ISSN 2299-0593
www.polskiesadownictwo.pl
4/2012
Wrzesień–Październik 2012
Informator
Biuletyn Związku Sadowników Rzeczpospolitej Polskiej
Przezwyciężyć niemoc
– dyskusja nad możliwością
uregulowania rynku owoców
Kampania
„Jabłka każdego dnia”
Lipcowe załamanie pogody
Belsk Duży, ul. Kozietulskiego 17, tel./fax (48) 661 01 42, 661 01 43
®
FILIA: Sandomierz, Bogoria Skotnicka 50, tel. kom. 668 136 577
FILIA: Góra Kalwaria, Coniew 37A, tel. kom. 668 136 578
www.activ.com.pl
e-mail: [email protected]
Nowa koNcepcja traktorów
Wyspecjalizowane traktory sadownicze
Super zwrotne – Przegubowy skręt
RGS – obracana o 180o pozycja jazdy
Mocne i oszczędne silniki YANMAR
Obrotowe stanowisko kierowcy
4
DeSIGN
tecHNoLoGIa
INNowacje
wSZecHStroNNoŚĆ
kreatYwNoŚĆ
erGoNoMIa i koMFort
wIeLe traktorów
w jeDNYM...
®
Zapraszamy na testy praktyczne
Dystrybutor i serwis w Polsce
www.activ.com.pl
www.antoniocarraro.it
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Mirosław Maliszewski
Prezes Związku Sadowników RP, Poseł na Sejm RP
Ściana w przetwórni
Jesteśmy w pełni sezonu zbioru owoców. Po truskawkach,
czereśniach, porzeczkach, wiśniach, w przypadku których
dokonujemy analizy plonów i cen, a w trakcie zbioru śliwek,
malin, borówek i jabłek, co do których jeszcze snujemy prognozy.
W odniesieniu do gatunków, które mamy już „za sobą”
śmiało możemy powiedzieć, że mieliśmy do czynienia z nieurodzajem spowodowanym zimowymi mrozami, wiosennymi
przymrozkami i niesprzyjającą pogodą w czasie kwitnienia.
Dotyczyło to przede wszystkim truskawek (zmarzły całe
plantacje) i czereśni (zniszczone pąki kwiatowe). Gatunki te
produkujemy głównie jako deserowe, co w przypadku truskawek oznacza bardzo pozytywny trend, ceny więc nie były, na
szczęście, uzależnione od przemysłu przetwórczego i dzięki
temu zadowalały większość plantatorów. Niestety, w przypadku letnich malin, a zwłaszcza porzeczek, gdzie zagospodarowanie przez przemysł jest dominujące, doświadczyliśmy
dużych wahań cen skupu i najczęściej niskiego ich poziomu.
Szczególnie niepokojąca i częściowo, niestety, skuteczna
była próba wykorzystania syndromu „paniki” dotykającego
od czasu do czasu sadowników, w wyniku którego znaczna
część czarnych porzeczek sprzedana została po cenach
niższych od kosztów produkcji. Zwróciliśmy się wówczas
do producentów z dramatycznym apelem o rozłożenie
zbiorów w czasie i nieakceptowanie narzuconych warunków. Bardzo wielu plantatorów (zwłaszcza tych bardziej
świadomych i większych) posłuchało nas. Dostawy nieco
się zmniejszyły i cena drgnęła w górę, a nawet – pod koniec
sezonu – stała się zadowalająca. Podobnie było z wiśnią. Jak
zwykle najwięcej stracili ci, którzy ulegli panice, nieświadomi i nierozumiejący rynku, a zyskali sprawniejsi i potrafiący
podejmować dobre decyzje. Niestety – po raz kolejny pogłębiło to, zauważalną już wyraźnie, polaryzację wśród gospodarstw. Mocni stają się mocniejsi, słabsi coraz bardziej słabi,
i to często na własne życzenie.
Jesteśmy w trakcie zbiorów innych gatunków, w tym jabłek
mających strategiczne znaczenie dla naszych sadów. Należy
się spodziewać, że znowu gatunki uzależnione od przetwórstwa będą obiektem manipulacji. Na pewno będziemy mieli
do czynienia z cyklicznymi próbami sztucznego, jednoczesnego w całej Polsce obniżenia cen skupu o kilkanaście, czy
kilkadziesiąt groszy za kilogram. Oczywiście – my, sadownicy
i związkowcy, będziemy mówili wtedy o tym, że wygląda to na
zmowę, na porozumienie, przetwórcy zaś – o wolnym rynku
i trudnościach, jakie na nim mają. Jeśli ulegniemy panice
i poddamy się, skończymy jak wielu plantatorów czarnej
porzeczki, powiększając polaryzację w dochodowości gospodarstw. Jeśli zaś będziemy mądrzy, rozważni, to jest szansa,
że sezon pomimo niemałych zbiorów zakończymy z ekonomicznym sukcesem. Jak zwykle – musimy zachować spokój
i nie ulegać presji, tym bardziej, że wiele plantacji zostało
uszkodzonych, czy wręcz zniszczonych przez grad, a niektórzy eksperci „straszą”, zapowiadając znacznie większe niż
w minionych latach plonowanie.
Należy też wyraźnie powiedzieć, że nie chcemy, aby
naszym kosztem zbankrutowały przetwórnie. Nic podobnego. Chcemy tylko, aby reguły gry rynkowej były uczciwe
i uwzględniały interesy obu stron, aby współpraca oparta
była na partnerstwie. Temu, między innymi, służyć mają
umowy kontraktacyjne, do których podpisywania zachęca
nasz Związek zarówno zakłady przetwórcze, jak i sadowników. Takie umowy z pewnością uzdrowiłyby sytuację i poprawiły relacje między partnerami. Póki co, niestety, zakłady
nakierowane są na manipulację i o podpisywaniu umów kontaktacyjnych nie chcą słyszeć. Otaczają swoje zakłady tytułową „ścianą” poza którą nie dają się nikomu przedrzeć.
To nie fizyczna ściana, ale przede wszystkim mentalna,
która nie pozwala powiedzieć o rolniku „to mój biznesowy partner, muszę też o niego dbać, liczyć się z nim,
szanować go”. Zza tej ściany raczej widzi się nas jako nic
nie znaczącego dostarczyciela taniego surowca, który
zapewni zyski przez długie lata. O tym, że takie myślenie
jest błędne, świadczy zarówno przykład truskawki, gdzie
przestawiliśmy się w dużej mierze na produkcję owoców
deserowych, jak i wiśni, gdzie z przyczyn ekonomicznych
zlikwidowaliśmy znaczną część plantacji. Jest to dla
nas bardzo bolesne, bo ta „ściana” powoduje, że tracą
nie tylko plantatorzy, ale także przetwórcy. Pogarsza się
nasza konkurencyjność na rynkach światowych i wyniki
w eksporcie. I w to miejsce wchodzą inni, np. Chińczycy,
Turcy, Marokańczycy.
W bieżącym numerze sporo uwagi poświęcamy więc relacjom na linii plantator-przetwórca, w tym zjawisku nieuczciwej
gry mającej znamiona zabronionej na wolnym rynku zmowy.
Są zaprezentowane stanowiska różnych stron. Zachęcam do
ich lektury.
Informator

1
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Wydawca:
Związek Sadowników Rzeczpospolitej
Polskiej
ul. J. Piłsudskiego 59
05-600 Grójec
tel./faks: (48) 664-37-79
e-mail: [email protected]
www.polskiesadownictwo.pl
Spis treści
1
Ściana w przetwórni
22 Pismo skierowane do Prezesa Związku
3
Minister Sawicki dziękuje Związkowi
Sadowników RP za współpracę
23 Pismo Agencji Restrukturyzacji i Moder-
– Mirosław Maliszewski
DEBATA
Hortpress Sp. z o.o.
ul. Kopernika 34
00-336 Warszawa
tel. 22 826 16 26
e-mail: [email protected]
www.hortpress.com
Redaktor naczelny:
Marian Smentek
tel. 667 877 001
Redakcja:
Anna Kurek
tel. 665 004 014
Grażyna Ciołkowska-Paluch
Reklama:
Anna Możdżyńska
tel. 693 65 00 15
[email protected]
Opracowanie graficzne i techniczne:
Bartek Mika
Zdjęcie na okładce:
Auremar – Fotolia
Opr. techniczne i druk:
Nakład:
Hortpress Sp. z o. o.
5000 egz.
Poligrafia GREG
ul. Konstruktorska 4 p. 227
02-673 Warszawa
6
7
8
9
10
nizacji Rolnictwa do Prezesa Związku
Mirosława Maliszewskiego
Stanowisko Związku Sadowników Rzecz- 24 ARiMR apeluje
pospolitej Polskiej w sprawie drastyczREALIZOWANE PROGRAMY
nie niskich cen skupu owoców maliny
i kolejnych gatunków owoców miękkich
Promocja
polskich jabłek w kraju
24
do przetwórstwa
i za granicą
Niskie ceny skupu owoców miękkich
25 Wypróbuj przepis uczniów ZSP
w Jasieńcu
Przezwyciężyć niemoc – dyskusja nad
możliwością uregulowania rynku
26 Ciocia Jabłonka i Wujek Seler
owoców – Marian Smentek
z Krainy Witaminy – Iwona Morawska
Nihil Novi Sub Sole – Janusz Gawryszek
27 Konkurs na realizację zabudowy Polskiego Narodowego Stoiska na targach Fruit
Konieczność zmian w relacji producent
Logistica 2013 roztrzygnięty
owoców i zakład przetwórstwa
owocowego – prof. dr hab. Eberhard Makosz
WYDARZENIA
Wypowiedź Dariusza Wróbla,
27 Dożynki Gminne w Białej Rawskiej
Burmistrza Opola Lubelskiego
11 Wypowiedź Witolda Boguty z Krajowego
Związku Grup Producentów Owoców
i Warzyw
12 Koszty i opłacalność produkcji podsta-
wowych gatunków owoców w latach
2008-2011 oraz prognoza kosztów
w 2012 roku – mgr inż. Jan Świetlik
NASZE INTERWENCJE
– Jacek Otulak
DORADZAMY
28 Co produkować?
– Grzegorz Maryniowski, Jan Skibicki
INFORMACJE BRANŻOWE
29 Informacje FAMMU/FAPA
30 Weszła w życie ustawa o skutkach
powierzania pracy nielegalnym
cudzoziemcom
Reklamy całostronicowe: okł. II i IV
Ogł. własne wydawcy: okł. III
18 Lipcowe załamanie pogody zniszczyło
Redakcja nie zwraca materiałów oraz zastrzega
sobie prawo do ich zmiany i redagowania.
Redakcja nie odpowiada za treść reklam
zamieszczonych w biuletynie.
31 Do poczytania we wrześniu
20 Pismo skierowane do Marszałka Sejmu
- reklama -
2
5
Mirosława Maliszewskiego przez
Sekretarza Stanu Kazimierza Plocke
uprawy. Związek Sadowników RP
podjął działania
Ewy Kopacz przez Sekretarza Stanu
Kazimierza Plocke
POLECAMY
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Minister Sawicki dziękuje Związkowi
Sadowników RP za współpracę
Ustępujący Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Pan Marek Sawicki, wystosował pisemne podziękowanie skierowane do prezesa Związku Sadowników RP – kolegi Mirosława Maliszewskiego. Podkreśla w nim dobre relacje na linii ministerstwo – związek oraz wkład w zwalczanie negatywnych skutków kryzysu ekonomicznego, które dotknęły polskie rolnictwo.
Informator
3
Debata
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Stanowisko Związku Sadowników Rzeczpospolitej Polskiej
w sprawie drastycznie niskich cen skupu owoców maliny
i kolejnych gatunków owoców miękkich do przetwórstwa
1. W związku brakiem perspektyw wzrostu cen malin, porzeczek oraz niepewną sytuacją wiśni wzywamy wszystkich producentów do wstrzymania dostaw owoców do punktów skupu.
Proponowane ceny od początku sezonu nie dość, że są rażąco niskie w stosunku do kosztów produkcji (malina 3,50–4,00
zł/kg), to nadal mają tendencję spadkową. Prognozowane
ceny za malinę (poniżej 2,00 zł/kg) i na kolejne gatunki
owoców są kpiną oraz działaniem na zasadzie „ile jeszcze
naiwni rolnicy wytrzymają”. Mając na uwadze doświadczenia
poprzednich akcji protestacyjnych Związku:
– To my musimy zdecydować o dostawach!!!
– Dopóki będziemy wozić owoce, dopóty będą one skupowane!!!
– Nie może mieć miejsca sytuacja, w której część z Nas
strajkuje, a większość opłotkami dowozi owoce do punktów
skupu!!! Jeżeli nie uczynimy tego z własnego świadomego
wyboru będziemy elementem tej samej gry w kolejnych
latach. Stoimy na stanowisku, że należy natychmiast przerwać zbiór owoców!!!
2. Od wielu lat łamane jest prawo handlowe w obrocie płodów rolnych – w tym owoców. Związek Sadowników RP od
wielu lat uważa, że jest to sytuacja patologiczna, która służy
czerpaniu niekontrolowanych korzyści podmiotom skupującym oraz przetwarzającym owoce. Nasze skargi dotyczące
podejrzeń zmowy cenowej bądź ustalania polityki cenowej
nie są bezpodstawne. Jedynie w początkowej fazie transformacji byliśmy świadkami rywalizacji firm i zróżnicowania
cen. Od wielu lat obowiązuje w skupach jednakowa cena –
czy to przypadek? Informacje o cenach, jeżeli pojawiają się
w punktach skupu, to około godziny 19.00 – w większości
nie pojawiają się wcale. Sadownik, wyjeżdżając na plantację,
nigdy nie wie, za jakie pieniądze sprzeda zerwane owoce.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta nie widzi znamion
sprzecznych z prawem, o czym poinformował po kolejnej
skardze z naszej strony. Gdzie agendy państwowe, nadzorujące zachowanie równości podmiotów uczestniczących w
obrocie handlowym? Państwo nie może ciągle umywać rąk,
powołując się na wolny rynek. Czy za cenę PIENIĘDZY, które
wpłynęły do budżetu państwa i przejęcia przez obcy kapitał
polskiego przetwórstwa, klasy rządzące gotowe są upokorzyć
do końca ludzi związanych z rolnictwem? Odwołujemy się do
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i stoimy na stanowisku,
że nasze władze ignorują zapisy w niej zawarte. Dotyczy to
w szczególności:
Art. 30.
Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło
wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz
publicznych.
Art. 32.
1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do
równego traktowania przez władze publiczne.
2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym,
społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Art. 76.
Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników
i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu,
prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa.
My rolnicy – sadownicy, ogrodnicy i nasze rodziny
czujemy się zagrożeni we własnym państwie. Nasze
dzieci wyjeżdżają za granicę, bo nie widzą sensu szarpać się o swoją godność, jak ich rodzice. Tysiące
hektarów nieużytków rolnych, ubożenie środowiska wiejskiego, brak przejrzystych perspektyw
w planowaniu produkcji, odpływ młodzieży – oto efekt
„polityki rolnej” kolejnych elit władzy mających niejednokrotnie korzenie wiejskie.
Zwracamy się do Samorządów gminnych w całym kraju
z wezwaniem o wsparcie naszego protestu za pośrednictwem
sołtysów i radnych oraz pomoc w dotarciu do jak najszerszej
liczby producentów.
To również Wasze sprawy i Wasi mieszkańcy!!!
PRZERWIJMY ZBIÓR! NIE DAJMY UPOKORZYĆ SIĘ DO
KOŃCA!
Zarząd Główny Związku
Sadowników RP
Do wiadomości:
Premier RP, Krajowa Rada Izb Rolniczych, MRiRW, Związki
branżowe, Marszałkowie, Gminy rolnicze-sadownicze,
Wojewodowie, PAP, media, portale rolne
Informator
5
Debata
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Niskie ceny skupu owoców miękkich
W związku z niską ceną skupu owoców miękkich Krajowa Rada Izb Rolniczych wystosowała pismo do Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
6
Debata
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Przezwyciężyć niemoc
– dyskusja nad możliwością
uregulowania rynku owoców
Trwająca od wielu lat niemoc związana z patologią w funkcjonowaniu rynku owoców (również i innych rynków rolnych)
skłoniła nas do przeprowadzenia dyskusji na temat możliwości nawiązania współpracy na linii producent – zakłady
przetwórcze. Brak umów kontraktacyjnych z zawartą ceną
gwarantowaną, o które Związek Sadowników RP dopomina
się od wielu lat, oraz brak jasnego określenia potrzeb przetwórstwa powoduje, że ciągle funkcjonujemy na zupełnie rozregulowanym obszarze. Z roku na rok pojawia się w różnych
gatunkach upraw problem opłacalności produkcji. Wahania
skrajnie nieuzasadnionych cen – od dramatycznie niskich
w stosunku do nakładów ponoszonych przez producenta do
bezzasadnie wysokich, powodują ciągłe rotacje w nasadzeniach oraz zupełny brak stabilizacji i kontroli nad powierzchnią
upraw poszczególnych gatunków. Nie chcemy być jedynymi
cenzorami tej sytuacji, ale uważamy, że nadszedł czas na
merytoryczną rozmowę, a w konsekwencji na podjęcie decyzji
o nawiązaniu partnerskiej współpracy producentów z zakładami przetwórczymi.
