3/31/2014
TRAVMALI ÇOCUĞUN STABİLİZASYONU
VE TRANSPORTU
PRM. SÜLEYMAN YAVUZ
ANKARA 112
SUNUM PLANI
•
•
•
•
•
•
Travmalı çocuğa genel bakış
Epidemiyoloji
Anatomik ve fizyolojik farklılıklar
Travmalı çocuğa hastane öncesi yaklaşım
Özel durumlar
Özet
1
3/31/2014
Çocuklarda Travma
• Yetişkinlerden farklı
• Karmaşık
• Zorlu hasta grubu
Çocuklarda Travma
• Değerlendirme ve
iletişim zorluğu
• Şikayetini anlatamama
2
3/31/2014
Çocuklarda Travma
• Özel ekipman gerekliliği
(Değerlendirme ve tedavi ekipmanları)
• Farklı anatomi, farklı
fizyoloji
Çocuklarda Travma
• Çocukla birlikte aileyle de
baş etme
3
3/31/2014
Mesleki stres ve anksiyete !!!
Epidemiyoloji
• Travma tüm dünyada çocuk ölümlerinin
önde gelen nedenlerindendir
• Travmaya bağlı sakatlıklar erişkinlere
göre 3 - 10 kat fazladır
4
3/31/2014
Pediatrik travma
%8
Künt
Penetran
%92
Çocuklarda Travma
Travma sıklığı ve mortalite oranı
Yaralanma mekanizması
Sıklık (%)
Mortalite (%)
KÜNT
92
3
Düşme
27
1
Araç içi trafik kazası
21
4
Araç dışı trafik kazası
12
5
Bisiklet
9
2
PENETRAN
8
5
Ateşli silah
2
10
Delici - kesici
3
3
Crush
1
3
Adapted from Cooper A. Early assessment and management of trauma. In: Ashcroft KW, Holcomb GW, Murphy JP, eds. Pediatric
Surgery. Philadelphia: Elsevier, 2005:168–84.
5
3/31/2014
Mortalite:
%50 Olay yerinde ilk birkaç dakikada ölenler:
• Havayolu ile ilgili sorunlar
• Hipovolemik şok
• Majör kafa travması
%30 ilk birkaç saat içinde ölenler (golden hour):
• Majör kafa yaralanmaları
• Göğüs yaralanmaları
• Batın yaralanmaları
%20 günler ya da haftalar sonunda ölenler:
• Organ yetmezlikleri
• Sepsis
• Beyin ölümü
Çocuklar farklıdır.
Onlar "küçük yetişkinler” değildir.
• Organlar yüzeysel ve birbirine yakın  küçük
vücut yüzeyine daha fazla kinetik enerji multiple
organ hasarı
• Baş göreceli olarak büyük  sık yaralanır 
travmaya bağlı ölümlerin %80 nedenidir
• Kemik ve kas yapılar ince ve esnek  iç organları
yeterince koruyamaz  kırık olmasa da iç organ
hasarı oluşabilir
6
3/31/2014
Çocuklar farklıdır.
Onlar "küçük yetişkinler” değildir.
• Büyüme kıkırdağı etkilendiğinde ömür boyu
sakatlıklar görülebilir
• Vücut yüzeyi geniş ve deri ince  ısı ve sıvı
kaybı fazladır
(ısı regülasyonu 10 yaş, cilt gelişimi ise 16 yaş civarında tamamlanır)
• Çocuklar travmadan psikolojik olarak daha
fazla etkilenirler
Pediatrik havayolunun anatomik
farklılıkları
Farklılık
Klinik önemi
Dil relatif olarak daha büyüktür
Havayolu tıkanıklığına neden olur, airway
kullanmak gerekir
Adenoid dokular büyük kitle oluşturur
Nazofaringeal airwaylarin <1 yaş kullanımı
zordur
Epiglot daha büyük ve sarkıktır
Düz blade kullanılmalıdır
Larinks daha yukarı ve ön yerleşimlidir
Vokal kordların görülmesi zorlaşır
Krikoid halka havayolunun en dar kısmıdır
< 8 yaş kafsız tüp kullanımı gerekebilir
Trekea çapı küçük ve halkalar arası dardır
Trakeostomi zordur,iğne krikotrotomi
Trekea uzunluğu kısadır
Tüp kolaylıkla sağ ana bronşa gidebilir, pnx
gelişebilir
Büyük havayolları dardır
Artmış havayolu rezistansına neden olur
7
3/31/2014
Fizyolojik değişiklikler
• Değişken kalp hızı , solunum hızı ve kan basıncı
değerleri
• Daha fazla O2 tüketimi
• Düşük fonksiyonel rezidüel kapasite
• Düşük akciğer kompliyansı / Yüksek göğüs duvarı
kompliyansı
• Yatay kaburga dizilimi - diyafram solunumu
• Kalp hızı/ output’a bağlı kompanzasyon
Çocuklarda vital bulgular
Yaş
Solunum (ort) Kalp hızı (0rt)
Sistolik kan basıncı (ort)
Yenidoğan
40
130
75
1-12 ay
30
130
90
1-4
25
110
90 +(2xyaş)
5-8
22
100
90+(2xyaş)
>8
16
90
110
8
3/31/2014
Kan basıncı
Yaşlara göre hipotansiyon sayılacak sistolik kan
basıncı değerleri:
•
•
•
•
Yenidoğan (0-28 gün): <60 mmHg
Bebek (1-12 ay)
:
<70 mmHg
Çocuklar (1-10 yaş): <70 mmHg+(2xyaş)
Çocuklar (> 10 yaş):
<90 mmHg
Travmalı çocuğa hastane öncesi
yaklaşım
• İki temel strateji üzerine kuruludur
1. Yaşamı tehdit eden sorunları tespit et ve
stabilize et
2. Uygun olan en yakın hastaneye hızlı
transportu sağla
9
3/31/2014
Olay yeri değerlendirme
•
•
•
•
Güvenlik ?
Yaralanma mekanizması ?
Kazazede sayısı
İlave gereksinimler ?
İlk değerlendirme
"Gold Hour”
• " Kap götür ” mü? , " kal ve oyna” mı ?
• Karayolu ?
• Havayolu ?
• Eğitimli özel ekip?
10
3/31/2014
TRAVMALI ÇOCUĞA HASTANE ÖNCESİ YAKLAŞIM
Travmanın olduğu yerde:
Yaşamı tehdit eden sorunları tespit et ve hızlıca çöz!
• Airway + C spine immobilizasyon:Uygun yöntem ve teknikle
havayolu açıklığını sağla, aspirasyondan koru
• Breathing: Solunum mekaniklerini kontrol et. Oksijenasyon ve
ventilasyonu sürdür .
• Circulation: Dolaşımı değerlendir. Dış kanamaları hızlıca durdur.
• Disability: hızlı nörolojik bakı yap (AVPUP) Spinal
immobilizasyonu sağla, yaralıyı paketle ve hızlı transporta karar
ver.
TRAVMALI ÇOCUĞA HASTANE ÖNCESİ
YAKLAŞIM
•
•
•
•
•
Transport sırasında:
Damar yolu aç (soğuk sıvılardan kaçın !!!)
Tüm vital parametreleri ölç ve monitörize et
Tepeden tırnağa fizik muayene (hipotermiye
karşı dikkatli ol !! )
Öyküyü derinleştir
5 dk arayla hastayı tekrar değerlendir
11
3/31/2014
BOYUN OMURGASININ UYGUN BİR
BOYUNLUKLA SABİTLENMESİ
23
Bebeklerde baş sabitleme
12
3/31/2014
Çocuklarda Hava Yolu
Tıkanma bulguları
• Apne
• Stridor
• “Hırıltılı” solunum
Courtesy of Bob Page, NREMT-P
Tıkanmaya müdahale edin
• Hiperextansiyon
• Hiperflexiyon
Çocuklarda havayolu
13
3/31/2014
Çocuklarda Hava Yolu
Hava yolunu açma
• Dil büyüktür; doku yumuşak
• Jaw-thrust
• Oropharyngeal airway
• Nasopharyngeal airway !!!
• Neonataller zorunlu nasal
soluyucu
• Şırıngayla burnu temizleyin
Çocuklarda havayolu
14
3/31/2014
Çocuklarda Solunum
Solunum işi
• Çekilmeler, çırpınma, hırıltı
• Israrlı hırıltı ventilasyon gerektirir
Solunum hızı
• Hızlı, sonra apne veya çok yavaş periodlar
Minor künt boyun travmaları kritik olabilir.
Solunum Yönetimi
• Etkili BVM ventilasyon
• Entübasyon elektiftir.
15
3/31/2014
2010 PALS klavuzu önerileri
• Özellikle transport zamanı kısaysa infant ve
çocuklarda balon maske ile ventilasyon
sağlanabilir
• Düşük AC kompliansı, yüksek havayolu
direnci ve yüksek glottik hava kaçağı gibi belli
durumlarda kaflı tüpler tercih edilebilir.
Bunun dışında ≤8 yaş da kafsız tüpler tercih
edilmelidir.
Çocuklarda Dolaşım
Israrlı taşikardi
Şokun en güvenilir bulgusudur
16
3/31/2014
Çocuklarda Dolaşım
Erken şoku öngörmek daha zordur.
• Israrlı taşikardi
• Hız >130 genellikle her yaşta şok (neonatal hariç)
• Uzamış kapiller geri dolum ve soğuk extremiteler
azalmış doku perfüzyonuna işaret eder.
• Bilinç seviyesi
• Çocuk uyanık olsa bile, dolaşım zayıf olabilir.
• Düşük kan basıncı geç şok bulgusudur.
Çocuklarda Şok
Güçlü kompansasyon mekanizmaları
• Erken şokta şaşırtıcı derecede iyi görünür
• Kötüleşince “dağılır”
• Hazırlıklı olun
• Her bolusta 20 mL/kg sıvı tedavisi
• İntraosseöz infuzyonu göz önünde bulundurun
• Sık sık devamlı muayene
17
3/31/2014
Hayatı Tehdit Eden Yaralanmalar
Kafa yaralanması
• En sık ölüm nedeni
• Bilinç seviyesi değişikliği en iyi gösterge
• Pupil değerlendirmesi önemli
• Tedavi
• Yüksek-akım oksijen
• Sadece cerebral herniasyon sendromunda
hiperventilasyon
• Sistolik KB göre sıvı tedavisi
• Aspirasyonu önlemek için hazır olun
Hayatı Tehdit Eden Yaralanmalar
Göğüs yaralanması
• Respiratuar distres sıktır
• Pnömotorax veya tansiyon pnömotorax
• Değerlendirmek zordur
• İğne torakostomi hayat kurtarıcı olabilir
• Pulmoner kontüzyon
• Nadir yaralanmalar
• Kaburga kırıkları, flail chest, aort rüptürü,
pericardial tamponad
18
3/31/2014
Hayatı Tehdit Eden Yaralanmalar
Abdominal yaralanmalar
• Karaciğer ve/veya dalak rüptürü
• Travmatik ölümlerin ikinci önde gelen sebebi
• Kanama sıklıkla organ içindendir
• Tanısı zordur
• Minimal bulgularla ağır yaralanma
• Herhangi bir anormal abdominal değerlendirmede
şüphelenin
• Aspirasyonu önlemeye hazır olun.
Hayatı Tehdit Eden Yaralanmalar
Spinal yaralanma
• Adölesandan önce pek görülmez
• <9 yaş; genellikle üst cervical-spine yaralanmaları
• >9 yaş; genellikle alt cervical-spine yaralanmaları
• Stabilizasyon
• Nötral pozisyon için gövde altına yastık
• Cervical collar olmadan sabitlemek gerekebilir
• Göğüs hareketlerini kısıtlamayın
19
3/31/2014
ÇOCUĞUN OMURGA TAHTASI ÜZERİNE
YERLEŞTİRİLMESİ
ÇOCUĞUN OMURGA TAHTASI ÜZERİNE
YERLEŞTİRİLMESİ
20
3/31/2014
KED YELEĞİYLE SABİTLEME
Çocuk Emniyet Koltukları
Araba koltuğunda çocuk
Ciddi yaralanma var
• Araç koltuğundan çıkarın
• Spinal immobilizasyon
sağlayın
Görünen yaralanma yok
• Sabitleyin ve araba
koltuğunda götürün
21
3/31/2014
Özet
Çocuklara iyi travma bakımı
• Çocuklardaki anatomik ve fizyolojik farklılıkları bilin
• Değişik yaşlardaki normal vital bulguları bilin
• Çocuklardaki sık yaralanmaları bilin
• Çocukla iyi iletişim kurun
• Uygun ekipman kullanın
• Hayatı tehdit eden sorunları hızlı tanıyın, anında çözün ve
hızlı transport sağlayın
• Yaralının kliniğine uygun en yakın hastaneye nakledin.
22
Download

travmalı çocuğun stabilizasyonu ve transportu