapılması gereklidir.
4.6.İMMÜNFLORASAN ÇALIŞMASI
İmmünflorasan çalışması istenen Böbrek ve cild biyopsileri her hangi bir fiksatife konmadan
hızlı bir şekilde laboratuara ulaştırılmalıdır. Dokunun kurumasını önlemek için dokuya sarılan gazlı
bez serum fizyolojik ile ıslatılmalıdır.
1) Gelen numuneler azot gazında veya frozen cihazının dondurucu haznesinde matriksle
dondurulur.
2) Frozen cihazında donan numunelerden 4-5 mikron kalınlığında kesitler alınır.
3) Alınan kesitler -20 °C 30 dk. Bekletlir.
4) Soğuk ortamdan çıkartılan kesitler 20dk. Oda ısısında bekletilir.
5) Dokuların üzerine 150 şer mikron antikor damlatılır ve lamların üzeri kapatılarak ışık alması
önlenir. PBS hazırlanır (fosfat putter solüsyonu)
6) Antikor aşamasında 30 dk. Bekletilen lamlar yıkama yapılmak üzere PBS Solüsyonuna alınır.
7) İlk iki PBS de çalkalanarak yıkanan lamlar üçüncü temiz PBS içerisinde 15 dk. Karanlık ortamda
bekletilir.
8) Lamlar gliserin jeli ile kapatılır ve mikroskopik değerlendirmesi yapılana kadar buzdolabında ve
karanlıkta muhafaza edilir
9) Boyanmış lamlar karanlık ortamda immünflorasan mikroskobunda bakılarak değerlendirilir.
10) Sonuçlar raporlanır ve raporlar ilgili hekim tarafından imzalanır.
4.7. İNTRAOPARATİF (FROZEN) ÇALIŞMASI
Frozen çalışılması istenen doku parçalar her hangi bir fiksatife konmadan hızlı bir şekilde
laboratuara ulaştırılmalıdır. Dokunun kurumasını önlemek için dokuya sarılan gazlı bezi serum
fizyolojik ile ıslatılmalıdır.
1) Cerrah tarafından frozen çalışma istenen doku, ameliyathane sekreterliği tarafından resmi işlemleri
yapılmış ve eksiksiz doldurulmuş Patoloji İstek Formu ile beraber görevli tarafından frozen odasına
ulaştırılır.
2) Frozen çalışma yapılacak doku ya da dokuların frozen odasında görevli patoloji uzmanı tarafından
makroskopik incelemesi yapılır. Bulgular hastaya ait forma not edilir. Ayrıca Frozen Kayıt Defterine
kaydedilir.
3) Patoloji uzmanı tarafından gerekli görülen yerlerden makroskopik kesitler alınır. Eğer gerekli
görülürse imprint yapılır. Alınan kesitler patoloji uzmanı ya da görevli teknisyen tarafından özel metal
plaklara konarak frozen cihazı içinde -25-30 0C’ de matriksle dondurulur.
4) Dondurulmuş dokulardan frozen cihazında 4-5 mikron kalınlığında kesitler alınır. Alınan kesitler
patoloji numarası ve dokuya ait bilgi yazılı olan lamlara yapıştırılır.
5) Bu lamlar alkolde birkaç dakika tespit edilir.
6) Tesbiti yapılmış lamlar ve varsa İmprint lamları Hematoksilen-Eosin boyası ile boyanır
7) Boyanan lamlar balzam ile kapatılır ve patolog tarafından mikroskopik incelemeye alınır.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
17 / 19
8) Patoloji uzmanı sonucu cerraha telefonla derhal bildirir ve sonuç hastaya ait patoloji laboratuarı
tetkik istek formuna kaydedilir.
9) Frozen çalışmasından arta kalan parçalar, işlem bittikten sonra formalinde tespit edilir ve rutin
işlemler için, patoloji laboratuarı tetkik istek formu ile beraber makroskobi odasına bırakılır.
FROZEN BOYAMA METODU
1) %96 lık alkolde 15 saniye tesbit yapılır.
2) Hematoksilende 20- 30 saniye tutulur
3) Çeşme suyunda 10saniye yıkanır.
4) Eosin de 10-15 saniye tutulur.
5) Üç ayrı alkolde 5 er saniye yıkanır.
6) Ksilen de 10 saniye bekletilir.
7) Balzamla kapatılır.