Poprosiliśmy o wzięcie udziału w panelu dyskusyjnym
na łamach Informatora Związku Sadowników RP przedstawicieli Organizacji i Instytucji, Autorytety naukowe związane
z rynkiem owoców oraz przedstawicieli KUPS i o wypowiedzi w tej fundamentalnej sprawie. Przesyłając zaproszenie
do dyskusji, załączyłem materiał producenta – sadownika
Janusza Gawryszka, który dość trafnie ujmuje dotychczasową sytuację. Zaproponowanie debaty w tej niezwykle ważnej
dla nas producentów kwestii jest zupełnie nowym elementem
na łamach Informatora. Do zaproszenia załączone zostały
zamieszczone poniżej pytania, które mają lub mogą mieć
związek z sytuacją na rynku owoców:
1. Umowy kontraktacyjne pełne czy częściowe? Czy
jesteśmy w stanie w tej chwili uruchomić system pełnych
umów kontraktacyjnych z zawartą ceną gwarantowaną odnoszącą się do kosztów produkcji? Czy wprowadzić system
umów częściowych, ale z podobnie zagwarantowaną ceną
i dać pewien margines obrotu na wolnym rynku? Czy w ogóle
jest możliwość zawarcia umów długoterminowych z zagwarantowaną ceną związaną z kosztami produkcji?
2. Jawność obrotu na rynku. Obecny mechanizm –
nawet zapisany w umowach – odnosi się do ceny dnia. Jak
rozumieć ten zapis, skoro ceny danego dnia obowiązują
dopiero w godzinach wieczornych lub nie są wywieszane
wcale (dowiadujemy się o niej dopiero wjeżdżając do punktu
skupu)? Niejednokrotnie producent południowe dostawy
dostarcza bez ustalonej ceny.
3. Cena jako stymulator stabilności czy destabilizator
rynku. Od wielu lat jesteśmy świadkami zmian cen poszczególnych gatunków związanych pewnie z koniunkturą na rynkach światowych. Niejednokrotnie przełamywane są bariery
psychologiczne związane ze zbyt niskimi cenami w okresie
kilku następujących po sobie lat, powodujące w końcu likwidację lub ograniczenie produkcji danego gatunku. Na ogół po
takiej korekcie następuje wzrost cen do rozmiarów niezrozumiale wysokich powodujących ponownie masowe nasadzenia. Czy zawarcie przedziału cen w pewnych, wzajemnie
akceptowalnych widełkach, nie byłoby pewnym stabilizatorem powierzchni upraw? Czy nie stoi to w kolizji z prawem
związanym z wolnym rynkiem obrotu płodów rolnych (w tym
wypadku owoców)?
4. Rola pośredników na rynku. Są to w tej chwili już pod-
mioty prawnie zrejestrowane w systemie obrotu owoców. Na
ile w Państwa ocenie mogą wpływać na stabilizację rynku
i w jakim kierunku powinny iść ich działania?
5. Rola Grup Producenckich. Czy obecna ich liczba i potencjał jest wystarczający do uznania, że stały się elementem
znacząco wpływającym na możliwość stabilizowania rynku
i „wentylem bezpieczeństwa” dla opłacalności produkcji producentów w nich zrzeszonych? Na ile grupy uzależnione są
od cen rynkowych.
6. Rola Państwa, jego agend oraz samorządów w stymu-
lowaniu i prawidłowym działaniu rynków rolnych. Czy nie
nastąpiła degradacja roli Ośrodków Doradztwa Rolniczego
jako istotnego uczestnika wskazującego kierunki obierania
działalności w gospodarstwach rolnych? Na ile w/w Ośrodki
mają wpływ na strategie rozwoju regionalnego? Czy Państwo
i jego agendy nie podchodzą zbyt pasywnie do istniejących
problemów w rolnictwie, zawierzając bezkrytycznie wolnemu rynkowi jako „złotemu” środkowi regulacji rynku? Czy
coraz większy odpływ młodych ludzi ze wsi i brak następców
w gospodarstwach rolnych nie jest sygnałem, że problem
niestabilności rynków rolnych jest zjawiskiem głębokim? Czy
moja ocena jest na tyle subiektywna, że odbiega od Państwa
oceny?
Informator
7
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Otrzymaliśmy ciekawe wypowiedzi i jesteśmy niezmiernie
radzi, że uczestnicy dyskusji podeszli ze zrozumieniem do
problemu przedstawiając swój punkt widzenia i propozycje
rozwiązań.
Nim przejdziemy do tekstów nadesłanych przez
uczestników dyskusji włączę do niej wypowiedź telefoniczną dr. Grzegorza Klimka, który ze względu na nawał
pracy w ten sposób podzielił się swoimi uwagami. Oto
najważniejsze elementy wypowiedzi:
1. Sprawy braku współpracy pomiędzy zakładami przetwórczymi a producentami poszły już zbyt daleko, aby można było
w dalszym ciągu przechodzić obojętnie obok pogłębiającego
się problemu. Na pewno nie naprawią tej sytuacji działania
administracyjne.
2. Zakłady przetwórcze działają na własną szkodę. Na braku
jasnych zasad współpracy zyskują jedynie pośrednicy i to
niezależnie od koniunktury na rynku. Kontynuowanie takiej
polityki sprawi, że pośrednicy staną (lub już stali się) głównymi graczami w obrocie owocami. Złe już się stało. Mowa
o producentach truskawek, którzy ze względu na niskie ceny
zrezygnowali z produkcji Sengi Sengany – najpopularniejszej
odmiany z przeznaczeniem dla przetwórstwa. Produkcja tej
odmiany stanowi w tej chwili kilka procent uprawianych truskawek, zaś pozostałą stanowią odmiany deserowe.
3. Zakłady muszą dbać o swoich producentów. Wieloletnie
umowy z ceną gwarantowaną są podstawą do stabilizacji
rynku. Nie mogą być to umowy jednostronne. Ich wymogi
muszą być bezwzględnie respektowane przez obie strony
i wzajemnie akceptowane. Nie bez znaczenia jest również
zawarcie widełek cenowych we wzajemnie akceptowalnych
przedziałach, które również będą stabilizowały sytuację na
rynku owoców. Wniosek najważniejszy: jawi się poważne zagrożenie braku surowca dla przetwórstwa – również
w innych gatunkach.
Z wyrazami wdzięczności dla wszystkich uczestników
debaty. Oby wnioski i Państwa uwagi przyczyniły się do merytorycznych uzgodnień i dały wykładnię korzystnych dla obu
stron rozwiązań
Marian Smentek – Redaktor naczelny
NIHIL NOVI SUB SOLE
czyli nic nowego pod słońcem
Ta smutna konstatacja jest najlepszą oceną tego z czym
mamy do czynienia mniej więcej w połowie zbioru owoców
miękkich z naszych jagodników (tekst ten jest pisany w drugiej
połowie lipca), a na chwilę przed zbiorem jabłek. Pomijając
truskawki, ceny oferowane w punktach skupu za maliny letnie
oraz porzeczkę czarną i kolorową są tak niskie, że już nawet
przestają śmieszyć (porzeczka kolorowa nie została w tym
roku zebrana w całości). Martwi zupełny brak jakiejkolwiek
logiki w relacjach dostawca – punkt skupu. Poszczególne
agendy, które winny być choćby w minimalnym stopniu zainteresowane sytuacją na rynku owoców miękkich, a mianowicie
Ministerstwo Rolnictwa, UOKiK, Marszałkowie, Wojewodowie,
Izby Rolnicze, KUPS, Wójtowie, Burmistrzowie, dystansują się
8
od tej problematyki. Jednak, o ironio, Ci ostatni, czyli włodarze
gmin ze znaczną produkcją sadowniczą na swoich terenach,
co rusz podkreślają wagę tejże produkcji i w zasadzie na tym
ich zainteresowanie tą tematyką się kończy. Jednak najbardziej niepokoi brak zaangażowania kierowników punktów
skupu, którzy nadal mają istotny wpływ na to, jak wyglądają relacje z producentami i powinni odegrać kluczową
rolę w stabilizowaniu rynku owocowego w naszym kraju.
Ale niestety, większości z nich jest bliżej do przetwórcy niż do
producenta. Tak jakby zupełnie nie mieli świadomości szybkości zmian zachodzących w sektorze owocowym, które to zmiany wymuszają inny tok rozumowania i postrzegania sytuacji.
ZSRP od dawna postuluje wprowadzenie długoterminowych umów kontraktacyjnych jako czynnika stabilizującego
rynek owocowy w Polsce. Przy dobrej woli wszystkich znaczących podmiotów – w tym KUPS-u (głównego gracza na tym
rynku) znalezienie konsensusu w tej sprawie jest możliwe. Na
razie mamy sytuację jak z tej anegdoty: „Gadał dziad do obrazu, a obraz…”. Temat umów kontraktacyjnych jest stale obecny w debacie publicznej (na całe szczęście), bo oto chwilę
temu, a dokładnie w maju br. odbyło się XV Międzynarodowe
Sympozjum Krajowej Unii Producentów Soku w Zakopanem.
Tytuł tegoż Sympozjum brzmiał „Strategia branży sokowniczej
na trudne czasy”, a wypowiedzi, które tam padły, wydają się
być ważne. Prezes KUPS Julian Pawlak powiedział: „(…) aby
zwiększyć konkurencyjność produkcji przetwórca powinien podpisywać długoterminowe umowy na dostawy
surowca i sprzedaż soków zagęszczonych, przejmować
kontrolę nad łańcuchem pośredników, zabezpieczać się
na rynkach terminowych, przestrzegać konkurencyjności
produkcji na rynku w celu eliminacji działań spekulacyjnych, ściśle współpracować z producentami surowca
i kontrolować procesy wytwarzania…” – tyle prelegent.
W tym miejscu aż prosi się o przypomnienie tego co
powiedział kiedyś były Premier RP K. Marcinkiewicz do innego byłego już Premiera Wlk. Brytanii – T. Blair’a, a brzmiało
mniej więcej tak: „Tony, Ty nie markuj tego kroku, ty go po prostu zrób”. Sprawa, jak wszyscy pamiętamy, dotyczyła akcesji
Polski do struktur UE i poparcia ze strony Wlk. Brytanii. Słowa
prezesa KUPS-u dają pewne nadzieje na przyszłość, ale
należy pamiętać, że słowa są tylko cieniem czynu.
Głos w dyskusji na tym sympozjum zabrał także prof.
E. Makosz i w imieniu TRSK powiedział: „(…) Konieczność
ścisłego powiązania producentów z zakładami i odwrotnie jest oczywista. W praktyce różnie z tym bywa, ale
trzeba robić wszystko, aby tę sytuację unormować”.
Trudne czasy niewątpliwie bardzo szybko nadchodzą
i w interesie wszystkich wymienionych w artykule podmiotów
jest zadbanie o to, aby ponad podziałami politycznymi i wzajemnymi uprzedzeniami podjąć próbę unormowania patologicznej sytuacji na rynku owocowym w Polsce.
Janusz Gawryszek
Prezes O/Wandalin
Literatura:
XV Sympozjum KUPS-Zakopane
Debata
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Konieczność zmian w relacji producent
owoców i zakład przetwórstwa owocowego
W naszym sadownictwie od około 45 lat ważną rolę odgrywa przetwórstwo owocowe. Na różne przetwory przerabia się
40–50% jabłek, 70% wiśni i 75–85% podstawowych gatunków roślin jagodowych.
W ciągu tych 45 lat bardzo wzrosła produkcja owoców,
w tym przemysłowych. Zajmujemy pierwsze miejsce na świecie w produkcji owoców porzeczki czarnej i maliny oraz
bardzo wysokie w produkcji owoców wiśni i truskawki. Na
szybki i wysoki poziom produkcji owoców przemysłowych
istotny wpływ miały dobre relacje między producentami
owoców a zakładami przetwórczymi, ale tylko do 1990 roku.
Wtedy zakłady przetwórcze zawierały umowy kontraktacyjne
i w różny sposób pomagały w zakładaniu i prowadzeniu plantacji, zwłaszcza roślin jagodowych oraz troszczyły się o swoich dostawców surowca. Po zmianie systemu społeczno-politycznego w naszym kraju, radykalnie zmieniły się relacje
między producentami a zakładami. W zasadzie ograniczyły
się do skupu owoców, nie zawsze na korzystnych warunkach
dla producenta. W okresie od 1999 do około 2005 roku często
zdarzały się lata, w których produkcja owoców była nieopłacalna, a zawsze – produkcja soku zagęszczonego i mrożonek.
Mimo to produkcja nieopłacalnych gatunków owoców wtedy
jeszcze nie spadała. Zbyt duża była dobrze zorganizowana
baza surowcowa i liczba producentów owoców przemysłowych. Dopiero, kiedy przez 2–3 lata z rzędu, koszty produkcji
przewyższały ceny skupu, wielu producentów ograniczało
bądź rezygnowało z produkcji owoców przemysłowych i przestawiało się na produkcję owoców deserowych. Dlatego, jeśli
dziś zakłady przetwórcze nie zmienią swojego stosunku do
producenta, m.in. nie zapewnią opłacalnej produkcji owoców, będą coraz bardziej odczuwały brak surowca. Część
producentów zrezygnuje z produkcji, a część będzie szukała
innych odbiorców, w tym za granicą lub innych sposobów na
opłacalną produkcję. Sądzę, że zakłady przetwórcze są tego
świadome.
Znamienny w produkcji i cenach skupu owoców porzeczki
czarnej był bieżący rok. W porównaniu z rokiem 2011 zbiory owoców były wyższe o 10–15%, zaś ceny skupu niższe
o 300%!!! Różnice cen wystąpiły nie tylko pomiędzy latami,
ale także w trakcie jednego sezonu. Jak w takiej sytuacji
producent owoców może podejmować właściwe decyzje dotyczące sposobu uprawy czy wielkości plantacji bądź produkcji
owoców? Duże różnice cen w tych dwóch latach oraz
w ciągu sezonu destabilizują rynek czarnej porzeczki.
Stabilizacja rynku, nie tylko czarnej porzeczki, w zasadniczym stopniu zależy od polityki cen zakładów, a nie od
producentów owoców.
Jakie, moim zdaniem, działania trzeba podjąć, aby pro-
dukcja owoców przemysłowych pozostała co najmniej na
dotychczasowym poziomie i aby była opłacalna, zarówno dla
producenta owoców, jak i przetwórców?
Podstawowe zadanie to zasadnicza zmiana obecnej relacji między producentami owoców a zakładami przetwórczymi.
Od kilku lat namawiam do partnerskiej współpracy, jak na
razie bez większego skutku. Podstawową zasadą współpracy
winny być wieloletnie umowy kontraktacyjne z gwarantowaną
ceną minimalną.
Drugi ważny element partnerskiej współpracy i właściwej
relacji to sposób dostawy owoców. Czy bezpośrednio do
zakładów, czy przez pośrednika? Moim zdaniem korzystniejsza może być forma bezpośrednich dostaw, ale przez zorganizowanych producentów. A tych jeszcze jest za mało.
Trzeci warunek dobrej relacji między producentami owoców i przetworów to wspólne spotkania przedstawicieli producentów i zakładów przetwórczych. Na tych spotkaniach trzeba
omówić stan i problemy w produkcji owoców i przetworów,
przewidywane zbiory owoców i stan zapasów przetworów. Na
podstawie tych informacji można wstępnie określić poziom
cen skupu. Działajmy wreszcie razem, a nie oddzielnie,
przecież jedna i druga strona ma swoje problemy i, co najważniejsze, jest sobie nawzajem potrzebna. Poprawa relacji
leży przede wszystkim w gestii zakładów przetwórczych, od
których winna wychodzić inicjatywa w tym zakresie.
Producenci owoców muszą być świadomi, że na poziom
cen, a zatem i opłacalność produkcji, duży wpływ ma popyt na
przetwory na rynku zagranicznym.
Poziom opłacalności nie zależy tylko od cen skupu, ale
także, a często bardziej, od plonu z jednostki powierzchni.
W tym zakresie jest jeszcze wiele do zrobienia.
Producenci muszą też współpracować między sobą.
Należy łączyć się w formalne grupy bądź zespoły producentów. Jeszcze nie wszyscy producenci owoców chcą zawierać
umowy kontraktacyjne, a i nie zawsze się z nich wywiązują.
Problemy produkcji owoców przemysłowych i przetworów
są bardzo złożone. Wiele trudnych problemów mają obie
strony. Lecz aby je rozwiązać, trzeba je dobrze znać, trzeba
o nich rozmawiać, głównie w gronie producentów owoców
i przetwórców. Trzeba też przekazywać więcej informacji
o problemach w produkcji owoców przemysłowych, nie tylko
w Polsce, ale także, co najmniej w Europie. Jest wielka
nadzieja, że takich informacji będzie mogło udzielać organizujące się Forum Ogrodnicze i Przetwórstwa Owocowego.
Informator
Prof. dr hab. Eberhard Makosz
Towarzystwo Rozwoju Sadów Karłowych
9
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
W nawiązaniu do nadesłanego materiału pod tytułem:
„NIHIL NOVI SUB SOLE, czyli nic nowego pod słońcem”,
autorstwa Pana Janusza Gawryszka, który ma się ukazać
na łamach sierpniowego wydania Informatora Związku
Sadowników RP, jestem zmuszony wyrazić brak aprobaty
wobec sformułowanych tam niektórych myśli i wniosków.
Jako Burmistrz gminy Opole Lubelskie, jak sądzę, jednej
z tych, które Autor materiału definiuje, jako gminy ze znaczną
produkcją sadowniczą, poczułem się poruszony sposobem
stawiania problemu, a przede wszystkim adresowaniem
w swej istocie pretensji do włodarzy tych gmin, ich wójtów
i burmistrzów. Autor zauważa, że owi włodarze „co rusz podkreślają wagę tej produkcji”. Pytanie, czy to źle, że władze
lokalne zauważają rangę i znaczenie produkcji sadowniczej
na swoich terenach? W moim przekonaniu, to raczej winno
zostać zaliczone na poczet pozytywnej roli tychże. To rola
trudno mierzalna, ale nie sposób ją zdewaluować. To właśnie
ciągłe podkreślanie rangi i znaczenia produkcji rolnej i sadowniczej w tych gminach jest przecież jednym z podstawowych
elementów działań obliczonych na tworzenie odpowiedniego
klimatu dla rozwoju branży sadowniczej. Nie należy oczywiście twierdzić, że to wystarczy, ale nie wolno również tego
lekceważyć.
Mija się z prawdą Autor, gdy twierdzi, że na tym „podkreślaniu wagi tejże produkcji” przez włodarzy zainteresowanie problematyką się kończy. Jest cały szereg przykładów przeróżnych działań i inicjatyw podejmowanych przez
lokalne władze samorządowe na rzecz tworzenia warunków
sprzyjających rozwojowi sadownictwa. O ironio, wiele z nich
jest realizowanych wespół ze Związkiem Sadowników RP.
Słowa Pana Janusza Gawryszka odczytuję ze zdziwieniem,
bo przecież na przestrzeni ostatnich lat, nie gdzie indziej,
jak w naszej wspólnej Gminie Opole Lubelskie, bo przecież
jesteśmy obaj jej mieszkańcami, nie z kim innym, jak właśnie
z nim osobiście i Związkiem Sadowników RP, miejscowy
samorząd podejmował szereg przedsięwzięć, które należy
zakwalifikować jako tworzenie, już nie tylko odpowiedniego
klimatu wokół branży sadowniczej, ale jako tworzenie warunków do jej rozwoju. Wierzę, że autor tekstu je pamięta, więc
pominę ich szczegółowe wyliczanie. O ironio, te wspólne
przedsięwzięcia o charakterze konferencyjno-szkoleniowym,
promocyjnym, edukacyjnym czy wręcz lobbingowym, wówczas były bardzo pozytywnie oceniane zarówno przez Autora,
jak i Związek Sadowników.
Wszakże wspieraniu rozwoju również miejscowych producentów rolnych (w tym sadowników) służyć miało powołanie do życia Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania
„Owocowy Szlak” w Opolu Lubelskim. W ramach działalności
LGD, warto zwrócić uwagę na wiele inicjatyw promujących
organizację i tworzenie struktur grup producenckich, również
w zakresie finansowania takich działań ze środków pochodzących z funduszy europejskich, jak też na wiele innych
działań szkoleniowych skierowanych do rolników i sadowników. Wspomnieć w tym miejscu warto o ścisłej współpracy
samorządu z Powiatowym Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego,

10
w szczególności w zakresie wspólnej organizacji szkoleń
i seminariów adresowanych do sadowników. Mam świadomość, że to nie wszystko, że to nie załatwia wszystkich problemów lokalnych sadowników. Nie zrażając się nawet takimi
komentarzami, myślimy o kolejnych projektach z zakresu
tworzenia odpowiednich warunków do rozwoju sadownictwa
na naszym terenie.
Jednak, powiedzmy sobie szczerze, oczekiwanie, że
wójtowie i burmistrzowie mogą podejmować inne działania –
poza wspomnianym tworzeniem dobrego klimatu wokół branży, czy współdziałaniem w tworzeniu warunków do jej rozwoju
poprzez działania edukacyjne, szkoleniowe, promocyjne, jest
niczym więcej jak wprowadzaniem opinii publicznej w błąd.
Pozostaje po stronie lokalnych władz jeszcze obszar do działania w postaci zabiegania o inwestorów, którzy gotowi byliby
zainwestować swoje pieniądze w sektor chociażby przetwórstwa owoców na tych terenach, zresztą czego przykłady
mieliśmy w ostatnich latach również na terenie Gminy Opole
Lubelskie. Czy też podejmowanie działań ogólnie rozumianych jako prorozwojowe, wpływające na rozwój gospodarczy
terenu w ogólności. Tym niemniej, nie mają władze samorządowe odpowiednich kompetencji ustawowych, dzięki którym
mogłyby wpływać na sytuację na rynku owoców i warzyw, na
ceny produktów czy koszty ich produkcji. Powiedzmy to sobie
wprost!
Autor, jako osoba, która może pochwalić się doświadczeniem samorządowym, mająca w swoim życiorysie okres
zasiadania w Radzie Miejskiej w Opolu Lubelskim, zdawać
by się mogło, posiada orientację w zakresie obowiązującego
ładu ustrojowego i kompetencyjnego. Mówiąc krótko, powinien orientować się, co Burmistrz może, bo ma przyznane
przez ustawę kompetencje, a czego nie może, bo ustawodawca przyznał kompetencje innym organom funkcjonującym
w naszym państwie.
Nie jest moim celem eskalowanie złych emocji w naszych
relacjach, jednak gdy tak mocne zarzuty są kierowane pod
adresem miejscowych włodarzy, to nie sposób pominąć wskazania po stronie ZSRP elementarnego wręcz niezrozumienia
potrzeb i wymagań rynku. Symptomem tego niech będzie
aktywny udział niektórych członków zarządu Związku w organizacji protestu przeciwko planowanej budowie biogazowni
na terenie gminy.
Na zakończenie mojego polemicznego wystąpienia, pragnę zapewnić, że jako Burmistrz Opola Lubelskiego nadal
będę podejmował działania mające na celu dobrze pojętą współpracę samorządu ze Związkiem Sadowników RP.
Pozostaję w przekonaniu, że odnotowana niniejszym różnica
poglądów na te sprawy nie wpłynie na pogorszenie naszej,
nomen omen, owocnej i dobrej współpracy.
Pozostaję z poważaniem
Dariusz Wróbel
Burmistrz Opola Lubelskiego
Opole Lubelskie, dnia 7 sierpnia 2012 r.
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
 Zaproponowana forma – dyskusja panelowa – narzuca
określony sposób wypowiedzi. Zamiast długich wywodów,
krótko odniosę się zatem do niektórych kwestii, głównie tych
rynkowych.
Po pierwsze: Jest takie sportowe powiedzenie, że „tak się
gra, jak przeciwnik pozwala”. Na rynku cenę dyktuje silniejszy
(dostawca, odbiorca). Sadownik (producent rolny w ogóle)
jest zawsze tym najsłabszym ogniwem łańcucha dostaw,
musi więc akceptować oferowane ceny, zarówno na środki do
produkcji, jak i na produkty. Z punktu widzenia zasad rynku
dostawcy środków do produkcji i odbiorcy m.in. owoców, działają racjonalnie. W pełni pozwalamy im na to.
Po drugie: Jedna z praktycznych zasad marketingu mówi:
„masz co najmniej 30% udziału w rynku, możesz nim rządzić”.
I to się sprawdza. Pamiętamy zapewne jeszcze zbiory jabłek
w 2008 roku, kiedy to mieliśmy ok. 30% udział w europejskiej
produkcji jabłek. Wtedy rządziliśmy rynkiem, obniżając ceny
producentom w całej Europie. Co to jednak oznacza dzisiaj
i w przyszłości? Otóż, przede wszystkim to, że aby utrzymać sensowne ceny, trzeba mieć te 30% udziału w rynku
i działać w sposób zorganizowany. W starej UE to zorganizowanie jest średnio na poziomie ok. 40%, w poszczególnych
państwach – od kilkunastu do prawie 100%. W Polsce szacuje się, że poprzez grupy na rynek trafia ok. 20% produktów
ogrodniczych. To za mało, aby rządzić rynkiem. Grupy muszą
ze sobą współpracować, tworzyć struktury handlowe, aby
oferować duże partie produktów. Konkurowanie grup między
sobą to droga prowadząca donikąd i jeszcze bardziej niebezpieczna niż konkurowanie pojedynczych producentów. Bez
możliwości oferowania dużych jednorodnych partii produktu
nie będziemy partnerami na rynku, nie osiągniemy nic ponad
„cenę dnia”.
Po trzecie: Przy podejmowaniu każdej decyzji o sprzedaży owoców trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie: „Czy
to jest, z założenia, ostatnia sprzedaż w moim życiu, czy też
chciałbym sprzedawać jeszcze jutro, za rok, za pięć, za dziesięć lat? Jeżeli nie jest to ostatnia sprzedaż, to może i cena
nie powinna być jedynym powodem podjęcia decyzji o sprzedaży. Piszę to przede wszystkim pod adresem tych członków
grup, którzy owszem – skrzyniopalety, wózki, chłodnictwo,
narzędzia do zbioru, nawet samochody – wzięli od grupy „bo
się im należało”, ale owoce sprzedają już poza grupą, bo ktoś
tam dzisiaj oferuje kilka groszy więcej, bo mu jabłka akurat
potrzebne, albo grupa przeszkadza i w ten sposób ją osłabia.
A przecież majątek grupy jest współwłasnością członków
i jeżeli z powodu braku sprzedaży przez grupę ta zbankrutuje,
to majątek zapewne przejmie krajowy czy zagraniczny biznes,
i to nie tyko sortownię z sortownicą, ale również sprzęt przekazany przez grupę do gospodarstwa.
Grupa to obniżanie kosztów, to stabilizacja działania
gospodarstwa w dłuższym okresie, to średnia dobra cena
rynkowa w kolejnych latach, a nie najwyższa cena dzisiaj.
Dbajmy o tę grupę, jak o własne dobro, własny majątek. Tak
działa cała Europa, tak działa świat, tak wreszcie działali nasi
ojcowie i dziadowie przez półtora wieku historii spółdzielczo-
ści w Polsce, Europie i na świecie. Czy właściwe jest myślenie, że wszyscy oni mylili się i mylą, tylko my mamy rację?
Po czwarte: W gospodarce rynkowej nic nikomu się nie
należy, żeby coś mieć, trzeba o to zadbać, wywalczyć sobie.
Oczekiwanie, że ktoś nam coś da tylko dlatego, że chcemy
to mieć, jest błędem. Każdy, od którego czegoś oczekujemy,
działa przede wszystkim we własnym interesie. Wójt mówi:
„nie będę szukał tych firm handlujących owocami, które nie
płacą podatku od nieruchomości obniżając sobie koszty, bo
się komuś narażę, a w następnej kadencji też chciałbym być
wójtem”. Właściciel firmy handlowej: „nie będę dyskutował ze
swoim odbiorcą o cenie, bo jeszcze ode mnie nie kupi, biorę,
co daje, zostawiam, co moje, a resztę płacę sadownikowi.
Że to mało, no mało, ale to już problem sadownika, nie mój”.
Minister chwali się dodatnim saldem handlu zagranicznego
produktami ogrodniczymi, marszałek liczbą grup, wójt ilością
dobrej produkcji sadowniczej w gminie. Wydawałoby się, że
osoby wybrane przez społeczeństwo oraz urzędnicy wszystkich szczebli, powinni służyć dobru ogólnemu i dobru obywatela, ale jak wiemy, w praktyce nie jest to ani takie oczywiste,
ani powszechne. A czym cieszy się sadownik? Ceną dnia
wyższą niż uzyskał sąsiad? Jeśli tylko tym, to w kontekście
swojej przyszłości, uzyskał zdecydowanie za mało.
Po piąte: Problem relacji na linii producent – odbiorca.
Jeżeli dobrze zastanowimy się i zastosujemy w praktyce
to, o czym mowa powyżej, o wiele łatwiej będzie zbudować
i te relacje. Bez zorganizowanej bazy surowcowej ani przetwórstwo, ani świeży rynek nie mają wielkich perspektyw. Ta
świadomość staje się coraz bardziej powszechna i to dobrze
prognozuje na przyszłość. Ale trzeba pamiętać, strony na
tyle się dogadają, na ile będą w stanie wzajemnie ustalić,
jakie osiągną korzyści z tej współpracy. Od zidentyfikowania
korzyści trzeba przejść do ustalenia takich zasad współpracy,
żeby te korzyści można było osiągnąć, a następnie spisać to
w formie m.in. umów kontraktacyjnych, przełożyć na wiele
innych działań. Przepisy dotyczące wspólnej organizacji
rynku owoców i warzyw sprzyjają takim działaniom. Musimy
je wykorzystać na naszym podwórku.
Tych kilka przedstawionych przeze mnie kwestii, napisanych momentami może dosadnym językiem, ma na celu
pokazanie pewnych zjawisk rynkowych ważnych dla problemu
i wzajemnych relacji uczestników rynku. Dzisiaj musimy dobrze
zrozumieć prawa, jakimi kieruje się rynek, pozbierać się na
własnym podwórku, aby wypracować relacje z następnymi
ogniwami drogi produktu: „od pola do stołu”. Takim działaniom
ma m.in. służyć inicjatywa powołania Forum Ogrodniczego.
Pismo podpisane przez Pana Profesora Makosza, Pana Posła
Maliszewskiego i przeze mnie, zapraszające do uczestnictwa
w nim, zostało wysłane do około 20 organizacji reprezentujących producentów, dystrybutorów i przetwórców owoców
i warzyw. Dotychczasowy odzew na pismo jest dobry. Stwarza
to realną szansę współpracy i, z czasem, rozwiązywania lub
łagodzenia wielu problemów, które dzisiaj nam przeszkadzają.
Witold Boguta
Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw
Informator
11
Analiza
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
mgr inż. Jan Świetlik
Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
Państwowy Instytut Badawczy, Zakład Ekonomiki Ogrodnictwa Katedra Sadownictwa
Koszty i opłacalność produkcji podstawowych
gatunków owoców w latach 2008–2011
oraz prognoza kosztów w 2012 roku
W kosztach produkcji owoców
uwzględniono koszty bezpośrednie,
czyli przede wszystkim zużyte w toku
produkcji środki ochrony roślin i herbicydy, nawozy mineralne oraz koszty
pracy donajętej. W kosztach produkcji
owoców uwzględniono też eksploatację
maszyn (głównie paliwo i smary), zakup
opakowań i inne koszty pośrednie oraz
amortyzację środków trwałych (w tym
sadów i plantacji). Do kosztów pro-
dukcji owoców doliczono koszty pracy
własnej producenta i jego rodziny.
Opłatę pracy własnej wyceniono na
poziomie parytetowym, czyli średniej
płacy w gospodarce narodowej. Opłata
pracy własnej wynosiła w 2010 r. –
11,76 zł/rbh, w 2011 r. – 12,38 zł/rbh.
W 2012 roku opłatę pracy własnej
przyjęto na poziomie 12,85 zł/rbh. Dla
właściwej interpretacji prezentowanych
kosztów produkcji owoców bardzo istot-
Tabela 1. Produkcja owoców w Polsce (w tys. ton)
Wyszczególnienie
2006
2007
2008
Owoce ogółem
3 210,8 1 693,9 3 840,9
Owoce z drzew i orzechy 2 708,0 1 266,6 3 291,0
Jabłka
2304,9 1040,0 2830,9
Gruszki
59,3
30,7
72,8
Śliwki
93,6
53,5
113,6
Wiśnie
194,9
107,7
201,7
Czereśnie
38,4
20,2
40,8
Brzoskwinie
5,5
3,5
12,1
Morele
2,4
1,1
4,1
Orzechy włoskie
6,4
6,4
11,6
Leszczyna
2,6
3,5
3,4
Owoce jagodowe
502,8
427,3
549,9
Truskawki
193,7
174,6
200,7
Maliny
52,5
56,4
81,6
Porzeczki ogółem,
194,5
138,6
196,6
z tego:
- porzeczki czarne
147,1
101,0
148,6
- porzeczki kolorowe
47,4
37,6
48,0
Agrest
16,2
13,7
16,2
Aronia
39,5
37,0
44,8
Borówka wysoka
4,9
5,2
7,9
Inne jagodowe
1,5
1,8
2,1
2009
3 646,2
3 103,0
2626,3
83,0
120,7
189,2
50,6
12,5
5,2
12,4
3,1
543,2
198,9
81,8
2010
2 743,5
2 220,0
1877,9
46,5
83,8
147,2
40,1
9,3
3,4
9,2
2,6
523,5
153,4
92,9
2011
3 414,5
2 886,9
2493,1
62,8
91,8
175,0
38,0
8,7
4,0
10,5
3,1
527,6
166,2
118,0
196,5
196,7
169,6
145,0
51,5
15,8
36,8
11,0
2,5
146,0
50,7
14,2
53,0
9,2
4,1
124,6
45,0
14,6
48,2
8,6
2,4
Źródło: „Wyniki produkcji roślinnej GUS”, publikacje z poszczególnych lat
12
ne jest to, że w kosztach nie uwzględniono oprocentowania wartości
ziemi oraz własnych środków trwałych i obrotowych. Oprocentowanie to
jest uwzględniane w metodyce liczenia
kosztów produktów rolniczych, w tym
owoców i warzyw, w wielu krajach
UE. Oprocentowanie wartości ziemi
i środków trwałych w gospodarstwach
sadowniczych badanych w rachunkowości rolnej Polskiego FADN kształtowało się w ostatnich latach na poziomie
ok. 1900 zł/ha, co stanowi ok. 7% prognozowanych kosztów produkcji jabłek
i ok. 9% kosztów produkcji wiśni.
Prezentowane koszty produkcji
owoców obliczone są dla gospodarstw
towarowych jako średnie dla kraju.
W poszczególnych gospodarstwach
i rejonach koszty produkcji poszczególnych gatunków owoców mogą się
różnić. Opłacalność produkcji mierzono
wskaźnikiem opłacalności, obliczanym
następująco: średnia cena płacona
producentom podzielona przez koszty
produkcji ogółem x 100. W celu określenia poziomu cen owoców płaconych
producentom wykorzystano system
monitorowania cen owoców i warzyw
płaconych producentom, prowadzony
przez Zakład Ekonomiki Ogrodnictwa
IERiGŻ-PIB. Dochodowość produkcji
owoców oceniono dochodem z działalności (dochodem rolniczym netto)
przeliczonym na 1 ha. Dochodowość
produkcji truskawek i malin obliczono
z płatnością dla owoców miękkich do
przetwórstwa.
