Polish translation of Immunisation for babies up to a year old
Szczepienia ochronne dla niemowląt
przed ukończeniem 12. miesiąca życia
Wprowadzenie
Niniejszy przewodnik przeznaczony jest dla rodziców niemowląt w wieku do końca
12. miesiąca życia. Zawiera on informacje dotyczące standardowych szczepień
ochronnych dla dzieci, które mają je chronić przed poważnymi chorobami wieku
dziecięcego. Opisuje on także takie choroby i wyjaśnia, dlaczego dzieci potrzebują
takiej ochrony.
Program szczepień ochronnych podlega regularnemu przeglądowi, co ma
zagwarantować dzieciom najbardziej skuteczną ochronę przed chorobami, którym
można zapobiegać. Niniejsza ulotka opisuje najnowsze zmiany w programie
szczepień, w tym zmianę harmonogramu podawania szczepionki MenC (która
wchodzi w życie w czerwcu 2013 roku), oraz informacje na temat szczepionki
przeciwko rotawirusom (która będzie stosowana od lipca 2013 roku).
„Dwa rodzaje interwencji w zakresie zdrowia publicznego, które miały
największy wpływ na stan zdrowia na świecie, to czysta woda i szczepienia.”
Światowa Organizacja Zdrowia
Co to są szczepienia ochronne?
Szczepienia ochronne to najlepszy i najbezpieczniejszy sposób zapobiegania
różnym chorobom zakaźnym u dzieci. Niemowlęta otrzymują szczepionki, co
pobudza ich organizmy do wytwarzania przeciwciał. Przeciwciała stanowią naturalny
system obrony przeciwko chorobom zakaźnym. Szczepienia ochronne zwiększają
gotowość organizmu do zwalczania infekcji w przypadku kontaktu z chorobą.
Dlaczego potrzebujemy szczepień ochronnych?
Z powodu chorób zakaźnych na świecie co roku umiera ponad 14 milionów ludzi.
Większość z tych chorób występuje w Irlandii Północnej bardzo rzadko i bardzo mało
się o nich słyszy. Jest tak dzięki wysokiemu odsetkowi szczepionych dzieci oraz
wysokiej skuteczności szczepionek. Jednak w innych częściach świata są one nadal
powszechne, co oznacza, że wraz ze wzrastającą popularnością podróży
zagranicznych, choroby te mogą zostać znowu przeniesione do Irlandii Północnej.
Dzieci, które nie są na nie uodpornione, mogą zachorować.
Nie należy zapominać, jak poważne w skutkach mogą być te choroby. Najbardziej
narażone są niemowlęta i dlatego należy je chronić jak najwcześniej. Aby zapewnić
dziecku pełną ochronę, wymaganych jest kilka zastrzyków i dlatego należy podać
wszystkie dawki w serii. Jeśli dziecku nie podano jednej dawki w terminie, można
zrobić to później, nawet po dłuższej przerwie. W takim wypadku należy zgłosić się
do lekarza pierwszego kontaktu lub pielęgniarki środowiskowej, którzy podejmą
odpowiednie kroki, aby dziecko otrzymało brakującą dawkę. Dziecko nie musi
ponownie rozpoczynać całego cyklu szczepień.
Niektóre choroby mają bardziej poważny przebieg u dzieci starszych, dlatego należy
koniecznie pamiętać o podaniu im dawek przypominających.
Wszelkie pytania dotyczące szczepień ochronnych można kierować do lekarza
pierwszego kontaktu, pielęgniarki w przychodni lub pielęgniarki środowiskowej.
Można także wejść na stronę www.publichealth.hscni.net lub
www.nhs.uk/vaccinations.
Szczepionki dla niemowląt
Szczepionka DTaP/IPV/Hib
Szczepionka chroni przed błonicą (diphtheria – D), tężcem (tetanus – T), krztuścem
– zwanym także kokluszem (whooping cough – P), polio (inaktywowana szczepionka
przeciwko polio, IPV) oraz zakażeniom przez bakterię Haemophilus influenzae typu
b (Hib). Obecnie szczepionkę przeciwko polio podaje się w tym samym zastrzyku, a
nie doustnie.
Niemowlę powinno otrzymać szczepionkę DTaP/IPV/Hib w drugim, trzecim i
czwartym miesiącu życia.
Dziecko otrzyma następnie dawkę przypominającą Hib (skojarzoną z MenC) tuż po
swoich pierwszych urodzinach oraz dawkę przypominającą szczepionki przeciwko
błonicy, tężcowi, krztuścowi i polio przed rozpoczęciem nauki w szkole. Kolejna
dawka przypominająca szczepionki przeciwko tężcowi, błonicy i polio zostanie
podana między 14. a 18. rokiem życia.
