DLA DIABETYKÓW
Ciąża w cukrzycy
2
3
Droga Pacjentko!
Jeśli chorujesz na cukrzycę i planujesz powiększenie rodziny lub jeśli ciąża okazała się dla Ciebie zaskoczeniem, zapoznaj się z tą broszurą. Wiadomość, że jesteś w ciąży to wielkie odkrycie - Twoje życie radykalnie się
zmieni. Wzmożona troska o siebie oraz leczenie cukrzycy stają się jeszcze
ważniejsze. Trzymaj tę broszurę pod ręką – zawiera wiele wskazówek i porad,
które pomogą Ci w czasie ciąży, a także po urodzeniu dziecka. Pamiętaj jednak o tym, że broszura jest tylko cennym poradnikiem i że zawarte w niej
informacje nie stanowią porady lekarskiej i zaleceń, które mogą być udzielone
wyłącznie przez lekarza.
Zespół Abbott Diabetes Care
Twoje zakresy glikemii
Wartości stężenia glukozy we krwi, które powinnaś utrzymywać w czasie ciąży:
Przed posi∏kiem:
Po posi∏ku:
Przed snem:
Powinnaś także dążyć do utrzymania poziomu hemoglobiny
glikowanej HbA1C w poniższym zakresie:
HbA1C:
4
5
Spis treści
Powiększanie rodziny
Badania kliniczne i laboratoryjne
Początek – ważne podstawy
Dlaczego należy często wykonywać pomiary stężenia glukozy we krwi?
W jaki sposób poprawić wyrównanie cukrzycy?
Zmiany w dawkowaniu insuliny
Zdrowe odżywianie w czasie ciąży
Twoja dieta
Indeksy glikemiczne
Poranne nudności
Co się dzieje, gdy jesteś chora?
Zasady postępowania w czasie choroby
Ćwiczenia fizyczne
Zapobieganie hipoglikemii
Nieświadomość hipoglikemii
Poród – nareszcie!
Twoje nowonarodzone dziecko...
... i Ty
Karmienie piersią
Spojrzenie w przyszłość
6
8
10
12
13
14
17
18
20
21
22
24
27
28
30
31
33
35
36
39
6
7
Powiększanie rodziny
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu kobietom chorym na cukrzycę odradzano posiadanie własnego potomstwa – twierdzono, że urodzenie przez nie zdrowego
dziecka jest niemożliwe. Obecnie, w miarę postępu medycyny, cukrzyca przestała być przeszkodą w zajściu w ciążę. Jednak nadal ciąża u kobiet chorych
na cukrzycę jest dużym wyzwaniem i wiąże się z podwyższonym ryzykiem,
zarówno dla matki, jak i dla płodu. Dlatego też tak ważna jest w tym okresie
właściwa opieka specjalistyczna.
Jeśli myślisz o powiększeniu swojej rodziny, to decyzja o posiadaniu potomstwa powinna być wszechstronnie rozważona przez Ciebie, Twojego partnera
i diabetologa. Powinnaś wiedzieć o tym, że będąc młodą kobietą chorą na
cukrzycę typu 1 wskazane jest urodzenie przez Ciebie maksymalnie dwójki
dzieci we wczesnym okresie trwania choroby, przed wystąpieniem objawów
angiopatii (zmian naczyniowych).
Zaplanuj ciążę i bardzo starannie dbaj o wyrównanie poziomu glikemii przed
planowanym zapłodnieniem. Przed ciążą potrzebny jest co najmniej kilkumiesięczny czas stabilnego, dobrego wyrównania cukrzycy. Proces przygotowania
do ciąży powinien trwać od 3 do 6 miesięcy, w zależności od stanu Twojego
zdrowia, wyrównania cukrzycy i wyników badań. Jeżeli przez cały czas byłaś
prawidłowo leczona i masz dobrze wyrównaną cukrzycę, ten okres szczególnego nadzoru nie musi być taki długi. Proces poprawy wyrównania cukrzycy
powinien przebiegać stopniowo. Jest to korzystne chociażby ze względu na
przebieg retinopatii.
Przygotowanie do ciąży wymaga od Ciebie świadomości co do procesów, jakie
zachodzą w Twoim organizmie oraz wiedzy co do Twojej roli w drodze do narodzin zdrowego dziecka i szczęśliwego macierzyństwa. Ciąża i właściwe przygotowanie się do niej stawia przed Tobą nowe wyzwania, a przede wszystkim
wymaga od Ciebie wielkiej dyscypliny i dbania o swoje zdrowie.
To, czy Twój organizm został odpowiednio przygotowany do ciąży, można będzie
stwierdzić na podstawie stopnia wyrównania cukrzycy, co zostanie potwierdzone uzyskaniem właściwego poziomu hemoglobiny glikowanej. Powinien on
być jak najniższy przy jednoczesnej nieobecności epizodów hipoglikemii.
Ze względu na duże ryzyko powikłań, niebezpiecznych dla matki i płodu, lekarz
odradzi Ci zajście w ciążę, jeśli występuje u Ciebie retinopatia proliferacyjna nie
poddająca się leczeniu, nefropatia z niewydolnością nerek, przebyty zawał serca. W takiej sytuacji najlepszym sposobem na posiadanie dzieci i powiększenie
rodziny jest adopcja.
Pamiętaj!
Czas ciąży to okres, podczas którego wskazane jest szczególnie częste
wykonywanie pomiarów glikemii. Jest to konieczne w celu potwierdzenia
dobrego wyrównania cukrzycy i jednocześnie decyduje o bezpieczeństwie leczenia. Zalecane jest sprawdzanie stężenia glukozy we krwi nie
tylko na czczo i 2 godziny po posiłku, ale również 1 godzinę po posiłku
(sprawdza się wówczas najwyższy poziom cukru). Bądź przygotowana
na to, że w czasie ciąży, w zależności od potrzeb i zaleceń Twojego lekarza, możesz wykonywać pomiary stężenia glukozy nawet kilkanaście razy
dziennie.
8
9
Badania kliniczne i laboratoryjne
Opieka nad na kobietą chorą na cukrzycę w okresie planowania ciąży i w I trymestrze polega na edukacji pacjentki w zakresie cukrzycy i przebiegu ciąży, samokontroli, dodatkowych badaniach laboratoryjnych i klinicznych oraz
poradnictwie w zakresie zdrowia psychicznego w celu zredukowania stresu.
Przed zajściem w ciążę konieczne będzie wykonanie badań lekarskich takich,
jak: pomiar ciśnienia tętniczego wraz z testami ortostatycznymi, badanie siatkówki dna oka, badanie kardiologiczne w kierunku choroby wieńcowej w celu
określenia wydolności mięśnia sercowego podczas ciąży i porodu oraz badanie neurologiczne oceniające występowanie ewentualnych objawów neuropatii
autonomicznej.
Kolejnym krokiem będzie wykonanie badań laboratoryjnych, gdzie szczególny nacisk położony zostanie na sprawdzenie wartości hemoglobiny glikowanej
i stężenia kreatyniny w surowicy krwi. Sprawdzone zostanie również wydalanie
białka i/lub albumin razem z moczem. Pozostałe badania zostaną wykonane
w zależności od wyników przeprowadzonego wywiadu i badania fizykalnego.
Nie zapomnij o wykonaniu badań w kierunku wykrycia zakażeń narządów rodnych, np. rzęsistkowicy, chlamydiozy i grzybicy.
Na co najmniej pół roku przed planowaną ciążą powinnaś zaszczepić się przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B. Szczepienie ochroni Cię przed
zachorowaniem nie tylko w trakcie ciąży, ale zabezpieczy przed zakażeniem
w szpitalu w przypadku interwencji chirurgicznej w trakcie porodu.
Możesz też wykonać badania na obecność przeciwciał przeciwróżyczkowych.
Jeżeli wynik będzie ujemny, zaszczep się i odłóż planowane poczęcie na trzy
miesiące. Dzięki temu szczepieniu ochronisz się przed zarażeniem różyczką,
która jest wyjątkowo groźna dla płodu. Jeśli planujesz ciążę na okres jesiennozimowy, skorzystaj ze szczepienia przeciwko grypie (na dwa miesiące przed
planowanym poczęciem). W ten sposób nie tylko uodpornisz się na grypę, ale
również złagodzisz potencjalne stany chorobowe - zmniejszysz ryzyko wystąpienia ciężkich powikłań pogrypowych.
Planując ciążę, ogranicz picie alkoholu do minimum, a jeszcze lepiej, jeśli w ogóle
z niego zrezygnujesz. Powinnaś również zrezygnować z palenia papierosów.
Obecność nikotyny w organizmie utrudnia zajście w ciążę. Palenie zmniejsza
ilość tlenu we krwi, który jest niezbędny dla prawidłowego wzrostu i rozwoju
embrionu i płodu. Palenie w pierwszych tygodniach ciąży znacznie zwiększa
ryzyko poronienia.
Nie bierz na własną rękę żadnych leków, nawet preparatów multiwitaminowych
ani proszków od bólu głowy, zwłaszcza w drugiej połowie cyklu, czyli okresie
prawdopodobnego zajścia w ciążę.
Przed zajściem w ciążę odwiedzaj swojego diabetologa co 1-2 miesiące, aby
regularnie sprawdzać stopień przygotowania Twojego organizmu do tego ważnego wydarzenia.
Pamiętaj!
Bardzo ważne jest dobre wyrównanie cukrzycy i przyjmowanie kwasu
foliowego na 3 do 6 miesięcy przed planowanym zapłodnieniem.
10
11
Początek – ważne podstawy
Tydzieƒ
1-3
Kobieta w ciąży chora na cukrzycę narażona jest na wiele niebezpieczeństw
- może nastąpić pogorszenie wyrównania choroby oraz nasilenie jej przewlekłych powikłań. Pojawia się ryzyko utraty ciąży, wad rozwojowych u płodu oraz
zaburzeń w późniejszym okresie rozwoju psychicznego i fizycznego dziecka. Utrzymywanie stężenia glukozy we krwi w granicach normy i prawidłowe
wyrównanie cukrzycy w czasie ciąży wpływa korzystnie na zdrowie przyszłej
mamy i dziecka - normalizuje zaburzenia oraz zapewnia właściwy dopływ substancji odżywczych od matki do płodu. Umożliwiają one prawidłowy wzrost
i rozwój dziecka.
Uwaga!
Podczas ciąży nie wolno przyjmować niektórych rodzajów leków, m.in.
inhibitorów konwertazy, blokerów receptora AT1 i glitazonów. Skonsultuj
się ze swoim diabetologiem, który powie Ci, jakie leki możesz nadal bezpiecznie przyjmować.
Co oznacza połączona opieka?
W czasie wizyt w ośrodku zdrowia oferującym połączoną opiekę prenatalną
i diabetologiczną, Ty i Twoje dziecko otrzymacie dodatkową opiekę specjalistyczną ze strony zespołu diabetologiczno-położniczego. W jego skład powinien
wchodzić diabetolog, ginekolog, neonatolog, pielęgniarka edukacyjna i dietetyk.
Czego się możesz spodziewać:
• Sprawdzone zostaną wszystkie przyjmowane przez Ciebie leki w celu
upewnienia się, że są one odpowiednie dla kobiet w ciąży.
• Jeśli do tej pory leczyłaś cukrzycę przy pomocy tabletek, w czasie ciąży
powinnaś przyjmować insulinę, aby lepiej kontrolować stężenie glukozy
we krwi.
• Jeśli leczysz cukrzycę przy pomocy insuliny, sposób jej dawkowania
zostanie sprawdzony i może zostać zmieniony – częstsze zastrzyki pomogą
Ci w osiągnięciu lepszej kontroli stężenia glukozy we krwi.
• Konieczne jest wzbogacenie diety o kwas foliowy, który jest szczególnie
ważny w okresie planowania potomstwa i w pierwszych 12 tygodniach ciąży.
• Będziesz poddawana regularnym badaniom lekarskim, aby sprawdzić stan
Twojego zdrowia (wzrok, nerki, serce i ciśnienie krwi).
• Regularne badania USG pozwolą na kontrolowanie rozwoju Twojego dziecka.
• Otrzymasz pomoc, abyś mogła odpowiednio często wykonywać pomiary
stężenia glukozy we krwi, np. przy użyciu glukometru Optium Xido.
Podczas ciąży powinnaś odwiedzać swojego diabetologa co 2-3 tygodnie.
Taka częstotliwość wizyt spowodowana jest m.in. zmieniającym się zapotrzebowaniem na insulinę i koniecznością kontrolowania masy ciała, czynności
nerek, narządu wzroku i wartości ciśnienia tętniczego.
Warto wiedzieç!
W 3 dniu ciąży zapłodnione jajeczko przesuwa się wzdłuż jajowodu
w stronę macicy.
12
13
Dlaczego należy często wykonywać
pomiary stężenia glukozy we krwi?
Tydzieƒ
4-6
W przeszłości, kilkadziesiąt lat temu, u kobiet cierpiących na cukrzycę występowało zwiększone ryzyko poronienia lub urodzenia dziecka z wadami wrodzonymi. Obecnie nadal bardzo ważne jest dobre wyrównanie cukrzycy, zarówno
przed planowaną ciążą, jak i w trakcie jej trwania. Ma to decydujące znaczenie
dla bezpiecznego przebiegu ciąży i urodzenia zdrowego dziecka.
Warto wiedzieç!
W 7 dniu ciąży malutki zarodek zagnieżdża się w wyściółce macicy.
W tym czasie zaczyna kształtować się serce Twojego dziecka, a od
6 tygodnia życia zaczyna ono bić.
Częste wykonywanie pomiarów stężenia glukozy we krwi jest korzystne zarówno dla Ciebie, jak i Twojego dziecka, ponieważ:
• W pierwszych tygodniach ciąży: ścisła kontrola glikemii w pierwszym
etapie ciąży chroni dziecko, u którego w tym czasie kształtują się ważne
organy.
• W późniejszych tygodniach ciąży: jeśli stężenie glukozy we krwi nie jest
dobrze kontrolowane, w późniejszym okresie ciąży dziecko może bardzo
przybrać na wadze. W niektórych przypadkach mają miejsce komplikacje
przy porodzie – narodziny dziecka stają się trudniejsze i dla Ciebie i dla niego.
• Po porodzie: dzieci, których matki nie kontrolowały stężenia glukozy
we krwi, mogą mieć również problemy tuż po narodzinach:
• Niektóre dzieci mogą na początku wymagać pewnej pomocy w oddychaniu.
• U niektórych dzieci poziom cukru we krwi bywa bardzo niski.
• U niektórych dzieci może wystąpić żółtaczka.
Wyrównanie cukrzycy i częste wykonywanie pomiarów poziomu cukru
(9-12 razy dziennie) to najlepsza opieka nad dzieckiem przez cały okres
ciąży.
W jaki sposób poprawić
wyrównanie cukrzycy?
Tydzieƒ
7-9
Ciąża to okres, w którym wskazane jest szczególnie częste sprawdzanie poziomu glikemii. Przez całą ciążę będziesz częściej niż do tej pory wykonywać
pomiary stężenia glukozy, a także nauczysz się, w jaki sposób poprawić wyrównanie glikemii na podstawie otrzymywanych wyników.
Jednorazowe wzrosty i spadki poziomu cukru
Istnieje związek pomiędzy posiłkami, jakie spożywasz, wysiłkiem fizycznym,
który wykonujesz, a stężeniem glukozy we krwi.
Jeśli Twój wynik pomiaru stężenia glukozy we krwi jest wysoki lub niski,
przypomnij sobie, czy:
• Wykonałaś dodatkowy wysiłek fizyczny, np. biegłaś, aby zdążyć na autobus?
• Zjadłaś większy posiłek niż zwykle lub sprawiłaś sobie przyjemność, jedząc
swój ulubiony przysmak?
• Omów tę sytuację ze swoim diabetologiem. Zasugeruje Ci, w jaki sposób
unikać tego problemu w przyszłości.
Szukanie przyczyn wahań poziomu cukru
Jednym z najlepszych sposobów sprawdzenia, czy stosowane przez Ciebie
dawkowanie insuliny powinno być zmienione, jest znalezienie prawidłowości
w wynikach wysokiego lub niskiego stężenia glukozy we krwi. Zapisuj wyniki
pomiarów poziomu cukru w dzienniczku samokontroli.
Warto wiedzieç!
Badania ultrasonograficzne powinnaś wykonać1:
• Pomiędzy 11 a 13 tygodniem ciąży w celu oceny ryzyka zespołu
Downa.
• Pomiędzy 18 a 20, a następnie pomiędzy 34 a 36 tygodniem ciąży
– te badania USG mają na celu ocenę rozwoju płodu (w tym ocena
wielowodzia).
1)
Zalecenia kliniczne dotyczàce post´powania u chorych na cukrzyc´ 2009, Stanowisko Polskiego
Towarzystwa Diabetologicznego, Zalecenie 19, pkt X, pdpkt 1
14
15
Przyjrzyj się uważnie swoim wynikom pomiarów glikemii:
• Czy stężenie glukozy we krwi jest u Ciebie niskie zawsze o konkretnej porze dnia?
• Czy też może wysokie przed lub po pewnych posiłkach?
Jeśli poziom cukru jest stale wysoki o określonych porach dnia, porozmawiaj
ze swoim diabetologiem – pomoże Ci dostosować dawki insuliny i poprawić
wyrównanie cukrzycy.
Warto wiedzieç!
Formuje się twarz Twojego dziecka, a dłonie i stopy zaczynają nabierać
kształtu.
Zmiany w dawkowaniu insuliny
Tydzieƒ
10-12
W miarę jak Twoje dziecko rośnie, będziesz zwiększać dawki insuliny, zwłaszcza w ostatnich trzech miesiącach ciąży. Ważne jest to, aby dawki insuliny były
dostosowywane we właściwy sposób. Jeśli potrzebujesz pomocy, zwróć się do
swojego diabetologa, zwłaszcza jeśli nie jesteś przyzwyczajona do samodzielnej
zmiany dawkowania. Oto kilka wskazówek, które Ci się przydadzą, gdy będziesz
zmieniać dawkowanie insuliny:
Jeden krok na raz
• Nie zmieniaj wielu rzeczy na raz – w ten sposób nigdy nie odkryjesz,
co dokładnie dzieje się w Twoim organizmie!
• Przykładowo – zmień tylko jedną dawkę insuliny w ciągu dnia, a następnie
po krótkiej przerwie wykonaj pomiar poziomu cukru, aby ocenić skuteczność
modyfikacji leczenia.
• Jeśli stężenie glukozy we krwi nie jest bardziej zbliżone do normy, dokonaj
kolejnej zmiany.
• Unikaj drastycznych zmian dawkowania. Bezpieczniej jest wprowadzać
je stopniowo.
Nie „ścigaj swojego cukru”
• Jeśli regularnie masz wysoki lub niski poziom cukru we krwi o określonej porze
dnia, pamiętaj, że odczuwasz działanie poprzednio wstrzykniętej insuliny.
• Ewentualne korekcje dawki insuliny uzgodnij z diabetologiem.
• Twój diabetolog pomoże Ci w wyborze odpowiedniej dawki insuliny,
która poprawi stężenie glukozy we krwi.
• Jeśli szybko nie uda Ci się lepiej wyrównać glikemii, nie próbuj dalej sama,
skontaktuj się z diabetologiem.
Warto wiedzieç!
Twoje dziecko ma 17 mm długości i wszystkie jego organy są wykształcone.
Większość układów i narządów już się rozwinęła – płód przypomina miniaturowego człowieka. Powieki urosły i skleiły się, dziecko wygląda, jakby spało.
Znikły błony między palcami rąk – widać już palce z opuszkami, dłoń ma właściwe proporcje.
