BASİT MALİYET
HESAPLAMALARI
Prof. Dr. A. Vecdi CAN
Bu dersimizde:
•Dönem (Üretim) Maliyeti
•Döneme Yüklenen Maliyet
•Üretilen Mamuller Maliyeti
•Satılan Mamuller Maliyeti
Maliyet hesaplarken…
Fiziksel Ölçü
Parasal Ölçü
• DMM
=
Miktar
x
Fiyat
• DİM
=
Süre
x
Ücret
• GİM
=
Kapasite x
Y.O.*
* Y.O. = Yükleme Oranı
Maliyet hesaplarken…
Fiziksel Ölçü
Parasal Ölçü
• DMM
=
Miktar
x
Fiyat
• DİM
=
Süre
x
Ücret
• GİM
=
Kapasite x
Y.O.
Maliyetler genellikle aylık
hesaplandığından….
Maliyet hesaplarken…
Fiziksel Ölçü
+
Parasal Ölçü
• DMM
=
Miktar
x
Fiyat
• DİM
=
Süre
x
Ücret
• GİM
=
Kapasite x
Y.O.
DÖNEM MALİYETİ
(Dönemin Üretim Maliyeti veya Dönemin İmalata Yüklenen Maliyeti)
Maliyetin Hesaplanması:
OCAK
ŞUBAT
Mesele bu kadar basit değil
tabi...
Maliyetler genellikle aylık
dönemler itibarıyla hesaplanır.
NİSAN
MART
Mart Dönemi Maliyeti
• DMM
• DİM
• GİM
İşletme ise faaliyetine sürekli
devam etmektedir.
Bu durumda henüz;
Mart Dönemi Üretimi
1.Malzemenin kullanılmamış,
=
2.Üretimin tamamlanmamış,
Birim Üretim Maliyeti
3.Mamulün ise satılmamış
kısımları bulunabilir: STOK
ZAMAN
SATIŞ
DEPO
Üretimin
Başladığı
Nokta
Üretimin
Bittiği
Nokta
STOK
Hammadde ve Malzeme Stok
Yarı Mamul Stok
Mamul Stok
SATIŞ
DEPO
Üretimin
Başladığı
Nokta
Üretimin
Bittiği
Nokta
STOK
Hammadde ve Malzeme Stok
Yarı Mamul Stok
SATIŞ
DEPO
Kullanılmamış
Kısım
Mamul Stok
Tamamlanmamış
Kısım
Satılmamış
Kısım
Dolayısıyla aylık maliyeti
hesaplarken;
1.Malzemenin kullanılmamış kısmını
çıkarmalıyız: DSHMSM
2.Üretimin tamamlanmamış kısmını
çıkarmalıyız: DSYMSM
3.Mamullerin satılmamış kısmını
çıkarmalıyız: DSMSM
Maliyetin Hesaplanması:
ŞUBAT
OCAK
DSHMSM
DSYMSM
DSMSM
DSHMSM
DSYMSM
DSMSM
NİSAN
MART
DSHMSM
DSYMSM
DSMSM
DSHMSM
DSYMSM
DSMSM
ZAMAN
DSHMSM
DSYMSM
DSMSM
Bir sonraki ay ise maliyeti
hesaplarken;
1. Malzemenin çıkardığımız kısmını
eklemeliyiz: DBHMSM
2. Üretimin çıkardığımız kısmını
eklemeliyiz: DBYMSM
3. Mamullerin çıkardığımız kısmını
eklemeliyiz: DBMSM
Maliyetin Hesaplanması:
ŞUBAT
OCAK
DBHMSM
DBYMSM
DBMSM
NİSAN
MART
DBHMSM
DBYMSM
DBMSM
DBHMSM
DBYMSM
DBMSM
ZAMAN
DBHMSM
DBYMSM
DBMSM
Maliyetin Hesaplanması:
OCAK
ŞUBAT
NİSAN
MART
DSHMSM
DSYMSM
DSMSM
=
ZAMAN
DBHMSM
DBYMSM
DBMSM
İşletmeler faaliyetlerine sürekli devam ettiklerine göre bir dönemin
dönem sonu (DS) stokları bir sonraki dönemin (DB) stokları olur.
Örneğin Şubat’ın DSS’ları, Mart’ın DBS’ları olur…
Maliyetin Hesaplanması:
OCAK
ŞUBAT
MART
+
DBHMSM
DBYMSM
DBMSM
NİSAN
ZAMAN
DSHMSM
DSYMSM
DSMSM
Örneğin Mart ayının maliyetlerini hesaplarken varsa
hesaplamalarımıza DBS’larını dahil etmeliyiz ve varsa DSS’larını
hariç bırakmalıyız… (kısaca DBS ekle; DSS çıkar)
Y a rı M a m u l
H a m m a d d e ve
M a lze m e
D İH A
DÖ N. M AL.
M am ul
ÜMM
+ DBHMSM
+ DBYM SM
+ DBMSM
= ÜKHHMS
= D Ö N .Y Ü K .M A L .
= SHMM
- DSHMSM
- DSYM SM
= DMM
= Ü M M (T M M )
+ D İM
+ G İM
G E L İR T A B L O S U
S A T IŞ L A R (N E T )
-
SMM
=
B R Ü T S A T IŞ K A R I
- DSMSM
= SMM
Basit Bir Örnek
(tek dönem-tek hammadde – tek ürün)
Bir üretim işletmesinin bir aylık verileri aşağıdaki gibi olsun:
Dönem Başı Hammadde Stok Maliyeti
Dönem İçi Hammadde Alım Maliyeti
Dönem Sonu Hammadde Stok Maliyeti
Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti
Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti
Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti
Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti
Direkt İşçilik Saatleri
Direkt İşçilik Saat Ücreti
GİM Yükleme Oranı
Üretilen Mamul Miktarı
SATIŞLAR
100 TL
2400 TL
500 TL
1400 TL
1000 TL
1400 TL
2400 TL
200 DİS
5 TL/DİS
8 TL/DİS
100 adet
5000 TL
Bu verilere göre işletmenin SMM’ni ve BSK’ını hesaplayalım…
Y a rı M a m u l
H a m m a d d e ve
M a lze m e
D İH A
DÖ N. M AL.
M am ul
ÜMM
+ DBHMSM
+ DBYM SM
+ DBMSM
= ÜKHHMS
= D Ö N .Y Ü K .M A L .
= SHMM
- DSHMSM
- DSYM SM
= DMM
= Ü M M (T M M )
+ D İM
+ G İM
G E L İR T A B L O S U
S A T IŞ L A R (N E T )
-
SMM
=
B R Ü T S A T IŞ K A R I
- DSMSM
= SMM
Basit Bir Örnek
(tek dönem-tek hammadde – tek ürün)
DİHAM
DBHSM
ÜKHHSM
DSHSM
DMM
DİM (200 DİS x 5 TL/DİS)
GİM (200 DİS x 8 TL/DİS)
DÖNEM MALİYETİ
2400
+ 100
2500
- 500
2000
1000
+ 1600
4600
Y a rı M a m u l
H a m m a d d e ve
M a lze m e
D İH A
DÖ N. M AL.
M am ul
ÜMM
+ DBHMSM
+ DBYM SM
+ DBMSM
= ÜKHHMS
= D Ö N .Y Ü K .M A L .
= SHMM
- DSHMSM
- DSYM SM
= DMM
= Ü M M (T M M )
+ D İM
+ G İM
G E L İR T A B L O S U
S A T IŞ L A R (N E T )
-
SMM
=
B R Ü T S A T IŞ K A R I
- DSMSM
= SMM
Basit Bir Örnek
(tek dönem-tek hammadde – tek ürün)
DİHAM
DBHSM
ÜKHHSM
DSHSM
DMM
DİM (200 DİS x 5 TL/DİS)
GİM (200 DİS x 8 TL/DİS)
DÖNEM MALİYETİ
DBYMSM
DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
DSYMSM
ÜMM/TMM
+
+
+
-
2400
100
2500
500
2000
1000
Birim
1600
Üretim
4600
Maliyeti
1400
6000
1000
5000 /100 ad = 50 TL/ad
Y a rı M a m u l
H a m m a d d e ve
M a lze m e
D İH A
DÖ N. M AL.
M am ul
ÜMM
+ DBHMSM
+ DBYM SM
+ DBMSM
= ÜKHHMS
= D Ö N .Y Ü K .M A L .
= SHMM
- DSHMSM
- DSYM SM
= DMM
= Ü M M (T M M )
+ D İM
+ G İM
G E L İR T A B L O S U
S A T IŞ L A R (N E T )
-
SMM
=
B R Ü T S A T IŞ K A R I
- DSMSM
= SMM
Basit Bir Örnek
(tek dönem-tek hammadde – tek ürün)
DİHAM
DBHSM
ÜKHHSM
DSHSM
DMM
DİM (200 DİS x 5 TL/DİS)
GİM (200 DİS x 8 TL/DİS)
DÖNEM MALİYETİ
DBYMSM
DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
DSYMSM
ÜMM/TMM
DBMSM
SATILABİLİR MAMÜLLER MALİYETİ
DSMSM
SMM
+
+
+
-
+
-
2400
100
2500
500
2000
1000
Birim
1600
Üretim
4600
Maliyeti
1400
6000
1000
5000 /100 ad = 50 TL/ad
1400
6400
2400
4000
Y a rı M a m u l
H a m m a d d e ve
M a lze m e
D İH A
DÖ N. M AL.
M am ul
ÜMM
+ DBHMSM
+ DBYM SM
+ DBMSM
= ÜKHHMS
= D Ö N .Y Ü K .M A L .
= SHMM
- DSHMSM
- DSYM SM
= DMM
= Ü M M (T M M )
+ D İM
+ G İM
G E L İR T A B L O S U
S A T IŞ L A R (N E T )
-
SMM
=
B R Ü T S A T IŞ K A R I
- DSMSM
= SMM
Basit Bir Örnek
(tek dönem-tek hammadde – tek ürün)
DİHAM
DBHSM
ÜKHHSM
DSHSM
DMM
DİM (200 DİS x 5 TL/DİS)
GİM (200 DİS x 8 TL/DİS)
DÖNEM MALİYETİ
DBYMSM
DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
DSYMSM
ÜMM/TMM
DBMSM
SATILABİLİR MAMÜLLER MALİYETİ
DSMSM
SMM
SATIŞLAR – SMM = Brüt Satış Karı
+
+
+
-
+
-
2400
100
2500
500
2000
1000
Birim
1600
Üretim
4600
Maliyeti
1400
6000
1000
5000 /100 ad = 50 TL/ad
1400
6400
2400
4000
5000 – 4000 = 1000 TL
M AR T D Ö N E M İ
D İH A
(D ö n e m İçi H a m m a d d e ve M a lze m e A lışla rı-S a tın a lm a la r)
+ DBHMSM
(D ö n e m B a şı H a m m a d d e ve M a lze m e S to k M a liye ti)
= ÜKHHMS
(Ü re tim d e K u lla n ım a H a zır H a m m a d d e ve M a lze m e S to ğ u )
-
(D ö n e m S o n u H a m m a d d e ve M a lze m e S to k M a liye ti)
DSHMSM
+ DMM
= (M ikta r x F iya t)
+ D İM
= (S ü re x Ü cre t)
+ G İM
= (F a a liye t H a cm i x Y ü kle m e O ra n ı)
= D Ö N E M İN M A L İY E T L E R İ
+ DBYM SM
-
DSYM SM
(D ö n e m B a şı Y a rı M a m u l S to k M a liye ti)
= D Ö N E M E Y Ü K L E N E N M A L İY E T
(D ö n e m S o n u Y a rı M a m u l S to k M a liye ti)
= Ü R E T İL E N M A M U L L E R M A L İY E T İ (Ü M M -T M M )
+ DBMSM
-
DSMSM
(D ö n e m B a şı M a m u l S to k M a liye ti)
= (S A T IŞ A H A Z IR ) S A T IL A B İL İR M A M U L L E R M A L İY E T İ
(D ö n e m S o n u M a m u l S to k M a liye ti)
= S A T IL A N M A M U L L E R M A L İY E T İ (S M M )
SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU
ÜRETİM MALİYETİ
A- Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri
B- Direkt İşçilik Giderleri
C- Genel Üretim Giderleri
D- Yarı Mamul Kullanımı
1- Dönem Başı Stok (+)
2- Dönem Sonu Stok (-)
ÜRETİLEN MAMUL MALİYETİ
E- Mamul Stoklarında Değişim
1- Dönem Başı Stok (+)
2- Dönem Sonu Stok (-)
I- SATILAN MAMUL MALİYETİ
TİCARİ FAALİYET
A- Dönem Başı Ticari Mallar Stoku (+)
B- Dönem İçi Alışlar (+)
C- Dönem Sonu Ticari Mallar (-)
II- SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ
III- SATILAN HİZMET MALİYETİ
SATIŞLARIN MALİYETİ (I+II+III)
ÜRETİM MALİYETLERİ
DMM
DİM
GİM
SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU
ÜRETİM MALİYETİ
A- Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri
B- Direkt İşçilik Giderleri
C- Genel Üretim Giderleri
D- Yarı Mamul Kullanımı
1- Dönem Başı Stok (+)
2- Dönem Sonu Stok (-)
ÜRETİLEN MAMUL MALİYETİ
E- Mamul Stoklarında Değişim
1- Dönem Başı Stok (+)
2- Dönem Sonu Stok (-)
I- SATILAN MAMUL MALİYETİ =
SATIŞLARIN MALİYETİ (I)
ÜRETİM MALİYETLERİ
DMM
DİM
GİM
ÖRNEK: Tek bir hammaddeden tek aşamada (gider merkezi veya departman) tek tip
mamul üreten bir işletmenin Şubat ayına ilişkin üretim maliyet verileri aşağıdaki gibidir:
Dönem Başı Hammadde Stok Maliyeti
:
7.000 TL
Dönem Sonu Hammadde Stok Maliyeti
:
11.000 TL
Dönem İçi Hammadde Alımı
:
44.000 TL
Dönemin Direkt İşçilik Maliyeti (DİM)
:
147.000 TL
Genel İmalat Maliyeti (GİM)
:
68.000 TL
Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti
:
14.000 TL
Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti
:
69.000 TL
Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti
:
77.000 TL
Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti
:
122.000 TL
ÖRNEK: Tek bir hammaddeden tek aşamada (gider merkezi veya departman) tek tip
mamul üreten bir işletmenin Şubat ayına ilişkin üretim maliyet verileri aşağıdaki gibidir:
Dönem Başı Hammadde Stok Maliyeti
:
7.000 TL
DBHSM
Dönem Sonu Hammadde Stok Maliyeti
:
11.000 TL
DSHSM
Dönem İçi Hammadde Alımı
:
44.000 TL
DİHA
Dönemin Direkt İşçilik Maliyeti (DİM)
:
147.000 TL
DİM
Genel İmalat Maliyeti (GİM)
:
68.000 TL
GİM
Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti
:
14.000 TL
DBYMSM
Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti
:
69.000 TL
DSYMSM
Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti
:
77.000 TL
DBMSM
Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti
:
122.000 TL
DSMSM
İSTENENLER:
1.Kullanılabilir Hammadde Stoku kaç TL’dir ?
2.Üretimde Kullanılan Direkt Malzemenin Maliyeti kaç TL’dir ?
3.Dönem Maliyeti (Şubat) kaç TL’dir ?
4.Döneme Yüklenen Maliyet kaç TL’dir ?
5.Üretim Maliyeti (ÜMM veya TMM) kaç TL’dir ?
6.Satışa Hazır Mamuller Maliyeti (SHMM) kaç TL’dir ??
7.Satılan Mamuller Maliyeti (SMM) kaç TL’dir ?
51.000 TL
40.000 TL
255.000 TL
269.000 TL
200.000 TL
277.000 TL
155.000 TL
TEŞEKKÜRLER
Sorularınız
?
Download

Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti