1. HAFTA PFS109 EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME Yrd.Doç. Dr. Yusuf ESER [email protected] KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
PROGRAM GELİŞTİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR
Eğitim : Bireyin kendi yaşantısında davranışlarında nispeten kalıcı istendik değişiklikler
meydana getirme sürecidir.
Davranış değişikliği bireyin yaşantıları yoluyla meydana gelmektedir. Yaşantı, bireyin
çevresiyle etkileşimlerin bireyde kalan kısmı olarak aldanabilir (Ertürk, 1982: 82). Bireyin
birbirleriyle ve çevresiyle girdiği her iletişim ve etkileşim bireyde iz bırakmayabilir. Günlük
yaşamımızda otobüste, trende, iş yerinde, kantinde, farklı ortamlarda pek çok İletişim ve
etkileşimlere girmemize rağmen günün sonunda pek çok azını hatırlayabiliyoruz. Ancak etkin
bir dikkat ve itina ile yöneldiğimiz, ihtiyaçlarımızı gideren, çok farklı türde düzenlenmiş görselişitsel yapıdaki uyarıcıların etkisi ile yöneldiğimiz yaşantılar nispeten daha kalıcı iz bırakmakta
ve davranış değişikliğine neden olmaktadır. Eğitim sürecinde davranışların yaşantı yoluyla
meydana gelmesi demek, bireyin bizzat davranışı gerçekleştirebilecek, onda kalıcı iz bırakacak,
davranışlarında değişim oluşturabilecek türde bir iletişim ve etkileşim sürecinden geçmiş
olmasını ifade etmektedir.
Eğitim kavramının anlamı çok geniştir. Bizleri etkileyen ve davranışlarımızın değişmesine
neden olan her türlü etkinliğin eğitim olduğu söylenebilir. Eğitim çok farklı ortamlarda, ailede,
akran gruplan arasında, iletişim araçları yoluyla, okul ortamında öğretmenlerle ve diğerleriyle
iletişim kurarak gerçekleşebilir. Bu ortamlarda geçirdiğimiz iletişim ve etkileşimler yoluyla
davranışlarımızda değişiklikler meydana gelebilir ve eğitilebiliriz. Farklı çevrelerde gerçekleşen
eğitim bazı özellikleri yönünden formal ve informal olarak İki biçimde gerçekleşebilir.
İnformal eğitim
Bireylerde davranış değişikliği rastgele, gelişigüzel kültürleme yoluyla da meydana gelebilir.
Bu şekilde gerçekleşen eğitim İnformal olarak adlandırılabilir. İnformal eğitim tesadüfi,
plansız, kontrolsüz etkinliklere dayanır ve sürecin sonunda davranışlarda meydana gelen
değişiklikler olumlu olabileceği gibi olumsuz, istenmedik özellikler de olabilir. İnformal
eğitimde kendiliğinden gerçekleşen bir kültürleme söz konusudur. İnformal eğitimin
özellikleri şöyle sıralanabilir:
1- Eğitim bir süreçtir. Eğitimin bir süreç olması, doğumdan yaşamın sonuna kadar geçen
zaman dilimi arasında birbirinin üzerine kurulan ve birbirini takip eden öğrenme ve
öğretmelerin gerçekleşmesi sonucu oluşmasıdır.
2- Yazılı olarak önceden belirlenen amaca dönük olmayıp, yaşam içerisinde tesadüfi etkinliklere
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
dayanır.
3- Çok küçük ve toplumsal ilişkileri karmaşık olmayan, ekonomisi insan gücüne dayalı
toplumlarda daha yaygın gerçekleşir.
3- Eğitim profesyonel kişiler tarafından verilmez.
4- İstendik davranışların yanında İstenmeyen davranışlar da kazandırılabilir. Öğrenme ağırlıklı
olarak model alma ve gözlem yoluyla gerçekleşir.
5-Planlı ve programlı olmadığı İçin program geliştirme sürecinden de bahsedilemez. Veya
sadece örtük programlarla ilgili olduğu söylenebilir.
Formal eğitim ile informal eğitimi kesin sınırlarla ayırmak mümkün değildir. Bireye sunulan
eğitim tesadüfîlikten planlılığa doğru geliştikçe formalleşir. İnformal eğitime çocuklar ve
gençlerin arkadaş gruplan arasında kâğıt oyunlarını oynamayı öğrenmesi, akran grupları
arasında argo sözcükler kullanmayı öğrenmesi, bir terzi çırağının ustasını gözleyip, taklit ederek
ütü yapmayı öğrenmesi örnek olarak verilebilir.
Formal eğitim
İnformal eğitimin plansızlığına karşın formal eğitimin planlığı, amaçlılığı ve önceden
tasarlanmışlığı ve profesyonel yollarla yapılma özelliği vardır. Günümüzde bilim-teknoloji ve
üretim araçlarındaki gelişmeler İnformal eğitimin yetersizliğini ortaya çıkarmıştır. Sanayileşme,
göç, kentleşme gibi olgular insanların içinde yaşadığı topluma uyumunu sağlamada informal
eğitimin yanında formal eğitimin de zorunluluğu ortaya çıkmıştır ve bu eğitim çoğunlukla
okullarda ve diğer kurumlar da verilmeye başlanmıştır.
Yukarıda yapılan eğitim tanımında yer alan üç özelliğe, istendiklik, kasıtlılık ve plan konularını
da eklersek formal eğitimden bahsetmiş oluruz. Çeşitli eğitim tanımlarının ortak yanlarını da
dikkate alarak formal eğitimi " Bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak
istendik değişme meydana getirme sürecidir" diye tanımlamıştır.
Formal eğitimde öne çıkan ilk özellik eğitim sürecinin sonunda meydana gelecek davranış
değişikliklerinin istendik olmasıdır. İstendiklik, bireye kazandırılacak davranışların toplumsal,
bireysel ve bilimsel gerçeğe uygun olumlu davranışlar olmasıdır. Kasıtlılık ise, bireydeki
davranış değişikliğinin bilinçli, planlı bir şekilde önceden tasarlanmış öğrenme ortamlarında
gerçekleştirilmesidir.
Formal eğitimin özellikleri şu şekilde sıralanabilir:
1.
Davranışlar belli amaçlar doğrultusunda değiştirilir.
2.
Bireyde istendik davranışlar geliştirilir.
3.
Davranış değişikliği önceden tasarlanan, kasıtlı ve planlı bir biçimde ve buna uygun çevre
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 3 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
ve ortamlarda geçekleştirilir.
4.
Eğitim profesyonel eğitimcilerce gerçekleştirilir.
5.
Planlı ve programlı olduğu için program geliştirme çalışmaları yapılabilir.
6.
Formal eğitimde öğretim ağırlık taşır.
Örgün ve yaygın eğitim
Türk Milli Eğitim Sistemi örgün ve yaygın eğitim olarak İki ana yapıdan oluşmaktadır. Hem
örgün hem de yaygın eğitim aynı zamanda formal eğitim uygulamasıdır. Formal eğitim
uygulamaları örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yürütülmektedir. Bu nedenle formal eğitimi
örgün eğitim ve yaygın eğitim olarak İkiye ayırabiliriz.
Örgün eğitim
Birbirine dayalı hiyerarşik eğitim kademelerinden oluşan, belli yaş gruplarının devam
edebileceği, amaçları ve zorunlu olup olmadığı yasalara dayalı olarak belirlenmiş eğitim
biçimidir.
Örgün eğitimin Özellikleri şöyle sıralanabilir:
1- Belli yaş grubundaki bireylere yöneliktir.
2- Öğrenciler özellikleri bakımından daha homojendir.
