Araflt›rma | Research Article
Türk Aile Hek Derg 2009; 13(1): 23-26
doi:10.2399/tahd.09.023
www.turkailehekderg.org
T›p ö¤rencilerinin klinik iletiflim becerilerinin
standardize hastayla de¤erlendirmesi
ile ilgili görüflleri
Opinions of medical students about standardized patient use in clinical communication skills assessment
Özet
Summary
Amaç: T›p e¤itiminde giderek yayg›nlaflan standardize hasta ile
e¤itim ve de¤erlendirme yöntemleri, ülkemizde de uygulama alan› bulmaktad›r. Çal›flmam›z›n amac› bu yöntemi benimseyen Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) ve Ondokuz May›s Üniversitesi
(OMÜ) T›p Fakültelerinde, ö¤rencilerin, iletiflim becerilerinin standardize hasta uygulamas› ile de¤erlendirilmesine iliflkin görüfllerini
belirlemektir.
Objective: The use of standardized patients in medical education
and assessment has been accepted widely and finds a chance of
implementation in our country as well. The aim of our study is to
determine the opinions of students in Adnan Menderes University
(ADU) and Ondokuz May›s University (OMU) Medical School about
the use of standardized patients in the assessment of doctorpatient communication skills.
Yöntem: Çal›flmaya, ADÜ ve OMÜ T›p Fakülteleri 2. ve 3. s›n›flar›ndaki, performanslar› standardize hasta uygulamas›yla de¤erlendirilmifl, toplam 354 ö¤renci kat›ld›. Ö¤rencilere 8 soruluk, 10’lu
Likert ölçe¤i ile de¤erlendirilen bir form uyguland›.
Methods: A total of 354 ADU and OMU 2nd or 3rd grade students
whose performances were assessed by standardized patients were
included in the study. Students were asked to fill out a questionnaire consisting of 8 questions rated by Likert scale of 10.
Bulgular: Ö¤rencilerin büyük ço¤unlu¤u standardize hasta uygulamas›n›n e¤itim boyunca sürmesini istiyor, uygulaman›n kendilerini hekim olarak hissetmelerine yard›mc› oldu¤unu düflünüyordu.
Results: The majority of students wanted the use of standardized
patients throughout the medical education. The most prevailing
opinion among students was that the standardized patient performance helped them to feel themselves as a physician.
Sonuç: ‹letiflim becerilerinin meslek hayat› boyunca kullan›laca¤› t›pta, bu becerileri gelifltirecek standardize hasta uygulamas›n›n yayg›nlaflt›r›lmas› e¤itimin geliflimi aç›s›ndan önem tafl›maktad›r.
Conclusions: Since communication skills are used throughout the
medical professional life, it is important to generalize the use of
standardized patients to improve communication skills of medical
students.
Anahtar sözcükler: Standardize hasta, t›p e¤itimi, iletiflim becerileri.
Key words: Standardized patient, medical education, communication skills.
ipokrat’tan günümüze, t›p dünyas›nda bilgi,
te ö¤renmeyi destekleyen bir sistemi hedeflemektedir.1
teknoloji ve yaklafl›mla ilgili pek çok de¤iflim
E¤itmen merkezli klasik e¤itimde yer almayan iletiflim
yaflanm›flt›r. T›p e¤itiminin amac› hastan›n so-
becerileri, ö¤renmenin ve ö¤rencinin merkeze al›nd›¤›
rumlulu¤unu üstlenebilmek için gerekli temel bilgi, be-
günümüzde giderek daha fazla önem kazanmaktad›r. Ni-
ceri, tutum ve de¤erleri kazand›rmakt›r. Günümüzün t›p
telikli hekimin iyi iletiflim becerilerine sahip olmas› ge-
e¤itimi, bireysel ö¤renme yerine iflbirli¤ine dayal›, birlik-
rekti¤i, t›p ö¤rencilerinin yan› s›ra klasik sistemle e¤itim
H
Araflt›rma
Güzel Diflcigil1, Mustafa Dikici2, Füsun Yar›fl3, Okay Baflak4
1) Adnan
Menderes Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Doç. Dr., Ayd›n
May›s Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Doç. Dr., Samsun
3) Ondokuz May›s Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Yard. Doç. Dr., Samsun
4) Adnan Menderes Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Prof. Dr., Ayd›n
2) Ondokuz
2009 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Yay›nc›l›k taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 2009 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, Istanbul.
23
alm›fl hekimler taraf›ndan da dile getirilmektedir.2,3 Bu-
Gereç ve Yöntem
nun için, iletiflim becerilerini gelifltirecek programlar t›p
Bu tan›mlay›c› ve kesitsel araflt›rmaya, Adnan Mende-
e¤itimine dahil edilmifltir.4 Standardize ve simüle hasta
uygulamalar› bu programlar›n bir parças›d›r.
s›n›f, Ondokuz May›s Üniversitesi’nden (OMÜ) 149’u
Standardize ve simüle hasta uygulamalar›nda ilk ad›5
ikinci s›n›f, 143’ü üçüncü s›n›ftan toplam 354 ö¤renci ka-
m› 1960’larda, nörolog Howard Barrows atm›flt›. Bar-
t›ld›. Çal›flmaya kat›lanlar›n tümü, simüle hasta uygula-
rows’a göre simüle hasta; öykü ve fizik belirtileri dikkat-
mas› ile tan›flm›fl, performanslar› standardize hasta uygu-
lice çal›flarak, belli bir hastal›k ya da hastay› birçok kez
lamas› ile de¤erlendirilmiflti.
canland›rabilen sa¤l›kl› kiflidir. Standardize hasta ise daha genifl bir yelpazeye sahip olup, belirlenmifl bir t›bbi
durumu tamamen ayn› flekilde birçok kez canland›rabile-
Araflt›rma
res Üniversitesi (ADÜ) T›p Fakültesi’nden 62’si ikinci
cek flekilde e¤itilmifl hasta ya da sa¤l›kl› kiflidir.6 Canland›r›labilen ilk t›bbi durumlar fizik belirtilerin olmad›¤›
anksiyete, depresyon gibi hastal›klard›. Zamanla, sar›l›k,
ekimoz, yüz felci, eklemde k›zar›kl›k, ›s› art›fl› gibi fizik
belirtilerin efllik etti¤i hastal›klar da baflar›yla canland›r›lmaya bafllanm›flt›r. Standardize hasta uygulamas›n›n geçerlilik ve güvenilirli¤ini ölçmeye yönelik birçok çal›flma
yap›lm›fl ve olumlu sonuçlar yay›nlanm›flt›r.7-9 Ö¤renciye
güvenli ve kontrollü bir ortam sunan standardize hasta,
e¤iticiye de ölçme de¤erlendirme, e¤itim program›n› flekillendirme konusunda esneklik sa¤lar.6 Standardize hasta uygulamas›ndan mezuniyet öncesi t›p e¤itiminde,
Haziran 2006’da, çal›flmaya kat›lmaya gönüllü olan
ö¤rencilere 10’lu Likert ölçe¤i ile de¤erlendirilen 8 soruluk bir form uyguland› (Tablo 1). Soru formunun, tarafs›zl›k ve gizlili¤ini sa¤lamak için ö¤rencinin s›n›f› d›fl›ndaki kimlik bilgilerine yer verilmedi: Elde edilen tan›mlay›c› verilerdeki, oran ve ortalamalar›n karfl›laflt›r›lmas›
için (SPSS 14.0) istatistik paket program› kullan›ld›. Tan›mlay›c› istatistikler ile frekans, ortalama ve yüzde hesapland›, iki üniversite ve s›n›flar aras›ndaki farkl›l›klar› x2
ve student-t testi ile incelendi.
Bulgular
Çal›flmaya 62’si Adnan Menderes, 292’si Ondokuz
May›s Üniversitesi’nden toplam 354 ö¤renci kat›ld›.
araflt›rmada ve sürekli t›p e¤itiminde hasta ve hekimlerin
gereksinimlerini belirlemede yararlan›labilir.5 Günümüzde standardize hasta uygulamas› t›p e¤itimde ve per-
Tablo 1. Standardize hasta uygulamas› ile performans
de¤erlendirilmesi anket formu
formans de¤erlendirmesinde birçok ülkede benimsenmifltir.10
Ülkemizde son 10 y›lda baz› t›p fakültelerinde standardize hasta uygulamas› bafllam›flt›r:11,12 Uygulaman›n
etkin bir e¤itim ve de¤erlendirme yöntemi oldu¤u konusunda pek çok yay›n vard›r, ancak bu yöntemi ö¤rencilerin nas›l de¤erlendirdi¤i çok az çal›fl›lm›flt›r.10,13,14 Eriflkin
e¤itiminde ö¤renci görüflü beceri gelifltirme sürecini etkiler. E¤itim yöntemine olumlu yaklafl›m bilgi ve beceri
gelifltirme ile ilgili motivasyon sa¤lar ve olumlu davran›fl
gelifltirmeye katk›da bulunur.
