ÇOCUK İSTİSMARI ve
İHMALİNİN
HUKUKSAL BOYUTU
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ulusal Yasal Düzenlemeler
Anayasa
Medeni Kanun
Türk Ceza Kanunu
S.H.Ç.E.K.
Çocuk Mahkemelerinin Kuruluş Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun
Ailenin Korunmasına Dair Kanun
Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
İş Kanunu, Basın Kanunu
Çocukları Muzır Neşriyattan Koruma Yasası
İcra İflas Yasası
İlköğretim ve Eğitim Kanunu
Milli Eğitim Temel Kanunu
Uluslararası Yasal Düzenlemeler
• B.M. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve bu
sözleşmeye ek protokoller
• Avrupa Konseyi B.M. Çocuk Haklarına Dair
Sözleşmenin Uygulanmasına Dair Avrupa Sözleşmesi
B.M. Çocuk Haklarına Dair
Sözleşme
Türkiye 20-30 Eylül l990 da Birleşmiş Milletler Genel Merkezinde toplanan
“Çocuklar için Dünya Zirvesinde “sözleşmeyi imzalamıştır.
• Sözleşmenin Yapısı
Sözleşme önsöz ve üç kısımdan oluşmaktadır.
• Sözleşmenin Amacı
Çocukların korunması için evrensel ilkeler belirlemek, onları her türlü
istismar, ihmal ve kötü muameleye karşı korumaktır.
• Sözleşmenin Özellikleri
Uluslararası hukukta çocuk haklarına dair en kapsamlı belgedir. Dünya
Çocuklarının “İnsan Hakları Yasası” sayılmaktadır.
B.M. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme Temel İlkeler
• 18 yaşına kadar her birey çocuktur.
• Çocuk yaşla ve olgunlaşma ile gelişen gereksinimlere sahip bir
bireydir.
• Çocuk hakkında alınan her kararda çocuğun görüşü alınmalıdır.
• Çocukla ilgili her işlemde “çocuğun yüksek yararı” göz önünde
bulundurulmalıdır.
• Çocuklar doğuştan ve eşit olarak hiçbir ayırımcılığa maruz
olmaksızın bütün haklardan yararlanırlar.
• Anne-baba sorumluluğu esastır. Devlet anne-babanın bu
sorumluluğunu yerine getirmesinde gerekli desteği verir. Buna
rağmen anne-baba sorumluluklarını yerine getirmedikleri
durumlarda devlet sorumluluğu alır.
Avrupa Konseyi B.M. Çocuk Haklarına Dair
Sözleşmenin Uygulanmasına Dair
Avrupa Sözleşmesi
•
•
•
•
•
Çocuklara, B.M. Çocuk Hakları sözleşmesi ile tanınan
haklarının korunması için, Yargı mercileri önünde usule ilişkin
haklar tanır.
Çocukların doğrudan ve diğer kişiler veya organlar tarafından
bir adli mercii önünde temsil edilmeleri.
Kendilerini ilgilendiren davalar hakkında bilgilendirilmeleri
Bu davalara katılmalarına izin verilmesi.
Görüşlerinin alınması
Sözleşmenin amacı, özellikle velayet sorumluluklarına ilişkin
davalarda çocukların sözleşme ile tanınan haklarının
kullanımıdır.
Avrupa Konseyi B.M. Çocuk Haklarına
Dair Sözleşmenin Uygulanmasına Dair
Avrupa Sözleşmesinin Uygulanması
•
•
•
•
•
Türkiye bu sözleşmeyi aşağıdaki davalarda
uygulayacağını beyan etmiş bulunmaktadır.
Boşanma davaları,
Ayrılık davaları,
Çocukların velayetine ilişkin davalar,
Ana-baba çocuk arasında kişisel ilişki kurulması,
Babalığın mahkeme kararı ile kurulmasına ilişkin davalar.
Özel Hukuk (Medeni Kanun) Yönünden
Çocuğun Korunması
• Medeni Kanun evlilik birliği devam ettiği müddetçe velayetin anne-baba
tarafından birlikte kullanılmasını öngörmektedir.
• Velayet hak ve sorumluluğunu düzenleyen kanun hükümleri kamu
düzenindendir.
– Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düşerse,
– Anne-baba duruma çare bulamazsa, buna güçleri yetmezse
• Medeni Kanunun 346. maddesi
• Medeni Kanunun 347. maddesi
• Medeni Kanunun 348. Maddesi ise Velayetin Kaldırılmasını
düzenlemektedir.
Medeni Hukuk
Çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden
sonuç alınamaz ya da bu önlemlerin yetersiz kalacağı
önceden anlaşılırsa hakim aşağıdaki hallerde
velayetin kaldırılmasına karar verir.
– Ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, özürlü
olması, başka yerlerde bulunması veya benzeri
sebeplerle velayet görevini yerine getirememesi.
– Ana-babanın çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi ve
ona karşı yükümlülüklerini savsaklaması.
Velayet ana-babadan her ikisinden de kaldırılırsa
çocuğa vasi tayin edilir, kararda aksi belirtilmedikçe
velayetin kaldırılması mevcut ve doğacak bütün
çocukları kapsar
• Bu durumda istismar ve ihmalin Medeni Hukuk
açısından sonuçları:
– İstismar eden anne-baba ise VELAYETİN
KALDIRILMASI, vasi ise vasiliğin iptali,
– İstismar edilen çocuk hakkında KORUMA
TEDBİRLERİNİ alınması hükmedilebilir,
– İstismar edenin aynı zamanda TAZMİNAT sorumluluğu
söz konusudur.
2253 Sayılı Çocuk Mahkemeleri Kanunun
l0. maddesine göre belirtilen tedbirlere
hükmedilir. Bu tedbirler ise:
• Veliye, vasiye veya bakıp gözetmeyi üzerine alan bir akrabaya teslim.
• Bakıp gözetmeyi üzerine alan bir aile yanına yerleştirme.
• Bu amaçla kurulmuş çocuk bakım ve yetiştirme yurtlarına v.b. resmi ya da özel
kurumlara yerleştirme.
• Genel ve katma bütçeli daireler, mahalli idareler, bankalar, iktisadi devlet
teşekkülleri ve bunların ortakları tarafından kurulmuş fabrika, müessese veya
ziraat işletmeleri v.b. teşekküller, usta yanına yerleştirme.
• Resmi veya özel bir hastaneye veya tedavi evine yahut eğitimi güç çocuklara
mahsus kurumlara yerleştirme.
Çocuğun Hakkında Koruma Kararı
Verilebilmesi İçin
Kimler Başvuruda Bulunabilir?
• Durumdan haberdar olan herkes,
• Çocuğun anne-babası,
• Kanuni temsilcisi,
• Öğretmeni,
• Muayene eden doktor,
• Komşular,
• Akrabalar,
• Cumhuriyet Savcısı,
• Çocuğun kendisi
Hangi Makamlara Başvuruda Bulunulabilir?
• Aile Hukukunu ilgilendiren sorunlarla birlikte dava açıldığı
takdirde koruma ve diğer tedbir kararlarını almakla görevli
mahkeme Aile Mahkemeleridir.
• Aile hukukunu ilgilendiren davalar ve durumlar dışında
koruma tedbirlerine Çocuk Mahkemeleri karar verir.
Bildirim mahkeme ve Savcılık dışında,
• Herhangi bir polis birimine de yapılabilir.
• Korunmaya muhtaç bir çocuğun varlığı halinde SHÇEK
bildirimde bulunabilirler.
Başvuru Şekli
• Mahkemeye yapılacak başvurular dilekçe ile yazılı
olmalıdır.
• Cumhuriyet Savcılığı’na yapılacak bildirim yazılı ve
sözlü olabilir.
Aile Mahkemeleri
Aile Mahkemesi, birlikte yaşayan ve aynı konutu
paylaşan aile bireylerinin, aile içi şiddete maruz
kalmaları halinde, gerek bizzat şiddete uğrayanların,
gerekse Cumhuriyet Savcısının başvurusu üzerine
4320 sayılı Yasada yazılı tedbirleri almaya görevli
kılınmaktadır.
Ne Tedbirler Alınır?
• Diğer eşe veya çocuklara, veya aynı çatı altında yaşayan diğer
aile bireylerine karşı şiddete veya korkuya yönelik
davranışlarda bulunmaması.
• Müşterek evden uzaklaştırılarak, bu evin diğer eşe ve
çocuklara tahsisi. Diğer eş ve çocukların oturduğu eve
yaklaşmaması.
• Diğer eş, çocuklar ve aynı çatı altında yaşayan diğer aile
bireylerinin eşyalarına zarar vermemesi.
• Eşi ve çocukları ve diğer aynı çatı altındaki bireyleri iletişim
vasıtaları ile rahatsız etmemesi.
Ne Tedbirler Alınır?
• Varsa silah ve benzeri araçların zabıtaya teslimi.
• Alkollü ve herhangi bir uyuşturucu madde kullanmış olarak
ortak konuta gelmemesi, veya ortak konutta bu maddeleri
kullanmaması.
• Konularında Mahkeme 6 ayı geçmemek üzere tedbir kararı
verebilecektir.
• Hakim kusurlu eşe, tedbire aykırı davranması halinde
tutuklanacağını ihtar eder.
• Ayrıca mağdurun ekonomik ve sosyal durumu dikkate alınarak
tedbir nafakasına da karar verilebilir.
4320 Sayılı Kanuna Göre
Aile Mahkemesine;
• Şiddete uğrayan eşlerden biri,
• Aynı konutta yaşayan diğer tüm aile bireyleri
• Olaydan herhangi bir şekilde bilgi sahibi olan
Cumhuriyet Savcısı başvurabilir.
İstismar ve İhmal Eylemi
Ceza Kanunu Açısından Suç Teşkil Eder
• Çocuk, istismar eyleminin mağdurudur. Suçun niteliği ve
cezanın belirlenmesinde,
• Eylemin özellikleri veya
• Failin kimliği önem taşımaktadır.
• Türk Ceza Kanunu 477. maddesi
5237 sayılı yeni TCK
– Madde:232
– Madde: 233
T.C.K.
• T.C.K.’nun 437. maddesine göre: Irza geçme, ırza
tasaddi suçlarını veli veya vasi işlemiş ise, veli
velayet hakkını kaybeder, vasi ise vasilikten
çıkarılır.
5237 sayılı yeni T.C.K.
– Madde 102
– Madde 103
BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ
• Türk Hukuk Sisteminde, çocuk istismar ve ihmal niteliğindeki olayları
bildirim sorunluluğuna ilişkin özel bir düzenleme yoktur.
• T.C.K’nun 235. maddesi
• T.C.K. madde 476/l
5237 Sayılı T.C.K.
– Madde 98. Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi.
– Madde 278. Suçu bildirmeme.
– Madde 279 . Kamu Görevlisinin suçu bildirmemesi.
– Madde 280. Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi.
Download

Slayt 1