ENERJİ EKİPMANLARININ
YERLİ ÜRETİMİ
08.02.2014
0DTÜ MEZUNLAR DERNEĞİ
ŞAYENDE YILMAZ
TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ
ODASI ENERJİ ÇALIŞMA GRUBU
ÜYESİ
RÜZGAR SANTRALLARI
Türkiye Rüzgâr Atlası (REPA) incelendiğinde:
Türkiye’nin rüzgâr potansiyelinin Ege,
Marmara ve Doğu Akdeniz bölgelerinde
yüksek olduğu, toplam potansiyelin
131.756 MW, Kullanılabilir rüzgar
potansiyelinin ise 47.850 MW olarak
belirlendiği görülür.
Türkiye’de şebekeye bağlı rüzgâr enerjisi ile
elektrik üretimi 1998 yılında başlamış olup,
2013 Kasım ayı itibariyle 2695 MW’a ve
toplam kurulu güç içindeki payı da % 4,3’e
ulaşmıştır.
Santrallerde ilk yıllarda 500-900 kW arası
güçlerde türbinler tercih edilirken, tercihlerin
son yıllarda 3 MW üzerinde yoğunlaştığı
görülmektedir.
Türkiye’de Rüzgar Enerjisinin
Gelişimi
2.694.60
2500
2.260,50
1691,8
2000
1329
1500
803
1000
458
500
146,3
59,1
8,7 8,7 18,9 18,9 18,9 20,1 20,1 20,1
0
1998 1999
2001 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
30 5kASIM
2012 2013
Rüzgara dayalı elektrik üretim kapasitesi 47 850
MW, işletmedeki 2 695 MW’a EPDK verilerine
göre inşa halindeki ve lisans sürecindeki
projelerde eklendiğinde toplam kapasite yaklaşık
11 000 MW’ı bulacak. Bu kapasite, toplam
potansiyelin
dörtte birinden daha azının
değerlendirmesinin söz konusu olduğunu ve
potansiyelin dörtte üçünün hala değerlendirmeyi
beklediğini ortaya koymaktadır. Yeni lisans
başvurularının ancak Nisan 2015’de alınacağına
dair EPDK açıklaması da, kamu yönetiminin
rüzgara bakış açısını ortaya koymaktadır.
Rüzgâr türbinleri yaklaşık 4 m/s ile 25 m/s
arasındaki rüzgâr hızlarında elektrik üreten
makinelerdir. Bir rüzgâr turbini; Kule, Rotor,
Nasel (Faaliyet kutusu), Diğer bileşenlerden
(trafo, devre kesiciler, fiber optik kablolar,
vb.) oluşur. Rüzgâr türbininde yaklaşık 8000
farklı bileşen bulunmaktadır. Bir rüzgâr
türbini tesis maliyetinin yaklaşık %75’ini
oluşturmaktadır.
Rüzgar türbin bileşenleri
1. Rotor
(3 Blades + Hub)
Kanat
3. Nasel
Hub (Göbek)
(Türbinin ana
parçalarını
içinde bulunduran yapı )
2. Kule
(Türbinin destek elemanı)
4. Diğer Bileşenler (Elektrik Toplama
Sis. İletişim Sis.)
Rüzgâr Santrallerindeki Türbinlerin Üreticilere Göre
Dağılımı (Toplam 2337.4 MW)
ENERCON
25%
NORDEX
23%
SIEMENS
4%
VESTAS
26%
ALSTOM
SUZLON
1%
1%
GAMESA
1%
GE
19%
RÜZGÂR ENERJİ EKİPMANLARININ YURT İÇİNDE
ÜRETİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Ülkemiz kule, kanat, transformatör, jeneratör, iç
elektrik bağlantıları ve şalt sahası ile ilgili
elektromekanik ekipmanlar, kontrol, sistem
koruma ve güvenlik sistemleri gibi rüzgâr
santralı sistem bileşenlerinin üretimi konusunda
gerekli olan endüstriyel yeteneğe sahiptir. Asıl
sorun bu yeteneklerin harekete geçirilmesi
konusundadır. Bunun için öncelikle planlı, uzun
vadeli ve kararlı enerji politikalarının olması
gerekir.
Rüzgar
Türbin
Bileşenleri
Üretimi
E(vet)/
H(ayır)/
K(ısmen)
Rotor
K
Kanatlar
E
Dişli
kutusu
K
Jeneratör
K
Açıklama
Know How gerekli. Küçük rüzgar türbinleri için (≤ 500
kW) üretim yapılabilmektedir. Büyük türbinler için ( >
1 MW) üretim altyapısının (üretim bantları, tezgah
vb) buna uygun hale getirilmesi gerekli
Know How gerekli. Büyük güçlü ( > 1 MW) uluslar
arası bir çok rüzgar türbin markasının kanatları
üretilmektedir.
Know How gerekli. Küçük rüzgar türbinleri için (≤ 500
KW) üretim yapılabilmektedir. Büyük türbinler için
üretim altyapısının (üretim bantları, tezhgah vb) buna
uygun hale getirilmesi gerekli
Know How gerekli. Küçük rüzgar türbinleri için (≤ 500
KW) üretim yapılabilmektedir. Büyük rüzgar türbinleri
jeneratörlerinin üretimi konusunda yürütülen
çalışmalar var.
Rüzgar
Türbin
Bileşenleri
Kaplin
Üretimi
E(vet)/
Açıklama
H(ayır)/
K(ısmen)
K
Know How gerekli. Büyük güçlü rüzgar türbinleri için
Yön bulma
sistemi
Hidrolik
üniteler
Kule
H
döküm ve işlemesi için üretim kapasitelerinin
geliştirilmesi gerekli
Know How gerekli. Üretim mümkün
E
Yerli üretim mümkün.
E
Know How gerekli. Birçok uluslar arası rüzgar
türbininin kulesi yerli üreticiler tarafından
üretilmektedir. Hibrit kule imalatı da yapılmaya
başlanmıştır.
Nasel
K
Know How gerekli. Küçük rüzgar türbinleri için (≤ 500
KW) üretim mümkün. Büyük türbinler için üretim
altyapısının (üretim bantları, tezgah vb) buna uygun
hale getirilmesi gerekli
Kule Yerli Üretimi:
Çelik kuleler: Enercon, ÇİMTAŞ, Algeg, Çiltuğ,
Ateşçelik, GESBEY A.Ş…. vb.
Beton kuleler: Akat Prefabrike İnşaat San.
..vb
Kanat Yerli Üretimi ve Malzeme Tedarikçileri:
Enercon, TPI Kompozit Kanat Fab, Avrasya
Rüzgâr, ..vb)
Türbin kanatları ara ve hammadde üretimi ve
kontrol: Cam Elyaf San., Duratek, METYX
Comp, Aksa Karbon Elyaf
 Türbin ara parçaları ve hammaddelerinin İmalatı:
• Berdan Cıvata: Kanat bağlantı saplama ve
somunları, kule bağlantı civataları ve galvanizli
ankeraj üretimi yapmaktadır.
• Dirinler Döküm Sanayi : RES’e yönelik döküm
parça üretimi, dişli kutusu.
• Özgün Makine Sanayi: Başta kaplin ve redüktör
olmak üzere çeşitli makine elemanlarının
imalatını yapmaktadır.
• Gamak : sanayinin ihtiyaç duyduğu motor ve
jeneratör üretimi
Türbin, jeneratör, göbek, dişli kutusu gibi
diğer bileşenler ise doğrudan yurt dışı
firmalardan sağlanmaktadır.
Lisanssız üretim kapsamındaki küçük ve orta
büyüklükteki türbinlerin yerli üretimi:
Northel Enerji (tasarım %100 yerli, türbin %
85 oranında yerli malzeme 250kW) ,
Enertürk, Pars Makina, Yapıcılar Kolektif Şti,
Yılmaz Redüktör, ..vb
MİLRES PROJESİ
Ülke çapında bazı üniversiteler, araştırma
kurumları ve özel sektör firmalarının
oluşturduğu bir Ar&Ge uygulama projesidir. İlk
etapta yapılmakta olan 500 KW’lık türbinin
tasarım ve üretimi TÜBİTAK’ın tarafından
desteklenmektedir. Türbinin kısa süre içinde
tamamlanarak İstanbul Terkos’ta kurulması
planlanmaktadır. Tasarım olgunlaştırıldıktan
sonra 2.5 MW’lık rüzgar türbininin tamamen
özgün ve yerli teknoloji ile geliştirilmesi ve
prototipinin üretilmesi hedeflenmiştir.
YERLİ TEÇHİZATIN ÜRETİMİNİN ARTTIRILMASI
VE NİTELİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ İÇİN
ATILMASI GEREKEN ADIMLAR
 Rüzgar enerjisi potansiyelinin tamamından
yararlanılması amacıyla teknik ve ekonomik
sorunları, çözümlerini ortaya koyan, genel enerji
ve yenilenebilir enerji planının parçası olacak bir
Rüzgar Enerjisi Stratejisi Planı hazırlanmalıdır.
 Rüzgâr enerjisi konusunda yerli sanayinin
yeterliliklerini ve ihtiyaçlarını kapsayan kapsamlı
bir
veri tabanı ve sanayi sektör raporu
hazırlanmalıdır. Belirlenen ihtiyaçlara göre imalat
sektörünü
destekleyecek
politikalar
oluşturulmalıdır.
Şebeke bağlantısıyla ilgili mevcut sınırlamalar
(TM kd gücünün % 5’i) kaldırılmalı, sistem
kısıtlarının aşılmasına yönelik çalışmalar
ölçüm ve izleme programları kullanılarak
yapılmalıdır.
Rüzgâr santrallerinin yoğun olarak yer aldığı
alanlardaki yeni hat, şebeke güçlendirme ve
RES TM yapımıyla ilgili mevcut sorunlar
çözümlenmeli ve izlenecek prosedür
netleştirilmelidir.
Yerli katkı ilavesi konusunda öngörülen süre
oldukça kısadır. Sanayinin gelişmesi ve belli bir
olgunluğa ulaşabilmesi için bu desteğin
belirlenmiş
hedeflere
yönelik
olarak
kademeli ve uzun vadeli planlanması
gerekmektedir.
Rüzgar santrali kurulacak bölgeler için arazi
etüdü, dağıtım ve iletim hatları etüdü ayrı
ayrı yapılmalı ve bütünsel bir bakış açısı
altında çevre, tarım, turizm, mühendislik
ölçütlerine göre birleştirilmelidir.
Yenilenebilir enerji kaynaklarının ve yerli
üretimin teşviği konusunda uzun dönemli,
güvenilir ve kararlı mevzuat oluşturulmalı ve
yatırım riskleri azaltılmalıdır.
Türbin ve bileşenlerinin test edileceği test ve
doğrulama merkezleri kurulmalıdır.
Yerli üretim yapan firmaların ürünlerinin
uluslararası bilinirliğinin sağlanması için
gerekli destekler verilmelidir.
 Yerli üretime, üretilen enerji tarifesi üzerinden teşvik
verilmesi, yerli imalat yapan firmalara doğrudan yarar
sağlamayan bir uygulamadır. Bunun yerine yerli imalat
yapan firmaların doğrudan faydalanmalarını sağlayacak;
•
•
•
•
finansal ve vergi teşvikleri,
araştırma & geliştirme destekleri,
test ve sertifikasyon programlarına katılım için destekler,
yerli rüzgâr
türbin teknolojisi alıcı ve satıcılarına
uygulanacak KDV veya gelir vergisi indirimleri veya
muafiyetleri,
• ihracat kredi yardımları ..vb sağlanmalıdır.
GÜNEŞ ENERJİSİ
Türkiye’de
 Güneş
Enerjisi potansiyeli 380 milyar kWh/yıl
 Yıllık toplam güneşlenme süresi 2.640 saat
(günlük 7,2 saat)
 Toplam ışınım şiddeti 1.311 kWh/m²-yıl
 En çok güneşlenme süresi Temmuz, en az
güneşlenme süresi Aralık ayı
 Bölgeler sıralaması: Güneydoğu Anadolu,
Akdeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu
Güneş Enerjisi Potansiyelinin Elektrik
Üretimi Amaçlı Kullanımı
Türkiye’nin güney alt yarısında vasıfsız ve GES
kurulumuna uygun saha büyüklüğü yaklaşık 12.500
km2 dir. Bu sahalarda toplam 735.000 MW kurulu
güçte GES kurulabilir.
Eğer politika olarak yenilenebilir enerji
kaynakları ile AR-GE ve yerli imalata ağırlık
verilirse, bu potansiyel, sadece ülkemiz
sınırlarında elektrik enerjisi üretimi ve
istihdama katkı olarak kalmayacak, dünyanın
en yüksek güneş enerjisi girdisine sahip olan
bulunduğumuz orta doğu bölgesi başta olmak
üzere global piyasada da yer almamızı
sağlayacaktır.
Güneş Enerjisinden iki şekilde yararlanılır.
1-Güneş enerjisinin ısıl uygulamaları:
Sıcak su üretimi, buhar üretimi, sera ısıtma,
kapalı hacimlerin ısıtılması, soğutulması vs..
Türkiye güneş kolektörü üretiminde dünya da
üçüncü, kullanımında ise, dördüncü büyük
tüketici durumundadır.
2-Güneş Enerjisinden Elektrik Üretimi :
Isıl
yollardan
elektrik
üretimi
(CSP
(Consantrating Solar Power))
Fotovoltaik sistemler (PV) ile elektrik üretimi
Güneş
enerjisinden
PV
kullanılarak
üretilen elektriğin hem yatırım hem de
işletim
maliyeti,
ısıl
güneş
kollektörlerine göre daha ucuzdur. Bu
yüzden dünyada da yaygın olarak silikon
tabanlı
PV
kullanılmaktadır.
güneş
pilleri
 Güneş
pilleri (fotovoltaik), yüzeylerine gelen
güneş ışığını doğrudan elektrik enerjisine
dönüştüren yarı iletken maddelerdir.
2012 Yılı sonu itibarıyla dünyada 100.000 MW PV, 2.550
MW CSP (Conentrating Solar Power) olmak üzere
yaklaşık 123.000 MW güneş enerjisi ile elektrik üretim
kuruludur. Türkiye’de ise 2013 yılında oluşan PV kurulu
kapasitesi, global kurulu gücün yaklaşık 95 binde birini
oluşturmaktadır.
 Ülkemizde
henüz lisans almış GES
bulunmamaktadır.
 Lisanssız
GES’lerde ise, 2013 Ağustos
ayı sonu itibarıyla:
58.8 MW
193 adet başvuru yapılmış
1.3 MW
6 adedinin Geçici kabul
işlemleri tamamlanmıştır.
GÜNEŞ ENERJİSİNDE KULLANILAN HAM
MADDELER VE EKİPMANLAR
 Ana
Mamul olarak; Silikon, ingot, hücre,
modül, Cam, Eva, backsheet, Inverter, ribbon
(şerit tel) ve bağlantı kutusunu sayabiliriz.
 Tamamlayıcı
Mamuller ise; Montaj setleri,
Kablo, Regülatör, Batarya v.b. olarak
sıralanabilir.
 Ülkemizde
şu anda ana mamul üreticilerinden;
 solar
cam, inverter ve modül üreticileri hali
hazırda vardır ve 200 megawatt kapasiteye
sahiplerdir.
 Eva
, backsheet, şerit tel ve bağlantı kutusu
üretimine uygun ham madde ve makine
teknolojisi bulunmaktadır. Ama üretilmesi için
yerli sanayine destek verilmeli ve yasal
mevzuatların düzenlenmesi sağlanmalıdır.
 Silikon,
ingot ve hücre üretim teknolojisini
karşılayacak yeterli hammadde ve yerli
sermaye ise bulunmamaktadır.
 Maliyetin
yaklaşık yarısını oluşturan
elektronik malzemelerin ( yarı iletkenler,
kondansatörler, entegreler, vs.) de yerli
üretimi bulunmamaktadır.
Dünyadaki en büyük PV modül üreticilerinin
ülkelere göre dağılımı
Şekilde görüleceği üzere, global hücre imalatının yaklaşık
yarısını gerçekleştiren Çin’li firmalar, modül imalatında
da geçtiğimiz yıllarda paylarını sürekli arttırarak %30’lara
erişmişlerdir.
Türkiye’de halen tüm malzemeleriyle yerli
olarak imal edilen (100% yerli malı) PV modül
bulunmamaktadır.