Çal›flmam›z›n amac›, standardize hasta uygulamas›n›
benimseyen Adnan Menderes Üniversitesi T›p Fakültesi
2. s›n›f ve Ondokuz May›s Üniversitesi T›p Fakültesi dönem 2. s›n›f ve 3. s›n›f ö¤rencilerinin uygulamaya iliflkin
görüfllerini belirleyerek e¤itimi de¤erlendirmektir.
24
Standardize hasta uygulamas› ile
performans de¤erlendirmesi
De¤erlendirmenizi afla¤›daki
cetvelde iflaretleyiniz
Uygun bir görüflme ortam› oluflturmama
yard›mc› oldu.
Hiç kat›lm›yorum / Kat›l›yorum
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Gelifl nedenlerini ve semptomlar› uygun
flekilde sorgulamama yard›mc› oldu.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Etkin dinlemeyi daha iyi uygulamama
yard›mc› oldu.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Hastan›n beklenti kayg› ve görüfllerini alma
konusunda daha iyi motive olmama
yard›mc› oldu.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Hastan›n tüm görüflme sürecine kat›l›m›n›
daha rahat sa¤layabildim.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Hastaya bilgi verme aflamas›nda daha iyi
motive olmama yard›mc› oldu.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Kendimi hekim olarak hissetmeme yard›mc›
oldu
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
E¤itim sürecinde uygulanmas›n›n olumlu
oldu¤u görüflüne…
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Diflcigil G ve ark. | T›p ö¤rencilerinin klinik iletiflim becerilerinin standardize hastayla de¤erlendirmesi ile ilgili görüflleri
etkin dinleme yöntemlerini kullanmalar›na yard›mc› oldu¤u görüflündeydi. Hastan›n beklenti, kayg› ve görüflle-
dize hasta uygulamas›n›n e¤itim sürecinde uygulanmas›-
rini dikkate almak, hastan›n tan› ve tedavi sürecine uyu-
n›n olumlu oldu¤u” idi. Bunu ADÜ ö¤rencilerinde “Et-
munu kolaylaflt›ran önemli bir etkendir. Ö¤rencilerimizin
kin dinlemeyi daha iyi uygulamama yard›mc› oldu”,
ço¤u, uygulaman›n, bu konudaki motivasyonlar›n› art›r-
OMÜ ö¤rencilerinde “Hastan›n beklenti kayg› ve görüfl-
d›¤›n› düflünüyordu. Carter ve arkadafllar›, cerrahi staj›n-
lerini alma konusunda daha iyi motive olmama yard›mc›
da teorik dersi ve simüle hasta uygulamas›n› ard arda uy-
oldu.”, tüm grupta ise “Standardize hasta uygulamas›
gulam›fl, ö¤rencilerin her iki uygulamay› da de¤erlendir-
kendimi hekim olarak hissetmeme yard›mc› oldu” görü-
melerini istemifllerdi. Yazarlar›n elde ettikleri farkl› sonu-
flü izliyordu. Her bir görüfl için üniversiteler ve s›n›flar
ca göre, ö¤rencilerin ço¤u teorik dersi daha çok önemse-
aras›nda farkl›l›klar olsa da, bu fark hiçbir görüfl için an-
mifl, simüle hastan›n ise teorik ders sonras›nda uygulan-
laml› de¤ildi (p>0.05). Her görüfl için, ADÜ ve OMÜ
mas›n›n daha iyi olaca¤›n› bildirmifllerdi; bunun üzerine
ö¤rencilerinin ortalama puanlar› ve ≥6 puan üzerinde
olanlar›n say› ve yüzdeleri Tablo 2’de verilmifltir.
yazarlar cerrahi stajlarda simüle hastan›n kullan›m alan›n›n gözden geçirilmesini önerdiler.13,14
Gerçek ya da standardize hastan›n kullan›ld›¤› Objek-
Tart›flma
tif Yap›land›r›lm›fl Klinik De¤erlendirme (OSCE) s›nav›
Araflt›rmam›za göre, ö¤renciler standardize hasta uy-
ile performans ölçülür. S›navda, ö¤rencilerin hastan›n öy-
gulamas›n› olumlu bulmakta, uygulaman›n kendilerini
küsü ile klinik bulgular›n› birlefltirerek do¤ru tan›ya yönel-
hekim olarak hissetmelerine yard›mc› oldu¤unu düflün-
mesi beklenir. Standardize hasta, s›navda her ö¤renciye
mektedirler.
ayn› anamnezi verir ve ayn› fizik belirtileri gösterir. Ger-
3. s›n›f t›p ö¤rencilerinin psikiyatri rotasyonunu simü-
çek hastalarla bu nesnellik ve standardizasyonu sa¤lamak
le hasta ile de¤erlendiren Mc Lay ve arkadafllar› ö¤renci-
oldukça zordur.16 Ö¤renciler, standardize hasta kullan›lan
lerin görüfllerini sormufllard›: Ö¤renciler uygulamay› bü-
OSCE s›navlar›nda iletiflim de dahil tüm becerilerin yeter-
yük oranda inand›r›c› bulmufllard›. Bizim çal›flmam›zda
li olarak ölçüldü¤ünü düflünmektedirler.17 Gerekli dona-
da, ö¤rencilerin ço¤u, uygulaman›n, iletiflim için gerekli
n›m sa¤land›¤›nda OSCE s›navlar› uygulanabilir.4,15
15
Araflt›rma
Kurumlar›n sonuçlar› birlikte ve ayr› ayr› de¤erlendirildi¤inde, ö¤rencilerin en çok paylaflt›¤› görüfl “Standar-
Tablo 2. Her görüfl için, ADÜ ve OMÜ ö¤rencilerinin verdikleri ortalama puanlar ve ≥6 puan üzerinde veren
ö¤renci say›s› ve yüzdeleri
Görüfller
ADÜ ö¤rencileri
OMÜ ö¤rencileri
Tüm ö¤renciler
Ortalama
puan
≥6 puan
n (%)
Ortalama
puan
≥6 puan
n (%)
Ortalama
puan
≥6 puan
n (%)
Uygun bir görüflme ortam› oluflturmama yard›mc› oldu.
7.89
51 (82.3)
7.70
261 (89.4)
7.73
311 (87.9)
Gelifl nedenlerini ve semptomlar› uygun flekilde sorgulamama
yard›mc› oldu.
7.85
54 (87.1)
7.56
258 (88.4)
7.61
312 (88.1)
Etkin dinlemeyi daha iyi uygulamama yard›mc› oldu.
8.19
52 (83.9)
7.74
261 (89.4)
7.79
313 (88.4)
Hastan›n beklenti kayg› ve görüfllerini alma konusunda daha iyi
motive olmama yard›mc› oldu.
7.60
50 (80.6)
8.14
256 (87.7)
7.66
306 (86.4)
Hastan›n tüm görüflme sürecine kat›l›m›n› daha rahat
sa¤layabildim.
7.48
50 (80.6)
7.44
252 (86.3)
7.45
302 (85.3)
Hastaya bilgi verme aflamas›nda daha iyi motive
olmama yard›mc› oldu.
7.74
51 (82.3)
7.38
245 (83.9)
7.45
293 (82.8)
Kendimi hekim olarak hissetmeme yard›mc› oldu.
8.02
51 (82.3)
7.76
247 (84.6)
7.80
298 (84.9)
E¤itim sürecinde uygulanmas›n›n olumlu oldu¤u görüflüne…
8.24
55 (88.7)
8.27
266 (91.1)
8.27
321 (90.8)
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 1 | 2009
25
Adnan Menderes Üniversitesi ve Ondokuz May›s
Üniversitesi ö¤rencilerinin ço¤u, standardize hasta uygulamas›n›n e¤itimde yer almas›n› istemektedirler. Ö¤renciler, uygulaman›n kendilerini hekim gibi hissetmelerine
Barrows HS. An overview of the uses of standardized patients for teaching and evaluating clinical skills. Acad Med 1993; 68: 443-51.
7.
Tamblyn RM, Klass DJ, Schnabl GK, Kopelow ML. The accuracy of
standardized patient presentation. Med Educ 1991; 25: 100-9.
8.
Bowman MA, Russell NK, Boekeloo BO, Rafi IZ, Rabin DL. The effect
yard›mc› oldu¤u görüflündedirler. Çal›flmam›zda stan-
of educational preparation on physician performance with a sexually-
dardize hasta ile ilk kez karfl›laflan 2. s›n›f ve daha önce
transmitted disease simulated patient. Arch Int Med 1992; 152: 1823-8.
karfl›laflm›fl olan 3. s›n›flar aras›nda bir fark saptamad›k.
Uygulaman›n, ilerleyen s›n›flarda farkl› soru ve ölçeklerle incelenmesi de¤erlendirilmeye önemli katk› sa¤layacakt›r. T›p gibi iletiflim becerileri gerektiren bir alanda
buna yönelik uygulamalar yayg›nlaflt›r›lmal› ve e¤itimde
Araflt›rma
6.
ö¤rencilerin mesleki kimlik edinmeleri desteklenmelidir.
9.
Rethans J-J, Saebu L. Do general practitioners act consistently in real
practice when they meet the same patient twice? Examination of intradoctor variation using standardized (simulated) patients. BMJ 1997; 314:
1170-3.
10. Hauer KE, Hodgson CS, Kerr KM, Teherani A, Irby DM. A national
study of medical student clinical skills assessment. Acad Med 2005; 80: 259.
11. T›p E¤itiminde Halk Sa¤l›¤› Vizyonu ve Mezuniyet Öncesi Halk Sa¤l›¤›
Bu konuda, standardize hasta uygulamas›n›n olumlu etki
E¤itim Program›. HÜTF Halk Sa¤l›¤› Anabilim Dal›, Ankara, 2004.
sa¤lad›¤› kabul edilmektedir. Standardize hasta uygula-
http://www.tip.hacettepe.edu.tr/ekler/pdf/halksagligi.pdf adresinden
mas›n›n yayg›nlaflt›r›lmas› t›p e¤itiminin geliflimine katk›
sa¤layacakt›r.
15.10.2008 tarihinde eriflilmifltir.
12. E¤itim Strateji ve Yöntemleri - Simüle Hasta ile E¤itim. Ege Üniversitesi T›p Fakültesi Mezuniyet Öncesi T›p E¤itimi Program›, ‹zmir, 20082009. http://egitim.med.ege.edu.tr/ adresinden 15.10.2008 tarihinde eriflilmifltir.
Kaynaklar
1.
Ortafl ‹. Üniversitelerin yeni ö¤retim döneminde e¤itim modelleri sorgulanmal›d›r. T›p E¤itimi Dünyas› 2004; 18: 6-9.
2.
3.
4.
5.
Mevsim V, Yeniçeri N, Güldal D. Birinci basamak hekimleri, nitelikli
13. Carter MB, Wesley G, Larson EM. Lecture versus standardized patient
interaction in the surgical clerkship: a randomized prospective cross-over
study. Am J Surg 2006; 191: 262-7.
14. Carter MB, Wesley G, Larson GM. Didactic lecture versus instructional
hekim özellikleri konusunda ne düflünüyorlar? Bir Alan çal›flmas›. T›p
standardized patient interaction in the surgical clerkship. Am J Surg 2005;
E¤itimi Dünyas› 2004;18: 17-20.
189: 243-8.
fienol Y, Gürp›nar E, Erengin H, Öztürk H, Y›lmaz TT. ‹letiflim, etik ve
15. Mc Lay RN, Rodenhause P, Anderson DS, Stanton ML, Markert RJ.
sa¤l›k oca¤› konular›n› içere probleme dayal› ö¤renim modülü: ö¤renci
Simulating a full-length psychiatric interview with a complex patient. An
de¤erlendirmesi. T›p E¤itimi Dünyas› 2006; 22: 17-20.
Asce for medical students. Academic Psychiatry Fall 2002; 26: 162-7.
Van Dalen, J, Prince, CJ, Scherpbier AJ, Van der Vleuten CP. Evaluating
16. Wallace P. The history of SP’s in medical education. Association of stan-
communication skills. Advances in Health Sciences Education: Theory and
dardized patient educators. http://www.aspeducators.org/wallce.htm
Practice 1998; 3:187-95.
adresinden 10.05.2004 tarihinde eriflilmiflitir.
Rethans JJ. Needs assessment in continuing medical education through
17. Troncon LE. Clinical skills assessment: limitations to the introduction of
standardized patients. The Journal of Continuing Education in the Health
an "OSCE" (Objective Structured Clinical Examination) in a traditional
Professionals 1998; 18:172-8.
Brazilian medical school. Sao Paulo Med J 2004; 122: 12-7.
Gelifl tarihi: 23.10.2008
Kabul tarihi: 30.12.2008
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Dr. Güzel Diflcigil
Adnen Menderes Üniversitesi T›p Fakültesi
Aile Hekimli¤ Anabilim Dal›
09100 Ayd›n
Tel: (0256) 219 71 88
e-posta: [email protected]
26
Diflcigil G ve ark. | T›p ö¤rencilerinin klinik iletiflim becerilerinin standardize hastayla de¤erlendirmesi ile ilgili görüflleri
Download

T›p ö¤rencilerinin klinik iletiflim becerilerinin standardize hastayla