KALP DAMAR SİSTEMİNİ
ETKİLEYEN İLAÇLAR
Prof. Dr. Ayhan FİLAZİ
Sınıflandırma
1. Kalp kasının kasılma gücünü artıran veya
azaltan ilaçlar
2. Kalpte ritmi düzelten ilaçlar
3. Ön göğüs ağrısını geçiren ilaçlar
4. Çevre damarları genişleten ve yükselmiş
kan basıncını düşüren ilaçlar
Kalp kasının kasılma gücünü
artıran veya azaltan ilaçlar
- Bu konuda kalp kasının kasılma
gücünü artıran (kalp yetmezliğinin
tedavisinde kullanılan) kalp glikozidleri
(kardiyotonik glikozidler) ve diğer bazı
ilaçlar ile çeşitli amaçlarla kullanılırken
kalp kasının kasılma gücünü azaltan
veya zayıflatan maddeler incelenecektir.
Kalp Yetmezliğinin tedavisinde kullanılan ilaçlar
• Kalp yetmezliği, vücudun ihtiyacı olan kanın
kalp tarafından yeterince pompalanamadığı
durumlarda görülür.
• Kalp yetmezliğinin tedavisinde amaç, kalbin
kasılabilirliğini artırmak ve kalpte diyastol sonu
–kasılmadan önceki (preload) ve sistol sonu –
kasılma sonrası dolumdaki (afterload)
engelleri azaltmaktır.
Kalp Yetmezliğinin tedavisinde kullanılan ilaçlar
Kalp yetmezliğinin tedavisi kalbin kasılabilirliğini
artırarak kalp debisini artırmayı içine alır.
Alternatif olarak, diyastol ve sistol sonu
dolumları azaltır.
 Diyastol sonu dolum, kalbin kanı
pompalamadan önce ventrikülü dolduran kan
miktarıdır. Ventrikülde kan miktarının artması
kalbin kanı daha güçlü pompalamasına neden
olur. Sistol sonu dolum ise kalbin kanı ventrikül
dışına itmesine karşı oluşan arter basıncıdır.

İnotropik (Kalbin kasılma gücünü arttıran) İlaçlar
 İnotropik ilaçlar kalbin kasılabilirliğini artırırlar. Bundan dolayı
kalp debisinin artmasıyla kalp yetmezliğini iyileştirirler.
Bunlar;
1. Kardiyak glikozidler
2. Sempatomimetikler
3. Sempatolitikler
4. Damar genişletici ilaçlar
5. Ksantin türevleri
6. Glikokortikoidler
7. Bipiridin türevleri
8. Diüretikler
9. Angiotensin Dönüştürücü Enzim İnhibitörleri
Kardiyak Glikozidler
 Digitalis isimli bir bitkiden köken alırlar. Bu
nedenle isimleri digitalis, digoksin ve
digitoksin’dir.Digitalis terimi genellikle digoksin
anlamında kullanılan bir terimdir.
 Kardiyak glikozidler (DIGOKSIN ve
DIGITOKSIN) kalp kasının kasılabilirliğini
arttırırlar. Na+, K+-ATPaz enzimini inhibe
ederler.
Kardiyak Glikozidler
• Bu ilaçlar Na+, K+-ATPaz enzimini inhibe ederek,
sarkoplazmik retikulumdan hücre içi Ca
salıverilmesini arttırırlar. Hücre içi Ca artışı kalp
boyunca myositlerin kasılmasının güçlenmesine
neden olur. Kalp yetmezliğinin tedavisinde
kullanılırken hem digoksin hem de digitoksin, vagal
uyarıyla AV düğümün duyarlılığını artırarak atrial
flutter (atrium kasılmalarının dk’da 200-400’e yükselmesi) veya
fibrilasyonda (atrium kasının titreşim şeklinde süratli ve düzensiz
kasılması) ventriküllerin hızını azaltır. Aynı durumu
antiaritmik ilaçlar da yapar.
Kardiyak Glikozidler
• Digitoksin, digoksinden daha uzun yarı ömürlü, daha
çok metaboliti olan ve mide bağırsak kanalından daha
iyi emilen ve daha çok proteinlere bağlanan bir ilaçtır.
(Digitoksin’in ismi digoksin’den daha uzundur)
Ama digoksin, digitoksinden daha çok tercih edilen ve
kullanılan bir ilaçtır.
Kardiyak Glikozidler (KG)
 Kardiyak glikozidlerin hepsinin sağaltım indeksi
düşüktür (1.6 ile 2.5 arasındadır)
 KG’lerin toksisitesi serum potasyum
düzeylerinden etkilenir. Bunun için düşük serum
potasyum düzeylerine sahip ve potasyum
atılmasına neden olan işeticileri alan hastalarda
zehirlenme yaygındır. Kalp yetmezlikli bir çok
hasta hem KG hem de diüretik aldığından bu
ayrıntı önemlidir.
Kardiyak Glikozidler (KG)

-
-
KG’in zehirliliğinde hastada şu belirtiler
görülür;
Aritmi,(yaşamı tehdit edici nitelikte)
İştahsızlık, bulantı ve kusma,
Uyuşukluk ve halsizlik,
Görüşte bozulma
Diğer Kardiyak Glikozidler (KG)