PV modül imalatı yapan firmaların tümü,
silikon tabanlı ürün üretmektedir. Aliminyum
çerçeve, cam ve kablo dışındaki PV modül
malzemeleri
edilmektedir.
ise
üretilmemekte,
ithal
Taşıyıcı sistem imalatı ülkemizde oldukça
gelişmiş çok sayıda çelik veya aliminyum
malzeme / sistem imalatçısı tarafından
üretilebilmektedir. Kablo ve evirici imalatında
ise henüz birkaç firma bulunmaktadır.
PV Modül-Kristalin imalatı yapan firmalar:
Aneltech, Gazioğlu Solar, Zahit Aluminyum
(solarfields), Antak Solar, Alfa solar, Solartürk,
Ödül Solar, ProfSolar (Yeytek Grup), Bereket
Enerji, TeraSolar vb.
Kablo: Ege Kablo, Başoğlu,
ÜRETİMİ ARTTIRMAK İÇİN YAPILMASI
GEREKLİ DÜZENLEMELER:
 Türkiye’de
de güneş enerjisi sektörü, Çin
kaynaklı ithal ürünlerin baskısı altındadır.
Yerli üretimi koruyacak, özendirecek ve
geliştirecek devlet desteği ve tedbirler
alınmalı, güneş enerjisini özendirici özel
mevzuatlar düzenlenmelidir.
 Yerli
modül
üreticilerinin
teşvik
edilebilmesi ve desteklenmesi için Elektrik
Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan
Aksamın Yurt İçinde İmalatı Hakkındaki
Yönetmelikte verilen %55 yerli aksam
kotası değiştirilmelidir.
 Yerli
modül
üreticilerinin
teşvik
edilebilmesi ve desteklenmesi için Elektrik
Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan
Aksamın Yurt İçinde İmalatı Hakkındaki
Yönetmelikte verilen %55 yerli aksam
kotası değiştirilmelidir.
 Küçük(1-10kW’lık)
ve
büyük
ölçekli
kurulacak bir PV tesisin yasal mevzuatları
aynı olmamalıdır.
 Ucuz ve kalitesiz ürün girişi engellenmeli,
ithal malzeme girişi denetimler altına
alınmalı, kamu kurumlarına yapılacak
alımlarda yerli ürün kullanımı şartı
getirilmelidir.
 Yerli ürün katkı payı oranının hesaplanırken
işçilik ve yatırım maliyetleri de bu oranlara
dahil edilmelidir.
 Mevzuatla
engellenen iç pazar talebi yetersiz
kaldığı sürece, yerli imalat teşviklerinin,
ülkemiz için kayda değer ve sürdürülebilir bir
katma değer yaratması beklenmemelidir.
 Güneş ülkesi Türkiye’de, güneş elektriği
ekipmanlarında gerçek know-how yaratılması
ve istihdam sağlaması için, öncelikle imalatın
belirli kalite sınırları içerisinde yapılmasının
sağlanması,
iç
talebin
kısıtlanmadan
büyümesine izin verilmesi, ihracatın ise teşvik
edilmesi gerekmektedir.
Proje onay süreçleri kısaltılıp, işlemler hızlandırılmalı.
Proje onay kriterleri standardize edilmeli ve
kamuoyuna duyurulmalıdır.
 Bütün
dünyada olduğu gibi Türkiye`de de
“Güneşkent” uygulamaları başlatılmalı. Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı tarafından gerekli çerçeve
belirlenmeli, yasal altyapısı oluşturulmalı, teşvikler
sağlanmalıdır.
Bu tür yasal düzenlemeler yatırımcıyı rahatlatacak;
üretim tesisi kurulumlarını arttıracaktır. Artan tesis
sayısı yan sanayilerini geliştirecektir.

JEOTERMAL ENERJİ
Jeotermal Enerji; yerküre içindeki geçirgen ve gözenekli
kayaçlarda toplanan yeraltı sularının, tektonik hareketler
sonucu yaklaşan magma tarafından ısıtılması ve yeryüzüne
çıkartılmasıyla elde edilen doğal ısı akışı şeklindeki enerjidir.
