nr 6 (206) 2013 r.
Wydanie okolicznościowe • egzemplarz bezpłatny
ISSN 1429–9437
www.pielgrzym.com.pl
ukazuje się od 17 lat
35. rocznica wyboru kardynała Karola Wojtyły
na Stolicę Piotrową
2
35. rocznica wyboru kardynała Karola
Rozpoczynając wspomnienie o Błogosławionym Janie Pawle II w 35. rocznicę jego wyboru
na stolicę św. Piotra wydaje się, że trzeba rozpocząć je od pięknej modlitwy do Niego, bo ona charakteryzuje w całości Jego życie i pracę:
Boże w Trójcy Przenajświętszej, dziękujemy
Ci za to, że dałeś Kościołowi Papieża Jana Pawła II, w którym zajaśniała Twoja ojcowska dobroć,
chwała krzyża Chrystusa i piękno Ducha miłości.
On, zawierzając całkowicie Twojemu miłosierdziu
i matczynemu wstawiennictwu Maryi, ukazał nam
żywy obraz Jezusa Dobrego Pasterza, wskazując
świętość, która jest miarą życia chrześcijańskiego,
jako drogę dla osiągnięcia wiecznego zjednoczenia z Tobą. Udziel nam, za jego przyczyną, zgodnie z Twoją wolą, tej łaski, o którą prosimy z nadzieją, że Twój Sługa Papież Jan Paweł II, zostanie
rychło włączony w poczet Twoich świętych. Amen.
Wieczorem 16 października 1978 roku z Watykanu do świata dostała się sensacyjna wiadomość. Po śmierci Jana Pawła I, którego pontyfikat
trwał tylko 33 dni, 111 kardynałów na konklawe
wybrało arcybiskupa Karola Wojtyłę, który przyjął
imię Jan Paweł II. Po 455 latach nowym papieżem
nie był Włoch.
Dwa tygodnie później 14 października 1978
roku metropolita krakowski zajął przydzieloną
mu na czas konklawe celę numer 91 sąsiadującej
z Kaplicą Sykstyńską. Karol Wojtyła nie był faworytem. Głównymi kandydatami na biskupa Rzymu
byli kardynałowie Giuseppe Siri (konserwatywny biskup Genui, krytykujący II Sobór Watykański) oraz jego zupełne przeciwieństwo Giovanni
Benneli (arcybiskup Florencji, zwolennik reform).
Szanse dawano jeszcze kardynałowi Sebastiano
Baggio oraz czarnoskóremu Paulowi Zoungranie
z Górnej Wolty. Mało kto spodziewał się, iż papieżem zostanie Polak.
Wierni, którzy pojawili się w Watykanie 16
października o godzinie 18:18 zobaczyli biały dym,
który oznajmiał, że został wybrany nowy papież.
O godzinie 18:44 kardynał Pericle Felici ogłosił:
Annuntio vobis gaudium magnum – Habemus Papapm – Eminentissimum Ac Reverendissimum Dominum, Dominum... (zawiesił głos) Carolum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Wojtyla qui
FOT. ARCH. CALVARIANUM
16 października 1978 roku o godz. 18:44
kardynał Pericle Felici ogłosił:
Annuntio vobis gaudium magnum – Habemus Papapm – Eminentissimum Ac Reverendissimum Dominum, Dominum... (zawiesił głos) Carolum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Wojtyla qui sibi nimen imposiut loannis Pauli/Secundi.
sibi nimen imposiut loannis Pauli/Secundi. (tłum.
Zwiastuje wam radość wielką – Mamy Papieża
– Karol, Świętego Rzymskiego Kościoła kardynał Wojtyła, który przyjął imię Jan Paweł/Drugi).
Początkowo tłum zamarł, jednakże później pytano się, skąd pochodzi. Po chwili niepewności Jan
Paweł II przemówił w języku włoskim: „Najwybitniejsi kardynałowie powołali nowego biskupa Rzymu. Powołali go z dalekiego kraju, ale jednocześnie
jakże bliskiego poprzez komunię w chrześcijańskiej
wierze i tradycji [...]. Nie wiem, czy będę umiał dobrze wysłowić się w waszym... naszym języku włoskim. Gdybym się pomylił, poprawcie mnie”. Zdanie to spotkało się z wielkim aplauzem, a papież
wzbudził sympatię u włoskich wiernych.
Dziś, kiedy zbliżamy się już do 35. rocznicy
wyboru Jana Pawła II na stolicę św. Piotra przychodzi refleksja, że był wśród nas człowiek święty,
człowiek, który swoim życiem i pracą dawał świadectwo przynależności do Chrystusa. Był dla nas
i jest nadal wzorem do naśladowania. Ta różnorodność i wielość podejmowanych inicjatyw i zadań sprawia, że trudno scharakteryzować w krótkim artykule chociażby główne nurty pontyfikatu Błogosławionego Jana Pawła II. Dlatego trzeba
zwrócić uwagę przede wszystkim na cztery aspekty: otwarcie się człowieka na Chrystusa, papieskie
pielgrzymki i nauczanie ewangelizacja wśród młodych i zaangażowanie w ekumenizm.
Rysem zasadniczym posługi piotrowej Jana
Pawła II były kluczowe słowa z homilii na rozpoczęcie pontyfikatu: „Bracia i Siostry, nie bójcie się
przygarnąć Chrystusa i przyjąć Jego władzę, pomóżcie Papieżowi i wszystkim tym, którzy pragną służyć
Chrystusowi, służyć człowiekowi i całej ludzkości.
pismo bezpłatne
WYDAWCA: Agencja Reklamowa – Wydawnictwo „TA i TA”,
REDAKCJA: 30–435 KRAKÓW, UL. ZAKOPIAŃSKA 176B/1,
ADRES KORESPONDENCYJNY: 30–960 Kraków 1, skr. pocztowa 159
tel. 602–75–45–75, fax: (12) 266–30–79, e–mail: [email protected]
REDAKTOR NACZELNY: Krzysztof Cyganik.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych i zastrzega sobie prawo skracania nadesłanych
materiałów oraz zmiany tytułów. Redakcja nie odpowiada za treść reklam.
Zdjęcie na pierwszej stronie: archiwum Fundacji Sanktuarium Bożego Miłosierdzia.
ISSN 1429–9437
Nie bójcie się, otwórzcie, otwórzcie na oścież drzwi
Chrystusowi.
Dla Jego zbawczej władzy otwórzcie granice
państw, systemów ekonomicznych i politycznych,
szerokie dziedziny kultury, cywilizacji, rozwoju! Nie
bójcie się! Chrystus wie, co nosi w swoim wnętrzu
człowiek. On jeden to wie!
Dzisiaj często człowiek nie wie, co kryje się
w jego wnętrzu, w głębokości jego duszy i serca. Tak
często niepewny sensu życia na tej ziemi i ogarnięty
zwątpieniem, które zamienia się w rozpacz. Pozwólcie więc, proszę was, błagam was z pokorą i zaufaniem! Pozwólcie Chrystusowi mówić do człowieka!
On jeden ma słowa życia, tak, życia wiecznego”.
Pontyfikat Jana Pawła II, trwający 27 lat, wypełniony był przede wszystkim licznymi pielgrzymkami apostolskimi. Poprzednicy Jana Pawła podróżowali niewiele lub prawie wcale. Papieże przebywali za murami Watykanu i byli niedostępni dla
ogółu wiernych, przez co stawali się postaciami
odległymi a ich nauczanie nie zawsze miało szanse trafić do ludu. Karol Wojtyła przełamał ten zwyczaj. Statystyki podają, że odbył 104 podróże apostolskie, najczęściej odwiedzając swoją ukochaną Ojczyznę Polskę (8 razy), USA i Francję (po 7
razy).
Odwiedził nawet Kubę, gdzie władzę sprawował reżim generała Fidela Castro.
Zawsze z wielkim zapałem pielgrzymował do bogatych krajów Europy Zachodniej jak
i do wstrząsanych nędzą i konfliktami krajów afrykańskich. W każdym z tych krajów głosił miłość
do Chrystusa i drugiego człowieka. Robił to w sposób prosty i zrozumiały dla każdego, dla ludzi wykształconych i prostych, bogatych i biednych.
Potrafił zrozumieć problemy współczesnego
świata. Wielokrotnie był mediatorem w wielu konfliktach między państwami i wewnątrz państw.
Doskonale znał i rozumiał ekonomiczne problemy współczesności. Wielokrotnie w swoich encyklikach i kazaniach podkreślał prawo człowieka
do godnego zaspokojenia podstawowych potrzeb.
Mówił o prawie do pracy, o tym że człowiek powinien ją szanować, ale i o tym, że ludzie powinni
być szanowani jako pracownicy. Wykorzystywanie
drugiego człowieka poprzez stosunek pracy uważał za zło naszych czasów i rzecz, która nie powinna mieć miejsca. Apelował do rządów państw,
aby zrobiły wszystko na rzecz sprawiedliwości
społecznej i podmiotowego traktowania każdego
człowieka.
Apostolstwo Ojca św. charakteryzowało się
nieustającym odpowiadaniem na pytania i duchowe potrzeby człowieka. Tym, którzy wątpili dawał
ZAPRASZAMY
na nowy portal www.pielgrzym.com.pl
Drogi Czytelniku, znajdziesz w nim aktualne wydania
„Informatora Pielgrzyma” i „Szlaku Wiary”.
Dostępne są także numery archiwalne.
Zapraszamy do miłej lektury. Redakcja.
3
optymizm i ufność w człowieka, pogrążonych
w smutku pocieszał i wskazywał im radość wiary Chrystusowej, nie wiedzącym jak żyć wskazywał jak czerpać z Ewangelii. Tym ludziom, których
zniechęcał dzisiejszy świat i jego trudności pokazywał, że również i w dzisiejszych czasach potrzeba i można szukać świętości. Umiał wytłumaczyć,
że warto podejmować jak najambitniejsze plany, aby swoje życie coraz bardziej napełniać sensem. Tym sensem jest był i będzie dla człowieka Jezus. Dla przykładu można podać fragment homilii Jana Pawła II, które wygłosił w Loreto 5 września 2004 roku. Powiedział wówczas: „Dobrze wiecie, że przylgnięcie do Chrystusa to wybór trudny.
Nie przypadkiem Jezus mówi o «krzyżu». Jednakże
natychmiast dodaje: «za Mną». Są to ważne słowa
– nie tylko my niesiemy krzyż. Przed nami idzie On,
oświecając nam drogę swoim przykładem i mocą
swojej miłości.
Krzyż przyjęty z miłości rodzi wolność. Doświadczył tego apostoł Paweł, «stary, a teraz jeszcze
więzień Chrystusa Jezusa», jak sam określa siebie
w Liście do Filemona, ale wewnętrznie w pełni wolny. Takie właśnie wrażenie odnosimy, czytając teraz
ten fragment: choć Paweł jest w okowach, jego serce
jest wolne, bowiem wypełnia je miłość do Chrystusa. Dlatego z mrocznego więzienia, w którym cierpi
dla swojego Pana, może mówić o wolności do przyjaciela, który przebywa poza więzieniem. Filemon
jest chrześcijaninem z Kolosów. Paweł zwraca się
do niego z prośbą, by uwolnił Onezyma, który wedle ówczesnego prawa był jeszcze niewolnikiem, ale
przez chrzest już bratem. Rezygnując z niego jako
ze swojej własności, Filemon zyska w darze brata.
Nauka, jaka płynie z tego wydarzenia, jest jasna: nie ma większej miłości niż miłość krzyża; nie
istnieje bardziej autentyczna wolność niż wolność
miłości; nie istnieje pełniejsze braterstwo niż to, które rodzi się z krzyża Jezusa”.
Również zasadniczą cechą Jana Pawła II był
jego stosunek do ludzi młodych. To on zapoczątkował Światowe Dni Młodzieży. Młodych uważał
za przyszłość Kościoła i świata. Gdy przemawiał
do nich czuło się nadzwyczajne porozumienie między nimi, każde jego słowo było wysłuchiwane w ciszy i skupieniu. Młodzież reagowała spontanicznie na to co mówił i cieszyła się z jego obecności.
W 2000 roku podczas Światowych Dni Młodzieży w Rzymie powiedział m.in.: Drodzy przyjaciele,
którzy przemierzyliście wszystkimi dostępnymi środkami tak wiele kilometrów, by przybyć tutaj do Rzymu na groby Apostołów! Pozwólcie, że rozpocznę
moje spotkanie z wami, zadając wam pytanie: Czego przyszliście tutaj szukać? Jesteście tutaj po to, by
obchodzić swój Jubileusz: Jubileusz młodego Kościoła. Wasza podróż nie jest jakąkolwiek podróżą. Skoro wyruszyliście w drogę, to nie tylko dla rozrywki czy
ze względów kulturalnych. Pozwólcie więc, że jeszcze raz powtórzę to pytanie: Czego przyszliście tutaj
szukać? Albo lepiej: Kogo przyszliście tutaj szukać?
Odpowiedź może być tylko jedna: Przyszliście szukać Jezusa Chrystusa. Jezusa Chrystusa, który jednak jako pierwszy przychodzi szukać was. Celebracja Jubileuszu nie oznacza przecież niczego innego,
FOT. ARCH. CALVARIANUM
Wojtyły z Krakowa na Stolicę Piotrową
jak celebrację i spotkanie Jezusa Chrystusa – Słowa,
które stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. […].
Drodzy przyjaciele, skierowani z całym zapałem swojej młodości ku trzeciemu tysiącleciu! Przeżywajcie intensywnie szansę, jaką wam daje Światowy Dzień Młodzieży w tym Kościele rzymskim,
który dzisiaj – bardziej niż kiedykolwiek – jest waszym Kościołem. Pozwólcie, by Duch Święty was
kształtował. Doświadczajcie modlitwy, pozwalając Duchowi mówić do waszych serc. Modlić się,
znaczy dać trochę swojego czasu Chrystusowi, zawierzyć Mu, pozostawać w milczącym słuchaniu
Jego Słowa, pozwalać mu odbić się echem w sercu.
W tych dniach, które są jakby tygodniem wielkich
rekolekcji, znajdźcie chwile na milczenie, modlitwę, skupienie. Proście Ducha Świętego, aby oświecił wasze umysły, proście Go o dar wiary żywej, która
będzie zawsze nadawać sens waszemu życiu, opierając je na Chrystusie – Słowie, które stało się ciałem.
Najświętsza Maryja Panna, która porodziła Chrystusa za sprawą Ducha Świętego – Maryja
Salus Populi Romani, Wybawienie Ludu Rzymskiego – oraz święci Piotr i Paweł, jak też wszyscy inni
święci i męczennicy tego Kościoła i waszych Kościołów – niech was wspierają w drodze.
Jan Paweł II bardzo mocno był zaangażowany na rzecz ekumenizmu i pojednania chrześcijan.
Zdecydowanie sprzeciwiał się antysemityzmowi.
Jako pierwszy papież w historii odwiedził synagogę i modlił się przed Ścianą Płaczu w Jerozolimie.
Wielokrotnie podkreślał wkład judaizmu w rozwój
chrześcijaństwa, a samych Żydów nazywał „braćmi starszymi w wierze”.
Starał się także o jak najlepsze stosunki
z muzułmanami. W 1999 roku ucałował Koran,
który dostał w darze od islamskich duchownych.
Godne podkreślenia w tym względzie jest fakt,
że wszędzie gdzie się pojawiał szukał porozumienia i dialogu. Potwierdził to w homilii, którą
wygłosił podczas Nieszporów z okazji obchodów
40. rocznicy ogłoszenia soborowego Dekretu
o ekumenizmie «Unitatis redintegratio» 13 listopada 2004 roku. Powiedział wówczas: „Droga
ekumenizmu jest drogą Kościoła (por. Ut unum
sint, 7), który nie jest rzeczywistością zamkniętą
w sobie, ale zawsze pozostaje otwarty na rozwój
misyjny i ekumeniczny (por. tamże, 5).
Obowiązek przywracania pełnej i widzialnej
jedności wszystkich ochrzczonych nie spoczywa
tylko na nielicznych specjalistach zajmujących się
ekumenizmem; jest zadaniem każdego chrześcijanina, każdej diecezji i parafii, każdej wspólnoty
Kościoła. Wszyscy są zobowiązani podjąć to zadanie, i muszą sobie wziąć do serca modlitwę Jezusa o to, aby wszyscy byli jedno. Wszyscy są powołani do modlitwy i działania w intencji jedności uczniów Chrystusa. To ekumeniczne dążenie jest szczególnie potrzebne dzisiaj — w obliczu
świata, który dojrzewa do zjednoczenia — i Kościół musi podejmować nowe wyzwania, stające
przed jego misją ewangelizacyjną. Sobór stwierdził, że podział chrześcijan jest «zgorszeniem dla
świata, a nadto przynosi szkodę najświętszej sprawie głoszenia Ewangelii» (Unitatis redintegratio, 1). Działalność ekumeniczna i działalność
misyjna są zatem powiązane: są to dwie drogi,
na których Kościół wypełnia swą misję w świecie i w konkretny sposób wyraża swoją powszechność. W naszej epoce jesteśmy świadkami szerzenia się wypaczonego humanizmu bez Boga
i z głębokim bólem dowiadujemy się o krwawych
konfliktach nękających świat. W takiej sytuacji
Kościół tym bardziej powinien być znakiem i narzędziem jedności i pojednania z Bogiem i pomiędzy ludźmi (por. Lumen gentium, 1)”.
Dziś Polska i świat oczekuje na kanonizację
Jana Pawła II. Odbędzie się ona prawdopodobnie w kwietniu 2014 roku w święto Miłosierdzia
Bożego.
Niech dziedzictwo, które nam pozostawił będzie dla nas pokarmem na trudnej drodze do domu
Ojca. Niech wyjednuje nam u dobrego Boga potrzebne dary i łaski, abyśmy zdobyli świętość – cel
naszego ziemskiego życia.
Zebrał i oprac. O. INNOCENTY RUSECKI OFM
4
listopada 2013 (w uroczystość
Chrystusa Króla Wszechświata) lub w Niedzielę Miłosierdzia Bożego 24 kwietnia 2014 r.
– to najbardziej prawdopodobne daty kanonizacji bł. Jana Pawła II. Takie informacje podał
dziennikarzom Ojciec Święty Franciszek, podczas lotu ze Światowych Dni Młodzieży w Rio
de Janeiro do Rzymu.
Konsystorz ma się zebrać 30 września tego
roku. Wtedy też zapadnie decyzja, czy kanonizacja bł. Jana Pawła II odbędzie się wspólnie z kanonizacją bł. Jana XXIII. „Santo subito” spełnia się, a Pan Bóg wysłuchał modlitw ludzi na całym świecie. Dziś członkowie Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w Rzymie uznali prawdziwość cudu koniecznego do kanonizacji. Decyzja ta jest potwierdzeniem świętości Jana Pawła II, a także ukazaniem jeszcze
raz, że droga do świętości, którą szedł Jan Paweł II, jest drogą pewną i wzorem do naśladowania. Jako osobisty sekretarz Ojca Świętego
Jana Pawła II, który miał przywilej doświadczenia Jego świętości, dziękuję Bogu, że będę
mógł się cieszyć za swojego życia wyniesieniem
do chwały świętości Ojca w wierze i w kapłaństwie, a także Tego, któremu z miłością służyłem do ostatniego uderzenia jego serca. Jesteśmy wdzięczni papieżowi Benedyktowi XVI za
otwarcie procesu beatyfikacyjnego, jak również
Ojcu Świętemu Franciszkowi, który z przekonaniem prowadzi proces do uroczystego i urzędowego ogłoszenia swojego poprzednika świętym” – powiedział Metropolita Krakowski, ks.
kard. Stanisław Dziwisz, wieloletni osobisty sekretarz Papieża–Polaka.
5 lipca Ojciec Święty Franciszek podpisał
dekret potwierdzający istnienie cudu, przypisywanego wstawiennictwu bł. Jana Pawła II. Kuria archidiecezji San José w Kostaryce przedstawiła na konferencji prasowej szczegóły tego
zdarzenia. Chodzi o niewytłumaczalne z lekarskiego punktu widzenia uzdrowienie z ciężkiej
choroby mieszkanki stolicy kraju – Floribeth
Mory Diaz. Według przedstawicieli arcybiskupstwa, doszło do podwójnego cudu: odzyskania zdrowia przez chorą i wiary przez jej rodzinę właśnie w następstwie tego pierwszego wydarzenia. W kwietniu 2011 r. u Floribeth wykryto tętniaka wrzecionowatego prawej półkuli mózgu, co potwierdziły liczne badania: arteriografia mózgu, rezonans magnetyczny i inne.
Rankiem 1 maja 2011 r. – w dniu beatyfikacji
Ojca Świętego – chora przeszła kolejne badania, które wykazały całkowite zniknięcie wszelkich oznak jej choroby. W październiku tegoż
roku Morę zbadali przedstawiciele najwyższych
władz krajowej służby zdrowia, stwierdzając
oficjalnie, że nie ma żadnych objawów neurologicznych choroby, co potwierdzono jeszcze jednym badaniem lekarskim.
Floribeth Mora opisała swe uzdrowienie na portalu www.karolwojtila.com.
FOT. KS. ROMAN WALCZAK
Cud kanonizacyjny Jana Pawła II
24
Po zapoznaniu się z tym świadectwem postulacja sprawy nawiązała z kobietą kontakt za pośrednictwem ks. Donalda Solano – proboszcza parafii Paraíso Cartago, w której znajduje się relikwia bł. Jana Pawła II. W październiku 2012 zaproszono p. Morę do Rzymu, gdzie
ponownie została zbadana, a wyniki tych badań potwierdziły zniknięcie tętniaka. Pod koniec tegoż miesiąca do Kostaryki udał się postulator sprawy kanonizacyjnej ks. Sławomir
Oder i poprosił arcybiskupa San José, aby przeprowadził na miejscu proces w sprawie domniemanego cudu. Rozpoczął się on 20 listopada 2012, a prowadził go zespół złożony
z 3 księży, notariusza i lekarza. Prace zespołu trwały do 4 grudnia 2012, po czym ich wyniki przesłano do Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, która otrzymała je w styczniu br.
Ostatecznie dokument zatwierdziły komisje:
lekarska i teologiczna oraz kardynałowie i biskupi, członkowie Kongregacji.
„Jest to dla mnie na pewno chwila ogromnej
radości. Po ludzku i po Bożemu. Wiemy, że każda świętość jest dziełem Boga. Badanie cudu jest
właśnie takim chodzeniem po Jego śladach. Bóg
zostawia swoje znaki w życiu człowieka. Są to,
te Jego piękne Dzieła. Poznawanie człowieka
świętego jest ubogacającym doświadczeniem dla
każdego. Jestem za nie Bogu ogromnie wdzięczny. Po ludzku – zakończenie procesu dla postulatora – to ogromna satysfakcja. Mam świadomość ośmiu lat pracy, wymagającej dużego wysiłku, zaangażowania. Wiem, że dany mi mandat, został wypełniony i jest to powodem mojej
radości” – powiedział ks. prałat Sławomir Oder,
postulator procesu beatyfikacyjnego i kanonizacyjnego Ojca Świętego Jana Pawła II.
(AB)
5
ardzo ważnym elementem niezwykłego pontyfikatu bł. Jana Pawła II była jego
twórczość. Pozostawił po sobie ogromny dorobek: od wierszy, poematów i sztuk poprzez książki, będące
przemyśleniami na najważniejsze problemy ludzkości ( „Przekroczyć próg
nadziei”, „Dar i Tajemnica”, „Tryptyk
Rzymski”, „Wstańcie chodźmy”, „Pamięć i tożsamość”) do dokumentów
kościelnych. Ojciec Święty jest autorem
15 adhortacji apostolskich, 11 konstytucji apostolskich, 45 listów apostolskich, wielu innych okolicznościowych
dokumentów. Nowością były listy kierowane do określonych grup: np. rodzin, dzieci, młodzieży.
Za pontyfikatu tego papieża wydano nową wersję Katechizmu Kościoła
katolickiego, zmodyfikowano konstytucję watykańską, regulującą zasady funkcjonowania Kościoła.
Bł. Jan Paweł II w ciągu 26–letniej
posługi na Stolicy Apostolskiej ogłosił
14 encyklik. Encyklika ma charakter pisma okólnego i jest napisana w formie
listu papieża do biskupów i wiernych
całego świata.
Papieskie nauczanie zawarte w encyklikach porusza najistotniejsze problemy z zakresu wiary, organizacji Kościoła, życia chrześcijańskiego, kultu
oraz życia społecznego.
Fundamentem dla nauczania
bł. Jana Pawła II, które zostało zawarte
w jego encyklikach jest nauczanie II Soboru Watykańskiego.
Pierwszą encykliką, która została ogłoszona w 1979 roku była encyklika „Redemptor hominis”. Papież bardzo wyraźnie podkreślił w niej,
że dokonane przez Chrystusa odkupienie człowieka potwierdza „niezbywalną godność i wartość każdej osoby ludzkiej bez względu na jej wyznanie czy kulturę”. Na innym miejscu dodał, że „powszechność odkupienia jest
odpowiedzią na powszechność grzechu” oraz, że „odkupienie jako odnowione stworzenie ustanowiło ład i harmonię we wszystkich wymiarach ludzkiego życia”.
W listopadzie 1980 roku Jan Paweł
II ogłosił drugą swoją encyklikę „Dives in misericordia”. Poświęcona jest
w główne mierze problematyce Bożego
miłosierdzia i jego znaczenia w moralności chrześcijańskiej.
We wrześniu 1981 roku została ogłoszona encyklika „Laborem
exercens”, w której Jan Paweł II zawarł analizę problematyki ludzkiej pracy we współczesnym świecie. Rozwinął
w niej ideę pierwszeństwa osoby ludzkiej wobec rzeczy i samej pracy. Odnosi się również do uprawnień pracowniczych oraz roli i zadań związków
zawodowych.
B
Encykliki – Nauczanie bł. Jana Pawła II
W czerwcu 1985 roku ukazała się
kolejna encyklika „Slavorum Apostoli”, która jest poświęcona dziełom misyjnym Kościoła. Ojciec św. przedstawił
w niej sposoby pokonywania podziałów między narodami, jak również między Kościołami chrześcijańskimi. Ukazał również w niej wizję powszechności Kościoła, obejmującego różne tradycje kulturowe z poszanowaniem ich
odrębności.
W maju 1986 roku została ogłoszona encyklika „Dominum et Vivificantem”, w której Ojciec św. nawiązał do wiary Kościoła, sformułowanej na Soborze Powszechnym w Konstantynopolu w 381 roku i wyznawanej do dziś w Credo: „Wierzę w Ducha
Świętego, Pana i Ożywiciela”.
W marcu 1987 roku Jan Paweł II
wydał encyklikę „Redemptoris Mater”,
w której ukazał centralne miejsce i rolę
Maryi w Kościele. Wskazał również
na znaczącą rolę kobiety w Kościele.
W grudniu 1987 roku ukazała się
kolejna encyklika „Sollicitudo rei socialis”, w której Jan Paweł II skoncentrował
się na kwestiach społecznych współczesności. Przypomniał o istnieniu poważnych patologii w świecie, zwłaszcza
w zakresie zagrożenia życia ludzkiego
i pokoju w wyniku podziałów na wrogie bloki polityczne. Encyklika zachęca do angażowania się w kształtowanie
stosunków społecznych zgodnie z zasadą solidarności, a nie przez przemoc lub
eliminację przeciwników politycznych.
W grudniu 1990 roku została wydana encyklika „Redemptoris misio”,
która omawia teologiczne podstawy
ewangelizacji. Charakteryzuje współczesną działalność misyjną, wskazuje
jako jej obszar takie środowiska jak imigranci, młodzież, skupiska biedy, wielkie miasta, jak również cały obszar stosunków międzynarodowych.
W maju 1991 roku ukazała się
encyklika „Centesimus annus”. Encyklika rozwija główne tezy katolickiej nauki społecznej w świetle współczesnych doświadczeń historycznych,
zwłaszcza w aspekcie upadku doktryn
totalitarnych.
W sierpniu 1993 roku została wydana encyklika „Veritatis splendor”,
która omawia zagadnienia moralne. Ukazuje ona oparte na Piśmie św.,
a także tradycji, racje moralnego nauczania Kościoła. Wskazuje ponadto
na wewnętrzny, nierozerwalny związek
istniejący między wiarą i moralnością
oraz między wolnością i prawdą.
W marcu 1995 roku Jan Paweł II
opublikował kolejną encyklikę „Evangelium vitae”, która wzbudziła wiele kontrowersji. Ojciec święty w sposób
zdecydowany i stanowczy broni wartości, a także nienaruszalności życia ludzkiego. Wykłada w niej i rozwija znane
stanowisko Kościoła w sprawie aborcji
i eutanazji oraz zajmuje się szczegółowo naturalnymi metodami planowania
rodziny, zachęcając do ich stosowania.
Występuje również przeciwko eksperymentom biologicznym i genetycznym
na człowieku. „Nic i nikt nie może dać
prawa do zabicia niewinnej istoty ludzkiej – pisze Ojciec św. – czy to jest embrion, czy płód, dziecko czy dorosły,
człowiek stary, nieuleczalnie chory czy
umierający. Żadna władza nie ma prawa do tego zmuszać ani na to przyzwalać. Nie ma żadnego znaczenia, czy ktoś
jest władcą świata, czy ostatnim „nędzarzem” na tej ziemi: wobec wymogów
moralnych jesteśmy absolutnie równi”.
W grudniu 1995 roku wydaje kolejną encyklikę „Ut unum sint”, którą poświęca działalności ekumenicznej. Papież omówił w niej zagadnienia dialogu
katolików z chrześcijanami prawosławnymi i protestanckimi na temat zjednoczenia Kościoła chrześcijańskiego.
W kwietniu 1998 roku Jan Paweł II ogłosił encyklikę „Fides et ratio”,
w której wskazał na relacje zachodzące
między wiarą i rozumem.
Ostatnią encykliką Jana Pawła II
jest „Ecclesia de Eucharistia”, w której
ukazał kluczowe znaczenie Eucharystii
w życiu Kościoła i wiernych.
Niech nauczanie bł. Jana Pawła II
stanie się dla nas zaczynem przemiany
serc w myśl słów, które wypowiedział Ojciec Święty na Mszy świętej, odprawionej
na krakowskich Błoniach w 1979 roku
: „…Musicie być mocni, drodzy bracia
i siostry, mocą tej wiary, nadziei i miłości świadomej, dojrzałej, odpowiedzialnej,
która pomagałam podejmować ów dialog
z człowiekiem i światem na naszym etapie dziejów – dialog z człowiekiem i światem, zakorzenionym w dialogu z Bogiem samym: z Ojcem przez Syna w Duchu Świętym: dialog zbawienia. (…) Zanim stąd odejdę, proszę was, abyście całe
to duchowe dziedzictwo, któremu na imię
Polska raz jeszcze przyjęli z wiarą, nadzieją i miłością – taką, jaką zaszczepia w nas
Chrystus na chrzcie świętym: abyście nigdy nie zwątpili i nie znużyli się, i nie zniechęcili, abyście nie podcinali sami tych korzeni, z których wyrastamy”.
O. INNOCENTY RUSECKI OFM
„Szybka pożyczka
na jasnych zasadach.”
Sylwia z Przemyśla, Klientka Providenta
5DWDQDPRMÇNLHV]Hð
'ODQRZ\FK.OLHQWöZQDZHWGR]î
¾DGQ\FKXNU\W\FKRSîDWXPRZDEH]JZLD]GHN
6]\ENDGHF\]MDJRWöZNDQDZHWZJRG]LQ\
Zadzwoń!
600 400 177
.RV]WSRîÇF]HQLDZJWDU \ I \RSHUDWRUD
Provident Polska S.A.
www.provident.pl
Jesteśmy, kiedy potrzeba
6
Papież Franciszek – nadzieją współczesnego kościoła i świata
iedy świat obiegła wiadomość Ojca
św. Benedykta XVI o rezygnacji
z urzędu papieskiego, wielu zadawało sobie pytanie: jak to możliwe?
Co będzie z Kościołem? Dlaczego? Czy to nie
osłabi już i tak słabego Kościoła? I wreszcie:
kto będzie następcą papieża Benedykta XVI?
Jakim powinien być kandydat na papieża, by
sprostać współczesnym wyzwaniom?
Spekulowano bardzo intensywnie na temat,
kto ma szanse na wybór. Podawano nazwiska kardynałów. Prawie pewnym kandydatem
był jeden z kardynałów włoskich. A tymczasem
okazało się inaczej. Papieżem został wybrany
kardynał z Argentyny. Było to z pewnością początkowo wielkim zaskoczeniem.
12 marca 2013 roku o godzinie 10:00 czasu miejscowego w Bazylice Watykańskiej odprawiona została msza Pro eligendo Romano
Pontifice. Mszy przewodniczył 85–letni dziekan Kolegium Kardynalskiego Angelo Sodano, który także wygłosił homilię. O godzinie 16:30 wszyscy kardynałowie zgromadzili
się w Cappella Paolina, skąd przeszli procesją
do Kaplicy Sykstyńskiej pod przewodnictwem
kard. Giovanniego Battisty Re. Tam o godzinie 16:50 kardynałowie zaczęli składać przysięgę, kładąc prawą rękę na ewangeliarzu i wypowiadając na głos do mikrofonu łacińską formułę. O 17:32 Guido Marini wygłosił formułę
extra omnes, po czym osoby niebiorące udziału
opuściły kaplicę, a drzwi do kaplicy zostały zamknięte i rozpoczęło się pierwsze głosowanie.
13 marca w drugim dniu konklawe o godz.
19:06 pojawił się biały dym, co oznaczało,
że został wybrany nowy papież. Nowym papieżem w piątym głosowaniu został 76–letni argentyński kardynał Jorge Mario Bergoglio, który przyjął imię Franciszek. Jest on pierwszym
papieżem z Argentyny i w ogóle z którejkolwiek
z Ameryk. Jest także pierwszym jezuitą wybranym na ten urząd. Kardynał protodiakon Jean–
Louis Tauran wygłosił formułę Habemus Papam o godz. 20:12, a dziesięć minut później
nowy papież wygłosił, w którym bardzo pokorni prosił o modlitwę za siebie, za godne wypełnianie urzędu następcy św. Piotra. Na zakończenie udzielił błogosławieństwa Urbi et Orbi.
Jorge Mario Bergoglio urodził się 17 grudnia 1936 w Buenos Aires, jako jedno z pięciorga
dzieci włoskich imigrantów. Jego rodzicami byli
Mario (pracownik kolei) i Regina Bergoglio.
Po ukończeniu technikum i obronie dyplomu z chemii rozpoczął, w wieku 21 lat, studia w seminarium w Villa Devoto koło Buenos
Aires. 11 marca 1958 wstąpił do zakonu jezuitów i kontynuował naukę w zakonnych domach studiów; w nowicjacie w Chile zgłębiał
nauki humanistyczne, w Colegio Maximo San
José w San Miguel koło Buenos Aires obronił
licencjat z filozofii, w Colegio de la Inmaculada Concepción w Santa Fe studiował literaturę i psychologię. W latach 1964–1965 był nauczycielem literatury i psychologii w Colegio
de la Inmaculada Concepción w Santa Fe, zaś
FOT. L'OSSERVATORE ROMANO
K
w 1966 w Colegio del Salvador w Buenos Aires.
W latach 1967–1970 studiował teologię na wydziale teologicznym Colegio Maximo San José
w San Miguel. Przyjął święcenia kapłańskie 13
grudnia 1969, a wieczystą profesję złożył 22
kwietnia 1973.
Po złożeniu ślubów wieczystych, w latach
1971–1973 był mistrzem nowicjatu w seminarium w Villa Barilari i, równocześnie, profesorem Wydziału Teologii w Colegio Maximo San
José w San Miguel, a od 1972 przez rok członkiem konsulty (rady) prowincji jezuickiej San
Miguel, wreszcie prowincjałem jezuitów w Argentynie (1973–1979). W 1973 roku zaczęto określać go „głową argentyńskiego kościoła”. Po zakończeniu sprawowania tego urzędu,
w 1979 roku, przebywał w Niemczech, a następnie w Instituto Secundario „El Salvador”
w Córdobie. W tym samym roku (1979) został
ponownie rektorem Colegio Maximo de San
José w San Miguel (pozostał nim do 1986). We
Frankfurcie nad Menem kontynuował naukę
na wydziale teologicznym St. Georgen. W latach 1986–1988 był członkiem komitetu redakcyjnego „Boletín de espiritualidad”, a następnie
w latach 1990–1991 spowiednikiem w Residencia Mayor w Córdobie.
20 maja 1992 roku został mianowany biskupem pomocniczym Buenos Aires, jako biskup tytularny Auca, sakry biskupiej udzielił mu 27 czerwca 1992 arcybiskup Buenos
Aires kardynał Antonio Quarracino; w czerwcu 1997 promowany na arcybiskupa–koadiutora tej archidiecezji, objął rządy 28 lutego roku
następnego, po śmierci kardynała Quarracino. W listopadzie 1998 roku został jednocześnie ordynariuszem dla wiernych rytów orientalnych, mieszkających w Argentynie, nieposiadających własnego ordynariusza. Pełnił funkcje
Wielkiego Kanclerza Katolickiego Uniwersytetu Argentyny oraz wiceprzewodniczącego Konferencji Episkopatu Argentyny.
Brał udział w sesjach Światowego Synodu
Biskupów w Watykanie, w tym w sesji specjalnej poświęconej Kościołowi w Ameryce w listopadzie i grudniu 1997 roku.
W lutym 2001 roku Jan Paweł II wyniósł go
do godności kardynalskiej, nadając tytuł prezbitera San Roberto Bellarmino. Podczas konklawe w kwietniu 2005 roku kardynał Bergoglio był wymieniany w gronie papabile, potencjalnych faworytów do następstwa po zmarłym
Janie Pawle II.
Prowadził skromny tryb życia: latami sam
sobie gotował, a po mieście poruszał się, korzystając z transportu publicznego. W 2001 roku
zrobiło się o nim głośno na świecie po tym, jak
odwiedzając hospicjum umył i ucałował stopy
12 osobom chorym na AIDS. Jest kibicem argentyńskiego klubu piłkarskiego Club Atlético
San Lorenzo de Almagro (założonego w 1908
roku przez katolickiego księdza Lorenza Massę i nazwanego na cześć świętego Wawrzyńca).
Inauguracja pontyfikatu papieża Franciszka odbyła się 19 marca 2013 roku w Watykanie. Uroczystości rozpoczęły się od przejazdu
Dokończenie na str. 8
7
Nadciśnienie to w dzisiejszych czasach duży problem dla coraz większej
grupy osób. Przez epidemiologów
już dawno zostało zaliczone do grupy schorzeń cywilizacyjnych, czyli wynikających z postępu i zmieniającego się środowiska. Podstawowy
punkt planu walki z chorobą to unikanie niebezpiecznych zachowań,
prowadzących do rozwoju nadciśnienia. Niekiedy trzeba w sposób gruntowny zreformować dotychczasowy styl życia, wprowadzić więcej ruchu i unikać źródeł stresu, co w naszych czasach jest niezwykle trudnym
zadaniem.
Podczas Pieszej Praskiej Pielgrzymki Rodzin wyruszającej 5 sierpnia do Częstochowy, pielgrzymów
będą wspierać przedstawiciele ogólnopolskiej kampanii społecznej „Ciśnienie na życie”, prowadząc bezpłatne pomiary ciśnienia tętniczego krwi. Badania będą się odbywać 5 i 12 sierpnia na trasie pielgrzymki oraz 14 i 15
sierpnia podczas uroczystości zwieńczających wędrówkę na Jasną Górę.
Tam na pielgrzymów w miejscach postoju i u samego szczytu drogi będzie
czekać wykwalifikowana ekipa pielęgniarek, które po przeprowadzeniu
pomiaru ciśnienia zinterpretują wynik
i udzielą fachowych porad z zakresu
profilaktyki schorzeń układu krążenia.
Ale akcja!
Ogólnopolska Kampania Społeczna „Ciśnienie na życie” ma na celu
przekonanie Polaków do potrzeby dbania o swoje zdrowie, szczególnie w kontekście zdarzeń kardiologicznych. Z danych Polskiego Towarzystwa
Kardiologicznego wynika bowiem,
że choroby układu naczyniowo–sercowego odpowiadają za 48% zgonów
w Polsce. Każdego dnia z powodu tych
schorzeń umiera w naszym kraju prawie 500 osób.
Polfa Warszawa Grupa Polpharma
jest sponsorem ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Ciśnienie na życie”.
Akcja ma uświadomić, jakie ryzyko niesie ze sobą brak profilaktyki schorzeń
układu krążenia. Jak bowiem wynika z badania przeprowadzonego przez
PBS w listopadzie 2012 roku „Nadciśnienie tętnicze – czy wiemy o nim
wszystko?”, wiele osób po pięćdziesiątym roku życia nie zamierza diagnozować stanu swojego zdrowia. Znaczna część ankietowanych zaczęła regularnie mierzyć ciśnienie krwi dopiero po przykrym wypadku zdrowotnym
(np. zawale serca). Co więcej, w społeczeństwie wciąż dominują złe nawyki żywieniowe oraz brak ruchu. Panuje
też przekonanie, że konsultacja lekarska i badania profilaktyczne są domeną
starzejącego się pokolenia.
Ogólnopolska Kampania Społeczna „Ciśnienie na życie”
Kochasz? Kontroluj!
Serca, które przypadają 29 września
2013 roku.
Pomiary będą odbywać się w specjalnie przystosowanym autokarze: 5
sierpnia na odcinku Warszawa–Glinki i 12 sierpnia na odcinku Kluczewsko–Podlesie. Także 14 i 15 sierpnia,
w czasie uroczystości odbywających się
na Jasnej Górze, każdy chętny będzie
mógł skorzystać z możliwości bezpłatnego zmierzenia ciśnienia tętniczego.
Ciśnienie w normie
Z życia wzięte
Oboje pracowaliśmy bardzo dużo
– biuro, dziecko, delegacje... – opowiada Anna. W ogóle nie mieliśmy dla siebie
czasu. Pewnego dnia Henryk nie wrócił
na czas do domu. Pod wieczór dostałam
telefon ze szpitala – mój mąż miał zawał.
Rzuciłam wszystko, wzięłam taksówkę
i szybko dotarłam na oddział. Kiedy zobaczyłam, że łóżko, na którym miał leżeć Henryk jest puste, o mało co nie zemdlałam. Myśl, że mój Henio nie jest już
ze mną, doprowadziła mnie do płaczu.
Znalazła mnie pielęgniarka, która pokazała mi właściwą salę. Henryk leżał,
już wybudzony. Wtedy, gdy mogłam go
stracić, zrozumiałam, jak wiele dla mnie
znaczy i jak bardzo go kocham. Obiecaliśmy sobie, że już nigdy nie będziemy
traktować siebie jak powietrze, jak coś
oczywistego. Warto korzystać z każdej
wspólnej minuty i doceniać razem spędzane chwile. Dziś dbamy o profilaktykę, żyjemy zdrowiej, ale przede wszystkim – więcej czasu poświęcamy sobie
– podsumowuje Anna.
Skąd problem?
Nadciśnienie to stan, w którym
serce pracuje z większym wysiłkiem,
niż jest to potrzebne. Bije zbyt silnie
i ciśnienie skurczowe jest za wysokie.
Inną przyczyną nadciśnienia są zbyt
wąskie lub zwężone miażdżycą naczynia krwionośne nóg, co hamuje przepływ krwi do góry i zwiększa ciśnienie
rozkurczowe krwi. Również chore nerki wytwarzają substancję zwężającą naczynia, co powoduje nadciśnienie.
Jak dotąd nie udało się poznać mechanizmu powstawania nadciśnienia
tętniczego. Możemy tylko domyślać
się czynników ryzyka, wśród których
pierwsze miejsce zajmuje nadwaga.
U ludzi otyłych ryzyko zachorowania zwiększa się
nawet dwukrotnie. Duże
znaczenie ma również genetyka – chociaż nie wykryto wadliwego genu odpowiadającego za zbyt wysokie ciśnienie krwi, to jednak może
się pojawić u osoby, w rodzinie której
nadciśnienie występuje.
Zbadaj, będąc na pielgrzymce
Warunki pogodowe, które towarzyszą pielgrzymom w czasie wędrówki, często wpływają niekorzystnie na wysokość ciśnienia tętniczego.
Upał pogłębia dolegliwości związane
z chorobami układu krążenia u tych,
którzy od dawna się z nimi zmagają,
a u osób, które dotychczas nie miały
podobnych problemów, może również
niebezpiecznie obciążać układ sercowo–naczyniowy. Wysoka temperatura
sprawia, że nasz organizm szybko traci wodę. Ważne jest więc uzupełnianie
poziomu płynów w organizmie.
Jednym z głównych zadań kampanii „Ciśnienie na życie” jest przeprowadzenie 200 000 pomiarów ciśnienia krwi. Badania będą wykonywane w centrach handlowych, kurortach,
a także podczas konferencji, wydarzeń sportowych i pielgrzymek. Kampania zawita też na uniwersytety trzeciego wieku, by przekonać aktywnych
seniorów do regularnych badań układu krążenia.
Działania kampanii będą prowadzone do końca 2013 roku. Akcję
zwieńczy sporządzenie raportu „Serce Polaka”, w którym wykorzystane
zostaną dane z tysięcy pomiarów ciśnienia tętniczego. Istotnym przedsięwzięciem będzie także wsparcie najbliższych obchodów Światowego Dnia
Prawidłowa wartość ciśnienia tętniczego powinna mieścić się w przedziale
pomiędzy 120/80 – 139/89 milimetrów
słupa rtęci (mm Hg). Wszelkie odchylenia od tych wskaźników wymagają konsultacji z lekarzem. Pielgrzymi będą mogli sprawdzić, czy problem nadciśnienia
tętniczego dotyczy także ich.
„Mam nadzieję, że umożliwienie wykonania bezpłatnych badań profilaktycznych
pozwoli zachęcić do pomiarów ciśnienia te osoby, które na co dzień nie sprawdzają stanu swojego układu krążenia, ponieważ najczęściej
nie mają na to czasu – czasu dla siebie
i swojego serca. A to właśnie regularne pomiary ciśnienia krwi są podstawą
prawidłowej kontroli i leczenia nadciśnienia tętniczego, a także szansą uniknięcia ciężkich powikłań, jakimi są tętniaki aorty, udary czy zawał serca” – zauważa prof. Marian Zembala, dyrektor Śląskiego Centrum Chorób Serca
w Zabrzu, opiekun merytoryczny kampanii „Ciśnienie na życie”.
Pamiętajmy, że...
Regularna kontrola ciśnienia tętniczego stwarza możliwość wczesnego wykrycia i podjęcia odpowiedniego
leczenia. Niewykryte bądź nieleczone
nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko
wystąpienia zdarzeń sercowo–naczyniowych takich jak: zawał serca, udar
mózgu a także chorób nerek i uszkodzenia narządu wzroku.
Jak uchronić się przed zawałem
serca i udarem mózgu?
• Prowadź zdrowy styl życia, ogranicz spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego, jedz dużo warzyw
i owoców, nie zaniedbuj codziennej
aktywności fizycznej;
• Kontroluj ciśnienie tętnicze, stężenie
cholesterolu i wagę ciała;
• Zrezygnuj z palenia tytoniu i ogranicz ilość spożywanego alkoholu;
• Regularnie kontroluj stan swojego zdrowia, rozmawiaj o wszelkich
wątpliwościach ze swoim lekarzem
rodzinnym.
Więcej informacji o badaniach
w Twoim mieście znajdziesz na
stronie www.cisnienienazycie.pl
8
Papież Franciszek – nadzieją współczesnego kościoła i świata
papieża papamobile po placu św. Piotra. Następnie papież wrócił do bazyliki watykańskiej
i udał się do grobu św. Piotra, by wraz z duchownymi złożyć hołd świętemu. Następnie papież wraz z kardynałami rozpoczął Mszę św.
na placu św. Piotra, gdzie kardynał protodiakon Jean–Louis Tauran nałożył papieżowi paliusz, a następnie kardynał–dziekan Angelo
Sodano włożył mu na palec Pierścień Rybaka.
Po otrzymaniu tych insygniów, papież odebrał
homagium od sześciu kardynałów, a następnie
wygłosił homilię. Franciszek wymienił znak pokoju z Bartłomiejem I i Karekinem II. Po zakończeniu uroczystości papież wszedł do bazyliki i przed konfesją witał się z głowami państw.
Ostatnim obrzędem zamykającym inaugurację pontyfikatu Franciszka był ingres papieża
do Bazyliki św. Jana na Lateranie, który odbył
się 7 kwietnia 2013 roku.
Co skłoniło nowego papieża do wyboru imienia Franciszek? Dziś z całą pewnością
można odpowiedzieć na to pytanie. Otóż nowy
następca św. Piotra chce naśladować w miłości,
ubóstwie i pokorze biedaczynę z Asyżu, który też często nazywany był drugim Chrystusem. Chce, aby Kościół był ubogi i aby Kościół
szczególną uwagę poświęcił ubogim i odrzuconym na margines życia społecznego. Chce,
aby kapłani byli ludźmi ubogimi i aby nieśli miłość i dobroć szczególnie do tych, których świat
odrzucił. Sam papież dał temu już wyraz, kiedy po wyborze oświadczył, że nie zajmie papieskich apartamentów w pałacu apostolskim,
lecz zamieszka w małych pokojach w Domu św.
Marty. Innym przykładem jest odmowa wypłacenia dodatkowych środków pieniężnych kardynałom pracującym w Kurii Rzymskiej. Ponadto zrezygnował z noszenia butów papieskich i papieskiego pektorału (zachował swój
krzyż biskupi), po Watykanie porusza się pieszo, a poza nim, samochodem marki Volkswagen, należącym do żandarmerii watykańskiej.
Zawołaniem nowego papieża są słowa: Miserando atque eligendo (z łac. Spojrzał z miłosierdziem i wybrał). Zawołanie to zostało wybrane wraz z sakrą biskupią w 1992 roku. Motto papieskie pochodzi z homilii św. Bedy komentującej przypowieść z Ewangelii o powołaniu św. Mateusza.
Herb Ojca św. Franciszka nawiązuje do zmian wprowadzonych przez Benedykta
XVI. Tradycyjnie wieńcząca herb tiara zastąpiona została przez biskupią mitrę. W odróżnieniu
od herbu papieża Benedykta XVI, herb papieża Franciszka nie zawiera paliusza. Zastąpiony został przez wstęgę z dewizą papieża (do tej
pory w herbach papieskich nie umieszczano dewiz). Herb papieski składa się z tarczy herbowej, dwóch kluczy św. Piotra, oraz mitry (infuły) biskupiej umieszczonej nad tarczą. Mitra
wyróżnia się 3 poziomymi paskami koloru złotego, nawiązując tym samym do wyglądu papieskiej tiary. Hiszpańska tarcza herbowa jest
FOT. O. PIOTR MRÓZ OFM
Dokończenie ze str. 6
koloru niebieskiego. Zawiera trzy symbole ułożone w trójkątny kształt. U dołu tarczy, po prawej stronie (heraldycznie) znajduje się złota gwiazda, symbolizująca Maryję. Symbol ten
współgra z kolorem tarczy. Z lewej strony widoczny jest złoty kwiat szpikanardu, będący nawiązaniem do osoby św. Józefa. W górnej części tarczy znajduje się złote słońce, zawierające
chrystogram oraz trzy gwoździe. Wskazuje ono
na zakon jezuitów, z którego wywodzi się papież Franciszek.
Już od pierwszych chwil swojego pasterzowania Kościołowi powszechnemu widzi nagłą potrzebę reformowania wewnętrznej strony Kościoła. W tym celu powołał 13 kwietnia
2013 roku specjalną grupę kardynałów. Celem
tej grupy było – jak to określił oficjalny komunikat Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej
– „doradzenie papieżowi w zarządzaniu Kościołem Powszechnym oraz opracowanie projektu zmiany Konstytucji apostolskiej Pastor
Bonus o Kurii Rzymskiej”. Dziełu reformy został również poddany Bank Watykański.
Nowy papież opublikował już pierwszą encyklikę „Lumen fidei (Światło wiary). Mogła
się ona ukazać tak szybko, gdyż papież mógł
skorzystać z notatek papieża Benedykta XVI,
który rozpoczął pracę nad dokumentem już
wcześniej.
Papieski dokument o wierze składa się z 60
paragrafów, dzieląc się na wstęp (7 paragrafów)
i cztery rozdziały. Rozdział pierwszy – Myśmy
uwierzyli miłości – przedstawia wiarę starotestamentalnego patriarchy Abrahama oraz Narodu
wybranego, by w końcowej części przejść do tematu pełni wiary zbawczej w osobę Jezusa Chrystusa, doświadczanej we wspólnocie eklezjalnej.
W rozdziale drugim – Jeżeli nie uwierzycie, nie
zrozumiecie – papież zajął się związkiem wiary z miłością, rozumem, szukaniem Boga oraz
teologią. W trzecim rozdziale – Przekazuję wam
to, co przejąłem – autor zajął się problematyką
przekazywania wiary we wspólnocie wierzących.
Czwarty rozdział – Bóg przysposabia im miasto
– dotyczy spełnienia wiary w relacjach międzyludzkich, w rodzinie, życiu społecznym, w postawie wobec cierpienia i śmierci. Dokument
kończy modlitwa do Matki Bożej jako Błogosławionej, która uwierzyła.
Za nami już kolejne „Światowe Dni Młodzieży”, które odbyły się w Brazylii – Rio de Janeiro. Papież Franciszek spotkał się z ogromnymi rzeszami ;ludzi młodych, z ich wiarą i nadzieją na lepsze jutro.
Cieszy również fakt, iż papież Franciszek
zapowiedział, że następne spotkanie z młodymi
Kościoła odbędzie się w Krakowie. Jest to zapewne wielki dar dla Kościoła w Polsce, ale jest
to również wielkie wyzwanie.
Bogu niech będą dzięki za nowego papieża Franciszka, za jego miłość i świadectwo wiary, tak bardzo potrzebne współczesnemu światu. Franciszek bowiem swoim życiem uczy nas
pokory, miłości i bezinteresowności względem
Boga i drugiego człowieka. Niech stanie się dla
nas wzorem do naśladowania, abyśmy wspólnie
zmieniali na lepsze Kościół i świat.
Zebrał i oprac. O. INNOCENTY RUSECKI OFM
9
TRZEŹWYMI BĄDŹCIE!
Prymas Tysiąclecia ksiądz
kardynał
Stefan
Wyszyński,
w odpowiedzi na przerażającą
informację, że około 5 mln Polaków nadużywa alkoholu, miał
powiedzieć, że ratunkiem dla Polski jest pięć milionów abstynentów. Dobrze wiemy, że nie chodzi
tu o prostą statystykę – to również sprawa nie tylko zdrowego
ciała, to chodzi o ratunek ducha
narodu.
Trzy lata po śmierci ks. kard.
Stefana Wyszyńskiego, w czerwcu
1984 roku podczas 201. Zebrania
Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski, biskupi ogłosili sierpień miesiącem trzeźwości narodu. Od tej pory na początku sierpnia Kościół, który przecież stale przypomina o tragicznych skutkach spożywania alkoholu, apeluje do Polaków o abstynencję. Jest
to nawiązanie do Jasnogórskich
Ślubów Narodu. Przypomnijmy:
ks. kardynał Wyszyński w czasie
uwięzienia, a konkretnie podczas
pobytu w Komańczy, przygotował tekst proponowanej przysięgi
i pod jego nieobecność, przed Cudownym Obrazem Maryi Częstochowskiej, 26 sierpnia 1956 r. milion Polaków ślubowało m.in. wypowiedzieć walkę lenistwu i lekkomyślności, marnotrawstwu, pijaństwu i rozwiązłości.
Dlaczego sierpień?
Odpowiedź na to pytanie znajdziemy sięgając do listu, jaki Episkopat skierował do Polaków
w 2008 roku:
[jest to miesiąc symboliczny],
który w historii naszej Ojczyzny
naznaczony jest heroiczną walką
o wolność i godność, walką o wiarę i nadzieję na życie w bezpiecznym i suwerennym państwie. Pamiętamy ważne, przełomowe w historii Polski dni w sierpniu 1920
roku, w sierpniu 1944 roku, czy też
w sierpniu roku 1980. Sierpień jest
także miesiącem, w którym szczególną życzliwością ogarniamy rolników oddanych ciężkiej i ofiarnej pracy, pozwalającej całemu narodowi korzystać z darów polskiej
ziemi. W sierpniu nasza Ojczyzna
tradycyjnie pokrywa się gęstą siecią pątniczych szlaków, które prowadzą do duchowego i religijnego
FOT. ARCH. INSTYTUTU PRYMASOWSKIEGO STEFANA KARD. WYSZYŃSKIEGO
Szansa dla Polski i Polaków
serca Polski, przed tron Jasnogórskiej Pani.
Kościół, idąc za nauczeniem
Chrystusa, wzywa do trzeźwości
w każdym miejscu i w każdym czasie. Ten obowiązek moralny wynika
z prawa Bożego i naturalnego. Mając na uwadze wyjątkowy charakter sierpnia, w szczególny sposób
apelujemy nie tylko o trzeźwość,
ale o całkowitą wstrzemięźliwość
od napojów alkoholowych.
Nawiązując do wcześniej zakończonych Mistrzostw Europy
w piłce nożnej, biskupi dodali:
Najbardziej oburzającym elementem tej kampanii było używanie polskich barw narodowych jako
nośnika reklamy alkoholu. W ten
sposób tworzy się w świadomości
ludzi przekonanie, że nie można
kibicować polskiej kadrze bez jednoczesnego spożywania alkoholu.
Niestety, tego typu strategie wiązania ludzkiej aktywności z alkoholem widoczne są również w innych
sferach życia.
Usłyszeliśmy również coraz
bardziej aktualne słowa:
Dostrzegamy, że coraz częściej
problemy alkoholowe nie są zamknięte jedynie w enklawach biedy
i patologii społecznych. Coraz częściej problem alkoholizmu dotyka
także ludzi wykształconych, dobrze
sytuowanych, robiących kariery.
Bardzo często jest on powodowany nieustannym napięciem związanym z właściwą dla kapitalizmu rywalizacją o własną pozycję zawodową i społeczną. Wielu ludzi traktuje alkohol jako jedyną ucieczkę
ze świata nieustającej rywalizacji,
jako lek na problemy, które stawia
przed człowiekiem codzienna rzeczywistość. Niepokojącym, a wręcz
przerażającym zjawiskiem jest także wzrastające w szybkim tempie
spożycie alkoholu wśród ludzi młodych. [Dorośli często] pozostawiają swoje dzieci bez właściwej opieki
i wsparcia w najtrudniejszym okresie duchowego, społecznego i fizycznego rozwoju. Młodzież, pozbawiona bezcennej i niezastąpionej opieki rodziców, ulega namowom rówieśników, bądź z własnej
Dokończenie na str. 10
10
Szansa dla Polski
i Polaków
woli sięga po alkohol i narkotyki. Te używki szkodliwe dla ducha,
a także zdrowia i psychiki, stają się
często nieodłącznym atrybutem
młodzieżowych spotkań, dyskotek,
kolonii i innych form spędzania
wolnego czasu. Pamiętając o tych
wszystkich czynnikach, rozumiemy
lepiej, że starania o trzeźwość narodu nie są próbą ograniczania ludzkiej wolności. Jest to walka o godność człowieka, walka o bezpieczne
i szczęśliwe rodziny, walka o zdrową i trzeźwą młodość Polaków,
a więc walka o rzeczy najcenniejsze
dla narodu.
Przerażenie – i co dalej?
W pewnej mazowieckiej parafii
głównymi działaczami akcji trzeźwościowej są rodzice szesnastolatka, który został śmiertelnie potrącony przez pijanego kierowcę.
Od czasu ich rodzinnej tragedii
wciąż wołają do ludzi, doskonale
rozumiejących zapał małżeństwa,
które straciło pierworodnego syna.
Co mówi statystyka?
Dzisiaj aż 14% dorosłych Polaków pije ryzykownie i szkodliwie.
Ponad milion Polaków jest uzależnionych. Co najmniej dwa miliony dzieci żyje w rodzinach obarczonych dramatem uzależnienia.
Każdy polski podatnik przeznacza co roku ok. 800 zł na pokrycie strat wynikających z nadmiernego spożycia alkoholu.
Ale przecież – tak mówią prawdy naszej wiary – póki żyjemy nie
jesteśmy bez szans!
Co każdy z nas może zrobić
w tym względzie?
Są modlitewne, rekolekcyjne
i pielgrzymkowe inicjatywy, które stawiają czoła wyzwaniu i pomagają zwalczać to wielkie zagrożenie życia duchowego i narodowego. Łatwo można dołożyć nasz osobisty wkład w budowanie trzeźwego polskiego społeczeństwa. Na pewno trzeba zacząć od tego, by skierować wzrok
ku Chrystusowi. Od Zbawiciela uczmy się wytrwałości i odwagi w kroczeniu pod prąd współczesnej mody. W Nim odnajdujmy siły do osobistych wyrzeczeń
i poświęceń.
Możemy się stać uczniami
Chrystusa, którzy stają się apostołami trzeźwości. Od nas przecież zależy, czy w naszym środowisku będzie nadal narzucana zła
moda i szkodliwa pseudotradycja.
Patrząc na działanie wspomnianego małżeństwa możemy propagować nasz własny styl – styl
spotkań z rodziną i przyjaciółmi, ucząc się na przykład od tych,
którzy organizują wesela bez alkoholu. To wezwanie w sposób
szczególny kierowane jest do ludzi młodych. Pamiętajcie, że dobra zabawa, wspaniały wypoczynek i udane wakacje nie są uwarunkowane spożywaniem alkoholu. Jestem zaprzyjaźniony z grupą
wodzirejów, którzy specjalizują
się w organizowaniu bezalkoholowych wesel. Jeden z nich czasem
przytacza słowa pewnego dziadka
panny młodej, który powiedział
następnego dnia po weselu: „było
wspaniale, tym bardziej to wiem,
że to pierwsze wesele w moim życiu, które od początku do końca
pamiętam”.
FOT. ARCHIWUM SANKTUARIUM W LUDŹMIERZU
Dokończenie ze str. 9
Odezwa do Czcicieli
Troska o dusze
Nadużywa ten, który używa za
dużo albo za często – tu chodzi
o wszelkie nadużywanie. A każde nadużywanie – oprócz tego,
że po prostu kosztuje – powoduje również osłabienie lub utratę
wiary i trwanie w grzechu. Dlatego stanowi zagrożenie dla zbawienia człowieka. Biskupi kiedyś powiedzieli, że istotą cnoty umiarkowania jest nie tyle właściwa miara
w spożyciu, ile łatwość życia w abstynencji. Tego musimy się ciągle
uczyć, przezwyciężając nasze słabości”(List z roku 2011).
Bolesne są pytania, często stawiane podczas spowiedzi, „co ja
mam teraz zrobić?”. A zawsze
zaczęło się od pobłażliwego stosunku do spożywania alkoholu przez dzieci. Od usprawiedliwiania synów i córek, od przyzwalania na weekendowe upijanie
się, to – jak pisali słusznie biskupi otwieranie drzwi przed przyszłymi dramatami, które nie pojawiają się nagle, lecz narastają powoli,
kumulując wiele pozornie nieistotnych wydarzeń.
KS. ZBIGNIEW KAPŁAŃSKI
Drodzy Czciciele Matki Bożej
Ludźmierskiej
Fundatorzy i Dobrodzieje
– Przyjaciele Sanktuarium.
Zbliża się Jubileusz 50–lecia
koronacji Matki Bożej Gaździny
Podhala – 15 sierpnia 2013 r. Jest
to okazja, by przypatrzeć się korzeniom naszej tożsamości – zauważyć, co wpisuje się w historię
naszego życia? W tym okresie pokolenia Podhalan żyły w blaskach
wyniesienia Matki Bożej Ludźmierskiej do godności Królowej
Podhala.
Pół wieku temu Kościół Katolicki dekretem koronacyjnym papieża bł. dziś Jana XXIII, zwrócił uwagę na skarb cudownej Figury, która od wieków promieniuje matczyną dobrocią z Ludźmierza na swoje dzieci. Koronacji w dniu 15 sierpnia 1963 roku
dokonali: ówczesny bp krakowski
Karol Wojtyła dziś bł. Jan Paweł
II i sł. Boży Stefan Kard. Wyszyński Prymas Tysiąclecia.
Wspominając 25 rocznicę koronacji w roku 1988, byliśmy świadkami niezwykłego zrywu modlitwy. Rozpoczęła się peregrynacja Matki Bożej Ludźmierskiej po rodzinach Podhala, Orawy i Spisza. Ufundowane zostały nowe krużganki otaczające bazylikę ze stacjami Drogi Krzyżowej, oraz Ołtarz Polowy z całym
zapleczem. Dziś wyrażamy podziw, uznanie i szacunek dla naszych braci i sióstr z Chicago i Kanady, którzy tak hojnie wsparli finansowo rozbudowę Sanktuarium. Podziw i wdzięczność!
Niech Ludźmierska Pani otoczy
miłością i opieką wszystkich żyjących a zmarłym wyprosi wieczną
szczęśliwość.
Milowym kamieniem w dziejach
Sanktuarium była apostolska wizyta
11
Matki Bożej Ludźmierskiej
UROCZYSTOŚCI JUBILEUSZOWE – PROGRAM
14 sierpnia 2013 – godz. 18.00 – środa – Zakończenie nowenny przed Uroczystością Wniebowzięcia NMP oraz Jubileuszem 50–lecia koronacji Matki Bożej Ludźmierskiej. Nowennie
przewodniczy J. Em. Ks. Kard. Franciszek Macharski
Po nowennie procesja światła do Maryjnego Ogrodu Różańcowego
Dziękujemy i prosimy o stałą opiekę nad nami : Ks. Kard. Franciszek Macharski – Bractwo
Matki Bożej Ludźmierskiej, czcicieli Goździny Podhala, podejmujący w Ludźmierzu drogę wyzwolenia z nałogów – zapraszamy do wspólnej modlitwy
bł. Jana Pawła II, 7 czerwca 1997 r. ,
Największego z Pielgrzymów.
Niezwykłej eksplozji dobra doświadczyło Sanktuarium w Roku
Wielkiego Jubileuszu, z okazji 600–
lecia Obecności Figury Matki Bożej.
W Stanach Zjednoczonych powstał
Komitet 600–lecia kultu Matki Bożej
Ludźmierskiej. Dzięki Klubowi Parafii Ludźmierz i Komitetowi 600–lecia zgromadzono liczne grono Dobrodziejów i Fundatorów przez rozprowadzanie cegiełek przeznaczonych na remont bazyliki: odnowiona wówczas została cudowna Figura, ołtarz główny, ołtarze boczne, odmalowane wnętrze świątyni, położona marmurowa posadzka z ogrzewaniem podłogowym, wykonano nowy
chór, zainstalowano nowe dzwony. Dla przybywających zbudowano
Dom Pielgrzyma, ufundowano Maryjny Ogród Różańcowy, pomnik bł.
Jana Pawła II – to wspaniałe świadectwo wiary czcicieli Gaździny Podhala wobec potomnych, pielgrzymów
z Polski i różnych stron świata a zarazem przywiązanie do tradycji ojców.
Komitet 600–lecia nie ustaje w szerzeniu kultu Matki Bożej
i wspieraniu Sanktuarium. Chwała im za to, bo dzięki fundacjom kościół został podniesiony do godności bazyliki, zbudowano nową zakrystię, starą plebanię wyremontowano. W tych wszystkich działaniach jest obecna hojność Dobroczyńców ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, parafian i pielgrzymów. Jako koordynator tych dzieł
na przestrzeni 26 lat jestem pod
wrażeniem ogromu dobra wiernych,
modlitwą ogarniam wszystkich i po
staropolsku wyrażam moje podziękowanie: Bóg zapłać.
Ojciec św., bł. Jan Paweł II zauważył, że Sanktuarium wypiękniało. To Papieskie uznanie należy się każdemu, kto włączył się
w dzieło troski o piękno tego miejsca łaski i modlitwy.
ODPUST JUBILEUSZOWY 14/15 sierpnia
20.00 – Msza święta wigilijna, rozpoczynająca Uroczystości Jubileuszowe. Koncelebrują kapłani wyświęceni w 1972 roku. Przewodniczy Kustosz Sanktuarium Ks. Prałat Tadeusz Juchas.
21.00 – Apel Jasnogórski w bazylice
22.00 – Droga Krzyżowa wokół bazyliki za zmarłych dobroczyńców sanktuarium i wszystkich pielgrzymów.
23.00 – rozstrzygnięcie XXI Konkursu poezji religijnej – ogłoszenie laureatów
24.00 – Pasterka Maryjna celebrowana przez J. Eksc. Ks. Bpa Jana Szkodonia obchodzącego w tym roku srebrny jubileusz sakry biskupiej wraz z kapłanami obchodzącymi w tym
roku 25.lecie sakramentu kapłaństwa.
Śpiewa zespół góralski Podhalanie z Ludźmierza.
7.00 – Eucharystia w bazylice – celebrowana przez neoprezbiterów Archidiecezji Krakowskiej
9.00 – Msza św. przy ołtarzu polowym sprawowana przez księży kustoszów, którzy w swoich
parafiach posiadają kopie figury Matki Boskiej Ludźmierskiej i przyczyniają się do rozkwitu Jej kultu i w Polsce i na całym świecie.
11.30 – Uroczysta SUMA ODPUSTOWA JUBILEUSZOWA – pod przewodnictwem
J. Em. Ks. Stanisława Kard. Dziwisza – Arcybiskupa Metropolity Krakowskiego,
przeżywajacego 50–lecie święceń kapłańskich. Śpiewa Sanktuaryjne chór Magnificat, zespół góralski Podhalanie i orkiestra strażacka z Ludźmierza
17.30 – Nieszpory
18.00 – Msza św. w bazylice na zakończenie Wielkiego Jubileuszu 50. lecia koronacji Matki Bożej Ludźmierskiej. celebruje ks. dr Andrzej Dobrzyński, dyrektor Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie
Bazylika otwarta do godz. 21.00
21.00 – Apel Jasnogórski i zasłonięcie cudownej Figury Matki Bożej Ludźmierskiej
ZAPRASZA KSIĄDZ KUSTOSZ I DUSZPASTERSTWO
Na Jubileusz 50–lecia przygotowujemy się do odnowienia fasady elewacji bazyliki łącznie z wieżą, odnowienia obrazów stacji Drogi Krzyżowej, odmalowania krużganków, odnowienia Ołtarza Polowego. Marzymy o nowych organach
do Bazyliki.
Czy podołamy temu? Czy będzie nas stać na takie inwestycje?
Czy stać nas na podobny zryw dobroczynności dla Sanktuarium jak
przed 25 czy 12 laty? W Bogu cała
nasza nadzieja i ufność w Jego Matce – że podołamy. Dziś w Polsce
zauważamy organizowaną nienawiść do wierzących, Kościoła, podobnie, jak przed 50 laty. Wtedy pokolenie naszych ojców stanęło murem za bpem Karolem Wojtyłą i Prymasem Tysiąclecia czyli za
Kościołem. Dziś przed nami kolejna próba. Czy obronimy dziedzictwo ojców, czy ulegniemy?
Pokolenia ojców uczą nas, że
warto BYĆ w sprawach należących do Pana Boga. Zwracam się
z gorącą prośbą o wsparcie modlitwą i fundacjami przygotowania do
Jubileuszu.
Planowany jest Światowy Zlot
Czcicieli Matki Bożej Ludźmierskiej na 15 sierpnia 2013 roku,
gdyż znane jest ogromne przywiązanie wielu Górali do Gaździny Podhala nie tylko w Polsce: w Rzeszowie,
Częstochowie, w Niemczech i na całym świecie: w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, na Dominikanie,
w Betlejem na terenie Ziemi Świętej.
Już dziś zapraszamy organizacje,
rodziny, osoby prywatne na to jubileuszowe spotkanie i świętowanie.
ks. prałat TADEUSZ JUCHAS
kustosz sanktuarium
12
13
14
15
SZUKAJĄCYM DROGI
Szukasz drogi
życiowej?
Zapraszamy na nowy portal
www.szukajacymdrogi.pl
MARIANIE ZAPRASZAJĄ: TERMINARZ 2013/14
DLA MŁODZIEŻY MĘSKIEJ
Szkoły ponadgimnazjalne i starsi
13-15.09 dni skupienia w Licheniu
11-13.10 dni skupienia w Licheniu
30.12.13 - 3.01.14 rekolekcje o rozeznaniu powołania w Licheniu
Gimnazjum i starsi
19-25.08 wakacje z Bogiem Zakopane Zoniówka
Koszt pobytu na wszystkich turnusach: ofiara dobrowolna
DLA MŁODZIEŻY ŻEŃSKIEJ I MĘSKIEJ
20-26.09 rekolekcje dla studentów, Rdzawka/ Rabki Zdrój koszt 300 zł
Nasze spotkania to czas poświęcony:
 poznawaniu siebie,
 odkrywaniu Boga w życiu,
 rozeznawaniu co dalej, gdzie moje miejsce,
 odpoczynkowi.
SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE I ZGŁOSZENIA Duszpasterstwo Młodzieży i Powołań Zgromadzenia Księży Marianów
Ul. Klasztorna 4, 62–563 Licheń Stary. Tel. 503 079 511 – ks. Zbigniew Borkowski MIC. Tel. 501 650 750 – ks. Grzegorz Reiss MIC
e–mail: [email protected] więcej na www.mlodzimarianie.pl
16
raków i Polska raduje się,
że na nowo staje się miastem i państwem młodości. Cieszymy się,
że Ojciec św. Franciszek zapowiedział, iż kolejny Światowy Dzień Młodzieży
odbędzie się w Polsce, w Krakowie. Oczywiście, cała Polska będzie w tym uczestniczyć,
wszystkie diecezje i wszyscy ludzie. Młodzież
na pewno, jak zawsze, wniesie entuzjazm!
Te młodzieżowe dni zawsze się łączą
z wielką postacią błogosławionego Jana Pawła II. Mamy nadzieję, że będziemy mogli go
uczcić w Polsce, na jego ziemi, już jako świętego. Ten Światowy Dzień Młodzieży będzie
także wielkim dniem świętego Jana Pawła II,
dziękczynieniem za postać, za osobę, za jego
miłość do młodych ludzi i za to wszystko,
co zostawił – wielkie dziedzictwo, którym żyjemy nadal, bo on nadal inspiruje młodych ludzi, i nie tylko młodych, do życia uczciwego,
w bliskości Chrystusa, w bliskości Jego Matki, Najświętszej Maryi Panny.
Kraków się otwiera! Będzie się radował
z przybycia młodzieży z całego świata! Już
dziś zapraszamy młodzież polską i nie tylko,
europejską i nie tylko; ze wszystkich kontynentów! Zrobimy wszystko, aby przyjąć Was,
Drodzy Młodzi, w sposób serdeczny i godny.
FOT. A.WOJNAR
Kraków się otwiera!
K
A Was prosimy, abyście wnieśli w naszą Ojczyznę entuzjazm i dobrą nadzieję na przyszłość, bo nam też tego oparcia w Was
potrzeba.
Nasza radość jest tym większa, że mamy
zapewnienie, iż z młodzieżą przybędzie również Ojciec Święty Franciszek. Potrzeba nam
jego osoby, jego nauki, aby Kościół był bardziej prosty, bardziej związany z człowiekiem, zwłaszcza z ludźmi biednymi, i sam
ukazywał przez swoją prostotę piękno Ewangelii. Młodzież jest wrażliwa na piękno, dobro, na wolność, a to wszystko uosabia się
w papieżu Franciszku tak, jak dawniej w papieżu Janie Pawle II. Obecność Ojca Świętego w tych dniach jest nam bardzo potrzebna, aby utrwalił entuzjazm w duszach młodych ludzi i by ukazał na nowo piękno Ewangelii i pójścia za Chrystusem jako prawdziwym Przyjacielem, który nic nie zabiera,
a wszystko daje. Ufam, że te dni będą piękne. Niech nam Pan błogosławi w przygotowaniach na przyjęcie młodzieży i przeprowadzeniu tych dni na naszej ziemi, polskiej ziemi,
która zrodziła Jana Pawła II – wielkiego przyjaciela młodzieży i współczesnego człowieka.
Kard. STANISŁAW DZIWISZ,
metropolita krakowski
Strona internetowa Światowych Dni Młodzieży w Krakowie
ystartowała już oficjalna strona internetowa
Światowych Dni Młodzieży, które w 2016 roku odbędą się w Krakowie. Pod adresem
krakow2016.com młodzi ludzie
z całego świata znajdą przydatne
informacje na temat miasta Jana
Pawła II – przyjaciela młodzieży
i inicjatora ŚDM.
Strona internetowa Światowych Dni Młodzieży w Krakowie
ma sześć wersji językowych: polską, angielską, hiszpańską, francuską, włoską i niemiecką. Znalazły się tutaj podstawowe informacje na temat związków Bł. Jana
Pawła II z Krakowem, dwóch największych sanktuariów – Papieża–
Polaka i Bożego Miłosierdzia oraz
dane o Archidiecezji Krakowskiej.
Na stronie umieszczono także materiały multimedialne – spoty reklamujące Kraków oraz filmiki rejestrujące pierwsze reakcje
młodych Polaków na wieść o tym,
że będą gościli swoich rówieśników z całego świata.
FOT. WWW.DIECEZJA.PL
W
Pierwsi użytkownicy strony
mogą również wysłuchać przesłania
kard. Stanisława Dziwisza do młodych całego świata, w którym zapewnia on o gościnności miasta
Jana Pawła II i serdecznie zaprasza
do udziału w ŚDM w 2016 roku.
Metropolita krakowski wyraża także nadzieję na to, że w tym
czasie młodzież będzie mogła
uczcić bł. Jana Pawła II na jego ojczystej ziemi jako świętego. „Ten
Światowy Dzień Młodzieży będzie także wielkim dniem świętego Jana Pawła II, dziękczynieniem
za postać, za osobę, za jego miłość
do młodych ludzi i za to wszystko,
co zostawił – wielkie dziedzictwo,
którym żyjemy nadal, bo on nadal inspiruje młodych ludzi, i nie
tylko młodych, do życia uczciwego, w bliskości Chrystusa, w bliskości Jego Matki, Najświętszej
Maryi Panny” – powiedział kard.
Dziwisz.
Arcybiskup Krakowa podkreślił, że liczy na to, iż młodzi wniosą entuzjazm wiary i „dobrą nadzieję na przyszłość”. „Nam też
tego oparcia w Was potrzeba”
– zapewnił.
Strona internetowa Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016
zawiera również odnośniki do oficjalnych profili tego wydarzenia
na portalach społecznościowych:
Facebook Twitter, Youtube, Google+, Flickr, Ask.
Witryna ma charakter startowy, a menu będzie stale rozwijane tak, by każdy zainteresowany
znalazł na krakow2016.com komplet najważniejszych i potrzebnych
informacji.
Źródło:
www.diecezja.pl
17
Na zakończenie XXVIII Światowych Dni Młodzieży w Rio de Janeiro, Papież Franciszek ogłosił 28 lipca
2013 roku, że następne Światowe Dni Młodzieży odbędą się w Krakowie w roku 2016.
Kraków – miasto Błogosławionego
Jana Pawła II – przyjaciela młodzieży
raków i Małopolska
to rodzinne strony
Karola Wojtyły – Papieża Jana Pawła II.
Stąd ruszył do Rzymu na konklawe, tu też najchętniej powracał we wspomnieniach i podczas
pielgrzymek do Ojczyzny: „Tu,
na tej ziemi się urodziłem. Tutaj, w Krakowie, spędziłem większość lat mojego życia (...) Tutaj też doznałem łaski powołania kapłańskiego (...). Tutaj też,
w Katedrze Wawelskiej, otrzymałem konsekrację biskupią”
– wspominał.
Papież Jan Paweł II pochodził
z Małopolski, tu dorastał, uczył
się, tu także pełnił posługę kapłańską i biskupią aż do wyboru
na papieża w dniu 16 października 1978 r. Wadowice, Niegowić, Kraków, Kalwaria Zebrzydowska, Zakopane – to miejsca, w których dorastał, stawał
się człowiekiem, artystą i wreszcie wyjątkowym duszpasterzem.
Karol Wojtyła urodził się
w Wadowicach 18 maja 1920.
Tu uczęszczał do gimnazjum,
a w 1938 r. przeniósł się z ojcem
do Krakowa, gdzie rozpoczął
studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1942 r.
wstąpił do tajnego Metropolitalnego Seminarium Duchownego
w Krakowie, a święcenia kapłańskie uzyskał 1 listopada 1946 r.
Następnie udał się do Rzymu, gdzie kontynuował studia
do 1948 r. W tym samym roku,
po powrocie do kraju, został
na siedem miesięcy skierowany
do niewielkiej parafii w Niegowici pod Krakowem. Potem był
jednym z pionierów duszpasterstwa „turystycznego” młodzieży
w parafii św. Floriana w Krakowie; wędrował z młodymi po górach, pływał na kajakach.
Osobowość ks. Karola Wojtyły, umiejętność rozmawiania
z młodymi, jego kazania przyciągały wielu. Szybko utworzyła się grupa osób, która nie tylko wspólnie uczestniczyła w liturgii (o godz. 6 rano!), ale także
K
świętowała imieniny i chodziła
na wycieczki. Zawsze towarzyszył im Wujek, jak nazwano ks.
Karola. Z czasem wycieczki poza
miasto przerodziły się w wyprawy w Bieszczady czy na kajaki na Mazury. Te wyprawy były
w owych czasach zupełnie pionierskie. „Chodzi o to, ażeby
umieć rozmawiać o wszystkim,
o filmach, o książkach, o pracy zawodowej, o badaniach naukowych i o jazz–bandzie w sposób właściwy" – tłumaczył ks.
Wojtyła.
W kolejnych latach kontynuował studia teologiczne.
W 1958 r. został mianowany biskupem. Wkrótce potem aktywnie uczestniczył w pracach przygotowawczych do Soboru Watykańskiego II oraz w samym soborze. Po śmierci arcybiskupa
Eugeniusza Baziaka w 1963 r.
został metropolitą krakowskim,
a cztery lata później papież Paweł VI uczynił go kardynałem.
Szybko stał się znanym nie tylko w Polsce autorytetem Kościoła, filozofem, myślicielem
i teologiem.
Karol Wojtyła, już jako metropolita
krakowski,
docenił znaczenie założonego przez
ks.
Franciszka
Blachnickiego w 1969 roku młodzieżowego Ruchu „Światło i Życie”.
Religijna formacja zdobywana
przez młodzież na letnich obozach zwanych oazami wzbudziła zaniepokojenie władz komunistycznych. Zaczęły się szykany
i prześladowania. Wielu biskupów, by nie narażać Kościoła,
z dystansem odnosiło się do ruchu ks. Blachnickiego. Dopiero oficjalne włączenie oaz przez
kard. Wojtyłę do pracy duszpasterskiej archidiecezji krakowskiej umożliwiło ich dynamiczny
rozwój. Za czasów kard. Wojtyły rozwijało się też intensywnie w Krakowie duszpasterstwo
akademickie. Metropolita często
przychodził na spotkania ze studentami, głosił dla nich rekolekcje, nie informując nikogo,
przychodził i siadał podczas rekolekcji w konfesjonale oraz nieoficjalnie wspierał duszpasterstwo finansowo. Pieniądze przeznaczane były głównie na dofinansowanie obozów wakacyjnych, zdarzało się również,
że trafiały do najbardziej potrzebujących studentów.
Po śmierci Jana Pawła I we
wrześniu 1978 r. w dniu 16 października 1978 roku, po raz
pierwszy od 456 lat papieżem nie
został Włoch, lecz Polak. Pontyfikat Jana Pawła II był wyjątkowy.
W dzień inauguracji pontyfikatu, w pierwszym swoim przemówieniu z okna Pałacu Apostolskiego przed modlitwą Anioł
Pański, Jan Paweł II wystosował
gorący apel do młodzieży: „Wy
jesteście przyszłością świata!
Wy jesteście nadzieją Kościoła! Wy jesteście moją nadzieją!”.
Ogromne znaczenie dla papieża miały spotkania z młodzieżą. To on był inicjatorem i pomysłodawcą Światowych Dni
Młodzieży.
Jan Paweł II odwiedził swoją
Ojczyznę dziewięć razy: w 1979,
1983, 1987, 1991, 1995, 1997,
1999. Ostatni raz do Ojczyzny
Jan Paweł II przyjechał w sierpniu 2002 roku. Za każdym razem
spotykał się z polską młodzieżą,
m. in. pod słynnym Oknem Papieskim w Krakowie, na ul. Franciszkańskiej 3.
www.diecezja.pl
Rekolekcje z Postem Daniela
ZJGU(Z\'ąEURZVNLHM
w Archidiecezjalnym Domu Rekolekcyjnym
LPĝw8UV]XOL/HGyFKRZVNLHMZ=DERUyZFXN:áRV]DNRZLF
*
5HNROHNFMHSRJáĊELRQHSU]H]SRVWZDU]\ZQ\
MDNRGURJDGR]GURZLDIL]\F]QHJRLGXFKRZHJR
=$35$6=$0<:
Terminy w 2013r.
XGUĊF]RQ\FKSUREOHPDPL]GURZRWQ\PL
09.09-19.09
FKRURE\VHUFDNUąĪHQLDQDGFLĞQLHQLH
RW\áRĞüFXNU]\FDU]VFKRURE\]Z\URGQLHQLRZH 07.10-17.10
VWDZyZVFKRU]HQLDXNáDGXSRNDUPRZHJR
11.11-21.11
JU]\ELFDQLVNDRGSRUQRĞüLZLHOHLQQ\FK
]DLQWHUHVRZDQ\FKSURILODNW\Ną]GURZLD
02.12-12.12
UDFMRQDOQ\PĪ\ZLHQLHPLUR]WURSQ\PVW\OHP
Ī\FLD
SRWU]HEXMąF\FKRGSRF]\QNXZ\FLV]HQLD
SRPRF\GXFKRZHM
SUDJQąF\FKSU]HĪ\üSRVWZDWPRVIHU]HUDGRĞFL
RF]HNXMąF\FKQDVSRWNDQLH]%RJLHP
SU]HEDF]DMąF\PLX]GUDZLDMąF\P
3(à1$,1)250$&-A,=$3,6<
tel. (61)8798-892, 607-239-047, 516-075-118, 693-572-177
e-mail: [email protected] ZZZ]DERURZLHFSO
18
Ojcowie Bernardyni zapraszaj¦ mÏodzieĂ m¸sk¦
(w wieku od 16 lat) na dni ze äw.
Franciszkiem z AsyĂu
LeĂajsk
„ Dni skupienia (25-27 X)
P i o t r k ó w Tr y b u n a l s k i
„ Dni skupienia (13/14 XII)
Zakopane
„ Rekolekcje o rozeznanie
drogi Ăyciowej (19-24 VIII)
Kalwaria Zebrzydowska
„ Rekolekcje o rozeznanie drogi
Ăyciowej (5-9 VIII)
„ Dni skupienia (8-10 XI)
a j
acje
Informacje
z
zenia:
i zgÏoszenia:
o. ZeƤryn
yn Mazur OFM
ul. BernardyÑska 25
34-130 Kalwaria Zebrzydowska
tel 33 87
7
tel.
876-64-80
[email protected]
www.powolanie.bernardyni.pl
Portal
Powołaniowy
Stajesz
przed
wyborem drogi życiowej, pytasz o sens i cel życia,
pragniesz umocnić swoją wiarę, interesujesz się
życiem zakonnym czy kapłańskim, pragniesz zasięgnąć więcej informacji
o św. Franciszku z Asyżu
i jego duchowości?! Proponujemy Ci Internetowy
„Portal Duszpasterstwa
Powołań OO. Bernardynów”, działający pod adresem: www.powolanie.
bernardyni.pl. Portal zawiera podstawowe informacje o Zakonie Braci Mniejszych, założycielu zakonu – św. Franciszku z Asyżu, szczegółowe informacje o Prowincji Niepokalanego Poczęcia N.M.P. (czyli Prowincji OO. Bernardynów
– tak popularnie nazywanej w Polsce). Jest oddzielny dział dotyczący
Źródeł Franciszkańskich
(wszystkich pism św.
Franciszka z Asyżu) i nie
tylko. Portal zawiera – jak
sama nazwa wskazuje
– odrębny dział, a w nim
szereg treści związanych
z tematem „powołanie”.
Nadto na Portalu można
znaleźć szereg ważnych
zagadnień
związanych
z życiem chrześcijańskim
(modlitwy, refleksje, opowiadania, świadectwa...).
W ostatnim czasie nastąpiły duże zmiany na zewnętrznej stronie: zmieniona została szata graficzna, powstały i zostały odnowione działy (np.
Multimedia).
Zobacz,
a sam się przekonasz!!!
O. ZEFIRYN MAZUR OFM
19
Centrum „Nie lękajcie się!” i Sanktuarium
Błogosławionego Jana Pawła II
entrum Jana Pawła II „Nie lękajcie
się!” jest hołdem złożonym papieżowi – Polakowi, ale także podjęciem
dziedzictwa myśli i ducha, jakie zostawił swoim rodakom. To dziedzictwo nadal
inspiruje Kościół oraz miliony uczniów Chrystusa na całym świecie. „Chcemy to dziedzictwo twórczo rozwijać, chcemy w jego świetle
stawiać czoła nowym wyzwaniom a także przekazać je następnym pokoleniom. Centrum nie
jest pomnikiem, ale ważnym miejscem spotkania z osobą Jana Pawła II, z jego myślą, jego duchem, z jego świętością” – podkreśla kard. Stanisław Dziwisz.
Inicjatywa powołania papieskiego Centrum
„Nie lękajcie się!” została podjęta w Krakowie 2
stycznia 2006 r. przez metropolitę krakowskiego
C
kard. Stanisława Dziwisza. Budowa obiektów zaprojektowanych przez młodego architekta Andrzeja Mikulskiego rozpoczęła się jesienią
2008 r. na obszarze dawnych Zakładów Sodowych „Solvay”, w miejscu symbolicznie związanym z latami młodości Karola Wojtyły.
W pierwszym etapie inwestycji powstał kościół dolny, gdzie znajdują się relikwie Jana
Pawła II. Wzniesiono wtedy także Centrum
Wolontariatu oraz Instytut Jana Pawła II.
W drugim etapie inwestycji zaplanowano budowę Muzeum Jana Pawła II, wieży widokowej
oraz ukończenie prac w kościele górnym. Prowadzą do niego odlane z brązu drzwi przedstawiające postać bł. Jana Pawła II, któremu towarzyszą święci i błogosławieni wyniesieni przez
niego na ołtarze. W wykończeniach wnętrza
Sanktuarium Bożego Miłosierdzia
w Krakowie-Łagiewnikach
drugiej połowie XIX w. ufundowano
w Krakowie klasztor dla Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia,
gdzie żyła i umarła św. Siostra Faustyna Kowalska. Ta skromna zakonnica dostąpiła łaski wielkiej bliskości z Jezusem Chrystusem. Mistyczne
wizje opisała na stronach „Dzienniczka”, który
jest dzisiaj najczęściej tłumaczoną polską książką. W łagiewnickim klasztorze przyszła święta przeżywała czas zakonnego postulatu i nowicjatu; tu złożyła swoje pierwsze śluby i profesję
wieczystą. Od 1936 r. aż do śmierci przebywała tu na stałe – pracowała w ogrodzie i na furcie.
Zmarła 5 października 1938 r. Została pochowana w grobowcu na przyklasztornym cmentarzu
zakonnym. Mistyczka została oficjalnie ogłoszona błogosławioną w 1993 r., a jej kanonizacja odbyła się w roku 2000, kiedy też ogłoszono Święto
Miłosierdzia Bożego. Obu aktów dokonał papież
Jan Paweł II, który w swojej młodości modlił się
w kaplicy klasztornej, gdy chodził do pracy w pobliskich zakładach chemicznych Solvay.
Kaplica klasztorna poświęcona św. Józefowi
w 1891 r. stanowi centrum kultu Bożego Miłosierdzia. Tu w 1943 roku krakowski spowiednik Siostry Faustyny poświęcił pierwszy obraz Jezusa Miłosiernego, ofiarowany do kaplicy jako wotum artysty
malarza Adolfa Hyły, i zapoczątkował uroczyste nabożeństwa ku czci Miłosierdzia Bożego. W pierwszą niedzielę po Wielkanocy 1944 r. został poświęcony drugi obraz Jezusa Miłosiernego. Obraz
wkrótce zasłynął łaskami, o czym świadczą liczne
wota umieszczone w gablotach wokół kaplicy. Jego
kopie i reprodukcje rozeszły się po całym świecie.
Na nim spełniły się słowa Jezusa wypowiedziane
do Siostry Faustyny: Pragnę, aby ten obraz czczono
najpierw w kaplicy waszej i na całym świecie.
W
Od czasu beatyfikacji Siostry Faustyny
(1993) jej doczesne szczątki spoczywają na bocznym ołtarzu w marmurowej trumience, pod cudownym obrazem „Jezu, ufam Tobie”. W balustradzie przed ołtarzem umieszczono klęcznik
z cząstką relikwii, aby ułatwić pielgrzymom oddawanie czci Świętej.
Nowszą część Sanktuarium Bożego Miłosierdzia stanowią zabudowania pochodzące z ostatnich kilkunastu lat. Autorem głównego projektu jest krakowski architekt Witold Cęckiewicz. Bazylika została wybudowana w latach 1999–2002. Jest to dwupoziomowa, elipsoidalna budowla, której bryła przypomina okręt.
Może pomieścić pięć tysięcy osób. Idea projektu świątyni nawiązuje do promieni wychodzących z serca Jezusa Miłosiernego, którego wizerunek umieszczono w centrum prezbiterium.
Poniżej obrazu znajduje się złote tabernakulum
w kształcie kuli ziemskiej oraz rzeźba krzewu
targanego wichrem. Konsekracji bazyliki dokonał papież Jan Paweł II 17 sierpnia 2002 r. podczas swojej ostatniej pielgrzymki do Ojczyzny.
Wtedy też Ojciec Święty zawierzył cały świat Bożemu Miłosierdziu. Od 6 marca 2003 r. świątyni tej przysługuje tytuł bazyliki mniejszej. Podczas pielgrzymki papieża Benedykta XVI do Polski w 2006 r., odsłonięto pomnik Jana Pawła II
umieszczony na wieży widokowej, która mierzy
76 metrów długości i jest najwyższym punktem
widokowym w Krakowie.
W dolnej części bazyliki znajduje się kaplica
centralna, poświęcona św. Faustynie, oraz cztery
kaplice boczne. Obok górnej części bazyliki mieści się wolnostojąca kaplica Wieczystej Adoracji
Najświętszego Sakramentu.
www.milosierdzie.pl
dominuje kamień oraz beton architektoniczny.
W ołtarzu głównym i na bocznych ścianach znajduje się dekoracja mozaikowa – dzieło o. Marko
Ivana Rupnika SJ – uznanego w świecie artysty
słoweńskiego pochodzenia, twórcy mozaik m.in.
w krypcie nowego kościoła w San Giovanni Rotondo we Włoszech. Uroczyste poświęcenie nowego kościoła nastąpiło 23 czerwca 2013 roku,
dwa lata po wprowadzeniu relikwii Jana Pawła II
do kościoła dolnego.
W przyszłości powstaną kolejne obiekty: Centrum Konferencyjne, Dom Pielgrzyma,
Centrum Rekolekcyjne i Rehabilitacyjne oraz
hotel.
Centrum „Nie lękajcie się!” www.janpawel2.pl
Sanktuarium bł. Jana Pawła II
www.sanktuariumjp2.pl
Wesprzyj Twoje,
nasze czasopismo
Informator Pielgrzyma to jedyna ogólnopolska gazeta
o tematyce religijnej, która jest bezpłatna. Rozpowszechniana jest w parafiach, sanktuariach, dociera do wielu miejsc właśnie dzięki ofiarności ludzi wielkiego serca.
Informator Pielgrzyma jest nieodłącznym elementem dla wszystkich wiernych, którzy podróżując po naszej Ojczyźnie nawiedzają polskie sanktuaria. Jak sama
nazwa mówi ... jest to wydawnictwo które pomaga i informuje, a także kształtuje i formuje religijnie ludzi co pozwala im lepiej i pełniej przeżyć obecność w danym miejscu. Wielu wiernych, a także turystów odwiedzających
świątynie ma okazję dzięki Informatorowi dowiedzieć się
czegoś nowego i wyjątkowego.
Osoba i miejsca związane z bł. Janem Pawłem
II, wspaniałe polskie sanktuaria, dzięki Informatorowi
są bardziej znane i odwiedzane. Także numery świąteczne, Polska tradycja i zwyczaje pozwalają głębiej przeżyć tajemnice Bożego Narodzenia i Wielkiejnocy. Polscy
święci i błogosławieni są nam bliżsi.
Niewątpliwie Informator Pielgrzyma wypełnia pewną lukę w prasie – na rynku polskim brakuje dobrych
czasopism o tematyce chrześcijańskiej. Gazeta, którą
trzymasz w rękach, powstała i dotarła do Ciebie dzięki zaangażowaniu wielu wolontariuszy, którzy wykonali swoją pracę dobrowolnie i bezinteresownie. Jest dziełem osób, które dokładają wszelkich starań, by mogła
ona istnieć.
Drogi Czytelniku, jeśli chciałbyś przyczynić się do wydawania następnych numerów, możesz wesprzeć nas finansowo. Czasem wystarczy niewiele, by efekt był wielki.
red. naczelny KRZYSZTOF CYGANIK, redakcja
Darowizny można wpłacać na konto:
Agencja Reklamowa – Wydawnictwo „TA i TA”
Ul. Zakopiańska 176B/1, 30–435 Kraków
67858900060000001785940001
z dopiskiem „Dar na czasopismo
Informator Pielgrzyma”.
20
merata „OOi i JaV
P r e n u V z \ c K n a M P â o d V i a ” Wo d o V k o n a â \ p U e z e n
z\cK:
W
dOa na
d zieci i wnXkyw!
z cLHNDZHRSRZLDGDQLD]ZLċ]DQH]Z\GDU]HQLDPL
URNXOLWXUJLF]QHJR
z%LEOLDZREUD]NDFK
zNDWHFKH]D
zNRPLNV\]JDG\ZDQNL
z zDEDZ\UR]ZLMDMċFHUyİQRURGQH]DLQWHUHVRZDQLD]DUyZQR
XFKâRSFyZMDNLG]LHZF]\QHN
RGDWNRZR UD] Z PLHVLċFX GR QDE\FLD ] F]DVRSLVPHP
'
Sâ\WD&']DWUDNF\MQ\PLILOPDPLL]DEDZDPLHGXNDF\MQ\PL
www.olajas.pl
Prenumeratê
mo¿na zamówiæ pod numerem
telefonu: 12 428 49 10
lub w sklepie internetowym:
www.wydawnictwoaz.pl
HĪ\
RGQLNGODPáRG]L
\J
XW
GZ
L
FN
OL
WR
.D
W nowej formule
QRZDV]DWD
nowe teksty
QRZLDXWRU]\
formie,
Ambitny i nowoczesny w
młodych,
dla
może być wyzwaniem
cej niż
wię
goś
którzy oczekują cze
cych
iają
up
ogł
i
i
medialnej sieczk
nej
bio
głę
po
ą
kaj
szu
a
„newsów”,
cej
ają
acz
ekr
prz
dzy
wie
i
ji
dyskus
nej
lar
pu
po
informacje dostępne na
Wikipedii.
DFLH
DFKLZSUHQXPHU
D¿
DU
S
Z
Q\
ĊS
VW
GR
wyjaśni
Pomoże umocnić wiarę,
yć będzie
ucz
,
rze
wie
w
wątpliwości
odowych,
szacunku do tradycji nar
patriotycznych.
Warto zaprenumerować
dla swojego nastolatka
www.droga.com.pl,
tel. 12 431 07 24
lub pytać w parafiach.
www.droga.com.pl
Download

polska - niemcy nasierowska korwin