17
Zdrowe odżywianie w czasie ciąży
Tydzieƒ
13-16
Rodzaj spożywanych przez Ciebie posiłków wpływa na Twój poziom cukru we
krwi. Przejście na zdrową dietę ma pozytywny wpływ na rozwój dziecka i Twoje
samopoczucie. Pożywienie powinno zapewniać prawidłowy przyrost masy ciała, czyli średnio 8-12 kg, w zależności od wyjściowej masy ciała.
Twój jadłospis powinien zawierać:
• Produkty ze skrobią – bogate w skrobię produkty, takie jak pieczywo
czy makaron, powinny być podstawą Twoich posiłków.
• Produkty wolno przyswajalne – zwłaszcza zawierające rozpuszczalny
błonnik, takie jak groch, fasola, warzywa, owoce, soczewica i płatki
owsiane. Rozpuszczalny błonnik spowalnia wchłanianie cukrów, dzięki
czemu łatwiej będzie Ci utrzymywać stałe stężenie glukozy we krwi.
• Produkty bogate w błonnik – takie jak otręby i pieczywo pełnoziarniste.
Pomagają one uniknąć zatwardzeń, które mogą być problemem
u niektórych ciężarnych kobiet.
• Produkty bogate w białko – takie jak niskotłuszczowy nabiał, chude
mięso i ryby, które są dobrym budulcem pomagającym Twojemu dziecku
w rozwoju.
• Świeże warzywa i owoce zawierające witaminy, abyście Ty i Twoje dziecko
byli zdrowi.
Produkty, których powinnaś unikać
W czasie ciąży nie powinnaś spożywać nawet najmniejszych ilości alkoholu.
Unikaj surowego mięsa, smażonych, tłustych i pikantnych potraw, niepasteryzowanego nabiału, surowych jaj, serów – żółtych, pleśniowych i topionych,
nadmiernej ilości soli.
Warto wiedzieç!
Twoje dziecko zaczyna się poruszać. Początkowo możesz odczuwać
ruch dziecka jako „trzepotanie” w środku brzucha.
18
19
Twoja dieta
Dbaj o stosowanie odpowiedniej diety w okresie ciąży. Pamiętaj o korzyściach,
jakie z niej wynikają:
• Dostarczasz sobie i dziecku odpowiednie ilości składników odżywczych.
• Utrzymujesz stabilne stężenie glukozy we krwi.
• Unikasz stanów hipo- i hiperglikemii.
• Zwiększasz szanse uzyskania odpowiedniego przyrostu masy ciała w okresie ciąży.
• Zwiększasz swoje szanse na urodzenie zdrowego dziecka.
• Zmniejszasz ryzyko wystąpienia wad rozwojowych u płodu i powikłań
okresu noworodkowego.
• Zmniejszasz ryzyko powikłań ciążowych (poronienie, poród
przedwczesny, wielowodzie).
Zasady stosowania odpowiedniej diety w okresie ciąży:
• Posiłki spożywaj regularnie, stale o tej samej porze.
• Zjadaj 5-6 posiłków dziennie (w myśl zasady mało, ale często).
• Potrawy gotuj możliwie jak najkrócej.
• Jedz powoli.
• Śniadanie traktuj jako podstawowy i najważniejszy posiłek w ciągu dnia.
• Nawet pojedynczy produkt powinnaś traktować jako posiłek, np. banan
zjedzony między obiadem a kolacją będzie liczony jako podwieczorek.
• Węglowodany spożywaj pod postacią cukrów złożonych, które zawarte są
w produktach zbożowych, surowych owocach i warzywach.
• Stosuj produkty z niskim indeksem glikemicznym.
• Korzystaj z wymienników węglowodanowych.
Dobowe zapotrzebowanie kaloryczne kobiety w ciąży wynosi dla BMI
(Body Mass Index):
• < 19,8 - 35-40 kcal/kg należnej masy ciała.
• 19,8-29 - 30-32 kcal/kg należnej masy ciała.
• > 29 - 24-25 kcal/kg należnej masy ciała.
Przykładowy jadłospis
Poniżej znajdziesz przykładowy jadłospis dla kobiety w ciąży chorej na cukrzycę insulinozależną (typ 1). Jadłospis ten zawiera 2444 kcal.
I Śniadanie:
• zupa mleczna z kaszą manną
• bułka wrocławska, wędlina, pomidor, sałata
• pomarańcza
II Śniadanie:
• herbatniki
• sok grejpfrutowy
Obiad:
• zupa jarzynowa
• klopsiki wołowe w sosie koperkowym
• ziemniaki
• surówka, np. buraczki
• kompot truskawkowy
• kiwi
Podwieczorek:
• bułka graham z żółtym serem, pomidorem
• brzoskwinia
Kolacja:
• kanapka z serem twarogowym, dżem bez cukru
• jabłko
• sok z czarnej porzeczki
Posiłek przed snem:
• kanapka z szynką i sałatą
• jogurt naturalny
• mandarynka
20
21
Indeksy glikemiczne
Powinnaś znać indeksy glikemiczne (IG) artykułów spożywczych, czyli listę produktów uszeregowanych według stopnia ich wpływu na wzrost stężenia glukozy we krwi oraz czas, w jakim on następuje. Im wyższa wartość IG danego
produktu, tym wyższa glikemia po jego spożyciu. Podstawą diety cukrzycowej jest komponowanie posiłków składających się z produktów o najniższym
indeksie glikemicznym. Taka dieta powoduje małe wydzielanie insuliny, dłuższe
odczuwanie sytości oraz większe zużycie rezerw tłuszczu.
Produkty o niskim indeksie glikemicznym
Chleb pe∏noziarnisty lub z otràb
50%
Ry˝ pe∏noziarnisty (bràzowy)
50%
Groszek zielony w puszce
50%
Makaron pe∏noziarnisty
50%
Spaghetti (al dente)
45%
Âwie˝y groszek zielony
40%
Âwie˝e soki owocowe bez cukru
40%
P∏atki zbo˝owe
40%
Pumpernikiel
40%
Chleb ˝ytni pe∏noziarnisty
40%
Makaron z màki z pe∏nego przemia∏u (al dente)
40%
Figi, suszone morele
35%
Kukurydza indiaƒska
35%
Dziki ry˝
35%
Marchewka surowa
30%
Sucha fasola
30%
Âwie˝e owoce
30%
Zielona fasolka
30%
Makaron sojowy
30%
Marmolada bez cukru
22%
Suszony groch
22%
Czarna czekolada (70% kakao)
22%
Fruktoza
20%
Soja, orzechy ziemne
15%
Âwie˝e morele
Warzywa zielone, pomidory, bak∏a˝any, cukinia, czosnek, cebula
15%
<15%
Poranne nudności
Tydzieƒ
17-20
Podobnie jak wiele przyszłych mam, we wczesnym okresie ciąży możesz cierpieć na poranne nudności. Oto kilka faktów dotyczących tych dolegliwości:
• Wymioty nie muszą występować rano.
• Mogą się pojawić w dowolnym momencie w ciągu dnia, ale we wczesnym
okresie ciąży kobiety często odczuwają nudności tuż po przebudzeniu.
• Porozmawiaj ze swoim ginekologiem, który udzieli Ci użytecznych
wskazówek. Niektórym kobietom pomaga zjedzenie sucharka przed
wstaniem z łóżka, jeszcze w pozycji siedzącej.
• Dobrą wiadomością jest to, że poranne nudności zazwyczaj mijają
po 16 tygodniu ciąży.
Dawkowanie insuliny
Zwalczanie porannych nudności może być łatwiejsze, jeżeli wprowadzisz zmiany
w dawkowaniu insuliny. Ale zanim to zrobisz, skonsultuj się z diabetologiem.
W zależności od rodzaju przyjmowanej insuliny, lekarz doradzi Ci, co możesz
zrobić, aby zmniejszyć poranne nudności.
Jeśli stosujesz szybko działające analogi insuliny przy posiłkach, możesz
opóźnić poranny zastrzyk aż do momentu, kiedy jesteś gotowa, aby coś
zjeść.
W bardzo sporadycznych przypadkach, jeśli poranne nudności są rzeczywiście
dokuczliwe, powinnaś udać się do szpitala i pozostać tam, aż ustąpią dolegliwości.
Warto wiedzieç!
Podczas badania USG, na skanie lub zdjęciu będziesz mogła dokładnie zobaczyć twarz dziecka. Być może zaobserwujesz nawet, jak Twoje
dziecko wysuwa język.
22
23
Tydzieƒ
21-23
Co się dzieje, gdy jesteś chora?
Chorując na cukrzycę, wskazane jest, abyś przez cały czas uważała na stan
swojego zdrowia, ale w czasie ciąży ostrożność jest szczególnie zalecana.
Co się dzieje, kiedy jesteś chora?
• Twój organizm potrzebuje więcej energii, aby zwalczyć chorobę, zwłaszcza,
jeśli masz gorączkę, co prowadzi do wykorzystania zapasów glukozy.
Dlatego potrzebujesz insuliny, nawet jeśli nie możesz nic jeść.
• Bez insuliny Twój organizm zaczyna wykorzystywać tłuszcze do produkcji
energii. Powoduje to wzrost poziomu ciał ketonowych we krwi.
• Jeśli poziom cukru wzrasta, musisz podjąć działania, aby uniknąć
tworzenia się ciał ketonowych, ponieważ są one niebezpieczne
dla Ciebie i Twojego dziecka.
Pomiary glikemii
• Nawet jeśli często monitorujesz stężenie glukozy we krwi, zwiększ ilość wykonywanych pomiarów do co najmniej jednego co dwie godziny, abyś mogła od
razu zgłosić się po pomoc w przypadku wzrostu poziomu cukru we krwi.
• W czasie ciąży może szybko rozwinąć się kwasica ketonowa. Jest to stan
groźny zarówno dla Ciebie, jak i Twojego dziecka. Może się to zdarzyć nawet
przy stężeniu glukozy rzędu 160-200 mg/dl.
Docelowe wartoÊci glikemii i HbA1c u kobiet w cià˝y
- samokontrola przy u˝yciu glukometrów2
Na czczo i przed posiłkiem
60-90 mg/dl
Po posiłku
< 120 mg/dl
Mi´dzy 2.00 a 4.00 godz.
> 60 mg/dl
Ârednia dobowa glikemia
95 mg/dl
HbA1c
< 6,1%
2)
Zalecenia kliniczne dotyczàce post´powania u chorych na cukrzyc´ 2009, Stanowisko Polskiego
Towarzystwa Diabetologicznego, Zalecenie 19, pkt IX, tabela 19.2
Dlatego ważne jest nie tylko sprawdzanie poziomu glikemii, ale rónież ciał ketonowych przy podwyższonym stężeniu glukozy we krwi. Jeśli stężenie glukozy we krwi przekroczy 150 mg/dl, zalecane jest badanie obecności acetonu
w moczu lub poziomu ciał ketonowych we krwi.
Ciała ketonowe
• Omów kwestię sprawdzania poziomu ciał ketonowych ze swoim
diabetologiem podczas wizyty, jeszcze zanim zachorujesz.
• Istnieją dwa sposoby monitorowania ciał ketonowych – przez badanie moczu
lub krwi.
• Badanie krwi na obecność ciał ketonowych ma przewagę nad badaniem
moczu, ponieważ wykazuje poziom ciał ketonowych w momencie wykonywania badania.
• Zazwyczaj poziom ciał ketonowych we krwi jest niski, ale jeśli zaczyna
wzrastać, powinnaś udać się do szpitala.
Warto wiedzieç!
Twoje dziecko ma 16 cm długości i zaczyna reagować na
dźwięki. Hałas może spowodować, że zacznie ono kopać
lub gwałtownie się poruszać.
24
25
Zasady postępowania
w czasie choroby
Tydzieƒ
24-26
Nie obawiaj się choroby. Przyjmij, że może się przydarzyć i zaplanuj, co zrobisz,
na wypadek, gdy zachorujesz.
• Ułóż plan – sporządź plan działania w razie choroby, zanim zachorujesz.
Upewnij się, że masz pod ręką numer telefonu do swojego diabetologa
lub ginekologa.
• Zwróć się o pomoc – gdy tylko stężenie glukozy we krwi zacznie
rosnąć lub pojawią się pierwsze objawy gorączki, zawiadom swojego lekarza,
aby był gotów Ci pomóc, kiedy będziesz tego potrzebować.
• Nie przestawaj przyjmować insuliny – pamiętaj, że potrzebujesz insuliny
do opanowania wzrastającego stężenia glukozy we krwi oraz do powstrzymania
organizmu przed produkcją ciał ketonowych, nawet jeśli nic nie jesz.
Nigdy nie zaprzestawaj przyjmowania insuliny.
• Pij – unikaj odwodnienia, zwłaszcza jeśli wymiotujesz lub masz biegunkę.
Przyjmuj niewielkie ilości płynów, takie jak napoje bez cukru czy herbata
(co 15-30 minut).
• Jedz – spożywaj normalne posiłki. Jeśli Ci się to nie udaje, jedz mniej, ale
częściej – raz na godzinę.
• Jeśli często wymiotujesz – regularnie popijaj słodkie napoje i koniecznie
udaj się do lekarza.
Używając glukometru Optium Xido, możesz również wykonać pomiar poziomu ciał ketonowych. Służą do tego paski testowe Optium Xido do pomiaru
poziomu ciał ketonowych we krwi, dostępne w aptekach bez recepty. Jest to
bardzo ważne badanie – od jego wyników zależy bezpieczeństwo Twoje
i Twojego dziecka.
Badanie to zapewnia odczyt poziomu ciał ketonowych w czasie rzeczywistym, tj. w chwili pomiaru. Ponadto możliwe jest zbadanie poziomu
najważniejszego ciała ketonowego, jakim jest kwas ß-hydroksymasłowy (co jest niemożliwe w przypadku badania moczu). Na dokładność
pomiaru nie mają wpływu inne leki, tak więc możesz w pełni polegać na
uzyskanych wynikach.
Warto wiedzieç!
Około 26 tygodnia Twoje dziecko po raz pierwszy otwiera oczy.
27
Ćwiczenia fizyczne
Tydzieƒ
27-29
Z oczywistych względów nie jest to właściwy czas na rozpoczynanie
intensywnego programu treningowego, ale wykonywanie lekkich ćwiczeń
fizycznych jest korzystne dla kobiet w ciąży, także dla tych z cukrzycą.
Lekkie ćwiczenia fizyczne
Omów plan aktywności ze swoim ginekologiem i skonsultuj się w tej sprawie
z diabetologiem. Jeśli okaże się, że możesz wykonywać ćwiczenia fizyczne:
• Nie wykonuj żadnych wyczerpujących ćwiczeń. Zamiast tego wprowadź
do codziennego planu dnia trochę więcej ruchu, np. spokojne spacery.
• Unikaj nadmiernego rozciągania się. W czasie ciąży więzadła łączące
mięśnie z kośćmi stają się bardziej elastyczne i możesz nadmiernie się
rozciągnąć.
• Zapisz się na zajęcia do Szkoły Rodzenia, gdzie nauczysz się, w jaki
sposób należy fizycznie przygotować się do porodu. Uprzedź prowadzącą zajęcia, że chorujesz na cukrzycę.
Bezpieczeństwo przed i po
Dokonywanie pomiarów stężenia glukozy we krwi pomoże Ci w bezpiecznym wykonywaniu ćwiczeń:
• Zawsze przed rozpoczęciem ćwiczeń zjedz mały posiłek.
• Zanim zaczniesz ćwiczyć sprawdź, czy poziom cukru we krwi nie jest
zbyt niski.
• Jeśli cierpisz na hipoglikemię, w czasie wykonywania ćwiczeń miej
przy sobie tabletki z glukozą, słodzony napój lub przekąskę.
• Wykonaj kolejny pomiar poziomu cukru po zakończeniu ćwiczeń
i odpowiedz na pytania:
• Jak niskie jest stężenie glukozy we krwi?
• Czy potrzebujesz coś zjeść?
• Czy powinnaś zjeść więcej przed przystąpieniem do ćwiczeń?
Warto wiedzieç!
Twoje dziecko ma teraz 24 cm długości.
28
29
Zapobieganie hipoglikemii
Tydzieƒ
30-32
Ponieważ masz na celu utrzymanie ścisłej kontroli cukrzycy, możesz dojść
do wniosku, że w czasie ciąży częściej występują u Ciebie stany hipoglikemiczne, chociaż zdarza się, iż wiele kobiet stwierdza, że ich ciąża przebiega prawie bezproblemowo. Najlepiej jest unikać stanów hipoglikemicznych.
Hipoglikemia może spowodować zaburzenia świadomości, a nawet doprowadzić do utraty przytomności. Jest także niekorzystna dla dziecka.
Źle kontrolowana cukrzyca i niewystarczająca kontrola glikemii zwiększa
kilkukrotnie ryzyko wystąpienia:
• Wad wrodzonych u dzieci (uszkodzenia serca, uszkodzenie mózgu
i rdzenia kręgowego).
• Zagrożenia śmiercią okołoporodową dziecka (urodzenie martwego dziecka
lub żywego, które umrze do 7 dnia po urodzeniu).
• Urodzenia martwego płodu (po 22 tygodniu ciąży).
• Przedwczesnego porodu (poród przed 37 tygodniem).
• Makrosomii.
• Hipoglikemii noworodka.
Oto działania, które możesz podjąć, aby uniknąć hipoglikemii:
• Spożywaj posiłki we właściwym czasie – brak posiłku lub spóźnione
posiłki są najczęstszą przyczyną hipoglikemii.
• Regularnie wykonuj pomiary stężenia glukozy we krwi – hipoglikemia
może wskazywać na potrzebę dostosowania dawek insuliny.
• Jeśli masz jakiekolwiek obawy, wykonaj dodatkowe pomiary,
np. w nocy, przed i po ćwiczeniach.
• Kiedy zauważysz u siebie objawy hipoglikemii, takie jak: mrowienie skóry,
pocenie się lub zawroty głowy:
• Upewnij się, że masz z kimś stały kontakt w ciągu dnia.
• Upewnij się, że Twoi przyjaciele, rodzina i dzieci potrafią rozpoznać
hipoglikemię i wiedzą jak Ci pomóc.
• Na wypadek gdybyś straciła przytomność, bliskie Ci osoby (mąż,
partner, inni członkowie rodziny) powinni nauczyć się, jak wykonać
zastrzyk z glukagonem, aby podnieść u Ciebie stężenie glukozy we krwi.
Unikanie nocnych spadków stężenia glukozy
Hipoglikemia w nocy może być groźna i niebezpieczna dla Ciebie i Twojego
dziecka. Unikaj epizodów hipoglikemii w nocy, korzystając z poniższych sposobów:
• Przed pójściem spać zjedz mały posiłek.
• Miej przy łóżku glukometr, przekąskę (np. sucharki) oraz słodzony
napój i tabletki glukozowe (jeśli w nocy zaczniesz odczuwać niepokój).
• Nie zostawaj sama w nocy. Jeśli zajdzie taka potrzeba, nocuj u przyjaciół
lub rodziny.
Warto wiedzieç!
Po około 32 tygodniach Twoje dziecko zacznie przekręcać się głową w dół.
30
31
Nieświadomość hipoglikemii
Tydzieƒ
33-36
W czasie ciąży niektóre kobiety nie zauważają, że pojawia się u nich hipoglikemia.
Dlatego też powinnaś szczególnie na siebie uważać, zwłaszcza prowadząc samochód.
Prowadzenie samochodu i hipoglikemia
• Nigdy nie zapominaj, że Twój samochód może stać się śmiertelną bronią,
jeśli nie jesteś w stanie odpowiednio go kontrolować.
• Nie wsiadaj za kierownicę, jeśli przed wyruszeniem w drogę nie wykonasz
pomiaru stężenia glukozy we krwi.
• Nie prowadź samochodu, jeśli tracisz zdolność zaobserwowania u siebie
początków hipoglikemii. Choć może to być niewygodne, nie należy przez
ten okres prowadzić samochodu – zależy od tego bezpieczeństwo Twoje,
Twojego dziecka oraz innych osób.
Wypadek samochodowy
Jeśli spowodowałaś stłuczkę lub wypadek samochodowy, będziesz proszona
o to, by udowodnić, że wykonałaś pomiar stężenia glukozy we krwi:
• Przed wyruszeniem w drogę.
• Oraz co dwie godziny podczas jazdy.
Dla bezpieczeństwa upewnij się, że data i godzina w Twoim glukometrze ustawione są prawidłowo, po to abyś mogła udowodnić, że przed wyruszeniem
w trasę wykonałaś pomiar glikemii.
Warto wiedzieç!
Głowa Twojego dziecka może wsunąć się do miednicy. Mówi się, że dziecko się „przygotowuje” (czasami „przygotowania” rozpoczynają się dopiero w momencie porodu). Jeśli wcześniej miewałaś zgagę, teraz powinnaś
poczuć się lepiej.
Poród – nareszcie!
Tydzieƒ
37-39
W ostatnim stadium ciąży będziesz prawdopodobnie odwiedzać swojego lekarza raz w tygodniu, aby sprawdzić stan zdrowia – swój i dziecka.
• Jeśli poziom cukru we krwi w czasie ciąży utrzymywał się w granicach normy
i nie miałaś żadnych komplikacji, będziesz mogła urodzić w normalnym
terminie lub w jego okolicach.
• Jeśli poród nie zacznie się samoistnie, przygotuj się na jego wywołanie.
Warto wiedzieç!
Twoje dziecko osiągnęło pełną wielkość.
Jaki poród?
W oparciu o konsultacje z Tobą i diabetologiem Twój ginekolog-położnik zdecyduje, kiedy i jak urodzisz dziecko. Objaśni dostępne możliwości i, jeśli to
tylko możliwe, weźmie pod uwagę Twoje życzenia. Postaraj się być otwarta na
propozycje, gdyż poród nie zawsze przebiega dokładnie tak, jak się tego spodziewasz. Nie denerwuj się, jeśli poród nie odbędzie się w zaplanowany przez
Ciebie sposób.
Kiedy zaczyna się poród
Pod prawie każdym względem Twój poród powinien być podobny do każdego
innego porodu. Główne różnice to:
• Otrzymasz kroplówkę z mieszanką glukozy i insuliny. Pomaga ona w kontrolowaniu stężenia glukozy we krwi w czasie porodu.
• Poziom cukru we krwi będzie często monitorowany, co 1-2 godziny.
Powinien utrzymywać się na poziomie 100-130 mg/dl.
Jeśli Twoje dziecko powinno urodzić się wcześniej, możesz otrzymać sterydy
na 48 godzin przed jego urodzeniem. Sterydy pomogą dojrzeć płucom Twojego dziecka, ale również przejściowo zakłócą kontrolę diabetologiczną, będziesz
więc musiała udać się do szpitala celem dopasowania dawki insuliny.
33
Twoje nowonarodzone
dziecko...
Koniec
cià˝y
Po porodzie konieczna jest obserwacja dziecka na oddziale intensywnej opieki
lub patologii noworodka. Poziom cukru we krwi Twojego dziecka będzie
teraz często sprawdzany, aby upewnić się, że wszystko jest w porządku.
Jest to powszechnie stosowana praktyka i nie musisz się z tego powodu
martwić. W ciągu pierwszych 12 godzin życia dziecka oznaczone zostanie
stężenie hemoglobiny oraz wartości hematokrytu w krwi żylnej. Zalecany
jest pobyt dziecka wraz z matką na oddziale przez okres co najmniej
5 dni – wypis do domu jest możliwy po ukończeniu przez Twoje maleństwo
5 doby życia3.
Jeśli stężenie glukozy we krwi Twojego dziecka jest bardzo niskie:
• Noworodki potrzebują specjalnej opieki poporodowej wtedy, gdy stężenie
glukozy w ich krwi jest niższe niż 40 mg/dl w pierwszej dobie życia lub 45 mg/dl
w kolejnych dobach życia.
• Z początku niektóre noworodki produkują za dużo insuliny, przez co stężenie
glukozy w ich krwi jest bardzo niskie. Dzieci takie wymagają wczesnego
karmienia i ewentualnie podania kroplówki z glukozą.
• Po niedługim czasie, zwykle po ok. 48 godzinach, organizm noworodka
dostosuje się i nie będzie produkował aż tyle insuliny (a stężenie glukozy we
krwi wróci wówczas do prawidłowego poziomu).
Warto wiedzieç!
W pierwszym roku życia dziecka powinnaś
wykonać u niego test tolerancji glukozy.
3)
Zalecenia kliniczne dotyczàce post´powania u chorych na cukrzyc´ 2009, Stanowisko Polskiego
Towarzystwa Diabetologicznego, Zalecenie 19, pkt XIV, pdpkt 2
35
...i Ty
Twoje potrzeby insulinowe
• Po porodzie Twoje zapotrzebowanie na insulinę zmniejszy się o 30-50%.
• Twój diabetolog pomoże Ci przywrócić dawkowanie insuliny do poziomu
sprzed ciąży lub nawet zalecić mniejsze dawkowanie, ponieważ:
• Prawdopodobnie będziesz teraz bardziej aktywna niż w czasie ciąży.
• Prawdopodobnie będziesz karmić piersią.
• Będziesz czuwać także w nocy.
• Jeśli wcześniej przyjmowałaś tabletki przeciwcukrzycowe, będziesz mogła
znowu je przyjmować zaraz po porodzie lub kilka tygodni później.
• Jeśli karmisz piersią, prawdopodobnie będziesz musiała w dalszym ciagu
przyjmować insulinę.
Stężenie glukozy we krwi
• Nie będziesz musiała tak często wykonywać pomiarów stężenia glukozy
we krwi, jak w czasie ciąży, ale staraj się utrzymywać glikemię na stałym
poziomie, jak najbardziej zbliżonym do normy.
• Chociaż Twoje życie bardzo się teraz zmieni, nadal regularnie wykonuj pomiary
poziomu cukru. Staraj się unikać epizodów hipo- i hiperglikemii.
• Pamiętaj, że przez jakiś czas możesz nie zauważać u siebie objawów
hipoglikemii i nie umieć ich prawidłowo rozpoznać, powinnaś więc
kontynuować regularne monitorowanie glikemii.
Twój organizm dużo przeszedł i teraz wydzielanie hormonów znów się zmienia.