Jaka jest skuteczność szczepionki DTaP/IPV/Hib?
Badania wykazały, że szczepionka DTaP/IPV/Hib bardzo skutecznie chroni dzieci
przed tymi pięcioma poważnymi chorobami. Jednak aby wydłużyć okres ochrony
dziecka w czasie dorastania, należy mu podać dawki przypominające.
Którym chorobom zapobiega szczepionka DTaP/IPV/Hib?
Błonica
Błonica to poważna choroba, która w krótkim czasie może spowodować problemy z
oddychaniem. Może uszkodzić serce i system nerwowy, a w poważnych
przypadkach nawet doprowadzić do śmierci. Przed wprowadzeniem szczepionki na
błonicę w Irlandii Północnej rocznie chorowało na nią nawet 1500 osób.
Tężec
Tężec to bolesna choroba, która atakuje mięśnie i może spowodować problemy z
oddychaniem. Oddziałuje na system nerwowy i może doprowadzić do śmierci.
Tężcem można się zarazić, jeśli zarazki, które znajdują się w glebie lub w nawozie,
dostaną się do organizmu przez otwarte skaleczenie lub oparzenie. Zarażona osoba
nie może zarazić nikogo innego, ale zarazki tej choroby można znaleźć w glebie,
także w naszym kraju.
Krztusiec (koklusz)
Krztusiec to choroba, która może spowodować długie napady kaszlu i duszności,
często prowadzące do kłopotów z oddychaniem. Może trwać do 10 tygodni. Jest
bardzo poważną chorobą dla małych dzieci, a u niemowląt poniżej pierwszego roku
życia może wywołać zgon. Przed wprowadzeniem szczepionki na krztusiec w Irlandii
Północnej rejestrowano do 3500 zachorowań rocznie.
Polio
Polio to wirus, który atakuje system nerwowy i może doprowadzić do
nieodwracalnego paraliżu mięśni. Jeśli zaatakuje mięśnie klatki piersiowej lub mózg,
może spowodować śmierć. Przed wprowadzeniem szczepionki przeciwko polio w
Irlandii Północnej odnotowywano rocznie nawet 1500 przypadków postaci
porażennej tej choroby.
Hib
Hib to bakteria, która może powodować różne poważne choroby, takie jak zakażenie
krwi, zapalenie płuc czy zapalenie opon mózgowych. Jeśli szybko nie rozpocznie się
leczenia, każda z tych chorób może zabić. Szczepionka przeciwko Hib chroni
dziecko tylko przed jednym typem zapalenia opon mózgowych (Hib). Nie chroni
przed żadnym innym typem zapalenia opon mózgowych.
Skutki uboczne szczepionki DTaP/IPV/Hib
U większości niemowląt nie występują żadne skutki uboczne, jednak każdy organizm
jest inny. U dziecka mogą wystąpić niektóre z poniższych skutków ubocznych, które
mają zwykle łagodną postać:
•
•
•
Drażliwość utrzymująca się do 48 godzin po otrzymaniu szczepionki.
Niewielka gorączka (patrz: Co robić, jeśli moje dziecko ma po szczepieniu
wysoką temperaturę?).
Mały guzek w miejscu zastrzyku, który może utrzymywać się przez kilka
tygodni, powoli zanikając.
Jeśli sądzą Państwo, że u dziecka wystąpiła inna, niepokojąca reakcja na
szczepionkę DTaP/IPV/Hib, należy porozmawiać z lekarzem, pielęgniarką w
przychodni lub pielęgniarką środowiskową.
Rodzice i opiekunowie mogą także zgłaszać podejrzane skutki uboczne szczepionek
i lekarstw w ramach Programu Yellow Card Scheme (Program Żółtej Karty). Można
to zrobić w internecie na stronie www.yellowcard.gov.uk lub dzwoniąc na bezpłatny
numer infolinii programu Yellow Card 0808 100 3352 (czynnej od poniedziałku do
piątku w godzinach 10.00-14.00).
Reakcje alergiczne
Bardzo rzadko szczepionka może wywołać reakcję alergiczną w postaci wysypki lub
swędzenia części lub całego ciała. Jeszcze rzadziej, w ciągu kilku minut po podaniu
szczepionki, występuje jakaś poważna reakcja, utrudniając dziecku oddychanie lub
powodując u niego zapaść. Jest to tzw. anafilaksja. Niedawne badania wykazały, że
jeden przypadek anafilaksji występuje na mniej więcej pół miliona zaszczepień.