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Tabela 2. Ceny płacone producentom za owoce w zł/kg1
Gatunki
2006/07
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12
Na rynek owoców świeżych
2
Jabłka deserowe
1,20
2,10
0,90
0,85
1,90
1,20
Gruszki deserowe
2,00
2,50
2,10
1,50
2,50
1,90
Śliwki deserowe
1,20
2,20
1,20
1,10
2,70
2,00
Czereśnie deserowe
3,00
4,80
3,40
3,20
5,50
4,50
Truskawki deserowe (bez osłon)
1,74
3,10
3,00
2,10
3,50
4,00
Truskawki deserowe (spod osłon)
4,50
4,00
4,50
5,00
7,00
9,00
Do przetwórstwa3
Jabłka przemysłowe
0,35
0,95
0,15
0,17
0,65
0,65
Wiśnie do tłoczenia
0,90
1,75
0,70
0,60
2,10
1,90
Wiśnie do mrożenia
1,35
1,80
0,85
0,80
2,80
2,65
Śliwki węgierki do mrożenia
0,40
1,20
0,60
0,60
1,70
1,00
Truskawki odszypułkowane do mrożenia
1,90
3,40
2,80
1,40
2,80
4,00
Truskawki z szypułką na koncentrat
1,20
2,20
1,60
0,90
1,60
3,20
Porzeczki czarne
0,65
3,75
1,80
2,15
1,90
4,10
Porzeczki czerwone
1,00
1,80
1,20
0,85
1,10
1,65
Agrest
0,85
2,00
2,00
2,10
2,10
3,30
Maliny
2,35
4,30
4,10
3,25
3,60
2,30
Aronia
0,60
2,50
0,70
0,50
0,75
0,75
1/ bez VAT, 2/ notowania w spółdzielniach ogrodniczych, 3/ notowania w zakładach przetwórczych
Źródło: Notowania Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa IERiGŻ-PIB
Tabela 3. Ceny wybranych środków produkcji w latach 2007–2011 w zł za jednostkę
Wyszczególnienie
12,38
2012
I–IV
12,85
2012/11
%
104%
5,07
5,80
114%
Jednostka
2008
2009
2010
2011
Opłata pracy własnej zł/rbh1
1 rbh
10,74
11,30
11,76
Olej napędowy letni
1 litr
4,08
3,68
4,25
Benzyna uniwersalna
1 litr
4,18
4,36
4,8
5,14
5,71
112%
Koks opałowy gat. II
1 tona
981,14
1029,14
997,77
1241,5
1354,1
109%
1 dt
142,00
140,12
133,92
158,6
173,0
109%
Mocznik nawozowy 46% N
Saletrzak 28% N
1 dt
95,48
103,92
92,36
122,4
135,5
111%
Sól potasowa ok. 60% K2O
1 dt
160,48
211,16
172,76
178,2
199,4
112%
Superfosfat 40% P2O5
1 dt
189,96
200,08
172,48
177,1
189,0
107%
Polifoska
1 dt
199,00
223,52
173,36
195,7
219,6
112%
Florowit
Miedzian 50 WP
1 litr
5,45
6,15
6,18
6,41
6,77
106%
1,5 kg
50,57
53,78
54,38
57,0
58,8
103%
Decis 2,5 EC
250 ml
26,65
28,10
29,18
29,9
30,3
101%
Karate Zenon 050CS
100 ml
21,41
23,58
24,8
20,2
20,4
101%
Dithane M 45
1 kg
21,73
29,95
34,95
36,3
36,8
101%
Roundup
1 litr
39,3
46,2
42,04
37,2
34,6
93%
Ciągnik Ursus Standard
1 szt.
72 075,9
72 524,9
77 699,6
113 488
144 986
128%
Opryskiwacz polowy 400 L
1 szt.
3512,59
3627,32
3720,87
3752,4
3769,2
100%
Źródło: notowania GUS, zestawienie i przeliczenia IERIGZ-PIB
1
Parytetowa opłata pracy własnej obliczana na podstawie średniego wynagrodzenia netto w gospodarce narodowej
Informator
13
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Tabela 4. Koszty i opłacalność produkcji jabłek, wiśni i śliwek w latach 2008–2011 oraz prognoza kosztów w 2012 r.
Lata
2008
2009
2010
2011
2012
Prognoza
2008
2009
2010
2011
2012
Prognoza
2008
2009
2010
2011
2012
Prognoza
Plony
Koszty produkcji
Ceny płacone
handlowe t/ha
zł/ha
producentom w zł/kg
J a b ł k a , bez kosztów długotrwałego przechowywania
27,0
21 200
0,79
0,75
27,0
21 750
0,81
0,75
20,0
22 900
1,15
1,40
27,0
24 500
0,91
1,10
niższe 25,0
26 190
1,05
niższe 28,0
26 700
0,95
W i ś n i e do przetwórstwa
11,0
18 320
1,66
0,80
11,0
18 390
1,67
0,75
8,5
17 920
2,11
2,50
9,0
19 000
2,11
2,40
niższe 8,0
19 900
2,84
wyższe 9.0
21 600
2,40
Ś l i w k i
14,0
12 900
0,92
0,90
14,0
13 500
0,96
0,85
10,0
13 800
1,38
1,90
12,0
14 000
1,17
1,25
niższe 12,0
14 850
1,24
wyższe 14,0
15 200
1,09
Wskaźnik opłacalności produkcji
95
93
122
121
48
44
120
114
98
89
138
107
Źródło: Kalkulacje Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa – IERiGŻ-PIB
Tabela 5. Koszty i opłacalność produkcji truskawek, malin, porzeczek czarnych i porzeczek czerwonych w latach 2008–2011 oraz
prognoza kosztów 2012 r.
Lata
Plony handlowe
t/ha
2008
2009
2010
2011
2012
Prognoza
9,0
9,0
8,0
8,0
niższe 6,0
wyższe 8,0
2008
2009
2010
2011
2012
Prognoza
8,0
8,0
8,0
9,0
niższe 7,0
wyższe 9,0
2008
2009
2010
2011
2012
Prognoza
7,0
7,0
7,0
6,0
niższe 6,0
wyższe 7,0
2008
2009
2010
2011
2012
Prognoza
12,0
12,0
12,0
10,0
niższe 10,0
wyższe 12,0
Koszty produkcji
Ceny płacone producenzł/ha
tom w zł/kg
T r u s k a w k i do przetwórstwa
22 850
2,54
2,45
23 350
2,59
1,20
22 600
2,82
2,80
22 550
2,95
3,75
22 600
3,77
24 950
M a l i n y do przetwórstwa
24 800
3,10
4,10
25 500
3,19
3,10
26 100
3,27
3,60
24 425
2,71
2,30
28 500
4,07
29 050
3,23
P o r z e c z k i c z a r n e do przetwórstwa
10 600
1,51
1,80
11 000
1,59
2,15
11 500
1,64
1,85
12 300
2,05
4,00
13 300
2,22
13 650
1,95
Porzeczki czerwone
13 500
1,12
1,20
13 800
1,15
0,85
14 200
1,18
1,10
14 600
1,46
1,50
15 200
1,53
15 400
1,28
Źródło: Kalkulacje Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa – IERiGŻ -PIB
1/ wskaźnik opłacalności z dopłatami do owoców miękkich
14
Wskaźnik opłacalności
96/1021
48/551
87/941
127/135
132/1381
97/1041
110/1161
75/82
119
135
113
195
107
91
93
102
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Tabela 6. Koszty i dochodowość produkcji jabłek w latach 2008–2011 oraz prognoza kosztów w 2012 r. (koszty produkcji jabłek nie
obejmują ich długotrwałego przechowywania oraz zakupu bezzwrotnych opakowań jednostkowych)
L.p
1.
Wyszczególnienie
Wartość produkcji w zł/ha
29 700
2012 plony
niższe
0
2012 plony
wyższe
0
2008
2009
2010
2011
20 250
20 250
28 000
1.1.
Plony handlowe ton/ha
27,0
27,0
20,0
27,0
25,0
28,0
1.2.
Cena producenta zł/kg
0,75
0,75
1,40
1,10
Koszty bezpośrednie, w tym:
7900
7750
7950
8455
8975
9500
Nawozy
715
900
800
900
1100
1100
2.
2.1.
2.2.
Środki ochrony roślin i herbicydy
2050
2240
2340
2500
2700
2700
2.3
Praca najemna
4085
3510
3510
3705
3675
4200
2.4.
Inne koszty
1050
1100
1300
1350
1500
1500
3.
Koszty pośrednie, w tym:
4530
4850
5150
5600
6400
6400
3.1
Eksploatacja maszyn
2100
2300
2450
2600
3100
3100
3.2
Opakowania zbiorcze i transportowe
1050
1100
1150
1300
1450
1450
3.3
Podatki, odsetki itp.
780
800
850
900
1000
1000
3.4
Inne koszty pośrednie
600
650
700
800
850
850
4.
Amortyzacja w tym:
4500
4700
4900
5250
5400
5400
4.1
Sadu (plantacji)
2450
5.
Razem koszty bez pracy własnej (2+3+4) w zł/ha 16 930
6.
Dochód z działalności (1-5) w zł/ha
9.
Wartość pracy własnej w zł/ha
Parytetowa opłata pracy własnej w zł/rbh
Nakłady pracy własnej rbh/ha
10.
10.1
11.
Nakłady pracy ogółem w rbh/ha
Razem koszty z pracą własną (5+9) w zł/ha
w zł/kg
Wskaźnik opłacalności (1/10)
2500
2600
2650
2700
2700
17 300
18 000
19 305
20 775
21 300
3320
2950
10 000
10 395
4511
4746
4939
5200
5397
5397
10,74
11,30
11,76
12,38
12,85
12,85
420
420
420
420
420
420
850
810
810
810
770
820
21 441
22 046
22 939
24 505
26 172
26 697
0,79
0,82
1,15
0,91
1,05
0,95
94%
92%
122%
121%
Źródło: Kalkulacje Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa – IERiGŻ-PIB
Tabela 7. Koszty i dochodowość produkcji wiśni dla przetwórstwa w latach 2008–2011 oraz prognoza kosztów w 2012 r.
1.
1.1.
1.2.
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
3.
3.1.
3.2
3.5.
4.
4.1
5.
6.
9.
10.
10a.
11.
Wyszczególnienie
Wartość produkcji w zł/ha
Plony handlowe ton/ha
Cena producenta zł/kg
Koszty bezpośrednie, w tym:
Nawozy
Środki ochrony roślin i herbicydy
Praca najemna
Inne koszty
Koszty pośrednie, w tym:
Eksploatacja maszyn
Podatki i odsetki
Inne koszty pośrednie
Amortyzacja, w tym:
Sadu (plantacji)
Razem koszty bez pracy własnej (2+3+4) w zł/ha
Dochód z działalności (1-5) w zł/ha
Wartość pracy własnej w zł/ha
Parytetowa opłata pracy własnej w zł/rbh
Nakłady pracy własnej w rbh/ha
Nakłady pracy ogółem w rbh/ha
Razem koszty z pracą własną (5+9) w zł/ha
w zł/kg (10/1.1)
Wskaźnik opłacalności (1/10)
2008
8800
11,0
0,80
8770
715
1850
5225
980
3420
1850
1050
520
2900
2350
15090
-6290
3222
10,74
300
850
18 312
1,66
48%
2009
8250
11,0
0,75
8400
900
2000
4500
1000
3650
1950
1050
650
2950
2350
15000
-6750
3390
11,30
300
800
18 390
1,67
45%
2010
21250
8,5
2,50
7550
800
2100
3600
1050
3850
2100
1050
700
3000
2500
14400
6850
3528
11,76
300
700
17 928
2,11
119%
2011
21600
9,0
2,40
8100
900
2300
3800
1100
4050
2250
1050
750
3150
2550
15300
6300
3714
12,38
300
700
19 014
2,11
114%
2012 n
0
7,0
8250
1000
2500
3600
1150
4500
2600
1050
850
3300
2600
16050
2012 w
0
9,0
9900
1000
2500
5250
1150
4500
2600
1050
850
3300
2600
17700
3855
12,85
300
700
19 905
2,84
3855
12,85
300
800
21 555
2,40
Źródło: Kalkulacje Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa – IERiGŻ-PIB
Informator
15
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Tabela 8. Koszty i dochodowość produkcji truskawek dla przetwórstwa w latach 2008–2011 oraz prognoza kosztów i wstępna
ocena dochodowości w 2012 r.
Wyszczególnienie
2008
2009
2010
2011
2012 wersja wstępna
1.
Wartość produkcji w zł/ha
22 050
11 250
19 600 30 000
24 000
1d
Wartość produkcji z dopłatami
23 404
12 942
21 194 31 762
25 762
1.1.
Plony handlowe ton/ha
9,0
9,0
8,0
8,0
6,0
1.2.
Cena producenta zł/kg
2,45
1,25
2,45
3,75
4,00
2.
Koszty bezpośrednie, w tym:
7580
7500
6600
6880
6420
2.1.
Nawozy
250
320
320
350
400
2.2.
Środki ochrony roślin i herbicydy
1300
1450
1450
1450
1490
2.3.
Praca najemna
5700
5400
4500
4750
4200
2.4.
Inne koszty
330
330
330
330
330
3.
Koszty pośrednie, w tym:
2610
2680
2800
2860
3060
3.1.
Eksploatacja maszyn
1250
1300
1400
1450
1600
3.2
Podatki i odsetki
860
860
860
860
860
3.5.
Inne koszty pośrednie
500
520
540
550
600
4.
Amortyzacja, w tym:
3000
3000
3200
3300
3500
4.1
plantacji
2500
2500
2650
2750
2800
5.
Razem koszty bez pracy własnej (2+3+4), w zł/ha
13 190
13 180
12 600 13 040
12 980
6.
Dochód z działalności bez dopłat (1-5)
8860
-1930
7000
16 960
11 020
7.
Dopłaty do owoców miękkich
1354
1692
1594
1762
1762
8.
Dochód z działalności z dopłatami (6+7), w zł/ha
10 214
-238
8594
18 722
12 782
9.
Wartość pracy własnej, w zł/ha
9666
10 170
9996
10 523
9638
Parytetowa opłata pracy własnej w zł/rbh
10,74
11,3
11,76
12,38
12,85
Nakłady pracy własnej w rbh/ha
900
900
850
850
750
Nakłady pracy ogółem w rbh/ha
1500
1500
1350
1350
1150
10.
Razem koszty z pracą własną (5+9), w zł/ha
22 856
23 350
22 596 23 563
22 618
10a.
w zł/kg (10/1.1)
2,54
2,59
2,82
2,95
3,77
11.
Wskaźnik opłacalności (1/10)
96%
48%
87%
127%
106%
11d
Wskaźnik opłacalności z dopłatami
102%
55%
94%
135%
114%
Źródło: Kalkulacje Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa – IERiGŻ-PIB
Tabela 9. Koszty i dochodowość produkcji malin dla przetwórstwa w latach 2008–2011 oraz prognoza kosztów w 2012 r.
Wyszczególnienie
2008
1.
Wartość produkcji, w zł/ha
32 800
1d
Wartość produkcji z dopłatami
34 154
1.1.
Plony handlowe ton/ha
8,0
1.2.
Cena producenta zł/kg
4,10
2.
Koszty bezpośrednie, w tym:
9325
2.1.
Nawozy
1200
2.2.
Środki ochrony roślin i herbicydy
2000
2.3.
Praca najemna
5225
2.4.
Inne koszty
900
3.
Koszty pośrednie, w tym:
3400
3.1.
Eksploatacja maszyn
1850
3.2
Podatki i odsetki
1050
3.5.
Inne koszty pośrednie
500
4.
Amortyzacja, w tym:
2400
4.1
plantacji
1650
5.
Razem koszty bez pracy własnej (2+3+4), w zł/ha 15 125
6.
Dochód z działalności bez dopłat (1-5)
17 675
7.
Dopłaty
(do ow. miękkich)
1354
8.
Dochód z działalności z dopłatami (6+7), w zł/ha 19 029
9.
Wartość pracy własnej, w zł/ha
9666
Parytetowa opłata pracy własnej, w zł/rbh
10,74
Nakłady pracy własnej w rbh/ha
900
Nakłady pracy ogółem w rbh/ha
1450
10.
Razem koszty z pracą własną (5+9), w zł/ha
24 791
10a.
w zł/kg (10/1.1)
3,10
11.
Wskaźnik opłacalności (1/10)
132%
11d
Wskaźnik opłacalności z dopłatami
138%
Źródło: Kalkulacje Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa – IERiGŻ-PIB
16
2009
24 800
26 492
8,0
3,10
9350
1350
2150
4950
900
3570
2000
1050
520
2400
1650
15 320
9480
1692
11 172
10 170
11,30
900
1450
25 490
3,19
97%
104%
2010
28 800
30 394
8,0
3,60
9250
1200
2200
4950
900
3800
2200
1050
550
2500
1650
15 550
13250
1594
14 844
10 584
11,76
900
1450
26 134
3,27
110%
116%
2011 2012 niższe 2012 wyższe
20 700
0
0
22 462
1762
1762
9,0
7,0
9,0
2,30
9725
10 150
10 675
1350
1500
1500
2250
2500
2500
5225
5250
5775
900
900
900
3980
4200
4200
2350
2550
2550
1050
1050
1050
580
600
600
2600
2600
2600
1700
1700
1700
16 305
16 950
17 475
4395
1762
6157
11 142
11 565
11 565
12,38
12,85
12,85
900
900
900
1450
1400
1450
27 447
28 515
29 040
3,05
4,07
3,23
75%
82%
Tabela 10. Koszty i dochodowość produkcji porzeczek czarnych dla przetwórstwa w latach 2008–2011 oraz prognoza kosztów
w 2012 r.