Jeotermal Enerji Kullanım Alanları:
1-Doğrudan Kullanım: Bölgesel konut ısıtılmasında ve
soğutulmasında, ısı pompalarında,sıcak su temininde
(banyo-havuz kullanımı-sağlık turizmi), seracılıkta, balık
çiftlikleri, tarımsal kurutma, CO2 üretiminde,
2-Dolaylı Kullanım: Elektrik üretiminde.
Türkiye’de 2013 Kasım ayı sonu itibarı ile
tamamlanan projelerle birlikte jeotermalde
kurulu güç 310,8 MWe ulaşmıştır.
Jeotermal santralların ana ekipmanları; Türbin,
Jeneratör, Soğutma Kulesi (ACC ), Shell &Tube
(boru-kazan) Isı değiştiriciler, Kontrol Vanaları,
Pompalar vb. ithal edilmektedir.Bu ekipmanlar
özellikle ORMAT ( İsrail ), TAS (USA), Atlas
COPCO gibi firmalar tarafından üretilmektedir.
• Sadece mekanik BOP kapsamında ki kısımda
GATE Vanalar, Booster Pompalar, Reenjeksiyon
Pompaları, Basınçlı Kaplar ( Seperator,
Akümülasyon Tankları v.b.), Borular, Takviyeler
yerli imalat yapılabilmektedir.
• Elektrik BOP kapsamında bulunan Trafolar, FC
Sürücüler (VSD), Kontrol ( PLC, Enstrüman v.b)
ithal edilmektedir.
• İşlerin BOP kısmında soğutma kulesi ve çelik
imalatları Türkiye’deki yükleniciler tarafından
yapılabilmektedir.
• Jeotermal Enerji Ekipmanlarının Yurt içinde
Üretiminin Değerlendirilmesi :
Enerji ekipmanlarının yerli imalatının gelişmesi
için
yatırımcının
ARGE
çalışmaları
desteklenmelidir. Vergi teşvikleri, KDV indirimi
veya
muafiyeti,
ihracatta
kolaylık
sağlanmalıdır. Çelik imalatı , vanalar, boru
benzeri yerli ürünlerin ACC, Fan ve Motorları,
Trafolarının üretimleri için ilk etapta gerekli
destek verilmeli. Düşük sıcaklıklar (> 140 C)için
yapılacak ARGE projeleri desteklenmelidir.
• Jeotermal kaynaklı elektrik üretimi için mevcut
600 MW kapasite en kısa sürede bilimsel
esaslara ve teknolojik gerekliliklere uygun
olarak değerlendirilmelidir. Yeni jeotermal
kaynak aramalarına ağırlık verilmelidir
Jeotermal kaynaklar değerlendirilerek on
binlerce evin jeotermal enerjiyle ısıtılmasının
önü açılmalıdır. Jeotermal kaynağın entegre
kullanımıyla doğrudan ve dolaylı yararlanma
olanakları optimize edilerek maksimum fayda
sağlanmalıdır.
BİYOKÜTLE ENERJİSİ
 Yakın
bir geçmişe kadar az gelişmiş ülkelerin
enerji tüketiminde büyük paya sahip olan ve
genellikle doğrudan yakma sonucu elde edilen
biyokütle enerjisi, günümüzde modern
teknoloji kullanılarak üretilen, gelişmiş ülkelerin
enerji portföyünde yer bulan ve ciddi
politikalarla yaygınlaştırılmaya çalışılan, çevre
dostu, stratejik bir enerji kaynağıdır.
 Biyokütle
kaynakları tarımsal ve hayvansal
atıklar, odun ve orman atıkları, organik sanayi
atıkları, organik evsel atıklar, enerji bitkileri
vb’dir. Biyokütleden elde edilen biyoyakıtlar
başta tarım olmak üzere enerjiden çevreye,
ulaştırmadan ekonomiye kadar pek çok
sektörün kesişen konusudur. biyokütle tabanlı
hammaddelerden elektrik, ısı ve ulaştırma
yakıtı üretmek mümkündür.
