Derleme | Review
Türk Aile Hek Derg 2009; 13(2): 87-92
doi:10.2399/tahd.09.087
Birinci basamakta hemoroid hastal›¤›na
pratik yaklafl›m
A practical approach to haemorrhoidal diseases in primary care
Baki Ekçi1, Özlem Tanr›över2, Güldal ‹zb›rak2, Özcan Gökçe3
Summary
Anorektal hastal›klar›n pek ço¤u selimdir. S›kl›kla kanama ve flifllik
yak›nmas› ile ortaya ç›kan hemoroid hastal›¤› birinci basamakta
kolayl›kla tedavi edilebilir. Halk aras›nda farkl› isimlerle an›lan hastal›k, anal kanaldaki yast›kç›klar›n diflli hatt›n d›fl›na sarkmas› ve
kimi zaman s›k›flarak kanamas› ile ortaya ç›kar. Bu yaz›da birinci
basamak hekiminin hemoroid hastal›¤›na yaklafl›m›, tedavi plan›
tart›fl›lacak, literatür eflli¤inde yap›labilecekler ortaya konacakt›r.
Many of the anorectal conditions are benign. Patients with hemorrhoidal diseases frequently consult primary care physicians and
may be easily treated in the primary care setting. Hemorrhoidal diseases are usually named as piles or other different names in public; it is in fact a common problem characterised by distended vascular tissue in the anal canal and their protrusion outside of the
dentate line which sometimes lead to hemorrhage. In this paper
we will discuss the primary care setting approach to hemorrhoidal
diseases, treatment plan, and literature.
Anahtar sözcükler: Hemoroid, tedavi, birinci basamak.
Derleme
Özet
Key words: Haemorrhoidal disease, treatment, primary care.
H
emoroidler, anüs etraf›ndaki, damar yumaklar›
1
lir; saat 3, 7, 11 hizas›nda. Yast›kç›klar›n büyümesi, diflli
içeren mukoza yast›kç›klar›d›r. Yunanca’da
hatta (dentate line) göre iç ve d›fl hemoroid olarak tan›m-
“akan kan” anlam›na gelen hemoroidlerin d›fl-
lan›r.5,6 Pakeleri ara ba¤lant›lar› (shunts) bulunan hemo-
k›n›n tutulmas›na yard›mc› oldu¤u düflünülmektedir.
roidal arterler besler. ‹ç hemoroid üst hemoroid a¤›n›n
Hemoroid hastal›¤›nda, kan, damar yumaklar›nda göl-
(plexus) geniflleyip dolarak üzerindeki mukoza ile sark-
lendi¤inden deri katlant›lar› ele gelecek flekilde flifler. Ka-
mas› (prolapsus), d›fl hemoroid ise alt hemoroid a¤›n›n
1,2
nama, a¤r›, kafl›nt› hastay› rahats›z eder. Araflt›rmalara
geniflleyip dolarak üzerindeki anodermisle birlikte pake
göre, insanlar›n 3/4’ünden fazlas›, hayat›n›n bir döne-
yapmas›yla meydana gelir. Anal yast›kç›klar ve içerdikle-
minde hemoroidden yak›nmakta, 50 yafl üstündekilerin
ri damarlar ba¤ dokusu lifleri ile mukoza-alt› tabakas›na
yaklafl›k yar›s› bu nedenle tedaviye ihtiyaç duymaktad›r.
tutunurlar. Hastal›¤›n histopatolojisi, kab›zl›k, ishal, yafl-
Hemoroid hastal›¤›n›n toplumdaki s›kl›¤› %4-36 aras›n-
l›l›k ve di¤er nedenlerin lifleri gevfletmesi, ›k›nmakla ar-
2-6
Hemoroid pakeleri ji-
tan venöz bas›nc›n yast›kç›klar› geniflletmesidir.1,7 Beslen-
nekolojik pozisyonda anüsün sa¤ ön, sa¤ arka ve sol ya-
menin yetersiz posa içermesi, fliflmanl›k, gebelik, hare-
n›nda yer al›r. Bu, pratikte saat kadran› yönüyle ifade edi-
ketsiz yaflam, a¤›rl›k kald›rma, mekik çekme gibi baz›
da olup, erkeklerde daha s›kt›r.
1)
Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dal›, Genel Cerrahi Uzman›, Yard. Doç. Dr., ‹stanbul
Yeditepe Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Yard. Doç. Dr., ‹stanbul
3) Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dal›, Genel Cerrahi Uzman›, Prof. Dr., ‹stanbul
2)
87
Klinik
sporlar, sürekli ayakta durmay› ya da oturmay› gerektiren
meslekler, kronik akci¤er ya da karaci¤er hastal›klar›, kar›n içi tümörler hemoroid hastal›¤›na yol açabilir.1,2,6
Hastal›kta üç mekanizma (mekanik etki, hemodina-
bafl›na da görülebilmektedir; hastal›¤›n en s›k rastlanan
mik etki ve büzücü kas›n (sfinkter) rolü) söz konusudur;
belirtileri kanama ve ele gelen fliflliktir. ‹ç hemoroid, s›k-
bu mekanizmalara yönelmek tedavinin baflar› oran›n› ar-
l›kla d›flk›lamadan sonra aç›k k›rm›z› renkli kanamaya yol
t›r›r:5
açar. E¤er d›flar› sarkma varsa hasta sadece mukus salg›-
• Mekanik etki: Muskülo-fibroelastik dokunun deje• Hemodinamik etki: Kan›n geniflleyen toplarda-
sarkma (prolapsus), bafllang›çta ›k›nma ve d›flk›lama ile
ortaya ç›kar, sonraki evrede elle içeri itilerek rahatlama
marlarda göllenmesi,
• Büzücü kas›n rolü: ‹ç büzücü kas yeterince gevfleyemedi¤inde bas›nç artar, kan toplardamarda göllenir.
s›n›n yol açt›¤› kafl›nt› ile baflvurabilir. D›fl hemoroidde
s›kl›kla ele gelen flifllik flikayeti vard›r.2,3 ‹ç hemoroidde
nerasyonu ve kopmalar,
Derleme
Hemoroid hastal›¤› iç ve d›fl olmak üzere ikiye ayr›labilir.11,12 S›kl›kla birlikte bulunan iç ve d›fl hemoroid tek
1,7
Bu mekanizmalar›n bilinmesi koruyucu hekimlikte ve
birinci basamaktaki tedavi plan›na yard›mc› olacakt›r.
Anorektal Muayene
sa¤lan›r, izleyen evrede ise içeri itilmesi zor olabilir. ‹ç
hemoroid klinik belirtilerine göre dört evreye ayr›l›r
(Tablo 1). Evreye göre hastal›¤›n belirtileri de de¤iflebilir.
Rektal kanama, her ne kadar önce hemoroidi düflündürse de öykü ve yafl göz önüne al›narak divertikül, inflamatuvar hastal›k ve habaset araflt›r›lmal›d›r (Tablo 2).8,9
Anorektal de¤erlendirme inspeksiyon, palpasyon ve
D›fl hemoroidin p›ht› ile dolmas›/t›kanmas› (tromboze
anoskopiden oluflur. Hasta, s›kl›kla sol yan yatar (sol la-
hemoroid) dayan›lamayacak derecede fliddetli a¤r›ya ne-
teral dekubitus) pozisyonunda muayene edilir. Bu durufl,
den olabilir.13
hasta için, bafl afla¤› gelen geleneksel diz-dirsek pozisyonundan daha rahatt›r. Hastalar, bilmeden, ço¤unlukla
diz-dirsek pozisyonuna geçseler de, sol yan yatar pozis-
Tablo 1. ‹ç hemoroidlerin s›n›flamas› ve belirtileri
yon (lateral dekubitus) hekim için daha rahat ve hastan›n
mahremiyetine daha uygundur. ‹nspeksiyonda, ilk bak›fltan sonra hastan›n ›k›nmas› söylenerek anüs mukozas›n›n
1. Evre
Makattan ç›kmayan, ele gelmeyen hemoroid hastal›¤›;
anoskopla görülebilir.
2. Evre
D›flk›lama ve ›k›nmada d›flar› ç›kan, kendili¤inden içeri giren
hemoroid, kanama, kafl›nt›, huzursuzluk görülebilir
3. Evre
D›flk›lama ve ›k›nmada d›flar› ç›kan, elle geri itilebilen hemoroid
kanama, kafl›nt›, d›flk›lama ve sonras›nda a¤r›ya yol açabilir.
4. Evre
Geri itilmeyen, itilse de makata girmeyen hemoroid. Kanama,
a¤r›, d›flk› kaç›rma ya da d›flk› yapmada zorluk, ele gelen
büyük meme görülebilir. Bazen iltihaplan›r, nekroze ya da
tromboze olabilir.
k›vr›mlar›n›n aç›lmas›, varsa hemoroid pakelerinin görünmesi sa¤lan›r. Ele al›nan temiz bir gazl› bezle mukoza
katlant›lar›n›n aç›lmas› yararl› olabilir. ‹nspeksiyonla fissür, fistül, perianal dermatit, kitleler, tromboze hemoroidler, kondiloma görülebilir. Hastan›n çok fliddetli a¤r›s›
yoksa parmakla muayene (rektal tufle) muhakkak yap›lmal›d›r. Bu basamakta, anal kanalda kitle, hemoroid, perianal abse ve yabanc› cisim aran›r. Rektal tufle, özellikle
Tablo 2. Hemoroidin ay›r›c› tan›s›
ileri yafltaki hastalarda rektum kanseri taramas› için de
yararl›d›r. Erkeklerde anal kanal de¤erlendirmesinde
• Anal ya da rektal polip
• Perianal hematom ya da abse
prostat ta palpe edilmelidir. Parmak, anal kanal çevresin-
• Anal fissür
• Rektum sarkmas›
de dikkatli bir flekilde 360 derece çevrilmeli, varsa, palpe
• Anal fistül
• Kondiloma, herpes, mantar
edilen kitle tan›mlanmal›d›r. Anoskopla görülemeyen
• Kriptit
• Kötü hijyen
• Karsinomlar
• Di¤erleri
küçük tümörler palpasyonda belirlenebilir. Anoskopi,
bölgenin gözle görülmesini, gerekti¤inde giriflim yap›lmas›n› sa¤lar.1,8-10
88
Ekçi B ve ark. | Birinci basamakta hemoroid hastal›¤›na pratik yaklafl›m
• Dermatit
Tedavi
Flavonoidler (halen piyasada bulunan diosmin, hes-
Tedavinin amac› belirtileri ve oluflmuflsa anatomik bo-
peridin), toplardamarlar› korur, tonusunu artt›r›r, k›lcal
Kanama ile gelen hastada di¤er
geçirgenlik ve ifllevi düzelterek ödemi azalt›r. Hemoroi-
nedenler araflt›r›lmadan hemoroid tan›s› konulmamal›d›r.
din aktif döneminde ilk 4 gün 6 tablet (4 gün 3x2 tb),
Tedavi plan› hastal›¤›n içte ya da d›flta olmas›na ve dere-
sonraki 3 gün 4 tablet (3 gün 2x2 tb) kullan›l›r, sonra 2
cesine göre düzenlenir. I. ve II. evrede ilaçlar ön planda
tabletle devam edilir. Süt verenler kullanmamal›d›r. Sin-
1,8,9
dirim sistemi ile ilgili yan etkiler görülebilir. Flavonoid-
Hastal›k ilerlemifl, ilaçla denetlenemez hale gelmiflse, fis-
ler, uygun olgular›n belirtilerini hafifletmede sklerote-
15
sür, fistül bulgular efllik ediyorsa cerrahi giriflim gerekir.
rapi ve bant ligasyonu kadar etkin bulunmufltur.19 A¤›z-
Tedavi plan› dört ana bafll›kta de¤erlendirilir:6,14,16
dan ilaç kullan›m›, akut hemoroid ata¤›nda lokal tedavi-
• Uygun beslenme ve di¤er koruyucu önlemler
den daha h›zl› etki gösterir.20 Hemoroidde anal bas›nç
2,3,14
zuklu¤u gidermektir.
iken, III. ve IV. evrede cerrahi tedavi a¤›rl›k kazan›r.
hafifletir.21-23 Özellikle akut evrede a¤r› ve kanamay›
• Mukozay› sabitleme yöntemleri
azalt›r.24
• Cerrahi tedavi
Piyasada bulunan kalsiyum dobesilat etkisini damar
Uygun Beslenme ve Di¤er Koruyucu Önlemler
direncini artt›r›p, geçirgenli¤i azalt›p, mukozadaki kan
Öyküde; d›flk›lamay› erteleme, uzun süre ›k›nma,
birikimini gidererek gösterir. K›lcal geçirgenli¤i azaltt›-
uzun süre tuvalette kalma (tuvalette kitap ya da gazete
¤›ndan dolafl›m bozukluklar›nda da tedaviye yard›mc›d›r.
okuma), d›flk›lamak için kendini zorlama varsa, muhte-
Yemeklerle birlikte 1 ya da 3 kapsül al›n›r. Doz ve süre
melen d›flk›lama e¤itimi ve bilinci yerleflmemifltir. Bu
hastal›¤a göre belirlenir. Bazen mide rahats›zl›¤›, bulan-
hastalara d›flk›lama disiplininin sa¤lamas› ö¤retilmelidir.
t›, ishal, deri döküntüsü, agranülositoz gibi yan etkileri
Bol posal› besinleri tüketmesi, kab›zl›k yapan g›dalardan
görülebilir; gebeli¤in ilk 3 ay›nda zorunlu kal›nmad›kça
uzak durmas›, bol su içmesi yararl›d›r.17 Düzenli d›flk›la-
kullan›lmamal›d›r.25 I. ve II. evre 29 hemoroid hastas›n›
ma al›flkanl›¤›n› yerlefltirmek için ilaçlardan destek al›na-
de¤erlendiren bir çal›flmada oral kalsiyum dobesilat’›n
bilir. D›flk› hacmini artt›ran ilaçlar bu basamakta yararl›-
belirtileri azaltt›¤›, diyet ve barsak al›flkanl›klar›n›n dü-
d›r. Belirti veren 1 ve 2. derece hemoroidde ve d›fl hemo-
zenlenmesiyle beraber uyguland›¤›nda akut belirtileri
roidde s›cak oturma banyosu anüsün istirahat bas›nc›n›
düflürerek a¤r›y› azalt›r. Dar giysiler, baharatl› yiyecekler
ve alkolden kaç›n›lmal›d›r. Anüsün temiz tutulmas› ve kilo verilmesi yararl›d›r.2,18
geçirmede etkili, h›zl› ve güvenli oldu¤u vurgulanm›flt›r.26
Anti-inflamatuvar, a¤r› kesici ve lokal anestezik pomadlar kullan›labilir. Piyasada de¤iflik markalar› bulunan
‹laçlar
pomad ve fitiller sabah akflam uygulanabilir, iki ilaç for-
Belirtileri ortadan kald›ran topikal ilaçlar ve laksatif-
mu birlikte kullan›labilir. Bu preparatlar› kullanacak has-
ler bu hastalar›n a¤r›s›n› gideren belki de en önemli ilaç-
ta gebe, emzirme döneminde, karaci¤er hastas› olmama-
lard›r. D›flk›n›n yumuflamas›n› sa¤lamak ve a¤r›y› dindir-
l›, anüsün temizli¤ine ve ilaç alerjisine dikkat edilmelidir.
mek hastay› çok rahatlat›r. Toplardamar tonusunu artt›-
Laksatif ya da d›flk› yumuflat›c›lar hastalar›n rahatla-
ran flavonoidler, kalsiyum dobesilat, kortikosteroidli po-
mas› ve tedavinin baflar›s› aç›s›ndan önemlidir. Bu ilaçla-
madlar ve hemoroid preparatlar› da kullan›labilir.
r› seçerken efllik eden hastal›klar ve tedaviye uyum de¤er-
Pomadlarda dört ana etkili madde vard›r:
lendirilmelidir. Bu ilaçlar›n, günde bir kez yumuflak d›fl-
• Antiinflamatuvar etkili steroidler
k› yapacak flekilde kullan›lmas› önerilir.
• Lokal anestezikler
Derleme
artar. Diosmin anal bas›nc› normale indirerek belirtileri
• ‹laçlar
Etkin tedavi ço¤unlukla, uygun reçete ve beslenme-
• Ya¤lar
nin düzenlemesiyle sa¤lan›r. ‹laç seçimi hastaya, hastal›-
• Vaskülotroplar.6,7
¤a ve ilaca uyuma göre de¤iflir.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 2 | 2009
89
Derleme
Giriflimler, S›kl›kla Kullan›lan Mukoza
Sabitleme fiekilleri11,12,27-29
Bu gruptaki tedavileri, bir cerrah, ofis ortam›nda yapabilir. Anorektal giriflimleri genel cerrahlar yapmaktad›r. Bu ifllemler gere¤ince yap›ld›¤›nda, az a¤r›l› ve ucuzdur. Komplikasyonlar› az olmakla birlikte nüks oran›
yüksektir. Hemoroid tedavisi son y›llarda büyük ölçüde
kolaylaflm›flt›r (Tablo 3) (fiekil 1). Meta-analiz sonuçlar›,
iç hemoroid tedavisinde band ligasyonu ve k›z›lötesi koagulasyonu desteklemektedir.18 Tedavi için birinci basama¤a baflvuran, erken evredeki, hemen hemen tüm hemoroidler muayenehane flartlar›nda tedavi edilebilir.
• Bant ligasyonu, pek çok II. ve III. evre ve baz› IV.
evre iç hemoroidlerin tedavisinde kullan›labilir.
• K›z›lötesi koagülasyon I. ve II. evre ve baz› III. evre lezyonlarda kullan›labilir.
D›fl hemoroid
• Gözlem ve izleme; lokal uygulamalar
• Cerrahi giriflim
• Tromboze ise gözlem ve izleme, uygunsa trombektomi
‹ç hemoroid
• Bant ligasyonu
• K›z›lötesi koagülasyon
• Radyofrekans tedavisi
• Skleroterapi
• Cerrahi giriflim
• Skleroterapi art›k fazla tercih edilmemektedir. Sadece antikoagülan kullananlarda ya da kanama diatezinde uygulanabilir.
verilmesidir. Böylece hemoroid pakelerinin küçülmesi ve
duvara yap›flmas› sa¤lan›r. Verilecek maddenin yol açabiliece¤i afl›r› duyarl›l›k reaksiyonuna karfl› uyan›k olunmal›d›r. S›kl›kla bacaklardaki varislere uygulanan bu tedavi
yöntemi I. ve II. evre hemoroidlerde de uygulanabilir.
Sarkm›fl, reddedilemeyen hemoroidler gangrene neden olabilece¤inden acil cerrahi giriflimi gerektirirler.
Komplikasyonlar› mukoza nekrozu ve ülseri, anal
striktür, kanama, abse, bakteriyemidir.6
Bant ligasyonu: 1963’te Barron’un tan›mlad›¤› bu
yöntemde anoskop ve özel bir aparatla, iç hemoroid pakesinin dibine bant tak›l›r.1 Böylece iskemi ve nekroz geliflir. I. ve II. evre hemoroid hastal›¤›nda kullan›l›r. Ancak
iç hemoroide uygulanabilir. A¤r› lifleri tafl›yan d›fl hemoroide uyguland›¤›nda dayan›lamayacak kadar ciddi a¤r›ya
neden olur.
Kriyoterapi: Bu yöntemde afl›r› so¤ukla pakelerin
fiksasyonu hedeflenir. Ancak a¤r›l› olan, sfinktere zarar
verebilen, enfeksiyona yol açabilen bu yöntem s›k uygulanmamaktad›r.8,9
• Radyofrekans tedavisi bütün evrelerde kullan›labilir.