1.
1.1.
1.2.
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
3.
3.1.
3.2
3.5.
4.
4.1
5.
6.
9.
10.
10a.
11.
Wyszczególnienie
2008
Wartość produkcji w zł/ha
12 600
Plony handlowe ton/ha
7,0
Cena producenta zł/kg
1,80
Koszty bezpośrednie, w tym:
3350
Nawozy
750
Środki ochrony roślin i herbicydy
1350
Praca najemna
950
Inne koszty
300
Koszty pośrednie, w tym:
3450
Eksploatacja maszyn
1900
Podatki i odsetki
1050
Inne koszty pośrednie
500
Amortyzacja, w tym:
1800
plantacji
600
Razem koszty bez pracy własnej (2+3+4) w zł/ha 8600
Dochód z działalności (1-5)
4000
Wartość pracy własnej w zł/ha
1987
Parytetowa opłata pracy własnej w zł/rbh
10,74
Nakłady pracy własnej w rbh/ha
185
Nakłady pracy ogółem w rbh/ha
285
Razem koszty z pracą własną (5+9) w zł/ha
10 587
w zł/kg (10/1.1)
1,51
Wskaźnik opłacalności (1/10)
119%
2009
15 050
7,0
2,15
3650
900
1450
900
400
3470
1900
1050
520
1900
600
9020
6030
2091
11,30
185
285
11 111
1,59
135%
2010
12 950
7,0
1,85
3630
800
1480
900
450
3680
2100
1050
530
2000
700
9310
3640
2176
11,76
185
285
11 486
1,64
113%
2011
24 000
6,0
4,00
3900
950
1500
950
500
4030
2400
1050
580
2100
750
10 030
13 970
2290
12,38
185
285
12 320
2,05
195%
2012 niższe 2012 wyższe
0
0
6,0
7,0
4450
4765
1100
1100
1700
1700
1050
1365
600
600
4250
4250
2600
2600
1050
1050
600
600
2250
2250
800
800
10 950
11 265
-10 950
-11 265
2377
2377
12,85
12,85
185
185
285
315
13 327
13 642
2,22
1,95
0%
0%
Źródło: Kalkulacje Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa – IERiGŻ-PIB
- reklama -
STOWARZYSZENIE POLSKICH SZKÓŁKARZY
Biuro: ul. Reymonta 33, 96-100 Skierniewice
GSM 601 345 368; tel./fax 46 832 14 84
www.sps.agro.pl, [email protected]
Pragniemy Państwa Poinformować, że w roku 2012 mija 20 lat
od Powstania stowarzyszenia Polskich szkółkarzy.
Z tej okazji Zarząd kadencji 2009–2013 (Piotr Kaczor – prezes, Szymon Nowakowski – wiceprezes, Ryszard Nowakowski
– skarbnik, Andrzej Doliński, Wojciech Gursztyn, Maciej Lipecki, Andrzej Sułek) pragnie podziękować w imieniu swoich członków
wszystkim naszym klientom, partnerom biznesowym oraz osobom zaprzyjaźnionym i współpracującym ze Stowarzyszeniem Polskich
Szkółkarzy.
23 lipca 1992 roku na wniosek Komitetu Założycielskiego w składzie: Roman Jagieliński, Jan Krzewiński , Piotr Radwan-Pytlewski
powołane zostało stowarzyszenie Producentów elitarnego materiału szkółkarskiego, które w roku 1994 zmieniło nazwę na
stowarzyszenie Producentów wysokiej jakości materiału szkółkarskiego, a od roku 2005 pozostaje pod nazwą
stowarzyszenie Polskich szkółkarzy.
główną przesłanką i celem powołania do życia stowarzyszenia było zapoczątkowanie produkcji wysokiej jakości wolnego
od wirusów materiału szkółkarskiego na potrzeby sadowników.
na przestrzeni tych 20 lat oferta stowarzyszenia wzbogaciła się o odmiany licencyjne, na które sPs posiada wyłączność
rozmnażania w Polsce:
jabłoń: Gala Must®, Jonagold Decosta®, Golden Delicious Reinders®, Ariwa®, Elise®, Beni Shogun®
Śliwa: Elena®, Katinka®, Jojo®
grusza: David®, Hortensia®, Isolda®, Concorde®
Podkładka karłowa pod czereśnie: Gisela 5®, Gisela 6®
Podkładka antypka-Piast®
wstawka skarlająca pod czereśnie: Frutana®
W bogatej ofercie członków Stowarzyszenia znajdują się w szerokiej gamie odmian drzewka:
jabłoni, grusz, śliw, wiśni, czereśni, brzoskwiń, moreli jak również leszczyna wielkoowocowa, krzewy jagodowe (porzeczka czarna,
kolorowa, agrest, aronia), podkładki wegetatywne, generatywne oraz zrazy do szczepienia i okulizacji.
Szkółki nasze oferują kwalifikowany materiał szkółkarski ze statusem wolny od wirusów w tym:
• podkładki ze śpiącym oczkiem • okulanty • drzewka 7-miesięczne • knip-boom.
zapraszamy do naszych szkółek na terenie całej Polski gwarantując wysokiej jakości materiał szkółkarski oraz fachowe doradztwo.
Nasze interwencje
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Lipcowe załamanie pogody zniszczyło uprawy.
Związek Sadowników RP podjął działania
Początek lipca przyniósł zmianę pogody na terenie
naszego kraju. Z dnia na dzień temperatury wzrosły
o kilkanaście stopni, czyniąc z Polski jedno z gorętszych,
jeżeli nie najgorętszych miejsc w Europie. Jednocześnie
z północy zaczęły napływać masy chłodniejszego powietrza, które po zetknięciu z tropikalnym ciepłem dały efekt
w postaci gwałtownych zjawisk atmosferycznych, takich
jak burze, ulewy i gradobicie. Najczęściej występujących
jednocześnie.
Pogoda, która początkowo zdawała się być idealną na
rozpoczynające się właśnie wakacje, stała się powodem do
zmartwień dla większości z nas. Gwałtowne burze i ulewy
oraz towarzyszący im silny wiatr pojawiły się niemal w każdym regionie Polski. Lokalnie występujące potężne gradobicia
zwiększały tylko skalę strat. Uszkodzone słupy linii energetycznych, powalone drzewa, zerwane dachy oraz zalane piwnice to tylko niewielka część krajobrazu, jaki pozostawiła po
sobie lipcowa aura. Szczególnie dotkliwe straty poniosło
polskie sadownictwo.
Uprawy jabłek, gruszek czy owoców miękkich uległy
znaczącemu zniszczeniu na skutek wystąpienia gradobicia.
Nie dotyczy to tylko samych wspomnianych płodów rol- reklama -
18
nych, ale także krzewów i drzewek, na których dojrzewały.
Owoce, które nie zostały strącone na ziemię przez grad,
w dużej mierze są uszkodzone i nie nadają się do zbierania
oraz sprzedaży. Wyjątkowo niekorzystnie sytuacja wygląda
w gminie Warka (woj. mazowieckie) i w gminie Sadkowice
(woj. łódzkie), gdzie zniszczeniu uległy młode nasadzenia
oraz większość powierzchni niektórych upraw. Sadownicy
są załamani i zrozpaczeni. Niektórzy z nich stanęli przed
perspektywą braku środków finansowych na bieżące funkcjonowanie gospodarstw, o odtworzeniu upraw nie wspominając. Podobnie kształtuje się sytuacja w tych gminach
sadowniczych na terenie naszego kraju, w których wystąpił
grad. Skala zjawiska jest aktualnie szacowana. Niemniej jednak, dzisiaj z całą pewnością można stwierdzić, że zaistniała
sytuacja będzie miała niekorzystny wpływ na polskie sadownictwo. Wysokość zbiorów owoców, głównie jabłek, zmniejszy
się znacząco w stosunku do ubiegłych lat. Spadkowi ulegnie
również potencjał produkcyjny poszczególnych gospodarstw,
co może mieć niekorzystne przełożenie na ogólną zdolność
wytwórczą tej branży. W dalszej perspektywie, bez podjęcia
odpowiednich działań ze strony Państwa, spadek możliwości wytwórczych może doprowadzić nawet do zachwiania
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
pozycji Polski na rynku europejskim. W szczególności jako
producenta oraz dostawcy jabłek, których wytwarza się u nas
najwięcej. W odpowiedzi na zaistniałą sytuację Związek
Sadowników RP nie pozostał bierny. Wykorzystując
swoich działaczy, monitoruje sytuację w województwach,
powiatach i gminach, zrzeszonych w swoich szeregach.
Podejmuje także działania, które mają być wsparciem dla
poszkodowanych gospodarstw sadowniczych.
Niezwłocznie po tym, jak do działaczy dotarły pierwsze informacje o negatywnych skutkach lipcowych
burz oraz gradobicia, Związek wystosował pisma do
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prezesa Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W ich treści
przedstawiona została aktualna sytuacja, zasygnalizowana
potrzeba natychmiastowego działania oraz zawarta prośba o zabezpieczenie środków finansowych na pomoc dla
rolników – sadowników w ramach PROW-u. A dokładniej
rzecz ujmując – chodzi tutaj o działanie 126 – „Przywracanie
potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk
żywiołowych oraz wprowadzanie odpowiednich działań zapobiegawczych”. Do tych samych instytucji Związek skierował,
również w formie pisemnej, prośbę o zapewnienie funduszy
na dopłaty do kredytów preferencyjnych na wznowienie
produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych
produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane
m.in. przez suszę, grad, deszcz nawalny, powódź, huragan
czy piorun, oznaczone symbolami nKL01 oraz nKL02 – jakie
oferuje ARiMR. Równolegle pisma o podobnej treści zostały
- reklama -
wysłane do Oddziałów Regionalnych Agencji – mazowieckiego i łódzkiego. Są to województwa, w których znajdują się
powiaty najbardziej dotknięte negatywnymi skutkami załamania pogody.
Warunkiem niezbędnym do ubiegania się o wspomnianą pomoc jest posiadanie opinii wojewody określającej
zakres i wysokość strat oraz protokołu strat. Powstają one
w wyniku działania specjalnych komisji szacujących straty,
dlatego też Związek Sadowników RP dociera poprzez swoich
działaczy, stronę internetową oraz listownie do sadowników
z apelem o powoływanie rzeczonych komisji za pośrednictwem władz lokalnych. W tym wypadku wójtów oraz burmistrzów. Przy wykorzystaniu internetu oraz działaczy Związek
informuje również, i będzie czynił to sukcesywnie, o istotnych
kwestiach związanych z ubieganiem się o pomoc finansową
na odtworzenie upraw (komunikaty ARiMR, terminy składania
wniosków, odpowiedzi na wystosowane przez Związek prośby). Za pośrednictwem prezesa Mirosława Maliszewskiego,
naszego posła na Sejm, Związek Sadowników RP zwrócił się
do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z zapytaniem o zakres
pomocy, jaka jeszcze może zostać udzielona gospodarstwom
rolnym (w tym sadowniczym) poszkodowanym na skutek
gradobicia. Informacje na ten temat pojawiają się na stronie
internetowej – www.polskiesadownictwo.pl niezwłocznie po
ich otrzymaniu od resortu. Związek rozpowszechnia je również poprzez swoich działaczy, aby mieć pewność, że dotarły
do możliwie największej liczby sadowników.
Związek Sadowników RP
Informator
19
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Pismo skierowane do Marszałka Sejmu Ewy Kopacz
przez Sekretarza Stanu Kazimierza Plocke
MINISTERSTWO ROLNICTWA
I ROZWOJU WSI
SEKRETARZ STANU
Kazimierz Plocke
Fwe-070-84/BG/2012/3404
Warszawa, dnia 20–07–2012 r.
Pani
Ewa Kopacz
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z przesłanym przy piśmie z dnia 13 lipca 2012 r. znak SPS-024-1497/12 zapytaniem posła Mirosława
Maliszewskiego w sprawie pomocy dla rolników poszkodowanych w związku z intensywnymi burzami połączonymi z gradobiciem – uprzejmie Panią Marszałek informuję, że producenci rolni w gospodarstwach, w których wystąpiły szkody spowodowane
przez huragan, grad, deszcz nawalny, piorun – poza odszkodowaniami wypłacanymi przez zakłady ubezpieczeń – mogą ubiegać się w ramach obowiązujących przepisów o:
1. Kredyt preferencyjny, zarówno obrotowy, jak i inwestycyjny na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach
specjalnych produkcji rolnej, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 22, poz. 121, z późn. zm.).
Kredyt inwestycyjny (nKL/01) może zostać przeznaczony m.in. na przywrócenie funkcji użytkowych zniszczonych lub uszkodzonych budynków inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarni, tuneli foliowych i innych budynków i budowli służących do
produkcji rolniczej, poprzez ich odbudowę lub wykonanie niezbędnych remontów kapitalnych, uszkodzonych ciągników, maszyn
i urządzeń rolniczych poprzez przeprowadzenie remontów kapitalnych oraz zakup w miejsce zniszczonych: ciągników, maszyn,
urządzeń rolniczych. Natomiast kredyt obrotowy może zostać przeznaczony na zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej (kwalifikowanego materiału siewnego, nawozów mineralnych, środków ochrony roślin, paliwa na cele rolnicze, inwentarza
żywego).
Oprocentowanie kredytów bankowych na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez ww. zjawiska atmosferyczne, którzy ubezpieczyli co najmniej 50%
powierzchni upraw rolnych lub co najmniej 50% liczby zwierząt gospodarskich wynosi 0,1%. Kredytobiorcy, którzy nie posiadają
takich umów płacą obecnie odsetki od ww. kredytów w wysokości 4,05% w skali roku.
O powyższe kredyty mogą ubiegać się osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości
prawnej, jeżeli wysokość poniesionej szkody przekracza:
• 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody lub średniej z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym
wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w przypadku szkód w uprawach rolnych
i zwierzętach gospodarskich,
• kwotę 1050 zł – w przypadku szkód w środku trwałym.
Procedura ubiegania się o przedmiotowe kredyty obejmuje:
• uzyskanie pozytywnej opinii wojewody dotyczącej w szczególności zakresu i wysokości doznanych szkód, których oszacowania dokonuje komisja powołana przez wojewodę,
• złożenie w banku współpracującym z Agencją wniosku o kredyt wraz z kompletem dokumentów wymaganych przez bank.
W danym roku banki mogą udzielać kredytów w terminach:
• do dnia 31 grudnia tego samego roku – w przypadku zgód na uruchomienie linii kredytowych wydanych przez Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 maja,
• do dnia 30 czerwca następnego roku – w przypadku zgód na uruchomienie linii kredytowych wydanych przez Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 31 grudnia.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa udziela również gwarancji i poręczeń spłaty bankowych kredytów klęskowych – do wysokości 80% wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu bankowego, nie więcej niż 100 tys. zł.
20
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Umowy o współpracy w zakresie dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych podpisały następujące banki: Bank
Gospodarki Żywnościowej SA, Bank Polskiej Spółdzielczości S.A., SGBBank SA, ING Bank Śląski S.A, BPH S.A., Bank
Zachodni WBK S.A. i Bank Polska Kasa Opieki S.A.
2. Udzielanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na indywidualny wniosek rolnika, który poniósł szkody spowodowane przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne, pomocy stosownie do art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20
grudnia 1990 r. o ubezpieczenie społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) w opłacaniu bieżących
składek na ubezpieczenie społeczne oraz regulowaniu zaległości z tego tytułu w formie odraczania terminu płatności składek
i rozkładania ich na dogodne raty, a także umarzanie w całości lub w części bieżących składek.
3. Zastosowanie na podstawie art. 700 Kodeksu cywilnego przez Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych odroczeń w płatnościach z tytułu umów sprzedaży i dzierżawy oraz ulg w opłatach czynszu dzierżawnego wnoszonego przez producentów
rolnych.
4. Udzielanie na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn.
zm.) przez wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast ulg w podatku rolnym.
Pomoc w spłacie zobowiązań wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Agencji Nieruchomości Rolnych oraz
urzędów gmin jest udzielana w formie de minimis.
Ponadto poszkodowani producenci rolni mogą ubiegać się o pomoc zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach
działania „Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie
odpowiednich działań zapobiegawczych” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz.U. Nr 169,
poz. 1141, z późn. zm.). W ramach ww. działania o pomoc może ubiegać się m.in. osoba fizyczna będąca posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha
lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów
o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych
wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11 a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich
(Dz.U. Nr 150, poz. 1249, z późn. zm.), t.j. huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę, suszę,
ujemne skutki przezimowania lub przymrozki wiosenne. Pomoc może zostać przyznana, jeżeli szkody wyniosły:
a) średnio powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo
z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym – w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich w rozumieniu ustawy
z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz.U. Nr 127, poz 857, z późn. zm.) lub
rybach oraz
b) nie mniej niż 10 000 zł – w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach
lub plantacjach wieloletnich, lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich.
Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie.