 Türkiye
sahibi olduğu zengin biyokütle
kaynaklarını, “enerji
arz
güvenliğinin
sigortası, kırsal kesimin refahı” vizyonuyla
değerlendirmelidir. Çünkü Biyokütle enerjisi
kırsal kesimin ekonomisini geliştiren tek
kaynaktır. Bu özelliği nedeniyle, ABD ve AB
ülkelerinde kırsal kalkınma politikalarıyla
birlikte değerlendirilmektedir.
EPDK verilerine göre 2011 yılında ülkemizde:
 Kurulu
gücü 22,34 MW olan 14 biyogaz tesisi,
 Kurulu gücü 16,43 MW olan 5 biyokütle tesisi,
 Kurulu gücü 120,02 MW olan 9 adet çöp gazı
tesisi bulunmaktadır.
 2012 yılı sonunda biyogaz tesislerinin sayısı
18’e çıkmış, kurulu güç 103,33 MW olarak
kaydedilmiştir. Bunlara ilaveten 2013 yılında,
EPDK tarafından, toplam yaklaşık 23 MW’lık
biyokütle üretim tesisine elektrik üretim lisansı
verilmiştir.
 Ülkemizde
biyokütleden enerji üretimi
sektörü;
başta Ankara, İstanbul, Bursa,
Kayseri, Gaziantep, Samsun vb. şehirlerimiz
olmak üzere; çöpten biyogaz üretimi, bazı
sanayi tesisleri ve belediyelerin atık su ve
çamurlarından biyogaz üretimi, Orman ve Su
İşleri Bakanlığı tarafından Anadolu’nun farklı
yörelerinde yürütülen gazlaştırma örnek
uygulama projeleri ve özel sektörde
yürütülmekte olan sayıları az da olsa nitelikli
biyogaz projelerinden oluşmaktadır.
 Hayvansal
ve bitkisel atıklardan fermantasyon yolu
ile elde edilen biyogazdan elektrik üretiminde beton
reaktörler, yatay ve dikey karıştırıcılar, sıvı ve gaz
pompaları, çamur pompaları, kimyasal madde dozaj
sistemleri, biyogaz depo balonları, biyogaz emniyet
ve alarm sistemleri, biyogaz emniyetli yakma bacası,
otomasyon (pH, sıcaklık, sıvı ve biyogaz seviye vd
kontroller), çamur seperatörleri, gaz motorları,
elektrik jeneratörleri, elektrik trafoları, elektrik hattı
bağlantı ekipmanları ve İnşaat işleri gereklidir.
 Biyogaz tesislerinin yatırım maliyetinin yarısını yerli
ekipmanla yapmak mümkündür. Bununla birlikte gaz
motorları, bazı kontrol üniteleri ve teknoloji (knowhow) yurt dışından gelmektedir.
 Evsel
katı atık-çöp gazı tesisleri için biyogaz
toplama merkezi ve boru hatları, biyogazdan
su ayırma ve yıkama üniteleri, biyogaz
pompaj fanları, biyogaz emniyet yakma
bacası, otomasyon ve kontrol sistemleri,
biyogaz emniyet ve alarm sistemleri, biyogaz
motorları, elektrik jeneratörleri, elektrik
trafoları, elektrik hattı bağlantı ekipmanları
ve inşaat işleri gereklidir. Sayılan bu
ekipmanların %75’inin yerli teknoloji ile
üretimi mümkündür.
 Atık
su- arıtma çamuru hammaddeli biyogaz
tesislerinde arıtma çamuru depoları, beton
reaktörler, yatay ve dikey karıştırıcılar, sıvı ve gaz
pompaları, çamur pompaları, kimyasal madde dozaj
sistemleri, biyogaz depo sistemleri, biyogaz emniyet
ve alarm sistemleri, biyogaz emniyetli yakma bacası,
otomasyon (pH, sıcaklık, sıvı ve biyogaz seviye vd
kontroller), çamur seperatörleri, gaz motorları,
elektrik jeneratörleri, elektrik trafoları, elektrik hattı
bağlantı ekipmanları ve inşaat işleri gereklidir. Söz
konusu ekipmanların %50’sinin yerli teknoloji
kullanılarak yapımı mümkündür. Bununla birlikte
gaz motorları, bazı kontrol üniteleri ve teknoloji
(know-how) yurt dışından gelmektedir.
Konu
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı,
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Maliye
Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı nezdinde
sahiplenilmeli ve kırsal kalkınma
politikalarıyla entegre edilmelidir.