5.POST ANALİTİK EVRE
5.1. SONUÇLARIN RAPORLANMASI VE DAĞITILMASI
5.1.1. Raporlar sekreterler tarafından bilgisayarda yazılır ve iki nüsha çıktı alınır. Her iki nüshada
ilgili hekime imzalatılır ve bir nüshası hastalara ulaştırılırken bir nüshası arşivlenmek üzere patoloji
arşiv memuruna teslim edilir. Frozen çalışmaları 20 dakikada, Sitoloji sonuçları 5 iş günü içerisinde,
biyopsi sonuçları 9 iş günü içerisinde, asit takibi gerektire sert dokular ve kemik rezeksiyonları 2030 gün içerisinde sonuçlandırılır.
5.1.2.Poliklinik hastaları patoloji sonuçlarını kendileri ya da yakınları alarak muayene oldukları
poliklinik doktorlarına gösterirler. Yatan hastaların patoloji sonuçları servis postaları tarafından
hekimlerine ulaştırılır.
5.2. SONUÇLARIN HASTALARA AÇIKLANMASI İLE İLGİLİ KURALLAR
5.2.1. Hasta ve hasta yakını dışındaki kişilere açıklama yapılmaz.
5.2.2.Telefon ve sözel olarak hiçbir test sonucu açıklanmaz.
5.3. SONUÇLARIN VE NUMUNELERİN ARŞİVLENMESİ
5.3.1. Bloklar 10 yıl süre ile saklanmaktadır.
5.3.2. Lamlar 20 yıl süre ile saklanmaktadır.
5.3.3. Raporlar ve elektronik kayıtlar yedekleme ile birlikte süresiz saklanmaktadır.
5.3.4.Hastaya ait kalan dokular ve sıvılar raporlama tarihinden itibaren en az 1 ay süre ile
saklanmaktadır.
NOT: Blok ve lamlar 18-230 C sıcaklıkta Saklanmalıdır.
6. TIBBİ CİHAZ ENVANTERİ
6.1. LABORATUVARDA AŞAĞIDAKİ CİHAZLAR MEVCUTTUR
Mikrotom cihazı (dört adet)
Doku banyosu (iki adet)
Doku takip cihazı (iki adet)
Doku bloklama cihazı (bir adet)
Blok soğutucu panel (iki adet)
Santrifüj cihazı (bir adet)
Cytosipin santrifüj cihazı (bir adet)
Rutin Boyama cihazı (bir adet)
Rutin Kapama cihazı (bir adet)
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
18 / 19
İmmünhistokimya Boyama cihazı (iki adet)
Frozen cihazı (iki adet)
Etüv (üç adet)
Makroskobi Kabini (iki adet)
Florasan mikroskobu (bir adet)
Doku mikroskobu (bir adet)
Işık mikroskobu (beş adet)
Hassas terazi (bir adet)
Derin soğutucu -800 C (bir adet)
Distile su cihazı (iki adet)
6.2.CİHAZLARIN BAKIM VE TEMİZLİĞİ
6.2.1.Cihazların bakımı ve temizliği cihazdan sorumlu laboratuvar teknisyeni tarafından takip edilir
ve yapılır. Bu bakım ve temizlikler haftalık ve aylık bakım formlarına ilgili teknisyen tarafından
işlenir. Cihazlara ait bakım, onarım, temizlik ve kalibrasyon sonuçları cihaz dosyasında
bulundurulur. Cihazların dosyaları cihaza yakın bir yerde muhafaza edilir.
6.2.2.Hastane demirbaşına kayıtlı cihaz arızaları için, cihazdan sorumlu laboratuvar teknisyeni
veya laboratuvar sorumlu teknisyeni tarafından Arıza Bildirim Formuyla teknik servise bildirilir.
Teknik servis tarafından arızanın giderilmesi sağlanır.
6.2.3.Teknik servis tarafından giderilemeyen arızalar ve bakımlar için yetkili firmalardan hizmet
satın alınır.
6.2.4.Teknik servis veya yetkili firmalara yaptırılan yıllık kalibrasyon raporları cihaz dosyasında
muhafaza edilir.
6.2.5. Doku takip cihazı solüsyonları haftada bir defa, Boyama cihazı solüsyonları yoğunluğa göre
2-3 günde bir defa değiştirilir. Doku banyosu her gün temizlenir ve suyu değiştirilir.
7. ATIK YÖNETİMİ VE LABORATUARIN GENEL TEMİZLİĞİ
7.1. Laboratuvarda atıkların yerinde ayrıştırılması kuralına uyulur.
7.2. Laboratuvardaki tıbbi atıklar kırmızı renkli tıbbi atık poşetlerine atılır. Tüm materyaller ve
kullanılan ek malzemeleri Atık Yönetimi Talimatı’na göre imha edilir.
7.3. Laboratuvardaki evsel atıklar siyah renkli çöp poşetlerine atılır. Geri dönüşüme gidecek olan
kağıt ve cam atıklar ayrı kaplarda toplanır.
7.4. Laboratuvarda oluşan kimyasal atıklar kimyasal atık toplama varillerinde toplanır.
7.5. Delici ve kesici atıklar özel kaplarda ayrıca toplanır.
7.6. Tıbbi ve evsel atıklar günlük, diğer atıklar toplama kapları doldukça hastane atık birimine
gönderilir.
7.7.Laboratuvarın genel temizliği ve kontrolleri Laboratuar Temizlik Planına göre günlük yapılır.
8.UYGUNSUZLUKLARIN TESPİTİ VE DÜZELTİCİ ÖNLEYİCİ FAALİYETLERİN PLANLANMASI
8.1.Laboratuvar işleyiş düzeni ile ilgili karşılaşılan her türlü aksaklıklar bir daha karşılaşılmaması
veya en aza indirilmesi için duruma uygun olarak Düzeltici Önleyici Faaliyet Formu doldurulur.
8.2.Doldurulan Düzeltici Önleyici Faaliyet Formu elektronik ortamdan veya elden ilgili hastane
yönetim birimine ulaştırılır.
8.3.Yapılan düzeltici ve önleyici faaliyetler ve sonuçları takip edilir.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
PATOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ
PROSEDÜRÜ
BİRİMİ
PATOLOJİ LABORATUVARI
DOKÜMAN KODU
YAYIN TARİHİ
REVİZYON NO
REVİZYON TARİHİ
SAYFA NO
TP.21
13.03.2014
00
--
19 / 19
9.PANİK TANI KRİTERLERİ VE BİLDİRİMİ
9.1. PATOLOJİ LABORATUVARI PANİK TANI LİSTESİ
9.1.1.Lökositoklastik Vaskülit
9.1.2.Gebelik sonlandırılması
9.1.3.Kürtaj materyalinde villus ve trofoblast olmaması
9.1.4.Endometriyum küretajında yağ dokusu varlığı
9.1.5.Plevra ve akciğer biyopsisinde başka organ parçası bulunması
9.1.6.Frozen tanısı ile kalıcı kesit tanısı uyumsuzluğu
9.1.7.İnce iğne aspirasyonu ilk tanısı ile son tanısı arasında uyumsuzluk
9.1.8.Beklenmeyen malignite
9.1.9.Konsültasyon sonucunun orijinal tanıdan farklı olması
9.1.10.İmmün yetmezliği olan hastaların BOS ve BAL sıvılarında bakteri, mantar ve viral inklüzyon
varlığı
9.1.11.Kemik iliği veya kalp kapakçığında bakteri
9.2. PANİK TANI BİLDİRİMİ
9.2.1. Bu kriterlere uyan biyopsilerle karşılaşıldığında mikroskobik incelemeyi yapan öğretim üyesi veya
araştırma görevlisi tarafından istemde bulunan ilgili hekime sözlü ya da yazılı olarak bildirim yapılır.
9.2.2. Bu tanılar patoloji laboratuvarı panik tanı bildirim formuna işlenerek kayıt altına alınır.
9.2.3. Panik tanı bildirim formunda hastanın adı soyadı, dosya numarası ve patoloji örnek numarası,
bildirim yapan doktorun adı soyadı, bildirim yapılan doktorun adı soyadı, bildirimin yapıldığı tarih ve saat
ile bildirime konu olan panik tanı belirtilmelidir.
“Kalite Yönetim Sistemi” Klasöründe bulunan belge güncel ve kontrollü olup, baskı alınmış KONTROLSUZ belgedir.
ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.
KY-FR.01.09 REV.02
Download

PATOLOJI LABORA TUARI ISLEYIS P ROSEDÜRÜ