PREFABRİKASYON SİSTEMLERİ
1.TANIMI
Bir yapıyı oluşturan taşıyıcı sistemin veya
taşıyıcı olmayan unsurların bant tekniğinde,
fabrikalarda seri olarak imal edilip, iş yerinde
( inşaat mahallinde ) monte edilmesi işlemine
Prefabrikasyon denir.
Prefabrikasyon inşaat hızının artmasına,
yapının daha kaliteli ve daha ekonomik olmasına
yol açtığı için tercih edilmektedir.
2.YARARLARI
*
*
*
*
*
Beton
teknolojisi
ve
betonarme
yapılar
açısından
prefabrikasyonun yararları şunlardır.
Beton kalitesi çok yüksektir. ( Genelde BS25-BS40 arası yüksek
dayanımlı betonlar kullanılır.) Şantiyelerde imal edilen betonların
kalitesi genelde BS16-BS25 arasındadır.
İnşaatın genel kalitesi çok yüksektir.
Prefabrike elemanlar modüler inşaata elverişlidir. Tasarım ve inşaat
kolaylığı vardır.
Prefabrikasyon hafif inşaat demektir. Beton kalitesinin yüksekliği ve
özellikle öngerme
işlemi boyutların küçülmesine ve yapı
elemanlarının hafiflemesine yol açar. Böylece deprem yükleri
azalmış olur.
Ağır yük taşımak, büyük açıklık geçmek için daha elverişlidir.
Boşluklu ve ön gerilmeli elemanlarda, yüzlerce metre açıklıklı
köprüleri çok narin boyutlarla geçmek mümkündür.
* Prefabrikasyon inşaat`da mevsim şartları
olumsuzluğu yaşanmaz. Isı şartları ve yağışlı
havalar inşaat süresini etkilemez.
* Prefabrikasyon verimli üretim demektir. Malzemeden,
çimentodan, agregadan, demirden, kalıptan,
işçilikten tasarruf sağlar.( İşçilikten %38 tasarruf
sağlar) Yeni istihdam imkanları yaratır.
* Prefabrikasyon inşaatta sürat demektir. 12 ay
sürebilecek bir kaba inşaatın bir iki ay içinde
tamamlanması mümkündür.
* Geleneksel sistem inşaata nazaran prefabrikasyon
daha ekonomiktir. Malzeme ve işçilikten sağlanan
tasarruf, inşaat sürecindeki kısalmalar, toplam reel
maliyetin azalmasına yol açar.
3.TÜRKİYE’DE PREFABRİKE
ÜRETİM SAHALARI
TOPLU KONUTLAR
* Taşıyıcı sistemler
* Döşeme elemanları
* Merdivenler
* Lentolar
* Denizlikler vb..
HİZMET YAPILARI
* Sabit Pazar yerlei
* Kat otoparkları
* Büro binaları
* Hastahane binaları
* Spor salonları
* Depolar
* Duraklar
* İletişim panoları
* Çiçeklikler
* Oturma elemanları
* Büfeler
* Tarhlar
* Aydınlatma direkleri
ULAŞIM SİSTEMLERİ
* İstinat duvarları
* Ses bariyerleri
* Köprü kirişleri
* Alt üst geçitler
* Kutu menfezler
ALT - YAPI ENERJİ
* Büz borular
* Kolektörler
* Kanal - ızgaralar
* Trafolar
* Direkler
PREFABRİKE YAPI ELEMANLARI
ÜRETİM ALANLARI
Yapı elemanları: Kolon, kiriş, panel, pano, hücre,
asmolen, kazık, balkon korkulukları, merdivenler, lentolar,
denizlik vb.
Ulaşım elemanları: Bordür, parke, travers, bariyer,
menfez, mon – hol vb.
Alt yapı elemanları: Boru, kanal, kanal ızgaraları.
Çevre elemanları: Perde duvarları çit direkleri, döşeme
kaplaması, kent mobilyası, büfe, reklam panosu, durak,
saksı, banklar vb.