YERLİ İMALATIN GELİŞTİRİLMESİ VE
ÜRETİMİN ARTTIRILMASI İÇİN ATILMASI
GEREKEN ADIMLAR
Enerji ekipmanlarının yurtiçinde üretimi temel
bir politika olmalıdır.
Santralların yerli teknolojiyle yapılabilmesi için
hükümet, kamu kuruluşları, özel sektör ve
üniversitelerin işbirliği ile uzun vadeli bir yol
haritası hazırlanmalıdır.
Enerji sektöründe makina ekipman üreten
sanayilerin kümelenmesi teşvik edilmeli ve
işbirliği ağları geliştirilmelidir. Örneğin;
 Muğla, Adana, Mersin, Konya'da, "Güneş Enerjisi
Teknolojileri"
 Zonguldak, Afşin Elbistan, Adana ve Konya'da
"Linyit/Kömür Yakma Teknolojileri”
 İzmir ve Çanakkale'de "Rüzgar Santralları”
 Ege Bölgesi'nde "Jeotermal Enerji”
 Güney Doğu Anadolu Bölgesi'nde "Hidrolik Enerji"
 Çukurova ve GAP Bölgesi'nde "Biyoyakıt" araştırma
merkezleri kurulmalıdır.
• Yerli
Enerji alanında doktora ve doktora sonrası
programları ve yurtdışı merkezlerle ortak çalışma
imkanları desteklenmelidir.
Kamu ve özel sektörün enerji alanındaki ARGE
çalışmalarının çekicileştirilmesi ve eşgüdümü
sağlanmalıdır.
 nerji konularında bilim ve teknoloji geliştirme
altyapılarının güçlendirilmesi için kamusal ve
özerk bir kuruluş olarak TÜBİTAK'ın enerjiyle ilgili
enstitüleri Türkiye Enerji Bilimleri ve Teknolojileri
Geliştirme
Merkezi
olarak
yeniden
yapılandırılmalıdır.
 Enerji Ekipmanları Sanayi Müsteşarlığı vb. bir
organizasyonla kamu, yol gösterici ve yönlendirici
olmalıdır.
KAYNAKÇA
1. Türkiye’nin Enerji Görünümü Raporu, 2012, TMMOB MMO
2. Türkiye’nin Enerji Görünümü Sunumları, 2010-2012, TMMOB
3. Enerji Raporu,2012,Dünya Enerji Konseyi Türk Milli
Komitesi(DEK-TMK)
4. Enerji Raporu,2012 Sunumu, Dünya Enerji Konseyi Türk Milli
Komitesi(DEK-TMK)
5. Hidroelektrik Santraller Raporu, 2011, TMMOB
6.ETKB ve Bağlı İlgili Kuruluşlar Rapor Ve Sunumları
7. EPDK Web Sitesi, Rapor Ve Sunumları
8. TEİAŞ Web Sitesi, Rapor Ve Sunumları
9.ODTÜ Mezunlar Derneği Enerji Komisyonu Çalışmaları
Değerli çalışmalarını bizimle paylaşan arkadaşlarımız,
MMO Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz,
MMO Enerji Verimliliği Danışmanı Tülin Keskin,
MMO Enerji Çalışma Grubu Danışmanı Elektrik Mühendisi Zerrin
Taç Altuntaşoğlu,
Makina Y. Mühendisleri Muzaffer Başaran, Canip Sevinç , Prof.
Dr. İskender Gökalp, Doçent Dr. Sedat Çelikdoğan,
MMO Enerji Çalışma Grubu üyeleri Fuat Tınış,Haluk Direskeneli,
Haluk Gedik,Şenol Tunç ,Şuayip Yalman
EMSAD Genel Sekreteri Elektrik Mühendisi Erdoğan Öktem,
MMO Enerji Çalışma Grubu Danışmanı Kimya Mühendisi Dr.
Figen Ar,
Prof.Dr. Bekir Zühtü Uysal’a
TEŞEKKÜRLERİMİZLE…
DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM
Şayende YILMAZ
MMO Enerji Çalışma Grubu Üyesi
Download

enerji ekipmanlarının yerli üretimi