Działanie to ma charakter typowo inwestycyjny (nie jest to forma odszkodowania za poniesione w gospodarstwie straty),
a pomoc obejmuje wsparcie operacji dotyczących odtworzenia zniszczonego potencjału produkcyjnego poszkodowanego
gospodarstwa, które powinny bezpośrednio przyczynić się do wznowienia działalności produkcyjnej poszkodowanych gospodarstw, przy czym dofinansowana inwestycja ma funkcjonować w gospodarstwie i być wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem przez okres 5 lat od zawarcia umowy. Pomoc ma formę refundacji do 90% kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Obecnie
pomoc wynosi maksymalnie 130% wartości wszystkich strat powstałych w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji
rolnej w wyniku określonego zdarzenia, przy czym nie może być większa niż 300 tys. zł na gospodarstwo w okresie realizacji
PROW 2007–2013, oraz nie może przekraczać kosztów inwestycji.
Informację o naborze wniosków Prezes ARiMR podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej administrowanej
przez Agencję oraz co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym, najpóźniej 14 dni przed rozpoczęciem terminu
składania wniosków o przyznanie pomocy. W informacji tej Prezes określa dzień rozpoczęcia oraz dzień zakończenia terminu
składania wniosków, (termin ten nie może być dłuższy niż 30 dni roboczych), jak również w związku z wystąpieniem jakich
zdarzeń losowych i w jakim okresie mających miejsce mogą być składane wnioski. W najbliższym czasie przewiduje się uruchomienie kolejnego naboru wniosków. Zgodnie z ww. rozporządzeniem o pomoc można ubiegać się w roku wystąpienia szkody
lub w roku następującym po roku, w którym wystąpiła szkoda, a do kosztów kwalifikowalnych zaliczyć można również koszty
związane z realizacją operacji poniesione przed dniem zawarcia umowy (również złożenia wniosku), lecz nie wcześniej niż od
dnia, w którym ustąpiły okoliczności które spowodowały szkody w gospodarstwie.
Informator
21
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Pismo skierowane do Prezesa Związku
Mirosława Maliszewskiego
przez Sekretarza Stanu Kazimierza Plocke
MINISTERSTWO ROLNICTWA
I ROZWOJU WSI
SEKRETARZ STANU
Kazimierz Plocke
Fwe-07-406/BG/2012/3498
Warszawa, dnia 30–07–2012 r.
Pan
Mirosław Maliszewski
Prezes
Związku Sadowników RP
ul. Piłsudskiego 59
05–600 Grójec
Panie Prezesie!
W związku z pismem z dnia 5 lipca 2012 r. znak ZSRP 08/07/2012 w sprawie zabezpieczenia środków finansowych na
pomoc gospodarstwom poszkodowanym w wyniku niekorzystnych warunków pogodowych – uprzejmie informuję Pana Prezesa,
że budżet działania „Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" określony w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013
wynosi 433 574 808,23 zł. Dotychczas zostały przeprowadzone cztery nabory wniosków o przyznanie pomocy, w ramach których złożono 4350 wniosków: - Spośród złożonych wniosków wg danych na dzień 29 czerwca 2012 r. zawarto 2882 umowy na
kwotę 216 165 470,53 zł, zaś zrealizowano 2058 płatności na kwotę 129 730 493,30 zł. Oznacza to, że w ramach ww. działania
pozostało do dyspozycji ponad 200 mln zł, wobec czego z pomocy może skorzystać jeszcze wiele uprawnionych do ww. pomocy
gospodarstw.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w związku z występującymi ostatnio w Polsce zjawiskami atmosferycznymi, które
powodują duże straty w gospodarstwach rolnych, planowane jest uruchomienie kolejnego naboru wniosków o przyznanie pomocy w ramach ww. działania.
Zasady przyznawania pomocy w ramach ww. działania, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania
„Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz.U. Nr 169, poz 1141,
z późn.zm.). Zgodnie z ww. rozporządzeniem, informację o możliwości składania wniosków o przyznanie pomocy podaje do
publicznej wiadomości Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na stronie internetowej Agencji (www.arimr.gov.
pl), oraz co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym, najpóźniej 14 dni przed rozpoczęciem terminu składania
wniosków. W informacji tej Prezes określa dzień rozpoczęcia oraz dzień zakończenia terminu składania wniosków (termin ten
nie może być dłuższy niż 30 dni roboczych), jak również w związku z wystąpieniem jakich zdarzeń losowych i w jakim okresie
mających miejsce.
Ponadto uprzejmie informuję, że w planie finansowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na 2012 r. na
dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na sfinansowanie kosztów wznowienia produkcji oraz odtworzenie
środków trwałych w przypadku wystąpienia szkód zaplanowane są środki w wysokości ponad 102 mln zł. Zgodnie z informacją
Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powyższe środki zapewniają producentom rolnym dostępność do tych kredytów.
22
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Informator
23
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
ARiMR apeluje
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa apeluje o szybkie zgłaszanie szkód powstałych na skutek gradobicia, które miało miejsce w ostatnim czasie na terenie
naszego kraju. Na stronie internetowej ARiMR można znaleźć informację następującej treści: „By pomóc rolnikom
poszkodowanym przez ostatnie gradobicia, wichury itd.,
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ogłosi
niebawem termin naboru wniosków o przyznanie pomocy z działania 126 – Przywracanie potencjału produkcji
rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych – należącego do Programu Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2007–2013.
Właściciele gospodarstw zniszczonych przez kataklizmy,
by otrzymać taką pomoc muszą mieć opinię wojewody określającą zakres i wysokość strat w danym gospodarstwie. Taki
dokument sporządzany jest na podstawie protokołu strat
przygotowanego przez komisję powołaną przez wojewodę
z terenu, gdzie miały miejsce klęski żywiołowe. Protokół przygotowywany jest w kilku egzemplarzach, z których jeden powinien trafić do poszkodowanego rolnika. Agencja przypomina,
że brak wyrażonej na piśmie opinii wojewody uniemożliwia
otrzymanie pomocy z tego działania. Dlatego, jeżeli w gospodarstwach, w których powstały zniszczenia na skutek działania
klęsk żywiołowych, nie pojawią się komisje wojewódzkie do
oszacowania powstałych strat, należy udać się do przedsta-
wiciela samorządu lokalnego – wójta lub burmistrza i poprosić
o zgłoszenie do wojewody konieczności powołania takiej komisji. Pomoc na odbudowę zniszczonego potencjału produkcji
rolnej można otrzymać w przypadku, gdy straty w majątku
trwałym wynoszą co najmniej 10 tys. zł i, jednocześnie, szkody
w uprawach rolnych są wyższe niż 30%. Poszkodowani przez
klęski żywiołowe rolnicy, oprócz pomocy z Programu Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013, mogą też otrzymać
inne wsparcie oferowane przez ARiMR. Są to tzw. kredyty
klęskowe. Ich uruchomienie może nastąpić po sporządzeniu
przez komisje powołane przez wojewodę protokołów strat
w gospodarstwach. Na ich podstawie wojewoda może przygotować wniosek do ministra rolnictwa o przyznanie tzw. kredytów klęskowych dla poszkodowanych rolników mieszkających
w danym województwie. Wyrażenie przez ministra zgody na
udzielenie takiego kredytu pozwala Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa na przekazanie bankom współpracującym z ARiMR tzw. limitu akcji kredytowej, po czym banki te
mogą zacząć udzielać takich kredytów. Są one bardzo atrakcyjnie oprocentowane, bowiem w przypadku gdy rolnik posiada
stosowne ubezpieczenia upraw lub zwierząt gospodarskich,
zapłaci jedynie 0,1% należnego bankowi oprocentowania,
resztę spłaty oprocentowania pokryje za niego ARiMR. Jeśli
rolnik nie miał takich ubezpieczeń oprocentowanie kredytu
klęskowego wynosi 4,05%.
(źródło ARiMR)
Realizowane programy
Promocja polskich jabłek w kraju
i za granicą
Produkcja jabłek na świecie od wielu lat systematycznie
rośnie, a tym samym rozwija się konkurencja dla naszej
rodzimej produkcji. Światowym liderem w produkcji tych
owoców nadal pozostają Chiny, jednak Polska jest niewątpliwym potentatem w Europie, bowiem z 11 mln ton jabłek
produkowanych w Unii Europejskiej, 2,7 mln ton pochodzi
właśnie z naszych sadów. Dotychczas problemem krajowej
produkcji był nadmiar jabłek do przetwórstwa, gdyż ich odsetek stanowił ok. 60%. To był jeden z głównych powodów, dla
których nie byliśmy konkurencyjni na rynkach zewnętrznych.
Dziś sytuacja przedstawia się zupełnie inaczej. Podczas wielu
spotkań, seminariów, szkoleń organizowanych przez Związek
Sadowników RP staraliśmy się przekonać producentów do
zmiany technologii, metod produkcji, przedstawialiśmy korzyści ekonomiczne wynikające ze zmniejszenia produkcji jabłek
przemysłowych. I udało się nam osiągnąć ten cel, bowiem
24
w ostatnich dwóch latach produkcja jabłek wysokiej jakości
wzrosła do 60%. Jest to już wyraźnie widoczne zarówno na
krajowym rynku, jak również zewnętrznym. Jednak samo
wyprodukowanie pięknych i smacznych jabłek to połowa
sukcesu. Kolejnym bardzo ważnym elementem jest właściwa
reklama i promocja naszych produktów w kraju oraz – przede
wszystkim – za granicą.
Dane statystyczne pokazują, że w Polsce w ostatniej
dekadzie spożycie jabłek spadło o prawie 7 kg na osobę na
rok (z 23 kg do 16 kg). Powodów jest wiele, a do najważniejszych zalicza się brak promocji jabłek oraz wzrost konkurencji
ze strony owoców południowych. Związek Sadowników RP
w materii działań promocyjnych podejmuje wiele szeroko
zakrojonych działań, które mają na celu zwiększenie spożycia jabłek w kraju, oraz rozszerzenie zewnętrznych rynków
zbytu. Jednym z takich przedsięwzięć mających na celu
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
utrzymanie na wysokim poziomie konsumpcji jabłek
w kraju jest projekt pt. „Polskie Jabłka Wysokiej Jakości”,
którego ZSRP jest partnerem wspólnie z Towarzystwem
Rozwoju Sadów Karłowych. Podstawowym jego założeniem
było – z jednej strony – promować spożycie polskich jabłek,
z drugiej zaś – stworzyć na rynku nowy system jakości. W tym
celu zostało stworzone specjalne oznakowanie jabłek logo
Kings & Apples i przyznawanie specjalnego certyfikatu tym
producentom, którzy poddadzą się wymaganiom założonym
w projekcie. Pozwoli to producentom uzyskać atrakcyjniejsze
ceny za towar wysokiej jakości, a konsumentom dokonywać
świadomego wyboru: wyższa cena w zamian za doskonałą
jakość i smak. Wyrobienie sobie takiej marki na rynku krajowym jest szczególnie ważne, jeżeli chcemy poprawić także
wizerunek polskich jabłek w krajach Federacji Rosyjskiej,
która jest najważniejszym odbiorcą tych owoców z Polski.
Równocześnie Polska jest najważniejszym dostawcą jabłek
na ten rynek. Mimo ogromnego popytu jest to specyficzny
rynek, na którym trudno jest zaistnieć.
Od lat wiadomo, że dźwignią handlu jest właściwa i skuteczna reklama. Jednak ostatnio zamiast tradycyjnej reklamy,
np. w mediach, spotykamy się z kampaniami promocyjnoinformacyjnymi, charakteryzującymi się szerokim spektrum
działań i sposobów dotarcia do grup docelowych.
Pomysłodawcą właśnie takiej kampanii pt. „Jabłka
każdego dnia” jest Związek Sadowników RP. Naszymi
partnerami o charakterze konsultacyjno-doradczym są:
Towarzystwo Rozwoju Sadów Karłowych i Krajowy Związek
Grup Producentów Owoców i Warzyw. 20 lutego br. miało
miejsce podpisanie umowy z Agencją Rynku Rolnego i firmą
Partner of Promotion, która za pośrednictwem swoich podwykonawców wykonuje założenia zawarte w Programie.
Właściwie od tej chwili ruszyły prace związane z realizacją kampanii. Wszelkie podejmowane w ramach kampanii
działania są realizowane jednocześnie na obydwu rynkach: rosyjskim i ukraińskim. Różni je tylko intensywność
zaplanowanych działań na rynku rosyjskim (75% budżetu)
i ukraińskim (25% budżetu). Został on rozplanowany w ten
sposób ze względu na liczbę mieszkańców oraz udział
Wypróbuj przepis uczniów ZSP w Jasieńcu
w eksporcie jabłek z Europy. Oficjalna inauguracja Kampanii
odbyła się 22 maja br. w Moskwie podczas konferencji prasowej w centrum prasowym Ria Novosti.
Nasza Kampania skierowana jest w zasadzie do trzech
grup docelowych, które wzajemnie oddziałują na siebie:
Do konsumentów, do których zaliczamy młode kobiety
dbające o figurę i prowadzące zdrowy tryb życia. A także
mieszkańców dużych aglomeracji miejskich, czyli tak zwana
klasa średnia. Badania wykazały, że właśnie te osoby dokonują zakupów pod wpływem specjalnych akcji marketingowych i do nich skierowaliśmy naszą kampanię.
Do organizacji branżowych, które reprezentują importerów jabłek europejskich, dystrybutorów, przedstawicieli największych sieci handlowych w Rosji i na Ukrainie, oraz przedstawicieli grup i organizacji związanych z obrotem jabłkami.
Do dziennikarzy czasopism o zdrowiu, kulinarnych,
a także autorów popularnych blogów o analogicznej tematyce.
Ta grupa odgrywa również ważną rolę, pośrednicząc w dotarciu do głównej grupy docelowej, czyli konsumentów, kształtując
opinie czytelników i oddziałując na ich decyzje zakupowe.
Główną strategią Programu są działania promocyjne
i informacyjne, które mają na celu zbudowanie i utrwalenie
pozytywnego wizerunku jabłek europejskich, w tym polskich
na rynkach docelowych. A przede wszystkim zwiększenie
popytu, a co za tym idzie wzrost sprzedaży jabłek europejskich w Rosji i na Ukrainie.
Głównymi kanałami komunikacji Programu, za pomocą których zamierzamy dotrzeć do wybranych grup docelowych są:
► Kampania w prasie konsumenckiej i biznesowej
► Kampania internetowa
► Akcje promocyjne i eventy
► Działania Public Relations
► Działania skierowane do organizacji branżowych i biznesowych
Wszelkie zaplanowane działania prowadzone w ramach
naszej kampanii mają na celu pogłębić wiedzę na temat
wysokiej jakości i niepowtarzalnych walorów smakowych
jabłek europejskich, także polskich, doprowadzić do zwiększenia spożycia, a tym samym do wzrostu eksportu jabłek do
Rosji i na Ukrainę.

Chleb na serwatce
Składniki na formę do pieca chlebowego (w piekarniku
ok. 6 podłużnych keksówek). Można dostosować proporcje do własnych potrzeb.
3 litry serwatki, ok. 3 kg mąki pszennej np. szymanowskiej, 100 g drożdży prasowanych, 1 łyżka octu, garść
cukru, garść soli, 1–2 łyżki oleju, 2 żółtka
Sposób przygotowania:
Już od kilku lat uczniowie ZSP w Jasieńcu prezentują swoje umiejętności kulinarne na Dożynkach Powiatowych w Lewiczynie. W tym
roku będzie można spróbować również chleba na serwatce.
Przesiać mąkę i dodać do niej sól, cukier, pokruszone drożdże,
na końcu serwatkę i ocet. Zagnieść ciasto, dodając pod koniec
olej. Ciasto powinno mieć konsystencję ciasta pierogowego
i odchodzić od rąk. Odstawić do wyrośnięcia w ciepłym miejscu,
a następnie przełożyć do natłuszczonych form i również pozostawić do wyrośnięcia w cieple. Przed pieczeniem posmarować rozkłóconym żółtkiem. Wedle uznania można dodać do chleba mak,
sezam, żurawinę itp. Piec ok. godziny w temperaturze 180°C.
Informator
25
Realizowane programy
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Ciocia Jabłonka
i Wujek Seler z Krainy Witaminy
W czwartek 17 maja 2012 r. w PSP w Rozwadach, gm.
Gielniów, w ramach Programu Edukacyjnego „Ciocia
Jabłonka i Wujek Seler z Krainy Witaminy” odbyły się
nietypowe zajęcia z uczniami klas I–III.
Program „Ciocia Jabłonka i Wujek Seler z Krainy
Witaminy” to akcja edukacyjna mająca na celu zachęcić
dzieci do spożywania owoców i warzyw, a tym samym do
kształtowania u nich prawidłowych nawyków żywieniowych.
Główną bohaterką tego spotkania była rzodkiewka. O jej
walorach smakowych, wartościach odżywczych, gatunkach
(Krakowianka, Opolanka i Carmen) oraz charakterystycznych
cechach odmian uczestnicy zajęć dowiedzieli się w części artystycznej. Następnie dzieci w grupach ”Krakowiacy”,
”Opolanie” i ”Carmelanie” przystąpiły do przygotowywania
surówek i sałatek z rzodkiewek – imienniczek, które potem
degustowali opiekunowie, rodzice, ekipa z telewizji oraz nasi
mali kucharze. Wszystkim smakowało .
Imprezę przygotowały i poprowadziły Panie: Jowita
Pawłowska, Bożena Duran i Ewelina Danielik. Do przygotowania imprezy dołączyło też Koło Etnograficzne pod
kierunkiem Pani Iwony Morawskiej. Członkowie koła przygotowali scenografię oraz wprowadzili dzieciaki w tajniki wiedzy
o odmianach i walorach warzywa, prezentując w formie widowiska „delikatną Krakowiankę”, „biało-czerwoną Opolankę”
i „drobniejszą, ale odporną na zarazę i pękanie Carmen”.
Całe wydarzenie nagrywane jest na potrzeby telewizji
publicznej.
Materiał opracowała i udostępniła Iwona Morawska
26
Realizowane programy
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Konkurs na realizację zabudowy Polskiego Narodowego Stoiska na targach
FRUIT LOGISTICA 2013 rozstrzygnięty
Realizując zabudowę Polskiego Narodowego Stoiska
na Międzynarodowych Targach Owoców i Warzyw FRUIT
LOGISTICA Berlin 2013 Związek Sadowników RP w dniu
4 lipca br. zaprosił firmy do składania ofert.
Do dnia 25 lipca br. wpłynęły oferty:
1. „ART.-CO” – Ewa Laskowska, ul. Okrężna 5, Ząbki
2. SOPEXA S.A., Al. Krakowska 271, Warszawa
3. Polexpo Exhibitions, ul. Słoneczna 26, Michałowice
4. Van Hagen Dąbrowa, ul. Bukowska 17A, Dopierowo
5. Meliński Minuth Sp. z o.o., ul. Obornicka 253 A,B, Poznań
6. F.H.U. ALMAX Jacek Gaik, ul. Siemaszki 1, Kraków
7. Międzynarodowe Tragi Poznańskie, ul. Głogowska 14, Poznań
8. SIMPEX Sławomir Jezierski, ul. Lodowa 8 m. 8, Poznań
Do oceny ofert, które spełniły warunki formalno-prawne
przyjęte zostały następujące kryteria:
C1. Kreacja projektu zabudowy – 50 pkt.
C2. Spójność komunikacji w odniesieniu do zaproponowanych założeń strategicznych – 20 pkt.
C3. Cena brutto realizacji zadania – 20 pkt.
W dniu 30 lipca o godz. 13.00 nastąpiło komisyjne otwarcie wyżej wymienionych ofert. W skład Komisji wchodziły
następujące osoby:
1. Mirosław Maliszewski – Prezes ZSRP
2. Andrzej Kazimierczak – Wiceprezes ZSRP
3. Witold Piekarniak – Skarbnik ZSRP
4. Sławomir Kędzierski – Pełnomocnik ds. organizacji targów
Ze względu na zbyt dużą rozbieżność, zarówno w odniesieniu
do koncepcji i spójności zabudowy, jak ceny za wykonanie zadania Komisja nie podjęła jednoznacznej decyzji w sprawie wyboru
oferty. W dniu 3 sierpnia br. zostało zorganizowane spotkanie
z firmami/grupami producenckimi zainteresowanymi udziałem
w kolejnej edycji targów. Na podstawie zebranych opinii
i informacji odnośnie do ich zapotrzebowania i kreacji wystawy Komisja w dniu 6 sierpnia 2012 r. dokonała wyboru firmy:
POLEXPO EXHIBITIONS SP. Z O.O., która otrzymała 74
pkt. Firma przygotuje ostateczny projekt i dokona zabudowy
powierzchni na Międzynarodowych Targach Owoców i Warzyw
FRUIT LOGISTICA w dniach 6–8 lutego 2013 r. w Berlinie. 
Dożynki Gminne w Białej Rawskiej
Mszą polową w Parku Miejskim w Białej Rawskiej 2 września o godzinie 12.00 rozpoczną się dożynki gminne organizowane przez Burmistrza Miasta i Gminy Biała Rawska.
Gmina od wielu lat organizuje święto plonów. Jest to
wyraz podziękowania władz dla sadowników za ciężką
pracę, jaką wykonują na co dzień, jak również kontynuacja
staropolskiej tradycji. Do prowadzenia dożynek wybierany
jest starosta oraz starościna spośród najlepszych sadowników z terenu gminy. W tym roku dożynki poprowadzi
Anna Mroczkiewicz jako Starościna. Wraz z mężem posiada
20-hektarowe nowoczesne gospodarstwo sadownicze w miejscowości Grzymkowice. Jest matką pięciorga dziewczynek.
W rolę Starosty wcieli się Andrzej Jankowski. Prowadzi wraz
z żoną 15-hektarowe nowoczesne gospodarstwo sadownicze
w miejscowości Nowy Chodnów. Jest ojcem dwóch dziewczynek. W obydwu gospodarstwach produkowane są owoce
najwyższej jakości. Posiadają nowoczesną linię sortowniczą
wraz z bardzo dobrą bazą przechowalniczą. Gospodarstwa
rozwijają się dzięki własnej ciężkiej pracy właścicieli, korzystają
także z dotacji unijnych i krajowych.
Nie zawsze pracowitość sadowników jest wynagradzana
finansowo: czasem z powodu wiosennych przymrozków czy
przechodzących przez region nawałnic z gradobiciem. Na
przykład w tym roku przez teren gminy Biała Rawska przeszły
już dwie burze z gradobiciem. Dlatego tak ważne są te nasze
tradycyjne dożynkowe spotkania, które są okazją aby podziękować sadownikom za pracę i razem odpocząć od problemów
codziennego życia.
Święto plonów to także promocja sadowników oraz owoców z naszego regionu. Na tegorocznych dożynkach będzie
można skorzystać z porad Ośrodka Doradztwa Rolniczego,
a także zasięgnąć informacji od Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa. W trakcie dożynek wielu dostawców
będzie prezentowało swój dorobek. Przewidziano również
dużo programów towarzyszących zarówno dla dzieci, jak
i dorosłych. Szczegółowy program można przeczytać na stronie Urzędu Miasta i Gminy Biała Rawska: www.bialarawska.pl.
Dożynki są starym i trwałym elementem polskiej kultury
i tradycji, radosnym ukoronowaniem, a zarazem uhonorowaniem ciężkiej pracy mieszkańców naszych wsi. Dziękując za
ten wysiłek, zapraszam do wspólnej zabawy.
Prezes Oddziału Biała Rawska
Związku Sadowników RP
Jacek Otulak
Informator
27
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Grzegorz Maryniowski, Jan Skibicki
Co produkować?
Jabłka są gatunkiem drzew owocowych, których w Polsce
uprawia się najwięcej. Około 60% produkcji trafia do przemysłu. W minionych latach zdarzało się często, że przemysł
przetwórczy, ukierunkowany na koncentraty, nie był w stanie
zagospodarować po opłacalnych dla producenta cenach
wyprodukowanego jabłka.
W takiej sytuacji pojawia się pytanie: co robić, aby zarobić?
Z dziesięcioletnich analiz opłacalności produkcji sadowniczej, dostępnych w opracowaniach IEiGŻ wynika, że zwiększenie produkcji o ok. 30% od średniej powoduje spadek
opłacalności poniżej kosztów.
Dotyczy to wszystkich gatunków bez wyjątku. Wzrost
nasadzeń niektórych z nich sięgnął w ostatnich latach nawet
100% (np. malina). Ceny zbytu surowca w tym momencie sięgają dna (przykład z minionych lat: malina – 1zł/kg).W takiej
sytuacji przemysł przetwórczy nigdy nie będzie zainteresowany podpisaniem umów kontraktacyjnych z ceną i żadna siła
go do tego nie zmusi. Dowodem na to są działania Związku
Sadowników Rzeczpospolitej Polskiej prowadzone już od 10
lat, zmierzające do uregulowania tej kwestii.
Oznacza to, że należy wytworzyć taki produkt, który
będzie poszukiwany na rynku. Z ilości przejść w jakość.
Należy produkować to, co służy człowiekowi, a chodzi w tym
momencie o jakość związaną ze składem fizyko-chemicznym jabłek. Jak wiadomo, owoce te są bogatym źródłem
witamin, składników mineralnych, makro- i mikroelementów oraz związków polifenolowych. Te ostatnie są ważne
w profilaktyce chorób cywilizacyjnych XXI wieku, takich jak
nowotwory, choroby układu krążenia, cukrzyca, otyłość.
Zawartość składników odżywczych zależy głównie od odmiany (nie wszystkie odmiany mają korzystny skład chemiczny),
nawożenia, sposobu przetworzenia. Najwięcej pozostaje ich
w owocach świeżych oraz sokach naturalnie mętnych.
Spośród bardzo dużej liczby odmian jabłek dostępnych
na rynku, jedna jest niekwestionowanym liderem pod względem zawartości polifenoli: 'Gold Milenium', wyselekcjonowana
przez prof. Żurawicza z ISK w Skierniewicach. Odmiana ta ma
dwa geny odpornościowe na parcha jabłoni, dzięki czemu nie
potrzebuje tak intensywnej ochrony chemicznej i doskonale
nadaje się do upraw ekologicznych. Posiada również wysoką
zawartość cukrów prostych, a wśród nich odkrytą niedawno
tagatozę, która zasłynęła między innymi z tego, że nie powoduje próchnicy zębów.
Badania potwierdzające korzystne właściwości odmiany
‘Gold Milenium’ zostały wykonane w Pracowni Przetwórstwa
Zakładu Przechowalnictwa i Przetwórstwa ISK w Skierniewicach,
jak również są prowadzone dalsze badania na Politechnice
28
Zdjęcie: Jan Skibicki
Białostockiej w Katedrze Chemii i Akademii Medycznej
w Białymstoku Wydział Bromotologii. Powstaje również konsorcjum naukowe składające się z chemików, biochemików,
mikrobiologów, biofizyków z różnych krajów, badających biopreparaty nowej generacji na bazie owoców odmiany ‘Gold
Milenium’. Jesteśmy pewni, że dzięki przeciwutleniaczom,
a zwłaszcza układzie glukozowo-polifenolowym i pektynowym
zawartym w jabłku ‘Gold Milenium’ uda się ujarzmić wiele
chorób cywilizacyjnych XXI wieku. Powstałe obecnie cztery
biopreparaty rokują wielkie nadzieje na przyszłość i są już
w trakcie rejestracji.
Warunkiem skutecznego działania polifenoli i innych składników odżywczych jest ograniczenie ich utleniania. Możemy to
osiągnąć już na etapie produkcji owoców, stosując Efektywne
Mikroorganizmy, które mają w sobie bardzo dużo antyutleniaczy. Nowoczesne technologie tłoczenia soków, które pojawiły
się dwa lata temu w Polsce, dzięki zastosowaniu aseptycznego
nalewania w opakowania typu bag-in-box, pozwalają uzyskać
sok nieodbiegający od świeżego owocu pod względem zawartości składników odżywczych i zachowujący prozdrowotne
właściwości. W przyszłości 'Gold Milenium' będzie odmianą
nr 1 wykorzystywaną do produkcji soków i biopreparatów,
które są już w rejestracji GIS. Obecnie wszystko jest na etapie projektów i tworzenia bazy przetwórczo-towarowej. Gdy
to zostanie zrealizowane, znajdą się przetwórcy, którzy podpiszą umowę kontraktacyjną i zagwarantują cenę minimalną.
Wszystko to robimy po to, by ekologia nie była modą a rzeczywistością. (Do ekologii mają być cały czas dopłaty). Głównym
celem projektu jest rozwój małych i średnich gospodarstw
rodzinnych, jak również rozwój małych rodzinnych przetwórni, stawiających na jakość, prozdrowotność i działających
w powiązaniu logistycznym (instytuty naukowo-badawcze,
producenci, przetwórcy).

Informacje branżowe
Informacje FAMMU/FAPA
UNIJNY IMPORT JABŁEK I GRUSZEK
Z PAŃSTW TRZECICH
Do dnia 30 czerwca bieżącego roku kraje unijne zaimportowały łącznie 277,8 tys. ton jabłek z państw trzecich i 120 tys. ton
gruszek. Tym samym tegoroczny import jabłek był o niecałe 30%
niższy wobec analogicznego okresu minionego roku, a gruszek
aż o 44% niższy. Najwięcej jabłek w okresie od początku stycznia do końca czerwca kraje Wspólnotowe sprowadziły z Chile –
81,7 tys. ton oraz z Nowej Zelandii i Republiki Południowej Afryki
– ponad 54 tys. ton. W przypadku importowanych z państw
trzecich gruszek największe ich ilości pochodziły z Argentyny –
ponad 47 tys. ton oraz RPA – niecałe 45 tys. ton.
Źródło: FAMMU/FAPA na podstawie: Eucofel
ZDROWE PRZEKĄSKI WE FRANCJI
We Francji stanie około 3 tys. specjalnych lodówek zawierających wyłącznie zdrowe przekąski. Do tej pory urządzenia
takie zawierały między innymi słodzone napoje gazowane
i przekąski typu chipsy, batony czy wafelki. Nowoczesne
lodówki o nazwie „Feel Good” będą zainstalowane na francuskich stacjach kolejowych, lotniskach, stacjach metra i w siedzibach większych firm. Będą oferowały tzw. „lunch boxy”
– zestawy zaaprobowane przez Ministra Rolnictwa i Ministra
Zdrowia we Francji. Zestawy te będą zawierały między innymi świeże owoce i warzywa, soki owocowe, napoje jedynie
w postaci wody mineralnej, wód smakowych czy mrożonej
herbaty, a także produkty zbożowe w postaci specjalnych
batoników zbożowych oraz produktów mlecznych, takich jak
jogurty, paczkowane serki oraz mleko smakowe.
Źródło: FAMMU/FAPA na podstawie: Fructidor
USDA AKTUALIZUJE PROGNOZĘ
GLOBALNYCH ZBIORÓW JABŁEK
USDA opublikowała najnowszą prognozę dotyczącą zbiorów jabłek na świecie w sezonie 2011/2012. Opublikowana
pod koniec lipca bieżącego roku prognoza uwzględniała
sporządzoną w czerwcu bieżącego roku korektę zbiorów na
bieżący sezon 2011/2012 – w stosunku do danych szacunkowych ze stycznia bieżącego roku nieznacznie zmniejszyły się
zbiory w Chile, trochę więcej prognozowane jest w Argentynie.
W sumie według danych Amerykańskiego Departamentu
Rolnictwa, w sezonie 2011/2012 na świecie zebrane zostanie
około 65,123 mln ton jabłek wobec danych szacunkowych
jeszcze z początku bieżącego roku – 65,228 mln ton oraz
poprzedniorocznej wielkości 62,406 mln ton. Największym
światowym producentem są oczywiście Chiny z tegorocznymi
zbiorami na poziomie 35 mln ton, na drugim miejscu znajduje
się Unia Europejska jako całe ugrupowanie 27 państw z produkcją jabłek wynoszącą około 11,834 mln ton.
Źródło: FAMMU/FAPA na podstawie: FAS USDA
HISZPAŃSKI RYNEK SOKÓW
Jak wynika z najnowszych danych zaprezentowanych
przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Soków
(AIJN), w 2011 roku łączny poziom konsumpcji soków owocowych oraz nektarów w państwach Unii Europejskiej kształtował się na poziomie 10,77 mld litrów. Największym producentem soków i nektarów pozostają Niemcy, na drugim miejscu
plasuje się Francja, na trzecim Wielka Brytania i w końcu
na czwartym z 10% udziałem w produkcji soków w Europie
znajduje się Hiszpania. Niemcy są również największymi
konsumentami w Europie soków owocowych z ubiegłorocznym wynikiem na poziomie 31 litrów na osobę. Drugim pod
względem konsumpcji krajem europejskim jest Szwecja
z zaskakującym wynikiem 27 litrów i kolejno Hiszpania
z poprzedniorocznym spożyciem wynoszącym 22,5 litra/
osobę oraz w końcu na czwartym miejscu znalazła się Wielka
Brytania z wynikiem 21,8 litrów. W przypadku hiszpańskiego
rynku soków i nektarów owocowych, począwszy od roku 2007
ustabilizowała się rodzima konsumpcja tych produktów na
poziomie 1,1 mld litra rocznie i w zasadzie od niemal pięciu
- reklama -
Usługowe tłoczenie soków naturalnie mętnych
na mobilnej tłoczni firmy SMF z owoców własnych i powierzonych.
 Zastosowanie nowoczesnych metod filtracji powietrza
 Aseptyczna nalewarka w worki bag-in-box 3 l i 5 l
 Dobry surowiec
to podstawy uzyskania wyśmienitego soku, który posiada
prozdrowotne właściwości i bez dodatków konserwujących
można przetrzymywać go przez 6 miesięcy,
po otwarciu 3 tygodnie.
Pijmy soki z własnych owoców!
Kupię jabłka na soki w odmianach:
Rajka, Topaz, Szampion
z upraw ekologicznych.
F.H.U BIOGRIM
Grzegorz Maryniowski
Wojciechów 26; 24-335 Łaziska; tel. 507 191 696
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
lat nie ulega większym wahaniom. Chociaż zdaniem lokalnym analityków, zachowana jest pewna tendencja wzrostowa
w miesiącach letnich – czerwiec–wrzesień, kiedy to pojedyncze gospodarstwa domowe zwiększają spożycie nawet
o 50% w porównaniu z innymi okresami w roku. W przypadku
Hiszpanów, spożywają oni więcej nektarów niż soków owocowych – odpowiednio w proporcji około 54,96% do 45,03%.
Zdecydowanie najpopularniejsze na rynku są soki i nektary
pakowane w kartonowe opakowania o różnej gramaturze –
udział 78% w rynku, na drugim miejscu znajdują się produkty
w szklanych butelkach z 14% udziałem w rynku. Od kilku lat
również nie zmieniają się upodobania Hiszpanów w zakresie
preferowanych smaków soków – na pierwszym miejscu jest
sok pomarańczowy z 28,6% udziałem w rynku, który z roku
na rok wzrasta. Na drugim z 20% udziałem – sok ananasowy
i w końcu z wynikiem 19,7% w minionym roku – sok brzoskwiniowy. W ubiegłym roku Hiszpanie wyeksportowali łącznie
747,6 tys. ton soków owocowych o łącznej wartości 612,3
mln euro. Największym powodzeniem w eksporcie cieszył się
sok winogronowy z wynikiem 220 tys. ton, co dało znaczący
ponad 30% wzrost sprzedaży tego smaku wobec roku 2010.