Enerji elemanları: Elektrik direği, aydınlatma direği,
trafo binası vb
PREFABRİKE SİSTEMLERİN
SINIFLANDIRILMASI
Üretim
ve
pazarlama
açısından
yapılan
sınıflandırmaya göre,
Önceden türleri ve plan tipleri belirlenmiş olan
binaların, tek bir üretim merkezinin sağladığı elemanlarla
yapımına dayanan ‘ kapalı sistemler’ den, veya,
Binaların, birbirlerinden bağımsız üreticilerin ürettiği
bileşenlerin bir araya getirilerek inşa edilmesini ön gören
‘ açık sistemler ’ den söz edilebilir.
Prefabrike bileşenlerin üretiminde, beton, hafif beton,
pişmiş toprak, çelik, ahşap, plastik veya karma
malzemeler kullanılabilir. Bu bileşenlerle kurulan strüktür,
malzemenin özelliğini de yansıttığı için, sınıflandırma
malzemeye göre yapılabilir: Prefabrike beton, ahşap,
çelik yapılar gibi…
Daha yaygın bir gruplandırmada, bitmiş
elemanların ağırlığı esas alınmaktadır.
Ağırlık: 1000 kg/m3`ten az ise ‘ hafif
prefabrike sistemler ’, 1000 kg/m3`ten
fazla ise, ‘ağır prefabrike sistemler’ söz
konusu olmaktadır. Buna göre, beton ve
diğer
kagir
malzemelere
dayanan
sistemlere ‘ağır prefabrike sistemler’
denilmektedir.
Betonun,
• ülkemizde en çok kullanılan,
• kolay elde edilebilen ve
• şekil verilebilen,
• yeterli dayanıma sahip,
• nispeten ucuz ve
• bakım sorunu az olan bir malzeme olması nedeniyle, bu
kitapta sadece beton esaslı prefabrike yapı kuruluşları ele
alınacaktır. Ancak getirdiği,
• ağırlık fazlalığı,
• ölçüsel dakiklik sağlama güçlüğü,
• sünme, rötre ve
• ısı geçirgenliğine bağlı sorunları göz önünde tutarak,
günümüzde kullandığı terkibi ile, betonun henüz ön yapım
için ‘ideal bir malzeme’ olmadığı da bir gerçektir. Sözü
edilen sakıncaların bir kısmını ortadan kaldıran taşıyıcı hafif
betonlar, suni reçineli, cam elyaflı v.b.g. betonlar üzerinde
yapılan deneyler olumlu sonuçlar vermekte; ancak bu tür
yeni malzemelerin maliyetinin yüksekliği nedeniyle henüz
yaygın olarak uygulanmamaktadır.
•
•
•
•
•
Beton esaslı prefabrike yapılar strüktürel
kuruluşları açısından:
Taşıyıcı duvar perdeli,
İskelet,
Hücre sistemler olmak üzere üç ana grupta
toplanabilir.
Bu sınıflandırma çok genel olup, tasarım
esnekliğini arttırmak veya şantiyedeki yapımı
hızlandırmak amacıyla bazı durumlarda ‘karma
prefabrike sistemler’`e de gidilmektedir.
Prefabrik duvar perdeli + prefabrike iskelet elemanlı
Prefabrike duvar perdeli + prefabrike tesisat hücreli
sistemlerde olduğu gibi.
•
•
•
•
•
•
Ayrıca bağlantı sorunlarına çözüm getirmek
veya stabiliteyi arttırmak amacı ile ‘karma
teknolojilere’ dayalı yapısal kuruluşlar da sık sık
uygulanmaktadır:
Prefabrike duvar elemanları + yarı prefabrike veya
yerinde dökme döşeme;
Yer. Dökme duvarlar + yarı prefabrike veya tam
prefabrike döşeme elemanları:
Prefabrike duvar ve döşeme elemanları + yer dökme
çekirdek;
Prefabrike kolon ve kirişler + yer dökme döşeme;
Yer dökme kolonlar + prefabrike döşeme elemanları;
Prefabrike iskelet ve döşeme elemanları + yer
dökme çekirdek bölümü ile kurulan yapılarda olduğu
gibi
Günümüzde yapı endüstrisinde ‘açık sistemlere’
yönelme eğilimi ağırlık kazanmaya başladığından,
bu ‘ara sistemlerin’ de gün geçtikçe daha yaygın
olarak
uygulanabileceği söylenebilir. ‘Farklı
üreticilerin bileşenlerini bir arada kullanma’`nın
getirdiği
güçlükler
karşısında,
çoğu
kez,
uygulayıcılar piyasada bulunan hazır bileşenleri
‘yerinde dökme’ strüktürlerle birlikte kullanma yoluna
gitmektedirler.
• Çeşitli hazır öğeler strüktür içersinde yer alırken
ortaya çıkan ölçüsel, geometrik uyum, birleşim v.b.g.
sorunların çözümlenebilmesi,
• Bağlantı ve stabilite açısından sağlanan kolaylıklar,
• Alışılmış yapım yöntemlerine daha yakın bir çözüm
getirmesi gibi olumlu noktalarına rağmen, ‘karma
teknoloji’lerin,
• Farklı girdilerin koordinasyonu açısından
daha iyi bir organizasyonu gerektirmesi;
• Şantiyedeki yapım ve bekleme sürelerinin
artması,
• Farklı beton kaliteleri ve farklı dakiklik
derecelerinin oluşturduğu sorunlar,
• Prefabrike elemanların kirlenmesi gibi
birçok sakıncayı da beraberlerinde
getirdiği unutulmamalıdır.
İSTİNAD DUVARLARI
PENEDER PARA ÇATI
SİSTEMLERİ
Açıklık - Eğrilik Yarıçapı Tablosu
KARMA SİSTEM
ÜRÜNLER
KÖPRÜ KİRİŞLERİ - I PROFİL
KÖPRÜ KİRİŞLERİ
KUTU PROFİL
KÖPRÜ KİRİŞLERİ
ASSHTO PROFİL
PANELTON
NEDEN ?
NASIL ?
A - PREFABRİK KİRİŞ-PANELTON
B – ÇELİK KİRİŞ - PANELTON
C – ELEKTRİK VE SIHHİ TESİSAT
D – STOK, NAKLİYE, MONTAJ
E – YAPI BLOK - PANELTON
F – B.A. KİRİŞ - PANELTON
G – YÜKLEME DENEYİ
Öngerilmeli prefabrik elemanlar, tekil veya komposit kesit olarak
çalışabilirler.Deney yüklemesi için; öngerilmeli elemanlarda son gerilme
diyagramını dikkate alıp, bu gerilmeleri yaratacak ve izin verilen gerilme
değerlerini ( çekme ve basınç ayrı, ayrı TS 3233 ) aşmayacak şekilde deney
yüklerinin belirlenmesi gerekir.Bu nedenle yükleme deneyi sırasında ilgili
elemanın beton basınç dayanımının net olarak bilinmesi zorunluluğu vardır.
Çekme veya basınç gerilmelerden hareketle bulunacak deney yükleri ile
yapılacak deney, yine en az 5 yükleme kademesi, bir saat bekleme ve
boşaltma kademesi içerecek şekilde yapılacaktır.Deney esnasında düşey
yer değiştirmeler ( sehim ) her yük değeri için ayrı ayrı ölçülecek ve yüksehim grafikleri çizilecektir.Deney sırasında ölçülen toplam sehimin %
90'ından daha fazlası geri dönüyorsa deney başarılı kabul edilecektir.Bu
değere ulaşılmadığı takdirde deney aynı kiriş üzerinde ikinci bir yükleme ile
tekrarlanacak ve % 90 geri dönüş değeri aranacaktır. Öngerilmeli veya
öngerilmesiz betonarme elemanlarda yukarıda açıklanan deneyler başarısız
olursa, aynı grup imalattan iki yeni eleman daha deneye alınacaktır.Sonuç
yine yetersiz olursa, elemanların tamamı deneye tabi tutulur.Şartlara
uymayan elemanlar reddedilir.
NERELERDE ?
YAPI BLOK
TİP VE BOYUTLAR
YBS (STANDART
YBD (DEKORATİF)
YBF (FUGALI)
YBÇ (ÇİZGİLİ)
YBT (TIRNAKLI)
NASIL ?
U KANALET
LİFBETON
Download

Slayt 1