Psikotrop İlaçlar
1
Genel Bilgiler


Davranış bozukluklarının düzeltilmesi için
kullanılan ilaçlar insanlardaki kadar olmasa
da hayvanlar da da kullanılırlar.
Bunlar arasında


Fenotiyazin türevi nöroleptikler ve
Benzodiazepin türevi trankilizanlar bulunur.
2-29
Genel Bilgiler

MSS üzerinde baskı oluşturan maddeler



Nöroleptikler
Trankilizanlar ve
Uyku ilaçları olarak üçe ayrılır.
3-29
Nöroleptikler

İnsan ve hayvanlarda belirgin bir uyku
meydana getirmeksizin






Hareketlerde yavaşlama,
Çevreden gelen uyarılara cevap vermede
isteksizlik,
Çevreye ilgisizlik,
Fikirlerde bulanıklık,
Heyecansızlık ve
İnsiyatifte azalma meydana getiren ilaçlardır.
4-29
Nöroleptikler

İnsan hekimliğinde başlıca şizofrenide
kullanım alanı bulurlar. Şizofreni dışında






Hastanın tutulması ve zapt edilmesi
Beyindeki organik bozukluklar ve ilaçların sebep
oldukları saldırganlık hali
Endişe ve gerilimin (stres) giderilmesi
Preanestezi
Nörolept ağrı kesilmesi ve anestezi
Bulantı ve kusmanın önlenmesinde kullanılırlar. 5-29
Nöroleptikler

Nöroleptikler kimyasal yapılarına göre




Fenotiazinler ve benzerleri
Butirofenonlar
Diğer ilaçlar olarak üçe ayrılırlar.
Veteriner hekimlikte en çok kullanılanları
fenotiyazin ve türevleridir.
6-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Klorpromazin





Nörolepsiye yol açar.
Sedatif (yatıştırıcı) etkisi de vardır.
Barbitürat anestezisinde preanestezik olarak kullanılır.
Uzun süre kullanımından yatıştırıcı etkisine direnç
gelişirken nöroleptik etkisi devam eder.
Piperazin türevi dışındaki fenotiazinler narkotik ağrı
kesici ilaçların etkisini güçlendirirken kendilerinin böyle
bir etkisi yok veya çok zayıftır.
7-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Klorpromazin




Yüksek dozda verildiğinde katalepsiye yol açar.
Hayvan kendine verilen şekli korur.
Kedilerde morfinin neden olduğu çırpınmaları
önlerken; diğer tüm hayvanlarda kardiazol ve
strikninin sebep olduğu çırpınmaları önleyemez.
Kusma merkezini baskılayıp kusmayı önler.
-adrenerjik reseptörlerde uyarı geçişini engelleyip
damarları genişletir ve kan basıncını düşürür.
8-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Klorpromazin



Hipotalamusta bulunan ısı merkezini baskılayıp vücut
sıcaklığını düşürür.
D-tübokürarine benzer şekilde iskelet kaslarını
gevşetir. Yerel anestezik etkisi de vardır.
Hipofizden gonadotropinlerin salınımını azaltır. Ayrıca
kortikotropin ve büyüme hormonu ile ADH ve
melanosit uyarıcı hormonun da salınımını azaltır.
Prolaktin salınımı ise artırır.
9-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Klorpromazin



Yüksek dozlarda teratojenik etkisi olduğu için
gebelerde kullanılmamalıdır.
Fenotiazinlerin kullanıldığı durumlarda adrenalin
kesinlikle kullanılmamalıdır.
Ataksi ve şiddetli uyarılara yol açtığı için atlarda
kullanılmamalıdır.
10-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Klorpromazin Veteriner Hekimlikte







Premedikasyon
Hayvanların tutulması
Yeni bir çevreye alıştırılması (sağım yeri, kulübe gibi)
Davranış bozuklukları
Deri hastalıkları
Kusma ve
Tetanozun sağaltımında kullanılır.
11-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Asepromazin



Dİ verildiğinde kan basıncını düşürmesi ve SA
düğümde uyarı geçişini engellediği için mutlaka
atropinle birlikte verilmelidir.
Hafif -adrenerjik blokan etkisi ile böbreklere olan kan
akımını teşvik ettiği için preanestezide değerli bir
ilaçtır.
Klorpromazinin endikasyonlarında kullanılabilir.
12-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Promazin



Propiopromazin


Kullanım yeri klorpromazine benzer.
Atlar bu ilaca daha iyi tahammül ederler.
Atlarda peniste uzun süreli (1-1.5 ay) felce sebep
olabilir.
Aminopromazin

Başlıca düz kas spazmlarında kullanılır.
13-29
Nöroleptikler

Fenotiazin ve türevleri

Sağaltımda kullanılan diğer fenotiazin türevleri








Etilizobutrazin
Triflupromazin
Trimeprazin
Triflumetrazin
Perfenazin
Proklorperazin
Piperasetazin
Tiyoridazin
 Perfenazin
 Proklorperazin
 Piperasetazin
 Tiyoridazin
 Flufenazin
 Klorprotiksen
 Loksapin
 Sis-flupentikol
14-29
Nöroleptikler