Przykładowo - możesz odzyskiwać siły po cesarskim cięciu. W okresie okołoporodowym wrasta ryzyko wystąpienia zakażeń i infekcji, dlatego tak ważne
jest to, abyś nadal dbała o prawidłowe wyrównanie cukrzycy i regularnie wykonywała pomiary glikemii. Nie możesz tego zaniedbać – dzięki temu unikniesz
groźnych dla zdrowia i życia zakażeń okołoporodwych. Jeśli poczujesz się źle,
pamiętaj o sprawdzeniu poziomu ciał ketonowych we krwi.
36
37
Karmienie piersią
Jeśli jest to możliwe, karm swoje dziecko piersią. Istnieje wiele dobrych powodów karmienia piersią:
• Mleko matki zawiera niezbędne dziecku substancje potrzebne
do jego prawidłowego wzrostu. Konieczna jest jednak suplementacja
w postaci witaminy D3, dzięki czemu Twoje dziecko nie będzie miało krzywicy.
• Skład mleka matki nieco się zmienia w miarę jak dziecko rośnie,
aby spełniać jego zmieniające się potrzeby.
• Mleko matki zawiera przeciwciała zwalczające choroby i infekcje.
• Twoje dziecko łatwo je trawi.
Karmienie piersią pozwala na zrzucenie dodatkowej wagi – jest to bardzo miłe
odkrycie dla wielu kobiet. Przeciwwskazaniem do karmienia piersią jest przyjmowanie niektórych leków oraz występowanie przewlekłych powikłań cukrzycy.
Karmienie piersią a stężenie glukozy we krwi
Kiedy karmisz piersią, prawdopodobnie będziesz potrzebować mniej insuliny
niż zwykle, gdyż duża ilość glukozy z krwi zostanie zużyta do produkcji cukru
zwanego laktozą, składnika Twojego mleka:
• Karmienie piersią obniża poziom cukru we krwi, uważaj zatem na stany
hipoglikemiczne. Unikaj ich, spożywając dodatkowe posiłki.
• Upewnij się, że przed pójściem spać przygotowałaś sobie przekąskę,
ponieważ możesz mieć potrzebę zjedzenia czegoś w czasie karmienia
dziecka w nocy.
Jak długo należy karmić piersią?
Specjaliści zalecają karmienie dziecka wyłącznie piersią przez pierwsze sześć
miesięcy, a następnie stopniowe wprowadzanie stałego jedzenia, karmiąc
w dalszym ciągu piersią. Sugerują także kontynuowanie karmienia piersią na
zmianę z podawaniem stałego jedzenia – od pół roku do roku. Czasami karmienie piersią po prostu Ci nie wychodzi lub jest niemożliwe z przyczyn od Ciebie
niezależnych – możesz czuć się wtedy bardzo rozczarowana. Jeśli tak się stanie, nie martw się. Kobiety karmiące butelką są tak samo dobrymi mamami, jak
te karmiące piersią.
Twój maluch potrzebuje uśmiechniętej, spokojnej i przede wszystkim szczęśliwej mamy. To dla niego znacznie ważniejsze niż to, czy pije mleko z piersi, czy
z butelki. Gdy Ty będziesz odprężona i zadowolona, ono także będzie pogodne.
Twój spokój da mu bowiem poczucie bezpieczeństwa, czyli to, co jest teraz dla
niego najważniejsze. W pierwszym roku życia jedzenie odgrywa zasadniczą rolę
w rozwoju dziecka, a w pierwszym kwartale jest właściwie jedyną wykonywaną
przez niego czynnością, postaraj się więc, aby sprawiło mu przyjemność. I chociaż bezcennych przeciwciał swojemu maleństwu już nie dasz, wciąż możesz
dać mu coś równie, a może nawet bardziej cennego – Twoją bliskość.
39
Spojrzenie w przyszłość
Badania lekarskie po porodzie
Sześć tygodni po przyjściu na świat Twojego dziecka przejdziesz badania
poporodowe, które obejmą:
• Sprawdzenie dawkowania leków na cukrzycę.
• Kontrolę diabetologiczną oraz ustalenie dalszych zasad postępowania
odnośnie wyrównania cukrzycy.
• Omówienie kwestii planowania rodziny. Funkcjonuje powszechnie
błędne przekonanie, że nie można zajść w ciążę w okresie karmienia piersią.
Zalety dobrej kontroli glikemii
Pierwszym instynktownym posunięciem po urodzeniu dziecka będzie prawdopodobnie zaniechanie realizacji wszystkich wcześniejszych dobrych postanowień związanych z troską o własne zdrowie. Jednak pamiętaj o tym, że kobiety
często czują się dobrze i zdrowo, gdy mają dobrze wyrównaną cukrzycę i regularnie wykonują pomiary glikemii.
Dieta w połogu
W okresie połogu Twoja dieta powinna być dostosowana do zmieniających się
warunków – zapotrzebowanie kaloryczne musi być tak obliczone, abyś mogła
stosunkowo szybko powrócić do masy ciała sprzed ciąży. Zapotrzebowanie
kaloryczne u kobiet karmiących piersią jest większe od zwykłej zbilansowanej
diety o ok. 300 kcal/dobę. Twoje pożywienie powinno być bogate w witaminy
i minerały. I nie zapominaj o przestrzeganiu zaleceń dotyczących zasad prawidłowego odżywiania w cukrzycy.
Pamiętaj!
Po opadnięciu pierwszych emocji związanych z narodzinami dziecka możesz
nadal dobrze się czuć i być zdrowa przez długi czas. Regularne pomiary glikemii pomogą Ci utrzymywać stężenie glukozy we krwi w granicach normy.
Zawsze dbaj o siebie i swoje zdrowie.
Wszystkie nasze glukometry objęte są
Bezterminową Gwarancją.
Jeśli posiadacie Państwo glukometr firmy Abbott,
albo nie macie jeszcze glukometru i chcielibyście
dowiedzieć się więcej o produkowanych przez nas
urządzeniach – serdecznie zachęcamy do kontaktu.
Słu˝ymy naszà wiedzà i doÊwiadczeniem.
Dział Obsługi Klienta
Infolinia 0 801 379 799*
(czynna pon.-pt. w godz. 8.00-17.00, *opłata wg taryfy lokalnej)
lub 0 22 606 10 33-34, 75
Materiał opracowany przez:
Abbott Laboratories Poland Sp. z o.o.
Abbott Diabetes Care
ul. Postępu 18A
02-676 Warszawa
www.abbott-diabetes-care.pl
Informacje zawarte w niniejszej broszurze nie stanowią porady lekarskiej,
która może być udzielona wyłącznie przez lekarza.
Konsultacja merytoryczna –
dr med. Roman Kuczerowski,
Klinika Endokrynologii Szpitala Bielańskiego
w Warszawie.
Download

Ciąża w cukrzycy