Bant ligasyonunun komplikasyonlar›; idrar retansiyonu, rektal kanama, pelvik sepsis, perianal abse, kanama ve
bant kaymas›d›r.30
K›z›lötesi fotokoagülasyon: K›z›lötesi ›fl›kla ›s› elde
edip da¤lama yöntemidir. I. ve II. derece iç hemoroidlerin tedavisinde kullan›l›r. K›z›lötesi ›fl›n ›s›s› bir bafll›k
(prob) yard›m›yla iç hemoroidin kaynakland›¤› damar ve
ara ba¤lant›lar› (shunts) tromboze ederek fiksasyonu sa¤lar. Bu ifllem de, d›fl hemoroide uyguland›¤›nda fliddetli
a¤r›ya yol açabilir.
Komplikasyonlar› kanama, a¤r› ve enfeksiyondur.5
Skleroterapi: Skleroz gelifltirebilecek, tahrifl edici bir
solüsyonun iç hemoroid çevresindeki yumuflak dokuya
90
Tablo 3. Hemoroid hastal›¤›n›n tedavisi
Ekçi B ve ark. | Birinci basamakta hemoroid hastal›¤›na pratik yaklafl›m
Cerrahi Tedaviler
‹laçlara ve di¤er önlemlere cevap vermeyen, fissür,
fistül gibi yandafl hastal›¤› olan ya da ileri evredeki hemoroidlerde cerrahi giriflim tercih edilir. Genel cerrah, hastaya ve hastal›¤a uygun yöntemi önerir.
Özel Durumlarda Hemoroid
Hastal›¤›na Yaklafl›m
Tromboze Hemoroid
Tromboze d›fl hemoroid; a¤r›, makatta ele gelen mor
flifllikle kendini gösterir. Hasta s›kl›kla eskiden beri hemoroidi oldu¤unu, ama hiç bu kadar a¤r›s›n›n olmad›¤›n› dile getirir. Bu hastalarda, e¤er öykü iki günü geçmemiflse ve tromboz boflalt›labilecek gibiyse trombektomi
yap›labilir. Uygun de¤ilse s›cak oturma banyolar›, d›flk›
yumuflat›c›lar ve lokal analjeziklerle gerilemesi beklenir.
Tromboze iç hemoroidde ise a¤r› olmad›¤›ndan ilk seçe-
tedavi, tromboze ise trombektomi, iç hemoroidde bant
nek koruyucu tedavidir. Varsa, d›fla sarkm›fl pakelerin lo-
ligasyonu uygulanabilir.21,31 Ancak kad›n hastal›klar› ve
kal analjezik yard›m›yla içeri konmas› hastay› rahatlat›r.
do¤um uzman› da bilgilendirilmelidir.
Hasta cerrahi tedavi hakk›nda bilgilendirilmeli, genel
cerrahi poliklini¤ine yönlendirilmelidir.6,8,9
Ba¤›fl›kl›¤› Bask›lay›c› ‹laç Alanlar
Bu hastalarda mümkün oldu¤u kadar koruyucu tedavi
Gebelerde Hemoroid Hastal›¤›
tercih edilmelidir. Cerrahi giriflim gerekiyorsa ba¤›rsak te-
S›kl›kla gebeli¤in ileri dönemlerinde ortaya ç›kar.
mizli¤i yap›lmal›, uzun dönem antibiyotik kullan›lmal›d›r.6
31
Tromboze d›fl hemoroid gebelikte s›k görülür. Do¤uHIV (+) ve A‹DS’li kiflilerde
olup; izleme, tedavi ve önlenmesi önem tafl›r.32 165 kad›-
HIV (+) ancak hasta olmam›fl kiflilerde gerekli tedavi
n›, do¤um öncesi ve sonras›ndaki 3 ay boyunca izleyen
uygulanabilir. A‹DS’lilerde ba¤›fl›kl›k zay›flad›¤›ndan
bir çal›flmada do¤um ertesinde, her üç kad›ndan birinde
öncelikle koruyucu tedavi düflünülse de, bunun cerrahiyi
anal fissür ya da tromboze d›fl hemoroid saptanm›fl,
etkilemeyece¤i yönünde de çal›flmalar da vard›r.1,34,35 Uy-
tromboze d›fl hemoroidin travmatik do¤umla iliflkisi vur-
gun asemptomatik HIV (+) kiflilerde lastik bant ligasyonu
gulanm›flt›r.33 Tromboze olmam›fl hemoroidde koruyucu
gerekti¤inde güvenle uygulanabilir.36
Derleme
mu izleyen günlerde ileri evre hemoroid hastal›¤› yayg›n
fiekil 1. Hemoroid hastal›¤› tedavi algoritmas›.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 2 | 2009
91
Anal Fissür ile Beraber Hemoroid
Bu hastalarda cerrahi giriflimde her iki hastal›¤a yönelik ifllemler birlikte yap›labilir.15
20. Gönenç U, Ünsal B, Aksöz K ve ark. Hemoroidlerde Daflon (diosmin +
hesperidin) tedavisi. The Turkish Journal of Gastroenterology 1995; 6: 277-9.
Hasta genel cerraha yönlendirilmelidir.8,9
21. Ulualp MK, ‹pek T, Durgun V, fiirin F, Cebeci H. Hemoroidlerde anal
sfinkter bas›nc›n›n de¤erlendirilmesi. Ça¤dafl Cerrahi Dergisi 1994; 8: 18-20.
Derleme
Kaynaklar
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
19. Ak›n ML, Çolak T, Ereno¤lu C, Çelenk T, Batk›n A. Hemoroidal
hastal›k tedavisinde oral flavonoid, bant ligasyonu ve skleroterapinin
etkinlikleri. Ça¤dafl Cerrahi Dergisi 2000; 14: 96-101.
Crohn Hastal›¤› ile Beraber Hemoroid
Sonuç olarak; hemoroid hastalar›n›n tedavisinde baflar›; do¤ru tan› ve uygun tedavi yönteminin seçilmesi ile
sa¤lan›r.
1.
2.
18. Sardinha TC, Corman ML. Hemorrhoids. Surg Clin N Am 2002; 82:
1153-67.
Nisar PJ, Scholefield JH. Managing haemorrhoids. BMJ 2003; 327: 847-51.
Ersan Y, Yavuz N, Ergüney S, Kuflaslan R. Hemoroidlerin medikal
tedavisi. Cerrahpafla T›p Dergisi 2003; 4: 188-93.
Janicke DM, Pundt MR. Anorectal disorders. Emerg Med Clin North Am
1996; 14: 757-88.
Gazet JC, Redding W, Rickett JW. The prevalence of haemorrhoids. A
preliminary survey. Proc R Soc Med 1970; 63: 78-80.
Kartal N. Hemoroidal hastal›kta tedavi yöntemleri. Türk Aile Hek Derg
2002; 6: 121-6.
Ezberci F, Yüzbafl›o¤lu F. Hemoroidal hastal›kta tedavi yöntemleri.
Türkiye Klinikleri J Med Sci 2008; 28: 182-92.
Thomson WH. The nature of haemorrhoids. Br J Surg 1975; 62: 542-52.
Sökücü N. Anorektal hastal›klar. Genel Cerrahi’de. Ed. Kalayc› G. Cilt 2.
‹stanbul, Nobel T›p Kitapevleri, 2002; 1401-18.
Nelson H, Cima RR. Anus. Textbook of Surgery’de. Ed. Townsend CM,
Beauchamp RD, Evers BM, Mattox KL. 18. bask›. Philadelphia, Saunders
Elsevier, 2008; 1433-62.
Aleksanyan V. Sindirim sistemi. Teflhiste Temel Bilgi “Propedötik”. Ed:
Aleksanyan V. 3. bask›. ‹stanbul, Filiz Kitabevi, 1988; 320-440.
Pfenninger JL. Modern treatments for internal haemorrhoids. BMJ 1997;
314: 882.
Stonelake PS, Hendrickse CW. Modern treatment for internal haemorrhoids. Rubber band ligation is effective and efficient. BMJ 1997; 315:
881-2.
Kann BR, Whitlow CB. Hemorrhoids: diagnosis and management.
Techniques in Gastrointestinal Endoscopy 2004; 6: 6-11.
MacRae HM, McLeod RS. Comparison of hemorrhoidal treatments: a
meta-analysis. Can J Surg 1997; 40: 14-7.
Chong PS, Bartolo DC. Hemorrhoids and fissure in ano. Gastroenterol
Clin North Am 2008; 37: 627-44.
Fuccini M, Caputo P, Lavezzoli A, Manelli A, Bonandrini L. Hemorrhoid
disease, physiopathology, etiopathology and surgical approach. Minevra
Chir 2000; 55: 253-9.
Pigot F, Siproudhis L, Allaert FA. Risk factors associated with hemorrhoidal symptoms in specialized consultation. Gastroenterol Clin Biol 2005;
29: 1270-4.
22. Karahasano¤lu T, Ulualp K, K›l›ç N ve ark. Hemoroid tedavisinde diosminin rolü (anal manometrinin önemi). Klinik ve Deneysel Cerrahi Dergisi
1998; 6: 93-6.
23. ‹¤ci A, Yalt› T, Özmen V, Bozfakio¤lu Y, Keçer M. Hemoroid ve anal fissurde anorektal bas›nç ölçümleri ve cerrahi tedavinin belirlenmesi. Ulusal
Cerrahi Dergisi 1991; 7: 117-20.
24. Jiang ZM, Cao JD. The impact of micronized purified flavonoid fraction
on the treatment of acute haemorrhoidal episodes. Curr Med Res Opin
2006; 22: 1141-7.
25. Allain H, Ramelet AA, Polard E, Bentué-Ferrer D. Safety of calcium
dobesilate in chronic venous disease, diabetic retinopathy and haemorrhoids. Drug Saf 2004; 27: 649-60.
26. Mentefl BB, Görgül A, Tatlicio¤lu E, Ayo¤lu F, Unal S. Efficacy of calcium dobesilate in treating acute attacks of hemorrhoidal disease. Dis Colon
Rectum 2001; 44: 1489-95.
27. MacRae HM, McLeod RS. Comparison of hemorrhoidal treatment
modalities. A meta-analysis. Dis Colon Rectum 1995; 38: 687-94.
28. Johanson JF, Rimm A. Optimal nonsurgical treatment of hemorrhoids: a
comparative analysis of infrared coagulation, rubber band ligation, and
injection sclerotherapy. Am J Gastroenterol 1992; 87: 1600-6.
29. Carapeti E, Phillips RK. Modern treatment for internal haemorrhoids.
Day surgery offers permanent cure. BMJ 1997; 315: 881.
30. Bat L, Melzer E, Koler M, Dreznick Z, Shemesh E. Complications of
rubber band ligation of symptomatic internal hemorrhoids. Dis Colon
Rectum 1993; 36: 287-90.
31. Dietrich CS, Hill CC, Hueman M. Surgical disease presenting in pregnancy. Surg Clin N Am 2008; 88: 403-19.
32. Avflar F, Avflar MF, fiahin M. Erken postpartum dönemde ileri evre
hemoroid prevalans›. Genel T›p Dergisi 2001; 11: 73-6.
33. Abramowitz L, Sobhani I, Benifla JL ve ark. Anal fissure and thrombosed
external hemorrhoids before and after delivery. Dis Colon Rectum 2002; 45:
650-5.
34. Hewitt WR, Sokol TP, Fleshner PR. Should HIV status alter indications
for hemorrhoidectomy? Dis Colon Rectum 1996; 39: 615-8.
35. Consten EC, Slors FJ, Noten HJ, Oosting H, Danner SA, van Lanschot
JJ. Anorectal surgery in human immunodeficiency virus-infected patients.
Clinical outcome in relation to immune status. Dis Colon Rectum 1995; 38:
1169-75.
36. Moore BA, Fleshner PR. Rubber band ligation for hemorrhoidal disease
can be safely performed in select HIV-positive patients. Dis Colon Rectum
2001; 44: 1079-82.
Gelifl tarihi: 03.12.2008
Kabul tarihi: 08.01.2009
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Yard. Doç. Dr. Baki Ekçi
PTT Hastanesi Karfl›s› Evren Sitesi B Blok D: 87
Kad›köy ‹stanbul
e-posta: [email protected]
92
Ekçi B ve ark. | Birinci basamakta hemoroid hastal›¤›na pratik yaklafl›m
Download

PDF İndir - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi