“SAĞLIKLI BESLENME,
SAĞLIKLI ÇOCUKLUK,
SAĞLIKLI ÇOCUKLUK İSE;
SAĞLIKLI YETİŞKİNLİK
DEMEKTİR”
OKUL ÇAĞI
Okul çağı,6-14 yaş grubundaki çocukları
içermektedir.
Bu dönem sağlıklı beslenmeyi öğrenmek
için en uygun dönemdir
ÖNEMİ:
*Okul çağı büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, yaşam boyu
sürebilecek davranışların büyük ölçüde kazanıldığı bir
dönemdir.
*En hızlı büyüme kızlarda 10-12,
erkeklerde ise 11-14 yaşında başlar.
Büyüme süreci önemli miktarda
enerji ve yeni dokuların yapımı için
daha fazla miktarda protein,
vitamin ve mineralleri gerektirir.
Tüm enerji ve besin öğelerinin yeterli ve
dengeli karşılanabilmesi için 6-11 yaş grubu
çocukların tüketmeleri gereken besinlerin
kaliteli ve yeterli miktarlarda olması
önemlidir.
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA
BESLENMENİN ÖNEMİ
Fiziksel büyüme ve gelişme arttığından besin
öğelerine gereksinim artar.
Kemik oluşumu fazladır.
Yaşam boyu sürecek davranışlar kazanılır.
Beslenmeye bağlı bazı kronik hastalıkların
temeli bu dönemlerde atılmaktadır.
Hastalıkların önlenmesi için yeterli ve dengeli
beslenme gereklidir.
İNSANIN BÜYÜME, GELİŞME, SAĞLIKLI
VE ÜRETKEN OLARAK UZUN SÜRE YAŞAMASI
İÇİN GEREKLİ OLAN ÖGELERİ VÜCUDUNA
ALIP KULLANILABİLMESİDİR.
SAĞLIĞIN KORUNMASINDA
VE
HASTALIKLARIN ÖNLENMESİNDE
YETERLİ VE DENGELİ
BESLENME TEMELDİR.
YETERLİ VE DENGELİ BESLENME İÇİN ;
Besinlerin
Uygun seçimi,
•
Hazırlanması,
•
Pişirilmesi,
•
Saklanması
•
Tüketilmesinde belirli kurallara uyularak
sağlık bozucu duruma getirmeden, besleyici
değerlerini koruyarak tüketmek önemlidir.
YETERLİ VE DENGELİ BESLENME
VÜCUDUN BÜYÜMESİ VE GELİŞMESİ, DOKULARIN
YENİLENMESİ VE ÇALIŞMASI İÇİN GEREKLİ OLAN
ENERJİ VE BESİN ÖGELERİNİN HER BİRİNİN
YETERLİ VE DENGELİ MİKTARDA ALINMASI VE
VÜCUTTA UYGUN ŞEKİLDE KULLANILMASIDIR.
BESİN ÖĞELERİ
*KARBONHİTRAT
*PROTEİN
*YAĞ
*VİTAMİN
*MİNARELLER
*SU
BESİN ÖGELERİ:
KARBONHİDRATLAR: Vücudun enerji
ihtiyacını karşılar.
kurubaklagiller, tahıl ürünleri bu grupta yer
almakta, NİŞASTA VE POSA YÖNÜNDEN
DE ZENGİNDİR.
Şeker ve şekerli tatlılar daha fazla enerji verirler.
Fakat fazla tüketilmesi diş çürüklerine neden olur.
PROTEİNLER: Büyüme, gelişme ve hastalıklara karşı
korunabilmemiz için gereklidir.
Süt, yoğurt, et, yumurta, mercimek, kuru fasulye,
buğday vb. protein yönünden zengindir.
YETERİNCE ALINMAZSA;
Büyüme ve gelişme yavaşlar
Hastalıklara kolay yakalanırız
ve hastalıklar uzun sürer
Saç, deri, tırnak gibi
dokuların sağlığı bozulur
Organların çalışması aksar
YAĞLAR:En çok enerji veren gruptur.
Kızartmalar, yağlı etler, sucuk, salam, çikolatalar yağdan
zengindir.
FAZLA TÜKETİLMEMELİDİR
•Kalp-damar sağlığını bozar
•Şişmanlığa yol açar.
Hastalıklardan korunabilmek ve vücudumuzun düzenli
çalışabilmesi için gereklidirler
En çok vitamin sebze ve meyvelerde bulunur.
A vitamini büyüme ve gelişim için
gereklidir.Daha iyi görmemizi
sağlar.Zengin kaynakları
balık,yumurta,süt ve ürünleridir.
C vitamini grip, nezle ve vücudu
hastalıklara karşı korumada
etkilidir.
Ayrıca diş eti hastalıklarından da
korur.
D vitamini kemik sağlığımız için gereklidir.
D vitamini ile birlikte güneş ışığından da
çocuklarımız yararlanmalıdır.
B Vitamini kan yapımı ,kas ve sinir
sisteminin çalışması için gereklidir
E vitamini üreme sisteminde doku
yapımında etkilidir.
En iyi kaynakları fındık vb yağlı
tohumlardır.
Mineraller:
KALSİYUM; süt ve süt ürünlerinde bulunur.
Eksikliğinde;
•Güçsüz kemik-diş sağlığı
•Boy kısalığı
•Kas ve sinir sistemi çalışmasında aksaklık
DEMİR; Et, yumurta, kurubaklagiller, koyu yeşil
yapraklı sebzelerde boldur. Eksikliğinde;
•Kansızlık
•Yorgunluk ve halsizlik
•Öğrenmede yavaşlık
•Sık hastalanma
SU
Vücudumuzun düzenli çalışabilmesi için
gerekli olan sıvının çoğunluğunu su ve diğer
içeceklerden (yaklaşık 1 - 1.5 litre) sağlarız.
Geriye kalan miktarı ise yiyeceklerimizin
bileşiminde bulunan ve farkında olmadan
aldığımız su ile karşılamış oluruz.
Vücudumuza aldığımız su idrar, ter ve dışkıyla
atılır. Bir miktarını da solunum yoluyla
kaybederiz. Sıcak havalarda ve fazla fiziksel
aktivite sırasında terleme nedeniyle su
kaybımız artar.
GÜNLÜK OLARAK KAYBETTİĞİMİZ MİKTARI KARŞILAYACAK KADAR SIVI
ALMADIĞIMIZDA VÜCUT HÜCRELERİNİN ÇALIŞMASI AKSAR.
Yeterli ve dengeli beslenme için 4
besin grubundan da yeterli alınması
sağlanmalıdır.
1.GRUP
(süt ve süt ürünleri)
Okul çağı çocuğu günde 3-4
porsiyon süt grubundan almalı.
1 Porsiyon:
1 su bardağı süt.
1 kibrit kutusu peynir.
2 su bardağı ayran.
1 küçük kase muhallebi yada
sütlaç
2. GRUP
(Et,tavuk,balık,yumurta ve baklagiller)
Kırmızı ve beyaz etler,yumurta,
kurubaklagiller, et ürünleri
Bu gruptaki besinlerin her birinden veya
birkaçından her gün 2-3 porsiyon
tüketilmelidir.
1 Porsiyon:
1-2 köfte büyüklüğünde et,tavuk,balık
veya hindi.
4-6 yemek kaşığı pişmiş kurubaklagil.
1 adet yumurta
YUMURTADA
KANSIZLIĞI ÖNLEYEN DEMİR,
BİZİ BÜYÜTEN PROTEİN,
KARANLIKTA GÖRMEMİZİ SAĞLAYAN A
VİTAMİNİ BULUNUR.
SAĞLIKLI BESLENME İÇİN HAFTADA
2 KEZ
BALIK YEMELİYİZ.
FOSFOR VE İYOT KAYNAĞIDIR.
A, D VE B VİTAMİNLERİ BULUNUR.
3.Grup
(Sebzeler ve Meyveler)
Bütün taze sebze ve meyveler posa ve
vitamin yönünden de zengindir.
Portakal,elma,armut,muz gibi meyvelerin orta
büyüklükte 1 tanesi.
Kayısı,erik, çilek gibi meyvelerin 3-6 adeti.
1 orta büyüklükte patates yada havuç.
200 ml taze sıkılmış meyve suyu
Yeşil sebzeler pişmiş 4yemek kaşığı
SEBZE VE MEYVE GRUBUNDAN
EN AZ
3 PORSİYON ALMAMIZ GEREKİR.
4. Grup
(Ekmek ve makarna,bulgur,irmik gibi
tahıl ürünleri)
Tüm ekmek çeşitleri, makarna, bulgur,
irmik, pirinç, yufka vb.
Bu gruptan okul çağı çocukları vücut
ağırlıklarına göre 3-6 porsiyon almalıdır.
1 porsiyon:
1 orta dilim ekmek.
Yarım hamburger ekmeği.
3-4 kaşık pişmiş;pirinç, makarna veya
bulgur.
1 orta dilim börek.
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARI İÇİN BESLENME REHBERİ
Her Gün Yememiz
Gerekenler
1. Grup: Süt, Yoğurt, Peynir
( 2 Porsiyon)
2. Grup:Et, Balık, Yumurta, Tavuk
( 2 Porsiyon)
3. Grup:Sebzeler, Meyveler
( 3 Porsiyon)
4. Grup:Ekmek, Tahıllar
( 3-5 Porsiyon)
5. Grup : Tatlılar (Bal,pekmez vb.)
( 1 Porsiyon)
Ara Sıra Yememiz
Gerekenler
Bunlar yağlı ve şekerli
besinlerdir.
-Pastalar
-Tatlılar
-Dondurma
-Kekler vb.
FAZLA TÜKETİMDEN
KAÇINILMALIDIR!...
Öğrenmenin
etkin ve kalıcı olabilmesi için
Besinlerin
3 SAATLİK ARALIKLARLA
(3 ANA-3 ARA ÖĞÜN)
Dengeli ve Yeterli alınması gerekir
GÜNÜN ALTIN ÖĞÜNÜ
KAHVALTI!
Bütün gece süren
açlıktan sonra gelen ilk
öğündür.
Ve günü de
etkileyen en
önemli öğündür…
Besleyici bir kahvaltı çocuğun büyüme ve
gelişimine önemli katkıda bulunur.
Kahvaltı etmeyen yada iyi kahvaltı etmeyen çocuklarda;
-Dikkat ve konsantrasyonda azalma,
-Test sonuçlarında başarısızlık,
-Ağır hareket,
-Geç kalma gibi özelliklerin oluştuğu belirlenmiştir.
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA
GÖZLENEN BESLENME
SORUNLARI
Diş çürükleri
Raşitizm
İyot yetersizliği hastalıkları
Vitamin ve mineral yetersizlikleri
Demir yetersizliği anemisi
Zayıflık ve şişmanlık
KANSIZLIK
BESİNLERLE VÜCUDA ALINAN DEMİR
MİNERALİNİN YETERSİZ ALIMINA BAĞLI
OLARAK KANDA DEMİRİN DÜŞÜK OLMASIDIR
KANSIZLIK SONUCU OLUŞAN
SAĞLIK SORUNLARI
 BÜYÜME ETKİLENİR
 DİKKAT VE ALGILAMA AZALIR.
 OKUL BAŞARISI VE FİZİKSEL
AKTİVİTE DÜŞER.

HASTALIKLAR SIK GÖRÜLÜR.
BESLENME OKUL BAŞARISINI
ETKİLEYEN FAKTÖRLERDENDİR!
DEMİR
KAYNAKLARININ
TÜKETİMİ
SAĞLANMALIDIR!
Zeka puanını
6-9
PUAN
ETKİLEMEKTEDİR!
KANSIZLIĞI ÖNLEMEK İÇİN
DEMİR YÖNÜNDEN ZENGİN
KAYNAKLARLA BESLENİLMELİDİR.
ET
TAVUK,
BALIK,
PEKMEZ,TAHİN
KURUBAKLAGİLLER,
YUMURTA,
YEŞİL YAPRAKLI SEBZELER
KURUTULMUŞ MEYVELER
BESLENME OKUL BAŞARISINI
ETKİLEYEN FAKTÖRLERDENDİR!
İYOTLU TUZ
TÜKETİLMELİDİR!
Zeka puanını
13.5
PUAN
ETKİLEMEKTEDİR!
İyot kaynakları
En çok içme suyu ve deniz ürünlerinde
bulunur.
En iyi kaynak iyot ile zenginleştirilmiş
tuzun kullanılmasıdır.
FAST-FOOD BESLENME
Fast-Food veya hızlı hazır yemek sistemi
az zamanda çok sayıda tüketiciye hizmet
veren standart yöntemlerle hazırlanmış
besinlerin üretildiği ve satıldığı bir yemek
sistemidir.
Ülkemizde en çok tüketilen fast-food türü
yiyecek ve içecekler arasında
simit,tost,döner,lahmacun,pide,
hamburger çeşitleri,soğuk sandviçler,pizza,
kızarmış patates,kızarmış parça
tavuk,balık-ekmek,kolalı
içecekler,çay,kahve vb. yer almaktadır.
FAST-FOOD BESLENMENİN
OLUMSUZ ETKİLERİ
1-Fast- Food yiyeceklerdeki yağın çoğu hayvansal kaynaklı olup
çoğunlukla doymuş yağ asidi içerirler.
2-Fast-Food yiyeceklerin posa içeriği düşüktür.
3-Fast-Food yiyecekler A ve C vitaminlerinden ve kalsiyum
yönünden yoksundur.
4-Fast- Food yiyecekler ızgara ve yağda kızartma yöntemleriyle
pişirildikleri ve bu besinlerin sürekli tüketilmesi durumunda
kanser başta olmak üzere birçok hastalığa zemin
hazırlamaktadır.
5-Fast-Food beslenme şeklinde kolalı içecekler,çay ve kahve gibi
kafein içeren içecekler çokça tüketilmektedir.Kolalı içeceklerde
şeker ve asit bulunması nedeniyle diş sağlığı olumsuz
etkilenmektedir.Şişmanlatıcı etkisi var.
6-Fast-Food yiyeceklere gıda katkı maddeleri
eklenmektedir.(sosis, salam gibi nitrit ve nitrat içeren maddeler)
7-Fast-Food beslenme sisteminin uygun ve hijyenik koşullarda
yapılmaması enfeksiyon riskini artırır.
FAST-FOOD TÜKETMEK
SÜREKLİ SEÇİM
DEĞİL,ARASIRA YAPTIĞINIZ
BİR KAÇAMAK OLMALIDIR.
6-16 YAŞ GRUBU BİREYLERDE BOY UZUNLUĞU
DEĞERLERİ
6-16 YAŞ GRUBU BİREYLERDE VÜCUT AĞIRLIĞI DEĞERLERİ
Yaşa göre boy uzunluğunu ve vücut ağırlığını ayrı ayrı değerlendirmek bazen yanıltıcı
olabilmektedir. Bu nedenle beden kitle indeksi denilen ve BKİ olarak kısaltılarak
gösterilen daha iyi bir değerlendirme yöntemi bulunmaktadır.
UYGUN VÜCUT AĞIRLIĞININ
HESAPLANMASI
Boy Kilo İndeksi=Ağırlık / Boy(m)2
Örnek;Boy:1.70 m, Ağırlık: 75 kg
BKİ:75 / (1.70)2 = 75 / (2.89) =26
BEDEN KİTLE İNDEKSİNİ NASIL HESAPLAYABİLİRİZ?
Önce büyüklerinizden birisine boy uzunluğunuzu ölçtürünüz ve
unutmamak için bir kağıda yazınız. Bir de doğru bir terazide tartılarak
vücut ağırlığınızı öğreniniz.
Hesaplama yapabilmek için boy uzunluğunuzu metre cinsinden yazınız
ve bunun karesini alınız. Bir sayının karesi kendisiyle çarpımı sonucunda
elde edilir. Vücut ağırlığınızı bulduğunuz sayıya bölünüz.
ÖRNEK: 9 yaşında, erkek, boy uzunluğu 113 santimetre, vücut ağırlığı 36
kilogram olan bir çocuğun
• Metre cinsinden boy uzunluğu 1.13 dür
• Bunun karesini almak için bu rakamı kendisiyle çarpmak gereklidir
• 1.13 X 1.13 = 1.27
• BEDEN KİTLE İNDEKSİ (BKİ):
36 kg / 1.27m2= 28.34 kg / m2
.
6-16 YAŞ GRUBU BİREYLERDE BEDEN KİTLE İNDEKSİ DEĞERLERİ
Kendi boy uzunluğunuza ve ağırlığınıza göre hesapladığınız sonuç, en
az değerinden küçük veya en çok değerinden büyük ise önce ailenizle
görüşerek gerekiyorsa bir sağlık kuruluşunda bu durumun gerçek
nedeninin ne olduğunu araştırınız.
ENERJİ DENGESİ NEDİR?
Gün boyu tüketilen yiyecek ve içecekler bize enerji sağlar. Bu enerji
tam olarak harcanamadığında şişmanlık görülür. Bunun tam tersi
olarak alınan enerji, harcanandan az ise zayıflarız. Hem zayıflık
hem de şişmanlık sağlıklı değildir.
Aldığımız enerji en çok, yürümek, oturmak, spor gibi yaptığımız bütün
hareketler için harcanır. Ayrıca beyin, kalp, böbrek gibi organların çalışması,
büyüme-gelişme ve yıpranan dokuların onarımı için de enerji gereklidir.
Normal vücut ağırlığını koruyabilmenin yolu yeterli dengeli beslenmek
ve spor yapmak veya hareketli yaşamaktır.
Hareketli yaşam ve spor yapmak aynı zamanda kalp-damar ve kemik sağlığı
için de önemlidir.
ŞİŞMANLIK NEDİR?
ŞİŞMANLIK; bedenin yağ
kütlesinin, yağsız kütleye oranının
aşırı artması sonucu boya göre
ağırlığın arzu edilen düzeyin üstüne
çıkmasıdır.
ŞİŞMANLIĞIN
NEDENLERİ
-Enerji alım ve harcamadaki
dengesizlik
-Fiziksel aktivite azlığı
-Ağırlık döngüsü
-Kalıtım
-Psikolojik bozukluklar
-Metabolik ve hormonal
bozukluklar
Çocukluk dönemindeki şişmanlığın
önlenmesi , daha sonraki yaşamında
çocuğun kalp ve damar
hastalıklarından korunması açısından
kritik bir öneme sahiptir !
GÜNLÜK YAŞAMINIZDA OLABİLDİĞİNCE HAREKETLİ OLMAYA
ÖZEN GÖSTERMELİSİNİZ.
Okulda, okul dışında veya
evinizde bunu sağlayabilmek için,
bilgisayar oyunları ile zaman geçirmek veya
televizyon seyretmek yerine;
• Yüzme, basketbol, tenis gibi sevdiğiniz bir spor dalında
çalışabilirsiniz,
• Arkadaşlarınızla bahçe-park gibi güvenli alanlarda hareketli
oyunlar oynayabilir, koşabilir veya bisiklete binebilirsiniz,
• Ailenizle birlikte yürüyüşlere çıkabilirsiniz,
• Yürünebilecek mesafeleri, arabaya binmek yerine yürüyerek
gidebilirsiniz,
• Asansöre binmek yerine merdiven inip çıkabilirsiniz,
• Anne ve babanızın yaptığı ev ve bahçe işlerine yardımcı
olabilirsiniz,
• Özellikle okuldaki beden derslerini kaçırmamaya özen
gösterebilirsiniz.
Televizyon çocuğun beslenmesini
olumsuz yönde etkiler !
•Televizyon seyretmek enerji harcamasını azaltır, metabolik
aktivitenin dinlenme anındaki seviyesine inmesine neden
olur. Şişmanlık için zemin oluşur.
•Enerji harcayabileceği oyunlara zaman ayırmasını önler
•Televizyon seyrederken kalorisi yüksek gıdaların kontrolsüz
tüketimi söz konusu olabilir. Günde 2 saatten fazla televizyon
seyreden çocukların serum kolesterol seviyeleri daha aktif
çocuklara göre yüksek bulunmuştur.
•Bu gıdalar genellikle şekerli gıdalar olduğu için diş sağlığı
bozulur.
ZAYIFLIK NEDİR?
Zayıflık; boya göre ağırlığın
%15-20 ‘nin altında olması
durumuna denir.
ZAYIFLIĞIN NEDENLERİ NELERDİR?
1- Aşırı fiziksel aktivite
2- Yeterli besin alınamaması
3- Besinlerin, sindirim, emilim
ve metabolizmasında bozukluk
4- Kanser ve Troid gibi enerji
harcamasını arttıran hastalıklar
5- Psikolojik ve coşkusal
stresler
ZAYIFLIK NASIL DÜZELTİLİR?
*Diyetin enerji değeri yüksek olmalı
*Protein kalitesi yüksek olmalı
*Vitamin ve minerallerde artırılmalı
*Sindirimi kolay, enerji değeri yüksek
besinler olmalı
*Öğün sırasında mutlaka yemek yenmeli
*Davranış değişikliği önemlidir
* Besin seçimine dikkat edilmeli
Güvenli besin, temiz, bozulmamış ve içinde
sağlığa zararlı maddeler bulundurmayan
besinlerdir. Açıkta satılan besinler hem temiz
değildir, hem de uygun koşullarda
bulunmadıkları için bozulmuş olabilirler. Bu
nedenle;
• Açıkta satılan yiyeceklerden satın almayınız,
• Sebze ve meyveleri çok iyi yıkamadan
yemeyiniz,
• Besin satın alırken son kullanma
tarihlerine dikkat ediniz,
• Kolay bozulacak besinleri buzdolabında
saklayınız.
YEMEĞE OTURMADAN ÖNCE VE YEMEKTEN SONRA
ELLERİNİZİ YIKAMAYA DA ÖZEN GÖSTERMELİSİNİZ.
Ellerimizi en uygun şekilde nasıl yıkamalıyız?
1- Ellerin dayanabileceği sıcaklıkta suyu aç.
2- Bilekleri ve parmak uçlarını iyice sabunla.
3- El parmak aralarını 20 saniye kadar ovuştur.
4- Akan su altında ellerini iyice durula.
5- Temiz bir kağıt havlu veya havlu ile ellerini kurula.
HAFTADA EN AZ 2 KEZ YIKANMALI
VE
DİŞLERİMİZİ DE GÜNDE EN AZ 3 DEFA FIRÇALAMALIYIZ.
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA
BESLENMEYE BAĞLI SORUNLARIN
ÖNLENMESİ İÇİN
Vücut ağırlığı kontrol
edilmeli,fiziksel aktivite
sağlanmalıdır.
Şeker tüketimi azaltılmalıdır.
Ayaküstü (fast-food) yeme
alışkanlığı azaltılmalı.
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA
BESLENMEYE BAĞLI SORUNLARIN
ÖNLENMESİ İÇİN
Besin çeşitliliği artırılmalıdır.
Öğün atlanmamalıdir. 3 ana ve 1-2
ara öğünle beslenme sağlanmalıdır.
Abur cubur ürün tüketimi
azaltılmalıdır.
Günün en önemli öğünün olan kahvaltı
alışkanlık haline getirilmelidir!
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA BESLENMEYE
BAĞLI SORUNLARIN ÖNLENMESİ İÇİN
Sıvı alımı yeterli olmalıdır.
(8-10 bardak günde)
Boş enerji kaynakları olan kola
ve gazlı içeceklerden uzak durulmalıdır.
Dört besin grubundan da oluşacak
şekilde öğünler düzenlenmelidir.
ÖZET OLARAK
Okul çağı dönemi büyüme gelişmenin
olduğu bir dönemi kapsadığından..
Bu yaş grubunda yeterli ve dengeli
beslenme hem gelişim hem de okul
başarısı adına büyük önem
taşımaktadır…!
SON SÖZ
Yeterli gıda alamayan veya beslenmesi gıda çeşitliliğine
dayanmayan çocukların gelişme ve öğrenme
potansiyellerinin tam olarak gerçekleşmediği pek çok
çalışma ile ortaya konmuştur.
Bu çocukların iyi beslenen çocuklara göre daha sık
hastalandığı ve okul devamsızlıklarının daha fazla olduğu
bilinmektedir.
Öğrencilerin özellikle kötü beslenme alışkanlıklarını
erken yaşta fark etmeleri, daha ileri ki yaşlarında sağlık
durumlarını belirleyecektir.
Beslenme konusundaki eğitim , öğrencilere yaşam boyu
sağlıklı beslenme alışkanlıklarını edinme ve uygulama
becerisini kazandırırken,
sosyal bilim, matematik, tüketici bilimi, düşünme ve
karar verme, tanımlama, sınıflama gibi diğer ilgili bilim
dallarını ve beceri alanlarını kullanmalarına yardımcı olur.
Değişim hiçbir zaman bir gecede gerçekleşmez.
Her şey bir fark edişle başlar.
TEŞEKKÜRLER...
Download

dosyalar/2015_05/05121105_renclereynelkbeslenmeobeztezayıflık