3- Aşamalılık özelliği taşır. Ön koşul niteliğindeki bir örgün eğitim basamağını geçmeden
diğerine devam edilemez.
4- Düzenli ve uzun sürelidir.
5- Milli eğitimin amaçlarına uygun olarak düzenlenen eğitim programlarıyla yürütülür.
Örgün eğitime örnek verirsek okul öncesinden yüksek öğretime kadarki eğitim kurumlarında
yapılan eğitim örgün eğitimdir, bu kurumlarda örgün eğitim kurumlandır.
Yaygın Eğitim
Her yaş grubundaki insanların yararlanabileceği bir formal eğitim uygulamasıdır. Taymaz,
yaygın eğitimi özellikle örgün eğitim sistemine girememiş ya da bir basamağında bırakmış
bireylerle örgün eğitime devam eden ancak farklı bir alanda beceriler kazanmak isteyenlere İlgi,
istek ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim olarak İfade etmektedir.
Yaygın eğitimin özellikleri şöyle sıralanabilir:
-
İlgi, istek ve ihtiyaç duyulduğunda gerçekleştirilir.
-
Her yaş grubuna açıktır. Katılımcılar özellikleri bakımından heterojen olabilirler.
-
Formaldir.
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 4 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
-
Katılımcılar özellikleri bakımından (yaş, eğitim durumu vb.,) heterojen olabilirler.
-
Yaşam boyu yapılan bir eğitim etkinliğidir.
-
Örgün eğitimi destekleyici, tamamlayıcı bir rol oynayabilir.
Yaygın eğitim örnekleri:
-
Halk eğitim, yetişkin eğitimi kursları. Hizmet içi eğitim, çıraklık eğitimi uygulamaları.
Bu kurslarda okuma yazma becerisi, fotoğrafçılık, müzik aletleri kullanma, bilgisayar
konularında yaygın eğitim uygulamalarına rastlanmaktadır.
Öğrenme
Eğitim geçerli öğrenmelerin oluşturulmasıyla gerçekleştirilmektedir. Bireyler öğrenme yoluyla
bilgi, beceri, tutum ve değerler kazanırlar. Günlük yaşamımızı etkili ve verimli
sürdürebilmemizi sağlayan pek çok davranışı öğrenme yoluyla kazanmışızdır. Anlamlı cümleler
kurmayı, yazı yazmayı, yüzmeyi, sorunlarımıza çözümler bulmayı, araç kullanmayı, düzenli
ders çalışma alışkanlığını bunlara örnek verebiliriz.
Öğrenmenin ne olduğunu açıklayan farklı Öğrenme kuramları vardır. Öğrenmenin tanımı bu
kuramlara göre değişiklik göstermektedir. Davranışçı öğrenme kuramına göre öğrenme;
davranışa neden olan ve davranışı takip eden uyarıcıları gözleyerek açıklanmaya
çalışılmaktadır. Davranışçı yaklaşımlarda öğrenme, davranışlarda kalıcı izli değişmedir. Bilişsel
öğrenme kuramlarına göre öğrenme, çevreden gelen uyarıcıları algılama önceki bilgilerle
ilişkilendirerek anlamlı hale getirme ve zihne kodlama süreci olarak tanımlanmaktadır.
Öğrenme birçok bileşeni içeren bir biçimde şöyle tanımlanabilir: "Deneyim veya yaşantı
sonucunda davranışta ya da davranış repertuarında meydana gelen görece sürekli değişikliktir''.
Öğretme - Öğretim
İstendik öğrenmeleri gerçekleştirme öğretme etkinlikleri ile mümkündür. Öğretme en geniş
anlamıyla öğrenmeyi klavuzlama ve sağlama faaliyetidir. Öğretme etkinliklerinin düzenlenme
amacı bireyde davranış değişikliğini gerçekleştirmektir. Öğretme bir kişi, grup tarafından
gerçekleştirileceği gibi çeşitli iletişim araçlarında yer alan görsel-işitsel sembollerle de
sağlanabilir. Öğretme etkinliklerinin okullarda planı, kontrollü ve örgütlenmiş faaliyetler olarak
yapılmasına öğretim denir.