Chociaż reakcja alergiczna może zaniepokoić, jej leczenie prowadzi do szybkiego i
pełnego powrotu do zdrowia.
Drgawki gorączkowe
Bardzo rzadko, dzień lub dwa po zaszczepieniu DTaP/IPV/Hib, u niemowlęcia może
dojść do napadu drgawek gorączkowych. Zwykle jest to wynik bardzo wysokiej
temperatury. Jeśli u dziecka wystąpiły drgawki gorączkowe, należy natychmiast
skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu. Zazwyczaj ataki drgawek u dzieci
ustępują całkowicie w krótkim czasie. U niemowlaka drgawki gorączkowe mogą
wystąpić w dowolnym momencie, a więc drgawki po zaszczepieniu niekoniecznie
muszą być związane ze szczepionką. Lekarz pierwszego kontaktu zdecyduje, czy
dziecko może otrzymać kolejne dawki szczepionki. Opóźnienie szczepienia
zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia drgawek gorączkowych u dziecka po
zaszczepieniu DTaP/IPV/Hib, gdyż drgawki spowodowane wysoką temperaturą
występują rzadziej w pierwszych 6 miesiącach życia dziecka. Ważne jest więc, aby
dopilnować, by niemowlę otrzymało szczepionkę w odpowiednim wieku.
Szczepionka pneumokokowa (PCV)
Ta szczepionka chroni przed jedną z najczęstszych przyczyn zapalenia opon
mózgowych oraz przed innymi chorobami takimi jak ostre infekcje uszu (zapalenie
ucha środkowego) czy zapalenie płuc spowodowane przez najczęściej występujące
rodzaje pneumokoków (bakterie). Zapalenie opon mózgowych, infekcje uszu i
zapalenie płuc mogą także powodować rzadziej występujące rodzaje pneumokoków
oraz wirusy. Ta szczepionka nie chroni przeciwko takim rodzajom infekcji.
Dziecko powinno otrzymać szczepionkę PCV w drugim i czwartym miesiącu
życia oraz po ukończeniu pierwszego roku życia.
Co to jest zakażenie pneumokokowe?
Zakażenie pneumokokowe to jedna z najczęstszych przyczyn zapalenia opon
mózgowych, ale może ono także spowodować ostre infekcje uszu (zapalenie ucha
środkowego), zapalenie płuc czy inne choroby.
Skutki uboczne szczepionki PCV
U jednego lub dwóch z 10 zaszczepionych niemowląt występuje obrzęk,
zaczerwienienie, tkliwość w miejscu szczepienia albo nieznaczna gorączka. Bardzo
rzadko szczepienie wywołuje reakcję alergiczną (patrz wyżej).
Szczepionka przeciwko rotawirusom
Ta szczepionka chroni przed rotawirusami wywołującymi powszechną, ale
potencjalnie poważną infekcję jelit.
Niemowlę powinno otrzymać szczepionkę przeciw rotawirusom w drugim i
trzecim miesiącu życia.
Co to jest rotawirus?
Rotawirusy są powszechnym źródłem zakażeń prowadzących do wymiotów i
biegunki u małych dzieci. Taki stan może być poważny, jeśli dziecko odwodni się; w
takim przypadku może być potrzebna hospitalizacja. Większość dzieci choruje w
wyniku infekcji rotawirusami przed ukończeniem piątego roku życia. Mniej więcej co
piąte dziecko wymaga pomocy lekarza, a około 400 przyjmuje się do szpitala w
Irlandii Północnej każdego roku z tego powodu.
Jak rozprzestrzeniają się rotawirusy?
Rotawirusy łatwo się rozprzestrzeniają poprzez bezpośredni kontakt z powierzchnią
zabawek, rękami czy brudnymi pieluszkami. Mogą się także przenosić w powietrzu w
wyniku kichania lub kaszlu. Mycie rąk i utrzymywanie powierzchni w czystości może
pomóc w ograniczeniu rozprzestrzeniania się wirusów, ale nigdy go kompletnie nie
wyeliminuje.
Jaka jest skuteczność szczepionki przeciwko rotawirusom?
Dane kliniczne wskazują na to, że najlepszym sposobem zapobiegania infekcjom
rotawirusami u dzieci jest podanie im szczepionki. Dlatego właśnie szczepionkę
przeciwko rotawirusom wprowadzono do standardowego programu szczepień
ochronnych dla dzieci (od lipca 2013 roku). Istnieją jednak i inne przyczyny
wymiotów i biegunki, przed którymi ta szczepionka nie chroni.
Kiedy dziecko powinno otrzymać tę szczepionkę?
Dziecko otrzymuje tę szczepionkę w wieku 2 miesięcy, a później w wieku 3 miesięcy,
razem z innymi szczepionkami. Dziecko nie może rozpocząć schematu szczepienia,
jeśli ma ponad 15 tygodni ani otrzymać drugiej dawki, jeśli skończyło 24. tydzień
życia.
Dlaczego starsze dzieci nie mogą otrzymać tej szczepionki?
W przypadku starszych dzieci mniej więcej u jednego na tysiąc z nich dochodzi do
niedrożności dolnego odcinka jelita. Taki stan występuje niezwykle rzadko u dzieci
poniżej trzeciego miesiąca życia. Większość zachorowań odnotowuje się w okresie
od 5. do 12. miesiąca życia. Istnieje jednak bardzo małe prawdopodobieństwo (mniej
więcej 2 przypadki na 100 tys. zaszczepień), że pierwsza dawka tej szczepionki
może także doprowadzić do powstania takiej niedrożności. Aby zmniejszyć ryzyko
wystąpienia tego stanu, pierwszej dawki szczepionki nie podaje się dzieciom, które
mają więcej niż 15 tygodni.
Jak podaje się tą szczepionkę?
Szczepionkę przeciwko rotawirusom podaje się doustnie w postaci małej ilości płynu
przez specjalną strzykawkę, aby dziecku łatwo było ją połknąć.
Co się stanie, jeśli dziecko wypluje szczepionkę lub zwymiotuje od razu po jej
wypiciu?
Jeśli dziecko zwróci lub wypluje szczepionkę, zostanie mu ona podana ponownie.
Czy szczepionka zapobiegnie wszystkim chorobom i biegunce?
Nie. Rotawirusy to nie jedyne przyczyny chorób i biegunki u małych dzieci, a więc
niektóre z nich w dalszym ciągu mogą chorować. Jednak dzięki szczepionce u 80%
dzieci nie wystąpią wymioty i biegunka wywołana przez rotawirusy. Im więcej dzieci
zostanie zaszczepionych, tym trudniej będzie rotawirusom się rozprzestrzeniać.
Skutki uboczne szczepionki
Szczepionka jest szeroko stosowana w innych krajach i jej bezpieczeństwo jest
potwierdzone. Niekiedy zaszczepione niemowlęta są niespokojne, drażliwe lub mają
łagodną biegunkę.
Bardzo rzadko (u około 2 na 100 tys. zaszczepionych dzieci) szczepionka powoduje
problemy z dolnym odcinkiem jelit – pojawia się opuchlizna brzucha lub wymioty.
Dzieci przyciągają też nóżki do klatki piersiowej, tak jakby odczuwały ból – niekiedy
w ich moczu pojawia się krew. W takim przypadku należy natychmiast skontaktować
się z lekarzem.
Należy też pamiętać o tym, że zagrożenia związane z zachorowaniem są o wiele
poważniejsze niż rzadko występujące skutki uboczne szczepienia.
Czy moje dziecko może zarazić się rotawirusem w wyniku szczepienia?
Nie. Wirus znajdujący się w szczepionce jest osłabiony, więc nie powoduje choroby
w pełnej postaci. Szczepionka pomaga dziecku w wytworzeniu odporności, więc
następnym razem, gdy będzie miało kontakt z wirusem, nie zachoruje.
Ponieważ szczepionka podawana jest doustnie, istnieje możliwość, że znajdujący
się w niej wirus przedostanie się przez jelita i zarazi osobę zmieniającą dziecku
pieluchę. Dlatego osoby z systemem immunologicznym osłabionym z powodu
choroby lub leczenia powinny unikać bliskiego kontaktu z dziećmi, które zostały
zaszczepione przeciwko rotawirusom, przez co najmniej 14 dni. Wszystkie osoby
mające bliski kontakt z niedawno zaszczepionymi dziećmi powinny przestrzegać
zasad higieny osobistej (np. myć ręce po zmianie pieluszki).
Szczepionka MenC
Szczepionka zapobiega infekcjom spowodowanym przez meningokoki typu C
(MenC), tzn. bakterie wywołujące zapalenie opon mózgowych i posocznicę
(zakażenie krwi). Szczepionka MenC nie chroni przed zapaleniem opon mózgowych
spowodowanym przez inne bakterie lub wirusy.
Niemowlę powinno otrzymać szczepionkę MenC w trzecim miesiącu życia.
Dziecko otrzyma następnie dawkę przypominającą (skojarzoną z Hib) tuż po
ukończeniu roku, a następną – gdy będzie nastolatkiem.
