FIRMA
INSTALACJE
STERUJĄCE
KNX/EIB
Ochrona domu w systemie
inteligentnego budynku
W dzisiejszych czasach praktycznie każde miejsce, w którym przebywamy czy to zawodowo
(np. biuro, hotel, lotnisko) czy też prywatnie (np. mieszkanie, dom, centrum handlowe) ma
nam zapewnić swobodę bezpiecznego przebywania i poruszania się. Jest to przede wszystkim uwarunkowane dbałością o nasze zdrowie i życie oraz bezpieczeństwem posiadanego
mienia.
Artykuł traktować będzie o wybranych aspektach ochrony
przykładowego domu, w którym instalacja sterująca oparta
została na technologii magistralnej KNX/EIB. Zakres zastosowania technologii KNX/EIB
w obszarze sterowania różnymi
mediami technicznymi budynku obejmuje min. sterowanie
oświetleniem, żaluzjami i roletami, HVAC (ogrzewaniem,
wentylacją, klimatyzacją), inte-
26
grację z systemami alarmowymi
oraz obsługę instalacji poprzez
sieć LAN oraz Internet. Technologia ta może być wykorzystywana praktycznie w każdym
rodzaju obiektów począwszy od
mieszkań i apartamentów, poprzez domy mieszkalne, szkoły,
sale gimnastyczne, hotele i budynki biurowe. Każdy z tych
obiektów ma swoje indywidualne potrzeby i wymagania, do
których system może zostać odpowiednio dopasowany.
Planując system ochrony swojej
posesji warto jest przewidzieć
potencjalnie wszystkie zagrożenia, które mogą mieć wpływ na
bezpieczeństwo jej mieszkańców oraz posiadanego mienia.
Należy wziąć pod uwagę zagrożenie związane z naruszeniem
tylko terenu posesji w celu
np. kradzieży zaparkowanego
przed domem samochodu, jak
również możliwość wtargnięcia
bezpośrednio do jej wnętrza.
Dla lepszego zobrazowania
idei systemu podwyższającego
bezpieczeństwo oraz opisania
ciekawych możliwości wykorzystania standardu KNX/EIB
do zapewnienia ochrony domu
dokonajmy pewnych zało-
Fachowy Elektryk
żeń. Załóżmy, że dom posiada
parter oraz piętro. W każdym
z pomieszczeń na parterze – salonie, gabinecie, kuchni połączonej z jadalnią oraz na piętrze
- w pokojach mieszkalnych
i sypialni znajduje się przycisk
wielofunkcyjny
4-klawiszowy z regulatorem temperatury
i wyświetlaczem (zdjęcie nr 1).
Funkcję realizowaną przez każdy z klawiszy określa użytkownik. Klawisze mogą pracować
pojedynczo lub parami a zależy
fot. 1 Przycisk KNX/EIB serii ARTEC z regulatorem temperatury
i wyświetlaczem
fot. Merten
Zapewnienie należytej ochrony
w miejscach, których pożądana jest swoboda działania jest
obecnie sprawą nadrzędną, bez
której pracownik, użytkownik,
właściciel czy inwestor nie
będzie czuł się bezpiecznie,
a tym samym nie będzie mógł
normalnie żyć i pracować. Stąd
też, aby przyjrzeć się temu, jak
dzisiaj dokonywana jest analiza a następnie dobór systemu
zabezpieczeń adekwatny do rodzaju obiektu, należy zwrócić
uwagę na postęp, jaki dokonał
się w dziedzinie elektroniki,
elektrotechniki
i automatyki.
Postęp ten dotyczy zmian, jakie zaszły w obszarze instalacji
elektrycznych, teletechnicznych
i alarmowych.
FIRMA
INSTALACJE
STERUJĄCE
kalizować miejsce zdarzenia
oraz zaskoczyć włamywacza,
można zastosować odpowiednie
elementy technologii KNX/EIB
w postaci wejść binarnych ze
stykami
bezpotencjałowymi.
Wtedy to informacje od czujek
instalacji alarmowej zamienione
na telegramy sterujące pozwolą
na identyfikację miejsca zdarzenia oraz spowodują cykl zdarzeń. Oświetlenie w naruszonej
strefie może zacząć cyklicznie
załączać i wyłączać się, żaluzje mogą zacząć się podnosić
i opuszczać a, jeśli użytkownik zechce, jednocześnie może
włączyć się oświetlenie ogrodu
wraz z uruchomieniem systemu
nawadniania.
to od życzenia inwestora. Oznacza to, że jeden klawisz może
załączać i wyłączać oświetlenie
z funkcją ściemniania bądź np.
podnosić i opuszczać żaluzje.
W przypadku pracy
w parach, w zależności od typu
obwodu klawisz lewy mógłby
załączać oświetlenie
i dodatkowo je rozjaśniać lub
podnosić żaluzje a klawisz prawy ściemniać oświetlenie, wyłączać je lub opuszczać żaluzje.
Urządzenia wykonawcze, które
załączają odpowiednie obwody oświetleniowe, żaluzjowe
czy grzewcze umieszczone są
w rozdzielni elektrycznej, która
razem ze skrzynką alarmową
może znajdować się w pomieszczeniu gospodarczym.
Nim jednak przejdziemy do opisu funkcji zabezpieczeń domu
warto jest wymienić kilka bardzo często stosowanych metod
ochrony terenu wokół posesji.
Wśród nich, oprócz typowych
instalacji domofonowych czy
wideodomofonowych, (pełniących raczej funkcję pasywną,
a używanych do celów komunikacji z osobą dzwoniącą, otwarcia furtki lub bramy niż do celów ochrony) należy wyróżnić
instalację CCTV z kamerami
stale monitorującymi wyznaczony obszar oraz urządzeniami
rejestrującymi obraz w sposób
ciągły lub po wykryciu przez
kamerę w danej strefie ruchu.
Kamery takie mogą być widoczne, co z założenia może odstraszać potencjalnych intruzów,
lub ukryte tak, aby do końca nie
było wiadomo gdzie właściwie
i czy na pewno są one zainstalowane. Coraz popularniejsze
staje się również wykorzystanie
systemu wczesnego ostrzegania
poprzez niewidoczną instalację alarmową umieszczoną na
określonej głębokości pod ziemią. Wtedy to naruszanie terenu w wybranej strefie zostaje
fot. 2 Zewnętrzna czujka ruchu ARGUS
zlokalizowane poprzez zmianę
siły nacisku na określonej powierzchni, co skutkuje załączeniem albo cichego alarmu
– gdy chcemy tylko wiedzieć
że pojawił się nieproszony gość
lub alarmu głośnego, który będzie miał szybszy wpływ na
opuszczenie przez niego terenu
posesji. Teren wokół samego
domu może być chroniony poprzez zastosowanie zewnętrznych czujek ruchu (zdjęcie nr
2) umieszczonych na ścianach
budynku. Ważne jest, aby obszar widzenia sąsiednich czujek
zachodził na siebie celem uniknięcia przestrzeni bez nadzoru.
Te same czujki, które przy zapadaniu zmroku, po wykryciu
ruchu zapalają wybrane obwody oświetleniowe, po załączeniu alarmu mogą pełnić rolę
czujek alarmowych i wówczas
po wykryciu ruchu oprócz załączenia oświetlenia mogą np.
załączyć sygnały dźwiękowe.
Niedozwolony dostęp do wnętrza domu zazwyczaj odbywa
się przez wyważenie drzwi (nie
biorąc pod uwagę podrobienia
kluczy i naturalnego otwarcia
zamka), zbicie szyby, wycięcie otworu w szybie i otwarcie
okna. W sytuacji, kiedy w domu
zostanie w któryś
z wymienionych powyżej sposobów naruszona określona
strefa ochrony, należy spodziewać się, że zadziałają określone
czujki alarmowe. Efektem tego
może być załączenie wewnętrznych i zewnętrznych syren emitujących sygnały dźwiękowe
i świetlne. Zazwyczaj w takiej
sytuacji zostaje wysłana do
służb monitorujących, bezpośrednio z systemu alarmowego,
informacja o zaistniałym zdarzeniu. Czas do przyjazdu patrolu ochrony, choć powinien być
krótki, może z różnych względów ulec wydłużeniu. Stąd też,
aby pomóc min. wizualnie zlo-
W przypadku ochrony przez dostęp drogą okienną można wykorzystać zastosowanie rolet antywłamaniowych. Przyjmijmy,
że każde z pomieszczeń posiada
swoje zaciemnienie (żaluzja, roleta), które oprócz ograniczenia
widoku od zewnątrz i ochrony
przeciwsłonecznej, przy określonym doborze elementów
zaciemnienia, może również
pełnić rolę zabezpieczenia wnętrza przed potencjalnymi intruzami. W zależności od pory
dnia system KNX/EIB wykona
określone czynności. Rankiem,
kiedy światło naturalne przekroczony nastawiony wcześniej
próg, rolety antywłamaniowe
mogą zostać podniesione częściowo lub całkowicie – zależy to
od funkcji, jaką sobie zażyczył
użytkownik. Z kolei wieczorem,
w czasie zapadania zmroku, kiedy jest już wystarczająco ciemno system spowoduje opuszczenie rolet. Oczywiście w każdej
chwili można podejść do przycisku umieszczonego w pomieszczeniu i ręcznie podnieść
bądź opuścić roletę. Dodatkowo, wychodząc z domu poprzez
wybór i naciśnięcie funkcji
centralnej, zdefiniowanej na
Fachowy Elektryk
27
FIRMA
INSTALACJE
STERUJĄCE
fot. Merten
system KNX/EIB systemu zaciemnienia antywłamaniowego
dają użytkownikowi wyższy
stopień bezpieczeństwa niż
w przypadku gdyby sterowanie
to odbywało się ręcznie.
fot. 3 Wyświetlacz informacyjny serii M-Plan
wyświetlaczu informacyjnym
(zdjęcie nr 3), można opuścić
jednocześnie wszystkie żaluzje
i rolety zamontowane w domu.
Oprócz wygodnej obsługi (nie
trzeba pamiętać o tym, czy jest
gdzieś jeszcze nie opuszczona
roleta) system umożliwia wyświetlanie informacji, czy faktycznie wszystkie wymagane
okna zostały zasłonięte czy nie
(np. blokada zaciemnienia związana z otwarciem okna celem
przewietrzenia pomieszczenia).
W takiej sytuacji, w zależności
od przyjętego schematu działania, instalacja alarmowa może
dopuścić lub nie do akceptacji
takiej sytuacji i albo poprzez
tzw. bypass pozwoli na załączenie alarmu albo odrzuci żądanie
jego załączenia. Oprócz klawiatury, z której wprowadza się kod
załączenia i wyłączenia alarmu,
do aktywacji bądź dezaktywacji alarmu można wykorzystać
prezentowany powyżej przycisk wielofunkcyjny KNX/EIB.
Aby załączenie lub wyłączenie
alarmu nie było przypadkowe
można przygotować sekwencję
czynności, że instalacja alarmowa zmieni swój stan np. po jed-
28
noczesnym naciśnięciu dwóch
dolnych klawiszy przez czas nie
krótszy niż 5 sekund. Jak więc
widać, odpowiednio dobrane
i zainstalowane elementy sterowanego automatycznie przez
Ciekawą funkcją do
realizacji w systemie
KNX/EIB jest funkcja
„Paniki” zaprogramowana dla przycisku umieszczonego
przy łóżku. Kiedy
w nocy zdają się słyszeć nienaturalne
odgłosy dochodzące
z wnętrza domu czy
terenu wokół niego
jedno dłuższe naciśnięcie klawisza przycisku spowoduje, że
dom cały zostanie
niespodziewanie
rozświetlony przez
co z dużym prawdopodobieństwem wypłoszy włamywaczy.
Fachowy Elektryk
System KNX/EIB umożliwia
również
zaprogramowanie
funkcji symulacji obecności
podczas czasowej nieobecności domowników. Poprzez
zastosowanie urządzeń takich
jak zegary sterujące czy moduł
symulacji obecności można np.
przez miesiąc czasu nagrywać
w systemie widziane z zewnątrz
a wykonywane przez użytkowników czynności sterowania
oświetleniem czy żaluzjami
a następnie przed opuszczeniem
domu na dłuższy czas załączyć z przycisku zdefiniowaną
wcześniej funkcję, którą można
nazwać „Wyjazd”. Po wybraniu tej funkcji dom realizuje
w sposób losowy zarejestrowane wcześniej funkcje sprawiając
wrażenie zamieszkałego. Oczywiście ogrzewanie, które może
być również obsługiwane przez
system KNX/EIB nie będzie się
załączało, aby nie tracić cennej
i kosztownej energii.
Coraz częściej do zapewnienia
obsługi zdalnej oraz komunikacji z systemem sterowania
KNX/EIB wykorzystywany jest
Internet. Dlatego też interesującym rozwiązaniem wydaje się
być możliwość wykorzystania
sterownika internetowego IC1.
Sterownik ten, oprócz tego,
że zapewnia obsługę systemu
KNX/EIB
ogólnoświatowo
przez Internet, posiada również bardzo ciekawe funkcje,
które wykorzystane mogą być
jako alarmowe. Będąc więc np.
w delegacji zagranicznej można
zalogować się do swojej instalacji i poprzez dowolną przeglądarkę stron www obejrzeć
widok z kamer zainstalowa-
nych wewnątrz lub na zewnątrz
domu. Urządzenia to rejestruje,
co pewien, określony wcześniej
czas obrazy z kamer podając nazwę kamery oraz datę i godzinę
wykonania zdjęcia. Funkcja
wysyłania wiadomości przez
sterownik w przypadku zaistnienia zdarzenia np. informacja
z dowolnej czujki alarmowej
o naruszeniu strefy powoduje,
że użytkownik niezwłocznie
jest informowany o zdarzeniu,
gdzie w wiadomości oprócz
fot. 4 Zdjęcie z kamery sterownika IC1
informacji tekstowej może być
zamieszczone zdjęcie z kamery
(zdjęcie nr 4), oraz stan pracy
systemu KNX/EIB w chwili zaistnienia zdarzenia.
Kończąc powyższy opis przykładowych i możliwych do
realizacji funkcji zabezpieczających posesję w technologii
KNX/EIB warto zwrócić uwagę
na zalety, jakie daje ona użytkownikowi. System ten, oprócz
tego, że efektywnie integruje się
z instalacją alarmową umożliwia użytkownikowi sterowanie
innymi mediami technicznymi
budynku realizując zadania, jakie nie wypełni tradycyjna instalacja elektryczna. Rola użytkownika sprowadza się do
określenia zadań dla systemu.
System ten jest typu otwartego,
a liczba urządzeń, jakie można
wykorzystać do obsługi różnych
aplikacji wynosi kilka tysięcy
i stale rośnie.
Ireneusz Rzeczkowski
Merten sp. z o.o.
Download

Ochrona domu w systemie inteligentnego budynku