Eğitim alanındaki program kavramı;
1-
Eğitim programı
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 5 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
2-
Öğretim programı
3-
Müfredat programı
4-
Ders programı olmak üzere dört türlüdür.
1- Eğitim programı : Bir eğitim kurumunun, çocuklar gençler ve yetişkinler için sağladığı, milli
eğitimin ve kurumun amaçlarının gerçekleşmesine dönük tüm faaliyetlerdir. Öğretim, ders dışı
kol faaliyetleri, özel günlerin kutlanması, geziler, kısa kurslar, rehberlik, sağlık v.b. hizmetler ve
fonksiyonlar bu çerçeve içine girer. Eğitim programı kavramı; öğretim programı, müfredat
programı, ders programı ve okul programını kapsar. Eğitim programını bir okulda yapılacak
eğitim ve öğretim etkinliklerini düzenleyen okul programı karşılığı olarak da düşünebiliriz.
-Program, gerekli bilgiyi kapsayan konulardır.
-Program, çağdaş yaşam İçin en yararlı konulardır.
-Program, okulun sorumlu olduğu bütün planlı öğrenmelerdir.
-Program, öğrencilerin farklı öğrenme alanlarında genel beceri ve bilgiye ulaşabileceği öğrenme
deneyimleridir.
Eğitim programı nasıl açıklanırsa açıklansın bir eğitim programı hazırlama işine girişilince bu
süreçte bazı sorulara cevap vermek gerekmektedir. (1) Bireyler niçin öğrenecek/öğretilecek? (2)
Neler öğrenilecek/öğretilecek? (3) Nasıl öğrenilecek/öğretilecek? (4) Ne derece öğrenilip
öğrenilmediği nasıl anlaşılacak? Bu sorulara verilen cevaplar ortaya çıktığında bir eğitim
programının Öğeleri de belirlenmiş olur. Bu soruların cevapları olarak bir eğitim programının
öğeleri şöyle belirlenebilir.
A) Hedef ve kazanımlar
B) İçerik
C) Eğitim durumları
D) Sınama durumları
Hedef
Eğitim programları aracılığıyla öğrencilere çeşitli düzeylerde bilgiler, tutumlar, beceriler,
kazandırılmak istenebilir. Hedef, eğitim programının uygulanması sonucunda öğrencilerin
kazanması istenen/beklenen özelliklerdir.
Eğitim programı hazırlanırken hedefleri belirlemeye, bireyleri niçin eğitiyoruz? Sorusuna cevap
arayarak başlanır. Hedefler planlama sürecinde öğretmenlere büyük ölçüde yardımcı
olmaktadır. İyi planlanmış bir eğitimin temelini hiç şüphesiz ki açık şekilde belirtilmiş hedefler
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 6 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
oluşturmaktadır. Hedefler Öğrencilerin ne öğrenmek istediklerine ve öğretmenlerin ne
öğretmeye çalıştıkları sorusuna cevap olmaktadır.
İçerik
Eğitim programının ikinci öğesi olan İçerik, öğrencilerin hedefe ulaşmasında aracılık etmek
üzere seçilen ve düzenlenen bilgilerdir. Eğitim programı hazırlarken içerik oluşturmaya neler
öğretilecek? Sorusunun cevabı verilerek başlanabilir. Hedefler ile içerik öğeleri belirlendikten
sonra iki öğe arasındaki ilişki ağırlıklandırılarak bir çizelgede gösterilebilir. Belirtke tablosu adı
verilen bu iki boyutlu hedef-içerik çizelgesi, öğrenme yaşantılarının seçiminde ve ölçme
araçlarının geliştirilmesinde kullanılabilir.
Eğitim Durumu
Öğrencilerin hedeflere ulaşabilmeleri için geçirmeleri gereken öğrenme yaşantılarını
sağlayacak dış koşulların düzenlenmesine eğitim durumları denir. Eğitim durumları programın
süreç boyutudur ve nasıl öğrenilecek/öğretilecek? Sorusunun cevabının verildiği program
öğesidir. Eğitim durumunda hedeflere dönük içerik, araç-gereç ve kaynaklar ile yöntem,
bulunması gerekli öğelerdir. Ayrıca eğitim durumu; pekiştireç, dönüt, düzeltme, ipucu, etkin
katılımı sağlayan etkinlikler, öğretmen, öğrenci özellikleri gibi öğeleri içerir. Eğitim durumunda
hedeflere uygun olarak, bilgi sahibi olmayan öğrenciyi bilen, ilgi-tutum sahibi olmayan
öğrenciyi ilgi duyan, tutum kazanmış, beceri sahibi olmayan öğrencinin becerili hale gelebilmesi
için uygun öğrenme-öğretme etkinlikleri düzenlenmektedir. Eğitim, durumuna öğretmen
açısından bakıldığında bir öğretme durumu, öğrenci açışından bakıldığında ise bir öğrenme
durumu söz konusudur.
Sınama durumu
Sınama durumu, programın hedeflediği davranışlara öğrencilerin ulaşıp ulaşamadığının
gözlenerek belirlendiği programın son öğesidir. Sınama durumu oluşturmaya, programdaki
hedefler ne derecede gerçekleştirildi? Bu nasıl belirlenecek? Sorularına cevap vererek
başlanabilir. Sınama durumlarında kullanılmak amacıyla çeşitli ölçme araçları hazırlanmalıdır.
Ölçme araçlarından elde edilen veriler, hem öğrencilerin hedeflere ulaşma düzeyleri hem de
öğretim etkinliklerinin ne derece başarılı olduğuna ilişkin bilgiler verir.
Eğitim programı oldukça kapsamlı, okul içi ve okul dışı etkinlikleri de kapsayan genel bir
programdır. Eğitim programlarına dayanılarak hazırlanan ancak eğitim programı kadar kapsamlı
olmayan program türleri de vardır. Bu noktada öğretim programı ve ders programı
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 7 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
kavramlarından bahsedilebilir.
2-
Öğretim programı : Belli bir öğretim basamağındaki çeşitli sınıf ve derslerde okutulacak
konuları, bunların amaçlarını, her dersin sınıflara göre haftada kaç saat okutulacağını ve öğretim
metotlarını, tekniklerini gösteren kılavuzdur. İlkokul, ortaokul(ilköğretim), ortaöğretim ve
yükseköğretim programlarını öğretim programları karşılığı anlayabiliriz. Her okulda ilgili
öğretim basamağıyla ilgili program ( ilköğretim programı, ortaöğretim programı v.b.) öğretim
programı olarak adlandırılır.
Eğitim programı içinde ağırlık taşıyan bölüm öğretim programıdır. Öğretim programı, belli bilgi
kategorilerinden oluşan bilgi, tutum ve becerilerin eğitim programlarının amaçları
doğrultusunda ve planlı bir biçimde kazandırılmasına yönelik programdır. Öğretim ve öğrenme
süreçleri ile İlgili tüm etkinlikleri kapsar. Öğretim programlan bir açıdan ders programları
bütününden oluşmaktadır. Öğretim programına "ilköğretim Fen ve Teknoloji Dersi (6- sınıflar)
öğretim programı" örnek olarak verilebilir.
3-
Müfredat programı : Tek tek bir takım konulardan oluşan bir program anlamına gelir.
Eskiden öğretim programları, birbiri ardına sıralama anlamına gelen müfredat niteliği taşıyordu.