Co to jest zapalenie opon mózgowych i posocznica/sepsa?
Zapalenie opon mózgowych to stan zapalny (obrzęk) błony otaczającej mózg.
Posocznica (nazywana także sepsą) to zakażenie krwi. Te same zarazki, które
wywołują zapalenie opon mózgowych, mogą także doprowadzić do posocznicy.
Grupą najbardziej narażoną na zapalenie opon mózgowych oraz posocznicę
spowodowane przez meningokoki typu C są małe dzieci oraz nastolatkowie w wieku
15-17 lat.
Jak skuteczna jest szczepionka MenC?
Od kiedy wprowadzono szczepionkę MenC liczba niemowląt poniżej pierwszego
roku życia chorujących na choroby wywoływane przez meningokoki typu C spadła o
około 95%. Mniej więcej 9 na 10 dzieci jest chronionych przed tymi chorobami
natychmiast po otrzymaniu szczepionki. Zarówno zapalenie opon mózgowych jak i
posocznica to bardzo poważne choroby. Należy umieć rozpoznać ich oznaki i
objawy oraz wiedzieć, co robić, jeśli się je zauważy (patrz: „Jak rozpoznać zapalenie
opon mózgowych i posocznicę”).
Skutki uboczne szczepionki MenC
U dziecka może pojawić się obrzęk, zaczerwienienie lub tkliwość w miejscu
szczepienia. Mniej więcej połowa wszystkich zaszczepionych dzieci staje się
drażliwa, a około 1 na 20 ma niewielką gorączkę. Bardzo rzadko szczepienie
wywołuje reakcję alergiczną (patrz: „Reakcje alergiczne”).
O ile mi wiadomo, niemowlęta poniżej pierwszego roku życia otrzymują 2
dawki szczepionki MenC. Czy to się zmieniło?
Jeszcze do niedawna tak faktycznie było. Jednak obserwacja skuteczności
szczepionki wykazała, że jedna dawka podana w ciągu pierwszego roku życia
gwarantuje taki sam poziom ochrony. Do kalendarza szczepień wprowadza się
obecnie dawkę przypominającą podawaną po ukończeniu 10. roku życia, co
zapewnia ochronę w przypadku osób dorosłych.
Często zadawane pytania dotyczące szczepień ochronnych
Jak długo po zaszczepieniu trzeba odczekać przed zabraniem dziecka na
basen?
Dziecko można zabrać na basen w dowolnym momencie przed lub po szczepieniu.
Wbrew powszechnej opinii, dziecko nie potrzebuje żadnych szczepień, zanim będzie
można je zabrać na pływalnię.
Czy istnieją inne sposoby uodpornienia dziecka na choroby?
Nie ma żadnych innych sposobów uodpornienia dziecka na choroby, których
skuteczność zostałaby potwierdzona. Aby nie dopuścić do zachorowania na
krztusiec, próbowano stosować środki homeopatyczne, jednak okazały się
nieskuteczne. Rada Brytyjskiego Stowarzyszenia Homeopatii (Faculty of
Homeopathy) (zarejestrowane stowarzyszenie lekarzy-specjalistów homeopatii)
zaleca, aby rodzice uodparniali swoje dzieci na choroby za pomocą standardowych
szczepień.
Czy podanie dziecku kilku szczepionek na raz nie „przeciąży” jego systemu
odpornościowego?
Nie. Od urodzenia system odpornościowy dziecka chroni go przed otaczającymi go
zarazkami. Bez takiej ochrony dzieci nie byłyby w stanie poradzić sobie z
dziesiątkami tysięcy bakterii i wirusów obecnych na ich skórze, w nosie, gardle i
jelitach. Ochrona ta utrzymuje się przez całe życie.
Teoretycznie dziecko powinno skutecznie reagować na około 10 tys. szczepionek
podanych jednocześnie. System odpornościowy dziecka jest więc w stanie z
łatwością poradzić sobie ze wszystkimi szczepionkami przewidzianymi w kalendarzu
szczepień.
Podobno szczepionki zawierają tiomersal (rtęć)
Standardowy kalendarz szczepień ochronnych dla dzieci nie obejmuje już
szczepionek zawierających tiomersal. Minimalną ilość rtęci stosowano przez ponad
60 lat, aby przedłużyć okres przydatności szczepionek do użycia. Przez cały ten
czas nie pojawiły się żadne dowody na szkodliwy wpływ rtęci. Jednak obecnie
zrezygnowano z jej użycia w ramach globalnej tendencji do zmniejszania ekspozycji
na rtęć ze źródeł, których można uniknąć.
Moje dziecko urodziło się przed terminem. Kiedy wcześniak powinien otrzymać
pierwsze szczepienie ochronne?
Wcześniaki mogą być bardziej narażone na infekcje. Powinny być szczepione
zgodnie z zalecanym kalendarzem szczepień, począwszy od 2. miesiąca po
urodzeniu, niezależnie od stopnia wcześniactwa.
Czy są jakieś przeciwwskazania do szczepień ochronnych?
Istnieje bardzo mało przeciwwskazań do szczepień ochronnych. Należy zgłosić
pielęgniarce środowiskowej, lekarzowi pierwszego kontaktu lub pielęgniarce w
przychodni, jeśli dziecko:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
ma bardzo wysoką temperaturę lub gorączkę, biegunkę lub wymiotuje w dniu,
w którym ma zostać zaszczepione;
miało niepożądaną reakcję na jakiekolwiek wcześniejsze szczepienie;
ma na coś silną alergię;
cierpi na zaburzenia krzepnięcia krwi;
cierpiało na konwulsje lub napady drgawek gorączkowych;
było leczone na nowotwór;
ma chorobę mającą wpływ na układ odpornościowy (np. białaczkę, HIV lub
AIDS);
przyjmuje lek oddziałujący na system odpornościowy (np. wysokie dawki
sterydów, leki podawane po przeszczepie organu lub leki
przeciwnowotworowe);
cierpi na inną poważną chorobę.
Powyższe czynniki nie zawsze oznaczają, że dziecko nie może zostać
zaszczepione, ale wiedza o nich pomoże lekarzowi lub pielęgniarce wybrać
najlepsze szczepienia dla dziecka oraz zdecydować, czy powinni przekazać
rodzicom jakieś dodatkowe informacje. Fakt, że ktoś z rodziny przeszedł już daną
chorobę nigdy nie jest przeciwwskazaniem do zaszczepienia dziecka.
Co się stanie, jeśli moje dziecko będzie miało po szczepieniu wysoką
temperaturę?
W przypadku szczepień skutki uboczne występują rzadko, są zwykle łagodne i
szybko ustępują. Jednak u niektórych dzieci może pojawić się podwyższona
temperatura lub gorączka (powyżej 37,5°C). Jeśli twarz dziecka jest gorąca w
dotyku, a dziecko jest czerwone lub zarumienione, prawdopodobnie ma gorączkę.
Temperaturę można zmierzyć dziecku za pomocą termometru.
Niemowlęta i dzieci często mają gorączkę. Nierzadko towarzyszy ona infekcjom.
Niekiedy gorączka może doprowadzić u dziecka do wystąpienia drgawek
gorączkowych. Może to spowodować każda gorączka, niezależnie od tego, czy jest
ona wynikiem infekcji czy szczepienia. Trzeba więc wiedzieć, co robić, gdy dziecko
ma gorączkę. Należy pamiętać o tym, że gorączka częściej spowodowana jest przez
chorobę niż przez szczepionkę.
Jak leczyć gorączkę?
1. Należy zadbać o to, aby dziecku nie było za gorąco:
•
•
Nie należy ubierać dziecka zbyt ciepło ani nadmiernie go przykrywać.
W pomieszczeniu, w którym przebywa dziecko, nie powinno być zbyt ciepło
(ani zbyt chłodno – po prostu przyjemnie chłodno).
2. Należy podawać dziecku dużo chłodnych napojów.
3. Należy podać dziecku paracetamol dla niemowląt lub ibuprofen w płynie (bez
cukru). Należy uważnie przeczytać informacje podane na butelce i podać dziecku
odpowiednią do wieku dawkę. Niekiedy 4 do 6 godzin później trzeba podać
kolejną dawkę lekarstwa.
Dzieciom poniżej 16. roku życia nie należy nigdy dawać leków zawierających
aspirynę.
Należy natychmiast wezwać lekarza, jeśli dziecko:
•
•
ma bardzo wysoką temperaturę (39°C lub więcej),
pojawiły się u niego drgawki gorączkowe.
Jeśli u dziecka występują drgawki gorączkowe, należy ułożyć go na boku w
bezpiecznym miejscu, ponieważ dziecko może trząść się lub wykonywać gwałtowne
ruchy.
Jak rozpoznać zapalenie opon mózgowych i posocznicę (sepsę)
Szczepionki MenC, Hib oraz przeciwko pneumokokom chronią przed 3 rodzajami
zapalenia opon mózgowych oraz posocznicą (sepsą, zakażeniem krwi). Istnieją
jeszcze inne rodzaje zapalenia opon mózgowych, przeciwko którym nie ma
szczepionek, a więc w dalszym ciągu trzeba być wyczulonym na objawy tej choroby.
Zapalenie opon mózgowych może spowodować obrzęk błony otaczającej mózg. Te
same zarazki mogą także doprowadzić do zakażenia krwi (posocznicy). Stan
niemowlaka lub starszego dziecka z zapaleniem opon mózgowych lub posocznicą
może ulec gwałtownemu pogorszeniu. Jeśli nie podejmie się leczenia, obie choroby
mogą zakończyć się zgonem. Pierwsze objawy zapalenia opon mózgowych są
łagodne i podobne do objawów przeziębienia czy grypy, np. podwyższona
temperatura (37,5°C lub więcej), rozdrażnienie, wymioty i odmowa przyjmowania
pokarmów. Ważne objawy wymienione są poniżej.
U niemowląt główne objawy zapalenia opon mózgowych to:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
przenikliwy, zawodzący płacz;
drażliwość po podniesieniu;
uwypuklone ciemiączko (miękkie miejsce na głowie);
senność i mniejsza skłonność do reagowania na bodźce – dziecko trudno jest
obudzić;
bezwładność, apatia lub sztywność i nerwowe ruchy ciała;
odmowa przyjmowania pokarmów, wymioty;
blada, sina lub pokryta plamami skóra;
konwulsje lub ataki drgawek;
gorączka,
a główne objawy posocznicy (sepsy) to:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
przyspieszony lub nieregularny oddech;
blada, sina lub pokryta plamami skóra;
gorączka, zimne dłonie i stopy;
dreszcze;
wymioty, odmowa przyjmowania pokarmów;
czerwone lub fioletowe plamy, które nie znikają pod wpływem nacisku
(przeprowadź test szklanki – patrz opis poniżej);
ból lub drażliwość spowodowane bólem mięśni, silnym bólem kończyn lub
stawów;
bezwładność;
wzmożona senność.
Jeśli szklanka przyciśnięta mocno do skóry z wysypką nie powoduje jej zniknięcia,
prawdopodobnie jest to wysypka posocznicowa. Wysypkę może zauważyć przez
ściany szklanki. W takiej sytuacji należy natychmiast zwrócić się o pomoc do
lekarza.
U starszych dzieci, nastolatków i dorosłych główne objawy zapalenia opon
mózgowych to:
•
•
•
•
•
•
•
•
sztywność szyi (należy sprawdzić, czy osoba może przycisnąć usta do kolan
lub dotknąć czołem swoich kolan);
bardzo silny ból głowy (taki pojedynczy objaw nie jest wystarczającym
powodem, aby szukać pomocy medycznej);
nadwrażliwość na silne światło;
wymioty;
gorączka;
senność i mniejsza skłonność do reagowania na bodźce lub dezorientacja;
wysypka;
konwulsje lub ataki drgawek,
a główne objawy posocznicy (sepsy) to:
•
senność, mniejsza skłonność do reagowania na bodźce, „nieobecność myślą”
•
•
•
•
•
•
•
•
lub dezorientacja (objaw zaawansowanego stadium choroby);
silne bóle ramion, nóg i stawów;
bardzo zimne dłonie i stopy;
dreszcze;
przyspieszony oddech;
czerwone lub fioletowe plamy, które nie znikają pod wpływem nacisku
(przeprowadź test szklanki – patrz opis powyżej);
wymioty;
gorączka;
biegunka i skurcze żołądka.
Należy pamiętać o tym, że nie każdy chory ma wszystkie wymienione powyżej
objawy. Jeśli pojawią się niektóre z wymienionych powyżej objawów, szczególnie
czerwone lub fioletowe plamy na skórze, należy szybko sprowadzić pomoc
medyczną. Jeśli nie można skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu lub
utrzymują się niepokojące dolegliwości pomimo uzyskania porady medycznej, należy
zaufać swojemu instynktowi i zabrać dziecko do izby przyjęć w najbliższym szpitalu.
Gdzie mogę znaleźć więcej informacji?
Meningitis Research Foundation (Fundacja Badań nad Zapaleniem Opon
Mózgowych) oraz Meningitis Trust (Fundusz Badawczy ds. Zapalenia Opon
Mózgowych) udostępniają informacje na temat zapalenia opon mózgowych.
Można zadzwonić na bezpłatną, całodobową infolinię Meningitis Trust pod numer
0800 028 1828 lub odwiedzić stronę www.meningitis-trust.org.
Można zadzwonić na bezpłatną, całodobową infolinię Meningitis Research
Foundation pod numer 080 8800 3344 lub odwiedzić stronę www.meningitis.org.
Można także zapytać swojego lekarza, pielęgniarki w przychodni lub pielęgniarki
środowiskowej.
Szczepionki dla dzieci w wieku od 12 do 13 miesięcy
Informacje dotyczące poniższych szczepień przedstawione są w ulotce Szczepienia
ochronne dla dzieci po ukończeniu pierwszego roku życia. Ulotka ta zostanie Ci
przesłana niedługo przed planowanym terminem szczepienia. Odpowiednie
informacje można też znaleźć na stronie www.publichealth.hscni.net lub poprosić o
nie pielęgniarkę środowiskową.
Szczepionka MMR
Szczepionka MMR chroni dziecko przed odrą (measles, M), świnką (mumps, M) oraz
różyczką (rubella, R).
Dziecko powinno otrzymać szczepionkę MMR tuż po ukończeniu pierwszego
roku życia.
Drugą dawkę MMR otrzyma przed rozpoczęciem nauki w szkole.
Szczepionka pneumokokowa
Szczepionka ta opisana jest powyżej, a dziecko powinno otrzymać 3 dawki.
Dziecko otrzyma ostatnią dawkę szczepionki pneumokokowej po ukończeniu
pierwszego roku życia.
Szczepionka Hib/MenC
Dziecko powinno otrzymać dawkę skojarzonej szczepionki Hib/MenC, aby wzmocnić
swoją odporność na bakterie Haemophilus influenzae typu b (Hib) oraz meningokoki
typu C. Taka dawka przypominająca zapewnia dzieciom dłuższą ochronę przeciwko
dwóm źródłom zapalenia opon mózgowych oraz posocznicy.
Dziecko powinno otrzymać dawkę przypominającą szczepionki Hib/MenC po
ukończeniu pierwszego roku życia.
Skutki uboczne dawki przypominającej szczepionki Hib/MenC
U dziecka może pojawić się obrzęk, zaczerwienienie lub tkliwość w miejscu
szczepienia. Mniej więcej połowa wszystkich zaszczepionych dzieci staje się
drażliwa, a u około 1 na 20 pojawia się niewielka gorączka. Bardzo rzadko
szczepionka wywołuje reakcję alergiczną.
Standardowy kalendarz szczepień ochronnych
Kiedy szczepić
Choroby, przed którymi szczepionka
chroni
2 miesiąc życia
Błonica, tężec, krztusiec (koklusz), polio i Hib Jeden zastrzyk
Infekcje pneumokokowe
3 miesiąc życia
Tuż po ukończeniu
12 miesięcy
3 lata i 4 miesiące
Jeden zastrzyk
Rotawirusy
Doustnie
Błonica, tężec, krztusiec (koklusz), polio i Hib Jeden zastrzyk
Zapalenie opon mózgowych typu C
4 miesiąc życia
Sposób podania
Jeden zastrzyk
Rotawirusy
Doustnie
Błonica, tężec, krztusiec (koklusz), polio i Hib Jeden zastrzyk
Infekcje pneumokokowe
Odra, świnka, różyczka
Jeden zastrzyk
Jeden zastrzyk
Infekcje pneumokokowe
Jeden zastrzyk
Hib i zapalenie opon mózgowych typu C
Błonica, tężec, krztusiec (koklusz) i polio
Jeden zastrzyk
Jeden zastrzyk
Odra, świnka, różyczka
Jeden zastrzyk
Dziewczynki w wieku Rak szyjki macicy spowodowany przez wirus 3 zastrzyki w okresie
12-13 lat
brodawczaka ludzkiego typu 16 i 18
6 miesięcy
14-18 lat
Tężec, błonica i polio
Jeden zastrzyk
Zapalenie opon mózgowych typu C
Jeden zastrzyk
Jeśli dziecko nie otrzymało którejkolwiek z powyższych szczepionek, zawsze można
to nadrobić. Należy umówić się na wizytę u swojego lekarza pierwszego kontaktu lub
porozmawiać o tym z pielęgniarką środowiskową.*
*Należy jednak pamiętać, że serii szczepień przeciwko rotawirusom nie można
rozpocząć, jeśli dziecko ukończyło 15 tydzień życia. Więcej informacji na temat
szczepień ochronnych można uzyskać na stronie www.publichealth.hscni.net lub
www.nhs.uk/vaccinations.
06/13
Public Health Agency, 12-22 Linenhall Street, Belfast BT2 8BS. Tel.: 028 9032 1313.
www.publichealth.hscni.net
Download

… translation of Immunisation for babies up to a year old