Butirofenonlar

Başlıcaları





Droperidol
Haloperidol
Benzperidol
Trifluperidol ve
Azoperondur.
15-29
Nöroleptikler

Butirofenonlar





MSS’de dopaminerjik nöronlarda uyarı geçişini
güçlü; adrenerjik nöronlarda ise zayıf bir şekilde
engellerler.
Kan basıncını daha az düşürürler.
Parasempatolitik (atropin benzeri) etkileri
yoktur.
Güçlü nöroleptik etkilidirler.
Merkezi kaynaklı kusmaları güçlü bir şekilde
engellerler.
16-29
Nöroleptikler

Butirofenonlar




Yatıştırıcı ve antihistaminik etkileri de vardır.
Droperidol veteriner hekimlikte nörolept ağrı
kesilmesi için fentanil ile birlikte kullanılır.
Ayrıca kusma kesici etkisi de kuvvetlidir.
Lenperon köpek ve kedilerde kusma kesici olarak
kullanılır.
Azaperon başta at ve domuzlar olmak üzere
preanestezik ve sedatif olarak kullanılır.
17-29
Nöroleptikler

Diğer nöroleptikler





Pimozid
Klozapin
Penfluridol
Molindon
Sulpirid
18-29
Trankilizan İlaçlar

Trankilizan ilaçlar kişide




Korku
Heyecan ve
Endişe gibi duyguları gidererek yatışma yapan
maddelerdir.
Bu ilaçlar doza bağlı olarak, hastada




Sakinleşme,
Uyuşma,
Uyumaya eğilim artması ve
Motor faaliyetlerde bozulmaya yol açarlar.
19-29
Trankilizan İlaçlar

Yine doza bağlı olarak






Çizgili kaslarda gevşemeye
Entelektüel ve psikomotor yeteneklerde azalma
Yalancı cesaret ve
Kendini iyi hissetme (öfori)’ye neden olurlar.
Dikkat gerektiren işte çalışan kişilere
uygulanmamalıdırlar.
Sağaltım güvenlikleri geniş olan ilaçlarıdır.
20-29
Trankilizan İlaçlar

Kimyasal yapılarına göre





Benzodiazepinler (BZ’ler)
Propandiol türevleri
Difenilmetan türevleri
Azapironlar ve
Rauwolfia alkaloidleri olarak beş gruba ayrılırlar.
21-29
Trankilizan İlaçlar

Benzodiazepinler



İnsanlardaki etki sürelerine göre çok kısa, kısa,
orta ve uzun etkili olarak dört gruba ayrılırlar.
Yağda çözünen bileşiklerdir. Ağız yolu ile
biyoyararlanımları iyidir.
Uzun süreli sağaltımında vücutta birikirler ve
ilaçlara karşı bağımlılık şekillenir.
22-29
Trankilizan İlaçlar

Benzodiazepinler

Diazepam




Trankilizan, yatıştırıcı, çırpınma önleyici ve kas
gevşetici etkileri olan bir ilaçtır.
İstenmeyen etkileri arasında uyuşukluk, görüşün
bozulması, ataksi, kabızlık ve kan basıncında düşme
sayılabilir.
Teratojen etkili olduğu için gebelerde
kullanılmamalıdır.
Tromboflebite sebep olacağından Dİ yavaş
uygulanmalıdır.
23-29
Trankilizan İlaçlar

Benzodiazepinler

Diazepam Veteriner Hekimlikte






Preanestezik,
Kas gevşetici
Çırpınma önleyici,
Davranışları değiştirici
İştah artırıcı ve
Nörolept ağrı kesici olarak kullanılır.
24-29
Trankilizan İlaçlar

Benzodiazepinler

Klordiazepoksid





Diazepama göre daha zayıf etkilidir.
Teratojenik olduğu için gebelerde
kullanılmamalıdır.
Cinsel isteği azaltabilir.
Uzun süreli kullanımda bağımlılık yapar.
Midazolam

Etki süresi kısa olduğu için barbitüratların yerine
anesteziye girişte kullanılabilir.
25-29
Trankilizan İlaçlar

Benzodiazepinler

Diğer benzodiazepinler





Oksazepam
Klorazepat
Lorazepam
Prazepam
Flumazenil
26-29
Trankilizan İlaçlar

Propandiol türevleri

Meprobamat





Trankilizan, yatıştırıcı, uyku doğurucu ve merkezi etkili
kas gevşetici etkileri vardır.
Sağaltım güvenliği barbitüratlara göre daha iyidir.
Etkisine bağımlılık ve direnç gelişebilir.
Merkezi etkili kas gevşetici etkisi zayıf olduğu için bu
amaçla pek kullanılmaz.
Diğer propandiol türevleri fenaglikodol ve
emilkamattır.
27-29
Trankilizan İlaçlar

Azapironlar

Bu grupta başlıca;




Buspiron
Tiaspiron
İpsapiron ve
Gepiron bulunur.
28-29
Trankilizan İlaçlar

Difenilmetan türevleri

Bu grupta başlıca;




Hidroksizin
Benaktizin ve
Azasiklinol bulunur.
Rauwolfia alkaloidleri

Bu grupta başlıca


Rezerpin ve
Metoserpat bulunur.
29-29
Download

Psikotrop İlaçlar