Yani eğitim ve öğretim için amaçlar, ilkeler, metot ve teknikler belirtilmiyor, buna karşılık,
öğretmenin okutacağı konular en ince ayrıntılarına kadar teker teker sıralanıyordu. Müfredat
programı, öğretmeni yeni konuları ele almaktan alıkoyuyor ve kalıplaşmış konulara yer vermek
zorunda kalıyordu. Bu nedenle eski anlamındaki müfredat programı bir yana bırakılmış yerine
yeni tip eğitim programları kabul edilmiştir.
4-
Ders programı : Bir ders süresi içinde planlanan hedeflerin bireye nasıl kazandırılacağını
gösteren tüm etkinlikleri kapsayan bir plandır. Bir dersin amacı, muhteva(içerik), öğretmeöğrenme süreçleri ve değerlendirmeden oluşan programdır. Böyle bir ders programı, bir okulun
eğitim programının kapsadığı Matematik, Fen Bilgisi, Tarih, Türkçe v.b. tüm etkinlik
kategorilerinin her biri için söz konusudur.
5-
Örtük program: Resmi programın dışında öğrencilerin çeşitli kazanımlara ulaşmasına
neden olan programlardır. Öğrenciler sadece resmi planlı ve yazılı programlardan değil aynı
zamanda planlanmamış ve yazılı olamayan başka bir programdan da etkilenmektedirler.
Jackson'a göre bu görüşe inanıldığında her okulda iki tür programın yer aldığı söylenebilir. Bu
programlardan birisi formal, yazılı açıkça belirli olan resmi program, diğeri ise informal olarak
ortaya çıkan açık şekilde belirli ve yazılı olmayan "örtük program"dır.
Örtük program, resmi programda belirtilen amaç ve faaliyetlerin dışında öğrenme-öğretme
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 8 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
süreci içerisinde ortaya çıkan bilgi fikir ve uygulamalar sonucu öğrencilerin ulaştıkları
niteliklerdir. Resmi programlar ne kadar iyi hazırlanırsa hazırlansın amaç-kapsam ve etkinlikler
gerçekte tam olarak uygulanamamaktadır. Resmi program öğrencilere kazandırılırken okul ve
öğretmenler ile toplumdaki görüş ve değerlere göre şekillendiği bir gerçektir. Buna göre örtük
program kısaca öğrencilerin resmi programda belirtilenlerin dışında kazandıkları bilgi görüş ve
değerlerdir.
Örtük program genellikle okul yöneticileri tarafından kabul edilmez fakat öğrenciler üzerinde
resmi ya da işlevsel programdan daha derin ve kalıcı bir anlamı olabilir. Resmi eğitim programı
buz dağına benzetilir ise örtük program suyun altındaki kısmı ifade etmektedir. Örtük
programın unsurları bir yerlerde yazılı ve açıklanmış değildir, resmi program uygulanırken
örtük program da uygulanmaktadır.
Program geliştirme
Programların dinamik bir yapıya sahip olması gerekir. Bu dinamik yapı geliştirme sürecini de
gerekli kılmaktadır. Bir program ne kadar iyi tasarlanırsa tasarlansın geliştirilmek zorundadır
Bir eğitim programını oluşturan dört temel öğe olan hedef-İçerik-öğrenme- öğretme süreci ile
ölçme ve değerlendirme öğelerinde oluşan bir değişme sisteminin tümü etkileyebilmektedir.
Programın bir öğesindeki değişme tüm programın değişmesine neden olmaktadır. Program
geliştirmeyi "eğitim programının hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve değerlendirme
öğeleri arasındaki dinamik ilişkiler bütünü" olarak tanımlamaktadır. Program geliştirme
çalışmaları, öğrenmeyi en etkili bir biçimde gerçekleştirmek amacıyla yapılır. Bu nedenle
program geliştirme "öğretim" bilgisinin tüm ayrıntılarını kapsar. Ancak program geliştirme
çalışmaları bir bütünlük içerisinde, belli aşamaları izleyerek, sistematik bir biçimde
yürütülmelidir. Geliştirme, bilimsel bulgular ışığında ve tamamen deneysel bir tasarım olma
niteliğini taşımalıdır.
Program geliştirme çalışmaları çeşitli aşamalarda gerçekleştirilen bir düzen İçerisinde
yapılmaktadır. Program geliştirme daha kapsayıcı bir kavramdır. Program geliştirme; programı
planlama (tasarlama) uygulama (deneme) - değerlendirme aşamalarını içerir.
Program tasarısı hazırlama (planlama)
Program planlama program geliştirmenin başlangıç aşamasıdır. Planlama, programa ilişkin
düşünme ve tasarlama aşamasıdır. Programcılar, öğretmenler ve öğrencilerin gerçekleştireceği
bir plan oluşturmak üzere karar alır ve adım atarlar. Program tasarısı hazırlamada bir programın
öğeleri olan hedef- içerik-eğitim ve sınama durumlarının nasıl hazırlanacağı üzerinde durulur.
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 9 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
Programın öğeleri çeşitli yollarla tasarlanabilir. Programın öğeleri tasarlanırken konu-öğrencisorun merkezli program tasarımlarından bahsedilebilir. Ayrıca program tasarlama sürecinin
nasıl ve hangi sıra ve düzen içerisinde yapılacağına ilişkin pek çok model seçilebilecek
olmasına karşın modeller ya teknik-bilimsel ya da teknik-bilimsel olmayan olarak sınıflandırılır.
Programı Uygulama (Deneme)
Program uygulama, planların uygulanmaya geçirilmesi aşamasıdır. Program, plan aşamasından
öğretim boyutuna taşınır. Öğretmenin uygulama olarak rolü öne çıkar. Öğretmen programı
gerçek sınıfta gerçek öğrencilerle uyguladığı zaman plan gerçekliğe dönüşür. Dikkatli planlama
ve geliştirme önemlidir. Fakat öğretmenler programın farkında olmadığı ve sınıflarda uygulama
becerisine sahip olamadığı sürece bu hiçbir anlam ifade etmemektedir. Bir programın öğrenciler
üzerinde etkisini belirlemek İçin uygulanması gerekmektedir.
Program Değerlendirme
Program geliştirmede son aşama program değerlendirmedir. Bu aşamada hem öğrencilerin hem
de programlarının başarısı ile ilgili sonuçlar belirlenmektedir. Program değerlendirme
sonuçlarına göre program revizyonu, mevcut programda değişiklikler yapmaktadır. Program
değerlendirme, programın etkililiği hakkında karar verme sürecidir. Programa süreklilik
kazandırmak ve yaygınlaştırmak için program değerlendirme sonuçlarına göre mevcut
programlarda değişikliklere ve düzeltmelere gidilmesi ve ülke geneline yaygınlaştırılması
araştırma-geliştirme (AR- GE) çalışmaları ile yapılabilir.
Kaynakça 1- Şeker, Hasan.(2013), Eğitimde Program Geliştirme Kavramlar Yaklaşımlar, 2. Baskı,
Anı Yayıncılık, Ankara.
2- Demirel, Özcan. (2012), Eğitimde Program Geliştirme, Kuramdan Uygulamaya, 18.
Baskı, Pegem Akademi Yayınları, Ankara.
3- Özçelik, D.Ali. (2010), Eğitim Programları ve Öğretim(Genel Öğretim Yöntemleri), 2.
Baskı,Pegem Akademi Yayınları, Ankara.
4- Karakaya, Şerafettin.(2001), Eğitimde Program Geliştirme Çalışmaları, Atatürk
Üniversitesi Yayınları:917, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Yayınları:120, ders
Kitapları No:60, Erzurum.
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 10 PFS109
EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME
5- Büyükkaragöz, S. Savaş. (1997), Program Geliştirme Kaynak Metinler, Kuzucular Ofset,
Konya.
KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 11 
Download

gözat - Fen Edebiyat Fakültesi