Na drugim miejscu uplasował się sok pomarańczowy, którego
Hiszpanie wyeksportowali w sumie 203 tys. ton. Najwięcej
hiszpańskich soków sprowadza co roku Francja, która w roku
2011 zakupiła łącznie produkty o wartości 201 mln euro,
na drugim miejscu znalazła się Wielka Brytania z importem
o wartości 85,0 mln euro.
Źródło: FAMMU/FAPA na podstawie: AIJN
Konferencja objęta programem
promocyjnym
Komisja Europejska zaaprobowała nowe programy wspierające unijne produkty, w tym promocję unijnych owoców
i warzyw zarówno na rynku unijnym, jak i na rynkach trzecich.
Między innymi przyjęty został program, o który występowały
dwa kraje łącznie – Belgia i Holandia, promujący owoce na
terenie Danii, Belgii oraz Niemiec. Programem promocyjnym objęta została konkretna odmiana gruszek – odmiana
'Konferencja', a program wspierający ten owoc potrwa mniej
więcej od lata bieżącego roku do połowy 2015 roku.
Łączna wartość trzyletniej kampanii opiewa na sumę
ponad 1,8 mln euro, przy czym dokładnie połowę – 903 tys.
euro sfinansuje budżet unijny, a drugą połowę dwie organizacje – holenderska i belgijska, zgłaszające ten program.
Naczelnym celem nowej kampanii jest wzrost konsumpcji
gruszek we wspomnianych krajach, w tym zwłaszcza konkretnie odmiany 'Konferencji' poprzez zaprezentowanie jej
szczególnych walorów smakowych.
Źródło: FAMMU/FAPA
Weszła w życie ustawa o skutkach powierzania pracy nielegalnym cudzoziemcom
Z dniem 21 lipca 2012 roku zaczęła
obowiązywać na terenie Polski Ustawa
o skutkach powierzania pracy nielegalnym cudzoziemcom. Z informacji
zawartych na oficjalnej stronie internetowej Sejmu RP można wyczytać, że: Ustawa o skutkach powierzania
pracy cudzoziemcom przebywającym
wbrew przepisom na terytorium RP
wprowadza do polskiego prawa unijne przepisy (dyrektywę 2009/52/WE),
które mają ograniczyć rozmiar tzw. szarej strefy w gospodarce.
Ustawa zakazuje m.in. zatrudniania
cudzoziemców nielegalnie przebywających w Polsce oraz wprowadza sankcje
karne i administracyjne dla pracodawców, którzy nie zastosują się do obowiązujących przepisów.
Zgodnie z nowymi regulacjami
zarówno przedsiębiorca, jak i osoba
30
fizyczna nieprowadząca działalności
gospodarczej będą zagrożeni karą do
3 lat pozbawienia wolności za zatrudnianie osoby będącej ofiarą przestępstwa handlu ludźmi lub zatrudnianie
obcokrajowca w warunkach szczególnego wyzysku.
Ustawa przewiduje również karę
grzywny lub ograniczenia wolności za
nielegalne zatrudnianie wielu cudzoziemców przebywających bez ważnego
dokumentu uprawniającego do pobytu
na terytorium RP, powierzanie wykonywania pracy małoletniemu cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego
dokumentu lub uporczywe powierzanie
pracy nielegalnie przebywającym obywatelom państw trzecich. W sytuacji,
gdy praca ta nie ma związku z prowadzoną przez pracodawcę działalnością
gospodarczą, przepisy przewidują karę
grzywny do 10 000 zł. Karą zagrożone
jest również podżeganie do ostatniego
z wymienionych czynów i pomoc w jego
realizacji.
Ponadto pracodawcom skazanym
za naruszenie przepisów zawartych
w ustawie grożą dodatkowe konsekwencje, np. zakaz brania udziału
w przetargach publicznych przez jeden
rok, pozbawienie dostępu do pomocy publicznej, w tym funduszy Unii
Europejskiej oraz obowiązek zwrócenia
uzyskanej w ciągu ostatnich 12 miesięcy pomocy publicznej lub dotacji.
Sejm uchwalił ustawę 15 czerwca
2012 r. Prezydent podpisał ustawę 29
czerwca 2012 r.
Ustawa weszła w życie 21 lipca br.
Źrodło: sejm.gov.pl
Polecamy
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
Do poczytania we wrześniu
 We wrześniowym „Sadzie
Nowoczesnym” przeczytamy m.in.
o ochronie drzew pestkowych
po zbiorach owoców. Barbara
Błaszczyńska z KPODR – Minikowo
przypomina o konieczności wykonania jesiennych zabiegów chroniących przed chorobami, o odżywianiu
Owoce przed
zamknięciem komór dolistnym drzew i zwalczaniu chwastów. Jesień to także dobry czas na
PLUS
pobranie próbek gleby do analizy
i nawożenie doglebowe na kolejny
sezon. Należy również zabezpieczyć sad przed gryzoniami
i zwierzyną płową.
 Dr hab. Emilian Pitera w artykule ‘Chopin’ – nowa
polska zimowa odmiana jabłoni omawia zalety czwartej już parchoodpornej odmiany wyhodowanej w Katedrze
Sadownictwa SGGW. Wyselekcjonowana została z potomstwa powstałego ze skrzyżowania ‘Granny Smith’ i klonu
U 211. ‘Chopin’ w porównaniu z odmianami ‘Waleria’, ‘Witos’
i ‘Sawa’ wykazuje duży postęp hodowlany pod względem
zdolności przechowalniczej owoców.
 O nieciekawej sytuacji w skupach czarnej porzeczki
pisze prof. dr hab. Eberhard Makosz w artykule Niespełnione
nadzieje.
 Na ostrzu, czyli krótki przegląd kosiarek prezentuje
Bartłomiej Kowalski. Kosiarka sadownicza to jedno z podstawowych urządzeń w parku maszynowym każdego plantatora.
Nic dziwnego, że oferta producentów jest na tym polu bardzo
różnorodna.
 Kilka słów o siatkach i foliach pisze dr Tomasz Krupa
z SGGW. Zmiany klimatyczne zmuszają sadowników do szukania coraz nowszych sposobów na zabezpieczenie owoców
przed niekorzystnymi zjawiskami pogodowymi.
 W artykule Najważniejszy eksport na Wschód Tomasz
Werner rozmawia z przedstawicielami dwóch grup producenckich z centralnej Polski: Eurosadu z Trzylatkowa Dużego
oraz King Fruit z Chodnowa. Tego samego autora – rozmowy z tegorocznymi laureatami ogólnopolskiego konkursu
AgroLiga w kategorii rolnicy (Sadownicy z Doliny Baryczy).
 Przemysław Badowski z firmy AgroFresh w materiale
Owoce przed zamknięciem komór omawia zagadnienia
związane z przygotowaniem owoców po zbiorze do przechowywania.
 O efektach Rozporządzenia Komisji Europejskiej nr
302/2012, które zmieniło sytuację finansową producentów
zrzeszających się w grupy, pisze Rafał Szeleźniak.
 Także w tym numerze „Sadu Nowoczesnego” dr
Grzegorz Klimek z IO w Skierniewicach prezentuje ekonomiczną metrykę kolejnych odmian jabłoni – ‘Pinovy’ oraz
‘Jonagold’ i jego sportów (w poprzednich numerach były
SADNOWOCZESNY.PL
9/2012
Cena 8,00 zł (w tym 5% VAT)
Indeks 37-6000 Rok XL
s. 15 Zakładamy
własny biznes
s. 18 Przegląd
rozdrabniaczy
s. 49 ‘Chopin’
Prognosfruit 2012 s. 8
Kupujemy drzewka s. 42
opisywane ‘Golden Delicious’ i ‘Ligol’ oraz ‘Gloster’ i ‘Gala’).
Dane dotyczą lat 2004–2010 i pochodzą z 17 obserwowanych
gospodarstw.
 A może własny biznes?
Dom weselny, sklep spożywczy, skup owoców, wypożyczalnia kajaków czy zakład mechaniczny? Okazuje się, że
sadownicy mają wiele ciekawych pomysłów biznesowych,
które w obliczu spadającej rentowności produkcji często decydują o dochodach ich rodzin. Jesienią tego roku planowany
jest ostatni nabór wniosków z programu „Tworzenie i rozwój
mikroprzedsiębiorstw”, w ramach którego można uzyskać do
300 tys. zł dotacji na własny biznes – pisze Robert Sekuła
z MANAGER PROJECT – Doradztwo Rolnicze.
 Rozdrabniacze do gałęzi omawia Bartłomiej Kowalski.
Zawieszane, ciągnione, a nawet samojezdne – różnorodność
konstrukcji rozdrabniaczy do gałęzi jest znacznie większa
niż mogłoby się wydawać. Wszystko po to, aby w możliwie
największym stopniu dostosować maszynę do potrzeb użytkownika.
 Jaki materiał szkółkarski? Olgierd Runkiewicz z Soska
Konsulting pisze o tym, jakie warunki musi spełniać dwuletni,
a w przypadku jego braku jednoroczny materiał nasadzeniowy, aby sad szybko wszedł w okres owocowania, a wydane
pieniądze nie okazały się „wyrzuconymi w błoto”.
 Warunki przechowywania jabłek ‘Šampion’ w zależności od terminu zbioru omawiają znakomici autorzy: prof.
dr hab. Kazimierz Tomala, mgr Urszula Ogłozińska, mgr
Marzena Wiewiór i mgr Małgorzata Stępniewska ze Szkoły
Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
 Miesięcznik ogrodniczy „Owoce
Warzywa Kwiaty” w numerze wrześniowym porusza problemy związane
z promocją owoców. Tomasz Werner
w artykule Wyróżnione owoce pisze
o nadawaniu owocom ich własnej
marki, co pozwala łatwiej je sprzedać.
Rafał Szeleźniak natomiast opisuje
Kings and Apples – pierwszą polską
markę jabłek wysokiej jakości (Jabłko
początek ma w Sacrum).
 Na temat Funduszu Promocji Owoców i Warzyw, wspierającego kampanie w kraju i za granicą, z przewodniczącym
Komisji Zarządzającej – Ryszardem Ciźlą rozmawia Rafał
Szeleźniak (Fundusz zmienia rynek).
 Sezon jeszcze się nie zakończył, a opady deszczu
mogą spowodować pojawienie się objawów parcha wtórnego
w okresie późnoletnim lub jesiennym. Beata Meszka z IO
Skierniewice przypomina o jesiennym opryskiwaniu jabłoni mocznikiem.
Informator
31
WWW.POLSKIESADOWNICTWO.PL
 O szarej pleśni, chorobie przechowywanych owo-
ców, pisze we wrześniowym numerze miesięcznika Hanna
Bryk z IO w Skierniewicach.
 Prof. Augustyn Mika w artykule Dostosować do siedliska namawia do racjonalnego rozmieszczenia gatunków
i odmian w sadzie. „Z rozmów z sadownikami wynika, że
mają oni wiedzę dotyczącą specyficznych wartości siedliska.
Te cenne obserwacje praktyczne powinny być wykorzystane
przy zakładaniu nowych kwater” – pisze Autor.
 Rozpoczyna się okres zakupu drzewek owocowych.
Jest to najlepszy czas na udzielenie sadownikom kilku cennych wskazówek. Na co powinni zwrócić szczególną uwagę,
planując zakup drzewek do swoich sadów? O tym w artykule Przed zakupem drzewek pisze Paweł Bielicki z IO
w Skierniewicach.
 Agnieszka Masny i Edward Żurawicz z IO Skierniewice
omawiają problemy związane wymarzaniem plantacji truskawek zimą (Truskawki – mróz najlepszym testem). Silne
mrozy panujące w lutym 2012 roku oraz brak okrywy śnieżnej
w Polsce Centralnej spowodowały duże uszkodzenia mrozowe roślin truskawki na bardzo wielu plantacjach. Silniej ucierpiały plantacje 2-letnie i starsze, mniej strat zaobserwowano
w młodych nasadzeniach.
 Najważniejsze we wrześniu według Piotra Gościło to
przygotowanie komór przechowalniczych do przechowywania
owoców.
W lipcowo-sierpniowym numerze „Jagodnika” jak zwykle pakiet
informacji dotyczących uprawy truskawek, malin, borówki wysokiej,
porzeczek i aktinidii. W czasopiśmie
poruszane były także zagadnienia
związane z odkażaniem gleby, przygotowaniem stanowiska oraz nawożeniem truskawek po zbiorze.
 W produkcji owoców deserowych wysokiej jakości największym
zagrożeniem dla upraw jest przebieg
pogody. Aby to zagrożenie wyeliminować lub przynajmniej
ograniczyć, producenci, w tym również malin, zakładają uprawy pod osłonami. Okazuje się jednak, że ich prowadzenie
wcale nie jest łatwe, a na takich plantacjach mogą pojawiać
się problemy, których nie było w uprawach w otwartym gruncie. Mimo wszystko może się to opłacać, a większe nakłady
ponoszone w produkcji malin pod osłonami mogą zostać
zrekompensowane przez wyższy plon i jego bardzo dobrą
jakość – pisze Mariusz Podymniak w artykule Maliny w tunelach – dobra inwestycja.
 W materiale Malinowe i jeżynowe nowości z Brzeznej
dr Agnieszka Orzeł donosi o jagodowych nowościach wyhodowanych w Sadowniczym Zakładzie Doświadczalnym
Instytutu Ogrodnictwa w Brzeznej. Odmiany te zapowiadają
się na szczególnie cenne dla liczących na bardzo wczesny
zbiór.
32
 Czy jest szansa na nowe środki ochrony roślin? –
rozmowa z dr. Bogusławem Rzeźnickim, zastępcą Dyrektora
Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin w Ministerstwie
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, o tym w jaki sposób producenci
mogą wpływać na rynek środków ochrony roślin i zakresy
rejestracji preparatów do ochrony upraw przed agrofagami.
 Producenci, którzy planują eksport czy dostarczają
owoce jagodowe wymagającym odbiorcom, mogą obecnie
korzystać z coraz ciekawszych rozwiązań pozwalających
zarówno utrzymać przez dłuższy czas dobrą jakość owoców,
jak również w prosty sposób kontrolować warunki, w jakich są
one transportowane. Nowe rozwiązania dla borówek proponują Tomasz Werner i Mariusz Podymniak.
 Alicja Chorąży i Hanna Legutowska piszą o Niechemicznej walce ze szkodnikami borówki wysokiej
(cz. II). W pierwszej części artykułu („Jagodnik” 2/2012)
Autorki omówiły szkodniki borówki atakujące nadziemne
części tych roślin. W numerze 4/2012 informują o kolejnych,
szkodliwych dla krzewów borówki organizmach, których zwalczanie staje się konieczne na niektórych plantacjach.
 Czy hodowla rozwiąże porzeczkowe problemy?
zastanawia się prof. dr Edward Żurawicz. Czy polska nauka
sadownicza, a zwłaszcza hodowla roślin, dostatecznie wspierają produkcję czarnych porzeczek, aby zapewnić jej harmonijny rozwój? Takie pytanie zadaje sobie wiele osób zajmujących się produkcją owoców tego gatunku. Struktura odmianowa zarówno starych, jak i nowych plantacji czarnej porzeczki
pokazuje, że w dużej części założone zostały one z odmian
wyhodowanych w kraju. Plantatorzy odczuwają jednak cały
czas niedosyt i oczekują coraz lepszych odmian.
 Do uprawiania mini kiwi namawia dr Szczepan
Marczyński w artykule Mini kiwi – nisza, którą warto wykorzystać. „(…) Aktinidie drobnoowocowe o gładkiej skórce
uprawiam doświadczalnie od ponad 15 lat i stwierdziłem, że
są świetnymi roślinami ogrodowymi, wartymi szerokiej popularyzacji. Nie spotkałem jeszcze nikogo, komu ich owoce nie
smakowałyby bardziej niż popularne kiwi. Moim zdaniem,
wybrane odmiany aktinidii ostrolistnej bardzo dobrze nadają
się do tworzenia plantacji produkcyjnych”.
We wrześniu w „Jagodniku”:
 Wrześniowo-październikowe wydanie „Jagodnika” to
komplet informacji o najnowszych późnych odmianach truskawek oraz relacje z gospodarstw specjalizujących się
w tego typu uprawie. Ten numer to także kompendium wiedzy
na temat uprawy truskawek na rynnach pod różnego rodzaju
osłonami.
 Osoby zainteresowane nowościami malinowymi, jeżynowymi oraz czarną porzeczką znajdą artykuły dotyczące
odmian pochodzących z Zachodniej Europy, które wprowadzane są właśnie na krajowe plantacje.
 Producentów borówki wysokiej zainteresuje materiał
związany z możliwościami sprzedaży tych owoców m.in.
w Wielkiej Brytanii oraz najnowsze technologie związane z ich
przygotowaniem do sprzedaży, wdrażane właśnie w grupach
producenckich.
opracowała Anna Kurek
Archiwum internetowe
czasopisma „Owoce Warzywa Kwiaty”
Teraz to już ponad 1000 artykułów
z lat 2010-2011
Codziennie dodajemy nowe
Wejdź na: OwoceWarzywaKwiaty.pl/archiwum
Wyszukaj artykuł w Archiwum.
Zasoby możesz przeszukiwać według:
 słowa kluczowego/frazy
 daty
 wydania
Wykup dostęp!
 Tydzień to tylko 6,50 zł
 Wygodna forma płatności: e-przelew
Download

Przezwyciężyć niemoc