Yeni Zelanda
YENİ ZELANDA
ÜLKE TANITIM GÜNÜ
PROGRAM
22 Ekim 2014 Çarşamba
18:00-18:30 Kokteyl
18:30-19:30 Yeni Zelanda Büyükelçisi
Sn.Jonathan CURR Bey’in
Sunumu
19:30-20:00 Soru Cevap
Jonathan Curr
Yeni Zelanda Türkiye Büyükelçisi
Y
eni Zelanda’nın dokuzuncu Türkiye Büyükelçisi
Jonathan Curr, 8 Ağustos 2014 tarihinde
itimatnamesini Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Sayın Abdullah Gül’e sunmuştur.
Jonathan ayrıca Yeni Zelanda’nın Ürdün Haşimi Krallığı,
Gürcistan ve Azerbaycan Cumhuriyeti büyükelçisidir.
Jonathan ilk olarak 2000 yılında diplomat olarak
Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı’na katılmış ve 2000-2002 yılları arasında Bakanlık’ın
Uluslararası Gelişim Grubu’nda (Yeni Zelanda Yardım Programı) görev almıştır. Daha
sonar 2002-2005 yılları arasında Yüksek Temsilci Yardımcısı olarak Tonga Krallığı’na
gönderilmiştir. Jonathan 2006’dan 2008’e kadar Yeni Zelanda eski Dışişleri Bakanı Rt
Hon Winston Peter’ın Özel Sekreteri olarak görev yaparak Asya-Pasifik ilişkilerinde
uzmanlaşmıştır. Bakan’ın ofisindeki görevini tamamladıktan sonra Jonathan 2008-2009
yıllarında Güney Asya Birimi’nde görev almıştır.
Jonathan daha sonra Aralık 2010’da Arap Baharı isyanlarının başlangıcı da dahil
olmak üzere 2009’dan 2013’e kadar Misyon Başkan Yardımcısı olarak görev yapacağı
Mısır Yeni Zelanda Büyükelçiliği’ne gönderilmiştir. Mısır Yeni Zelanda Büyükelçiliği
aynı zamanda Libya, Tunus, Cezayir ve Fas’ın da yetkilisidir. Jonathan Kahire’deyken
neredeyse iki yıl boyunca Arapça öğrenimi gördü ve kendisi Yeni Zelanda dışişleri
memurluğundaki sayılı Arapça konuşan kişilerdendir. Orta Asya ilişkileri konusundaki
deneyimi ile Jonathan, Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği görevine gönderilmeden önce
2013 yılında Yeni Zelanda’ya dönene kadar Bakanlık’ın Orta Asya ve Afrika Birimi’nde
Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapmıştır.
Jonathan Christchurch, Yeni Zelanda’daki Canerbury Üniversitesi’nden 1998 yılında
Çince Lisans derecesi ile mezun olmuş, bunu 1999 yılındaki Siyaset Bilimi Şeref (Birinci
Sınıf) Lisans Derecesi takip etmiştir. Ayrıca Londra’daki Trinity College’den Konuşma
ve Drama Ön Lisans Diploması (Öğretim) de bulunmaktadır. Jonathan 2008 yılında
Wellington, Victoria Üniversitesi’nden Stratejik Çalışmalar Yüksek Lisans Sertifikası
almıştır.
Jonathan, Yeni Zelanda’nın Güney Adası’nda küçük bir liman şehri olan Timaru’da
doğmuş ve büyümüştür.
Jonathan, Florence Cur ile evlidir. Florence (Flo), Yeni Zelanda Pasifik Adası toplulukları
sağlığı ve ruh sağlığı konusunda uzmanlığa sahip Tolgalı Yeni Zelandalıdır. Flo halen Yeni
Zelanda’nın başkenti Wellington’da Bölge Sağlık Kurulu’nda çalışmaktadır.
Yeni Zelanda
1. ÜLKE PROFİLİ
TEMEL SOSYAL GÖSTERGELER
*: Reserve Bank of New Zealand, http://www.rbnz.govt.nz/statistics/exandint/b1/data.html
**: EIU tahmini
***: http://www.dol.govt.nz/immigration/knowledgebase/item/1329
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Eylül 2014
a: Gerçekleşen b: EIU tahmini c: EIU öngörüsü
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Ağustos 2014
4
Yeni Zelanda
ÜYESİ OLDUĞU ULUSLARARASI KURULUŞLAR
ANZUS, APEC, AsDB, Australia Group, ESCAP, FAO, IBRD, ILO, IMF, OECD, Sparteca, UN, UNCTAD,
UNESCO, UNIDO, UNMOP, UNOMSIL, UNPREDEP, UNTSO, UPU, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO
GENEL BİLGİLER
Güney Pasifik Okyanusunda ılıman iklimin hakim olduğu Yeni Zelanda’da nüfusun % 90’ı şehirlerde
yaşamakta olup, başkenti Wellington Dünya’da en güneyde yer alan başkenttir.
Yeni Zelanda küçük bir ekonomiye sahip olup, ekonomi büyük oranda tarım, balıkçılık ve orman
ürünlerine bağımlı durumdadır.
Coğrafi Konum
Yani Zelanda, Güney Pasifik Okyanusunda Avustralya’nın güneybatısında yeralan bir ada ülkesidir.
En yüksek nokta Aoraki-Mount Cook (3,754 m)’dır.
Siyasi ve İdari Yapı
Yeni Zelanda Parlamenter demokrasi ile yönetilmektedir.
Ülkede 6 tane bölge ve 1 tane özerk bölge bulunmaktadır.
Bölgeler: Auckland, Bay of Plenty, Canterbury, Gisborne, Hawke’s Bay, Manawatu-Wanganui,
Marlborough, Nelson, Northland, Otago, Southland, Taranaki, Tasman, Waikato, Wellington,
West Coast
Özerk Bölge: Chatham Adaları
18 yaş ve üstü tüm vatandaşlar seçimlerde oy kullanabilirler.
Devlet Başkanı; İngiliz Kraliçesi’dir. Kraliçe tarafından bir genel vali görevlendirilmektedir.
Yasal düzenlemelerde, İngiliz “Common Law” sistemi takip etmekte olup, Maoriler için özel
düzenlemeler ve yerel mahkemeler mevcuttur.
Yargı organları; Yargıtay; Temyiz Mahkemesi; Yüksek Mahkemesi olup, hakimler genel vali
tarafından atanmaktadır.
Yeni Zelanda’nın anayasası, 1986 yılında tanzim edilmiş olup, 1 Ocak 1987’de yürürlüğe girmiştir.
5
Yeni Zelanda
Nüfus ve İşgücü Yapısı
Ülkenin Nüfus Profili
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Main Report, Ekim 2013
Yeni Zelanda nüfusunun 2011-15 döneminde artış oranının çok yavaş olması beklenmektedir.
Yeni Zelanda’da yaşlanan nüfusun payı diğer OECD ülkelerine nazaran daha az olmakla birlikte
bağımlılık oranının yüksek olması nedeniyle yaşlanan nüfusun emeklilik sistemi üzerinde baskı
oluşturacağı düşünülmektedir.
65 yaş üzerindeki insanların sayısındaki artış, devletin sağlık ve sosyal güvenlik maliyetlerini
artıracağı öngörülmekte olup, Hükümet yönettiği bireysel emeklilik sistemi “KiwiSaver” ile halkı
tasarrufa ve kendi emekliliklerini finanse etmeye teşvik etmektedir.
Yaşlanan nüfus ile birilikte verimliliğin ve ekonomik büyümenin azalacağı beklenmektedir. Yaşlı
nüfusun emekli olması ve yerine daha az sayıda gencin işe başlaması nedeniyle çalışan nüfusta
azalma olacağı öngörülüyor. Buna bağlı olarak, işgücünün azalma oranı verimlilik artış oranından
daha fazla olur ise üretimin de düşeceği tahmin edilmektedir.
6
Yeni Zelanda
İşgücü, Ücretler, Fiyatlar (Eylül 2014)
a: Gerçekleşen, b: Tahmin, c: Projeksiyon
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Eylül 2014
7
Yeni Zelanda
GENEL EKONOMİK DURUM
Yeni Zelanda küçük bir ekonomiye sahip olup, ekonomi büyük oranda tarıma bağımlı durumdadır.
Bu sektörler GSYİH’nın yaklaşık % 9’unu oluşturmasına rağmen, üt ürünleri, et ürünleri ve orman
ürünleri ihracat gelirleri içerisinde önemli bir paya sahiptir. Bu bağımlılık, küçük ve açık ekonomiyi
bu malların fiyatlarındaki dalgalanmalara duyarlı hale getirmektedir. Ayrıca, hava koşulları da
tarımsal üretim için önemli hale gelmektedir. Fiyat dalgalanmaları karşısında son yıllarda katma
değeri yüksek işlenmiş ürünlere doğru yönelim olmuştur. İmalat sanayi ise 1980’lerin ortalarına
kadar ithalat korumaları yoluyla iç piyasa için üretim yapar haldeyken, giderek artan ölçüde
ihracata yönelmiştir.
Son 20 yıldır hükümet ekonomiyi İngiltere pazarına bağımlı bir ekonomi konumundan daha
sanayileşmiş ve küresel pazarda rekabet edebilecek serbest piyasa ekonomisine dönüştürmüştür.
EIU, ülkenin GSYİH büyüme oranının 2013 yılındaki % 2,4’lük büyümeden sonra artarak 2014
yılında % 2,6 olacağını öngörmektedir.
Ekonomik Yapı
a: Gerçekleşen, b: Tahmin
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Eylül 2014
GSYİH’nın Sektörlere Göre Dağılımı (%)
a: Gerçekleşen, b: Tahmin
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Ağustos 2014
8
Yeni Zelanda
Ekonomik Performans
2013-16 yılları arasında Asya ve Avustralya’dan gelen taleplerin ihracat artışına destek olacağı
tahmin ediliyor. Özellikle süt ürünleri ihracatının söz konusu dönemde sağlıklı bir şekilde devam
edeceği beklenmektedir. İnşaat malzemelerine olan talepteki artış ve 2011 yılı depreminde zarar
gören ya da yıkılan binalarda kullanılan malzelemelerin yenilenmesi nedeniyle mal ve hizmet
ithalatının artması bekleniyor. Genel olarak özel tüketimdeki ve sabit sermaye yatırımlarındaki
artışların ithalatı artırması bekleniyor.
Ekonomik Büyüme
a: Gerçekleşen, b: Tahmin ,c: Mali yıl sonu 30 Haziran, d: Öngörü
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Ekim 2013
9
Yeni Zelanda
SEKTÖRLER
Tarım ve Hayvancılık
Tarım, GSYİH’nın sadece % 8’ini oluşturmaktadır. Ancak, döviz gelirlerinde anahtar rolü oynaması
ve aynı zamanda gıda işleme sektörlerine girdi sağlaması nedeniyle, tarımın ekonomideki
yeri daha büyüktür. Otlaklara dayalı tarımsal üretim Yeni Zelanda’da tarım sisteminin temelini
oluşturmaktadır. Toplam arazinin yarısı meralar oluşturmaktadır. Verimli topraklar, araştırma,
ileri teknoloji ve tüm yıl tarıma elverişli bir iklime sahip olması, Yeni Zelanda’nın uzaklıktan
kaynaklanan dez avantajını ortadan kaldırdığı gibi, dünya pazarlarına başarıyla girilmesini
sağlamaktadır. Yeni Zelanda ekonomisi hala büyük ölçüde dünya et, süt ve yün fiyatlarına bağlıdır.
Yeni Zelanda’nın et ve yün üretim ve ihracatının büyük bölümü koyun, sığır ve geyik
yetiştiriciliğinden gelmektedir. Ülkedeki domuz ve tavuk üretimi çoğunlukla iç tüketim için
yapılmaktadır. Alpaka ve keçi eti ve yünü üreten küçük işletmeler de bulunmaktadır.
1980’li yılların ikinci yarısında yapılan ekonomik reformlarla, tarım sektöründeki sübvansiyonlar
ve doğrudan yardım biçimleri büyük ölçüde kaldırılmıştır. Yeni Zelanda çiftçileri şimdi merkezi
hükümetten herhangi bir destek ya da müdahale olmaksızın dünya pazarlarında rekabet
etmektedirler. Sübvansiyonların kaldırılması, çiftçilerin uluslararası mal fiyat trendlerine ve
tüketim modellerine daha uygun üretim yapmalarını sağlamıştır. Üretimin çeşitlendirilmesi, en
önemli eğilimlerden biri olmuştur. İhracat gelirleri hala çok az olmasına rağmen, geyik ve keçi
çiftçiliği gibi geleneksel olmayan meracılık faaliyetlerinin bazıları hızla yayılmıştır. 1980’li yılların
başlarında en yüksek noktaya ulaşan koyun varlığı ise, yün miktarına göre, çiftçilere hükümetin
doğrudan ödeme yapması sebebiyle giderek azalmıştır.
Et, Yeni Zelanda’nın sütten sonra ikinci en büyük ihracat gelirini sağlamaktadır.
Buğday, arpa ve bezelye başlıca ekilebilir ürünlerinden olup, Canterbury bölgesinde
yetiştirilmektedir. Meyva ihracatı önemli bir ihraç kalemidir. Bu çerçevede Yeni Zelanda dünya
kivi üretiminin 1/4’ünü üretmektedir.
Yeni Zelenda şarabın özellikle Chardoonny ve Sauvingon gibi beyaz şarabın en önemli
üreticilerindendir. Aynı zamanda, Pinot Noir ve Cabernet Sauvignon markalı kırmızı şarapların da
uluslararası ismi giderek büyümektedir
Yeni Zelanda’nın iklimi orman alanları için son derece uygundur. Ormanlar 8,1 milyon hektarı
kaplamaktadır. Bu da toplam kara parçasının yaklaşık %30’unu oluşturmaktadır. 4,2 milyon m3
olan kereste üretiminin %99’u doğal orman alanlarından değil, yetiştirilmiş orman alanlarından
sağlanır. Kağıt hamuru ve kağıt endüstrisi North Island plantasyonlarından elde edilmektedir.
Yeni Zelanda’nın 361 km’lik Ekonomik Alanı (EEZ), dünyada dördüncü en büyük balıkçılık alanıdır.
Bu alan Yeni Zelanda’nın fiziki kara alanının 15 katının üzerindedir. Bu alan çok derin sularıda
kapsadığı için büyüklüğü ile karşılaştırıldığında, yakalanan balık miktarı düşüktür. EEZ, balıkçılık
düzeyininin muhafaza edilmesini sağlamak amacıyla hükümet tarafından yönetilir. Kota yönetim
sistemi kullanılır. Her bir balık çeşidinin yakalanma sınırlarını ortaya koyan kota yönetim sistemi
yürürlüktedir. Balıkçılık, Yeni Zelanda da yabancı yatırımlara ağır kısıtllamaların getirildiği bir
sektördür. Ticari kotalar yalnızca Yeni Zelanda vatandaşlarına ya da şirketlerine tahsis edilir.
Yabancı mülkiyetli balık şirketlerine verilen kotalar sınırlı olup, en büyük hisse % 24,9’dur.
Balıkçılık başlıca ihracat sanayilerinden biridir.
10
Yeni Zelanda
Sanayi
Yeni Zelanda’nın sanayi sektörü, ekonominin yeniden yapılanması ve hükümet politikasındaki
temel değişikliklerin sonucu olarak önemli değişikliklere uğramıştır. 1980’lerin ortalarına
kadar imalat, ithalatın lisansa tabi olması, doğrudan kontrol ve tarifeler suretiyle, uluslararası
rekabetten uzak olup, büyük ölçüde koruma altında tutulmaktaydı. 1984 yılından beri hükümet
politikaları, imalat sanayinde uluslararası rekabetin gelişmesini amaçlamaktadır. 1980’li yılların
sonlarına doğru ithalat lisansları kaldırılmış olup, tarife miktarlarında tedrici ve geniş kapsamlı
indirimler yapılmıştır.
Gıda işleme sektörü, kağıt ve kağıt hamuru, çelik ve alümünyum gibi temel metaller ve doğal gaza
dayalı kimyasallar dışında, imalat sektörü genel olarak küçük çaplıdır.
Gıda işleme, hem üretim hem de istihdam itibarıyla, Yeni Zelanda’nın en büyük imalat sanayidir.
Aynı zamanda başlıca ihracat gelir kaynağıdır. Üretimlerinin çoğu et ve süt ürünlerinin işlemesine
dayalıdır. Çelik, Yeni Zelanda’nın küçük bir sanayidir. Endüstri hammadde olarak hurda metal ve
yerli demir cevherini kullanır.
Madencilik
Yeni Zelanda madenler bakımından zengin değildir. Kömür dışında başlıca madenleri demir
cevheri, kireç taşı ve yol ve bina yapımında kullanılan kum ve çakıldır. Demir cevheri üretimi son
yıllarda düşmektedir. Ticari potansiyel içeren diğer maden yatakları ise altın, titanyum, sülfür ve
demirli silisyumdur.
Enerji
Yeni Zelanda enerji bakımından %70 oranında kendi kendine yeterlidir. Kömür ve elektrikte ise
kendi kendine yeterlilik oranı %100’dür. Ancak, Yeni Zelanda net petrol ithalatçısı konumundadır.
Yeni Zelanda’nın doğal gaz ve petrol rezervlerini kullanması BM Deniz Hukuku Konvansiyonunun
1994 yılında değiştirilmesi ile daha kolay hale gelmiş, ülke deniz sınırlarını 500.000 km2’ye
çıkarmıştır. Elektriğin % 60-70’i hidroelektirik santrallerden, % 6’sı jeotermal kaynaklardan kalanı
ise gaz ve kömür kullanılan santrallardan elde edilmektedir. Hidroelektriğin üçte ikisi South
Island’dan sağlanmaktadır. Jeotermal kaynaklar ise North Island’da bulunmaktadır.
Müteahhitlik Hizmetleri
Müteahhitlik sektörü Yeni Zelanda ekonomisinde önemli bir role sahiptir. Müteahhitlik sektörü
konut ve konut dışı binaları (tamiratlar ve eklemeler dahil), mühendislik yapılarını ve bunlarla
ilgili ticari hizmetleri kapsamaktadır. İnşaat sektörünü doğrudan etkileyebilecek nitelikteki
politik kararların yanı sıra, inşaat arz ve talebindeki dönemsel değişimler, ekonomik büyüme,
faiz oranlarındaki değişim, göçmen politikası, yeterli ve nitelikli işgücünün mevcudiyeti ve diğer
sektörlerde (tarım, madencilik ve sanayi gibi) gerçekleşen değişimler inşaat sektörünü doğrudan
etkileyebilmektedir.
İnşaat mühendisliğindeki sağlam iş alanlarının temelini oluşturan ana sektörler maden, ağır
sanayi temelli inşaatlar ve ulaşım altyapılarıdır. Ticari inşaat sektörü özellikle ofis, işyeri ve işyeri
depolarına yapılan yatırımlara yönelik yüksek talepten ve bunun yanısıra yeni ulaşım güzergahları
ve nüfusun artış gösterdiği bölgelerinden istifade etmektedir.
Altyapı hizmetleri, iş merkezleri gibi ticari inşaat faaliyetleri görece olarak daha büyük çaplı,
alanında uzmanlaşmış, ekipman ve iş gücü anlamında daha büyük kaynaklara sahip ve sermayesi
güçlü firmalar tarafından gerçekleştirilmektedir.
11
Yeni Zelanda
YABANCI YATIRIMLAR
Doğrudan Yabancı Yatırımların Görünümü
a: Gerçekleşen, b: Tahmin ,c: Projeksiyon
Kaynak: The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Şubat 2013
Ülke içindeki DYY stoğunun 2012 yılı sonunda 75,8 milyar ABD Doları olacağı tahmin edilmektedir.
Yeni Zelanda dünya iş yapma kolaylığı sıralamasında da 3. sırada yer almaktadır. Yeni bir iş kurma
sıralamasında ise dünyada 1. sırada yer almakta olup, ülkede 1 günde yeni bir iş kurulabilmektedir.
Tarım ve Hayvancılık
Ülkedeki vergileri düzenleyen kurum Inland Revenue’dur. Vergilerle ilgili detaylı bilgilere http://
www.ird.govt.nz/aboutir/ linkinden ulaşılabilmektedir.
DIŞ TİCARET
Özet
Ülkenin ihracatındaki en önemli ürünler; süt ürünleri, et ürünleri, orman ürünleri ve yün olup,
ithalatındaki en önemli ürünler makine ve elektrikli aletler, mineral yakıtlar ve taşıt araçları’dır.
En önemli ticari partnerleri Avustralya, Çin, ABD ve Japonya’dır.
Ülkenin Dış Ticareti
Yeni Zelanda ekonomisi geniş ölçüde işlenmemiş temel tarım ürünleri ihracatı ile sanayi malları
ithalatına bağımlıdır.
Koloni döneminden 1960’lı yılların sonuna kadar Yeni Zelanda İngiltere’nin tarım ürünleri
tedarikçisi olup, Yeni Zelanda ihracatının üçte ikisini İngiltere’ye satılan et ve süt ürünleri
oluşturmaktaydı. Tarımsal ürün fiyatlarındaki düşüş ve İngiltere’nin AB’ne üyeliği neticesinde,
ihracat ürünlerinin çeşitliliğinin artırılması zarureti doğmuştur. 1960’lardan sonra bu çeşitlilik
sağlanmakla birlikte uluslararası mal fiyatlarındaki dalgalanmaların etkisi devam etmektedir.
12
Yeni Zelanda
Dış Ticaret Göstergeleri (Milyon Dolar)
Kaynak: Trademap
İhracatında Başlıca Ürünler
Ülkenin ihracatındaki en önemli ürünler; süt ürünleri, et ürünleri, orman ürünleri ve yün olup,
ithalatındaki en önemli ürünler makine ve elektrikli aletler, mineral yakıtlar ve taşıt araçları’dır.
Yeni Zelanda’nın İhraç Ettiği Başlıca Ürünler (Milyon ABD Doları)
13
Yeni Zelanda
14
Yeni Zelanda
Kaynak: International Trade Cente, Trademap
15
Yeni Zelanda
İthalatında Başlıca Ürünler
En fazla ithal edilen ürünler ham petrol, binek otomobilleri, petrol yağları ve bitümenli
minerallerden elde edilen yağlar, otomatik bilgi işlem makineleri, telefon cihazları, ses, görüntü
veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar, tedavide veya korunmada
kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar ve eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar’dır.
Yeni Zelanda’nın İthal Ettiği Başlıca Ürünler (Milyon ABD Doları)
16
Yeni Zelanda
17
Yeni Zelanda
Kaynak: International Trade Cente, Trademap
18
Yeni Zelanda
Başlıca Ülkeler İtibarı ile Dış Ticareti
Yeni Zelanda’nın İhracat Yaptığı Başlıca Ülkeler (Milyon ABD Doları)
Kaynak: International Trade Cente, Trademap
Yeni Zelanda’nın İthalat Yaptığı Başlıca Ülkeler (Milyon ABD Doları)
Kaynak: International Trade Cente, Trademap
19
Yeni Zelanda
DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE VERGİLER
1840’lı yıllardan bu yana ithal gıdalardan alınan vergiler Yeni Zelanda hükümetinin en önemli
gelir kaynağını oluşturmakta idi. Ülkedeki sanayi tarifelerle korunmakta idi. Fakat 2000’li yıllarda
tarifelerin büyük çoğunluğu kaldırıldı ve Yeni Zelanda diğer ülkelerle Serbest Ticaret Anlaşmaları
(STA) imzaladı.
1973 yılında Birleşik Krallık’ın Avrupa Ekonomik Topluluğu’na üye olması ile birlikte Yeni Zelanda
en önemli ihraç pazarını kaybetti ve yeni pazar arayışına girdi.
Ticareti serbestleştirmek için Avustralya ile anlaşmalar imzaladı ve ticaret politikaları genelde
ticaretin serbestleştirilmesi amacıyla değiştirildi. Yeni Zelanda’nın gümrük tarifelerinin çoğu
1999 yılına kadar kaldırıldı. Diğer ülkelerin de tarım ürünlerindeki gümrük vergilerini kaldırması
bekleniyordu fakat beklenen olmadı.
1973 yılında Birleşik Krallık’ın Avrupa Ekonomik Topluluğu’na katılmasının ardından Yeni Zelanda
uluslararası tarım ticaretinin serbestleştirilmesi konusunda doğrudan ilgilenmeye başladı. En
önemli ticari partneri olan Avustralya ile 1965 yılında imzaladığı Yeni Zelanda Avustralya Serbest
Ticaret Anlaşması (NAFTA) ve 1983 yılında yılında imzaladığı Yakın Ekonomik İşbirliği (CER)
anlaşması ile ticaret iki iülke arasında tamamen serbestleşti. Diğer ülkeler için uygulamada olan
ithalatçı lisansı da kaldırıldı.
1999 yılı sonu itibarı ile Yeni Zelanda özellikle tekstil ve giyim dışında aşamalı olarak mevcut
gümrük tarifelerinin %95’ini sıfırlamıştı.
2008 yılında Çin ile 2013 yılında Tayvan ile STA imzalandı
Tarifeler ve Diğer Vergiler
Genel Olarak Gümrük Vergileri
Yeni Zelanda Gümrük Vergilerine Ekonomik Kalkınma Bakanlığı’nın ilgili bölümü olan Yeni Zelanda
Gümrük Servisinin web sitesinden (http://www.customs.govt.nz/) ulaşılabilmektedir.
Standartlar
Yeni Zelanda Satandardlarına Yeni Zelanda Standard kuruluşunun web sitesinden (http://www.
standards.co.nz/default.htm) ulaşılabilmektedir.
20
Yeni Zelanda
TÜRKİYE İLE TİCARET
Yeni Zelanda’ya ihracatımız 2013 yılında bir önceki yıla göre % 5,5 oranında artarak 71,6 milyon
dolar olmuştur.
Yeni Zelanda’dan yapılan ithalat 2013 yılında önceki yıla göre % 50,9’luk bir artış gerçekleşmiş
olup, 82,3 milyon dolarlık ithalat yapılmıştır.
2013 yılında iki ülke arasında gerçekleşen ticaret hacmi 154 milyon dolar olup; bir önceki yıla
göre % 25,7 artmıştır.
Türkiye-Yeni Zelanda Dış Ticaret Değerleri (Milyon ABD Doları)
Kaynak: TUİK
2013 yılında Türkiye’nin Yeni Zelanda’ya ihraç ettiği ürünlerin başında, toplam ihracat içindeki %
46 pay ile üzümler (taze/kurutulmuş), % 12 pay ile eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar ve % 9
pay ile krom oksitleri ve hidroksitleri gelmektedir.
Türkiye’nin 2012 yılında, Yeni Zelanda’dan gerçekleştirdiği ithalatta; % 30’luk payı ile sütten
elde edilen yağlar, sürülerek yenilen süt ürünleri; % 14’lük payı ile yün ve yapağı (kardesiz/
taranmamış), % 8’lik payı ile tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar
(dozlandırılmış) ve % 7’lik payı ile sığır (bufalo dahil) ve at cinsi hayvanların ham post ve derileri
ilk sıralarda yer almaktadır.
21
Yeni Zelanda
Türkiye’nin Yeni Zelanda’ya İhracatında Başlıca Ürünler (Milyon ABD Doları)
22
Yeni Zelanda
Kaynak: TUİK
23
Yeni Zelanda
Türkiye’nin Yeni Zelanda’dan İthalatında Başlıca Ürünler (Milyon ABD Doları)
24
Yeni Zelanda
Kaynak: TUİK
25
Yeni Zelanda
İki Ülke Arasındaki Anlaşma ve Protokoller
Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanlığı, Anlaşmalar Genel Müdürlüğü
26
Yeni Zelanda
PAZAR İLE İLGİLİ BİLGİLER
Fikri, Sınai Mülkiyet Hakları
Ülkedeki ilgili kuruluş olan Yeni Zelanda Fikri Mülkiyet Ofisi’nin iletişim bilgileri aşağıda verilmiştir.
Intellectual Property Office of New Zealand
http://www.iponz.govt.nz/cms
Ambalaj, Paketleme ve Etiketleme
Etiketleme
Yeni Zelanda sahte ve aldatıcı markalar ile mal ithalatını yasaklamıştır. Ayrıca, Yeni Zelanda
üreticisi ve tacirinin ticari markası ve adı ile Yeni Zelanda’daki bir yerin ve malın adını içeren
yabancı menşeli malların ithali yasaktır.
İthal mallarda orijin belirtilmesine ilişkin genel kural yoktur. Ancak, menşe ülkenin ayakkabı,
giyim ve kuru pillerde belirtilmesi gerekmektedir. Gıda mallarının etiketlenmesinde detaylı
kurallar uygulanmaktadır. Kurşun ihtiva eden boyalar, yün ürünleri, elektrikli aletler ve teçhizat,
ayakkabı, ilaçlar, tuvalet müztahzarları ve gıda ürünleri özel etiket kurallarına tabidir. Net ağırlık
ve içerdiği ürünlerin miktarları metrik ölçülerle belirtilmelidir.
Genetik olarak değiştirilmiş ürünler için etiketleme standardı bulunmaktadır. Etiket gıda
bileşenlerini içermeli ve ‘genetik olarak değiştirilmiştir’ ifadesini taşımalıdır. Sorumluluk üretici,
paketleyici, ithalatçı ve bazı durumlarda parekendecinindir.
Kamu İhaleleri
Yeni Zelanda’nın kamu kuruluşlarının açtığı bütün ihaleler; Yeni Zelanda Kamu Elektronik İhale
Birimi’nin (New Zealand Government Electronic Tenders Service) internet sitesinde (http://
www.gets.govt.nz/default.aspx?show=HomePage ) yayımlanmaktadır.
27
Yeni Zelanda
İŞADAMLARININ PAZARDA DİKKAT ETMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Pasaport ve Vize İşlemleri
Diplomatik, Hizmet, Hususi ve Umuma Mahsus Pasaport hamilleri vizeye tabidir.
Din
Protestan % 38.6, Roman Katolik % 12.6, Maori Hrıstiyanları % 1.6, Hindu % 1.6, Budist % 1.3,
diğer dinler % 2.2, Ateist % 32.2, diğer/tanımlanmamış % 9.9’u kişilerden oluşmaktadır.
Resmi Tatil Günleri
1 Ocak (Yılbaşı); 2 Ocak; 6 Şubat (Waitangi Günü); 6 Nisan (Good Friday); 9 Nisan (Paskalya); 25
Nisan (Anzak Günü); 4 Haziran (Kraliçe’nin Doğumgünü); 22 Ekim (İşçi Bayramı); 25 Aralık (Noel);
26 Aralık (Boxing Day)
Kullanılan Lisan
İngilizce ve Mauri’dir.
Para Birimi
Yeni Zelanda’nın para birimi Yeni Zelanda Doları’dır.
Yerel Saat
GMT’den 12 saat ileridedir.
İklim
Ilıman olmakla birlikte ülkenin kuzeyinde yaz aylarında subtropikal bir hava ve iç bölgelerin dağlık
kesimlerinde ise kış aylarında çok soğuk bir hava hakim olabilmektedir.
28
Yeni Zelanda
YENİ ZELANDA TARIM VE GIDA ÜRÜNLERİ İHRAÇ POTANSİYELİ
• Dondurulmuş Meyve ve Sebze
• Sert Kabuklu Meyveler
• Kuru Meyveler
• Dondurulmuş Meyve ve Sebze
• Kuru Meyveler
• Bitkisel Yağlar
• Şekerli ve Çikolatalı Mamuller
• Şekerli ve Çikolatalı Mamuller
• Unlu Mamuller
• Unlu Mamuller
• Alkollü ve Alkolsüz İçecekler
YENİ ZELANDA SANAYİ ÜRÜNLERİ İHRAÇ POTANSİYELİ
• Krom oksitleri ve hidroksitleri
• Kauçuktan yeni dış lastikler
• Yıkama, temizleme, kurutma, doldurma vb. işler için makine, cihaz
• Traktörler
• Toplu halde yolcu taşımağa mahsus motorlu taşıtlar
• Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar
YENİ ZELANDA’DA DÜZENLENEN FUARLAR
Yeni Zelanda’da düzenlenen diğer fuarlara www.auma.de veya www.expodatabase.com
adreslerinden erişim sağlanabilmektedir.
KAYNAKLAR
• http://www.eiu.com/
• Yeni Zelanda, Wellington Ticaret Müşavirliği, http://www.musavirlikler.gov.tr/
• Ekonomi Bakanlığı, http://www.ekonomi.gov.tr/
• ITC, http://www.trademap.org
• WTO, http://www.wto.org
• The Economist Intelligence Unit, New Zealand Country Report, Eylül 2014
• http://www.mpi.govt.nz/agriculture/pastoral/meat-wool
• Reserve Bank of New Zealand, http://www.rbnz.govt.nz/statistics/exandint/b1/data.html
• Immigration New Zealand,
http://www.dol.govt.nz/immigration/knowledgebase/item/1329
29
Yeni Zelanda
NOTLAR
30
Hazırlayan: Dilek KOÇ SUBAŞI
(İhracatı Geliştirme Uzmanı)
T.C.
Ekonomi Bakanlığı
2014
Download

YENİ ZELANDA Tanıtım Kitapçığı