Gitoksin
Gitalin
Ouabain (strofantin G)
Strofantin K
Prosillaridin A
Kardiyak Glikozidler (KG)
Kullanılmaları
Başta at ve köpekler olmak üzere tüm
hayvan türlerinde
Kalp yetmezliği ve kalpteki ritim
bozukluğunun tedavisinde
Kalp yetmezliğinde ister sağ karıncık ister
sol karıncık olsun veya her ikisi de olsun
son derece etkilidirler
Sempatomimetikler
 Bunlar OSS kısmında belirtilmiştir
 Dobutamin, β1 agonisttir. Orta dozlarda kan
basıncı veya kalp hızını değiştirmeden kalbin
kasılabilirliğini arttırır. Kalp yetmezliğinde kalp
debisini arttırmak için ve ayrıca şokun
tedavisinde kullanılır. Çevresel damar direncinin
sürdürülmesinde bir rol oynamasını sağlayan
biraz α1 ve biraz da β2 agonist etkileri vardır.
Yalnızca damar içi verildiğinden kullanımı
sınırlıdır.
Sempatomimetikler
• Dopamin, dopamin reseptör agonistidir ve dobutamin
gibi akut kalp yetmezliğinin tedavisinde kullanılır.
Böbrek fonksiyonu hasarlı hastalarda (dobutamin
yerine kullanılır) böbrek kan akımını ve böylece
glomerüllerden süzülmeyi arttırır.
Sempatolitikler

Alfa adrenerjik reseptörlerde uyarı geçişini
engelleyen ilaçlar (fentolamin ve prazosin gibi)
arteriyol ve venülleri genişleterek, kalbe hem
venöz dönüşü ve hem de çevre damar direncini
azaltmaları sonucu, kalbin yaptığı işi
arttırmaksızın, kalp debisini yükseltir ve
yetmezliği düzeltebilirler
Damar genişletici ilaçlar
• Kalp üzerine doğrudan etkili olmayan organik
nitratlar, nifedipin, nitroprussid gibi ilaçlar çevre
damarları genişletip sistol sırasında kalbin önündeki
yükü azaltarak, kalp yetmezliği belirtilerinin
gerilemesine sebep olurlar.
Ksantin Türevleri
• Kafein, teofillin ve aminofilin gibi ilaçlar
cAMP’yi parçalayan fosfodiesterazın
etkinliğini engelleyip kalp kası hücrelerinde
bu nükleotidin miktarını arttırarak, kalp
kasının kasılma gücünü arttırırlar.
Glukokortikoidler

Mikro dolaşımı düzeltmeleri sonucu dolaylı
olarak kalp kasının kasılmasını
güçlendirirler
Bipiridin Türevleri
 Amrinon ve milrinon (amrinon’un yeni versiyonudur, ondan
daha güçlüdür) ksantin türevleri gibi etki gösterirler.
Ancak bu etkilerinin pozitif inotrop etkiden sorumlu
tek etki olup olmadığı belli değildir. Hücrede Ca
düzeyini de yükseltirler; bu olay kısmen cAMP
düzeyinin yükselmesine ve kısmen de büyük
olasılıkla, Ca girişinin arttırılmasına bağlıdır.
 Böylece vazodilatasyona da sebep olurlar.
 Amrinon yalnızca damar içi verilir, bu nedenle kısa
süreli etki amacıyla kullanılır.
 En son çıkan ilaç flosequin’dir
İşeticiler
İşetici ilaçlar vücuttan su ve tuz kaybını
arttırarak ödemin çözülmesini
kolaylaştırırlar. Bu nedenle ödemi tek
başına da çözebilen digitale yardımcı
olarak kullanılabilirler. Bu amaçla
tiazidler, furosemid ve mannitol
kullanılabilir.
Anjiotensin Dönüştürücü Enzim İnhibitörleri
 Renin-anjiotensin sisteminde en önemli
enzim; peptidil dipeptid hidrolaz= peptidildipeptidaz veya daha yaygın isimiyle
anjiotensin dönüştürücü enzim(ACE). Bu
enzim anjiotensin I’i güçlü damar daraltıcı bir
madde olan anjiotensin II’ye çevirir. İşte ACE
inhibitörleri AII’nin sentezini bloke ederler.
Anjiotensin Dönüştürücü Enzim İnhibitörleri
AII sentezinin bloke edilmesi dolaşımdaki
damar daraltıcı maddenin azalmasına ve bu
da kan basıncındaki düşmeye neden olur.
ACE inhibitörleri ayrıca aldosteron
sekresyonunu da azaltırlar ve bu da net su
kaybına neden olur. Bunu takiben sistol sonu
dolum da azalır ve bu etki kalp yetmezliğinin
tedavisinde önem taşır.
Anjiotensin Dönüştürücü Enzim İnhibitörleri
 ACE
inhibitörleri ağızdan verilirler, dijital
ve işetici ilaçlara yardımcı olarak kalp
yetmezliğinin tedavisinde kullanılırlar.
İlaçlar;
 Kaptopril, enalapril, lisinopril, pentapril,
ramipril, benazepril, fosinopril, quinapril
Kalp Kasının Kasılma Gücünü Azaltan İlaçlar
Bunlar sağaltımda kullanılırken bir yan etki
olarak kalp kasının kasılma gücünü azaltırlar.
Başlıcaları;
 Barbitüratlar,
 Ksilazin,
 Ketamin
 Fenotiazin türevi nöroleptikler
 Aminoglikozid yapılı antibiyotikler
 Kalsiyum antagonistleri

Antiaritmik ilaçlar
 Kullanılış yerlerine göre taşiaritmilere karşı
kullanılanlar ve bradiaritmilere karşı
kullanılanlar olmak üzere 2 ana gruba
ayrılabilirler.
 Antiaritmik ilaçların büyük kısmını oluşturan
taşiaritmilere karşı kullanılan ilaçlar kalp
hücrelerinin elektrofizyolojisi üzerindeki
etkilerine göre 4 sınıfa ayrılırlar. Birinci
sınıftaki ilaçlar konusunda son zamanlarda
meydana gelen gelişmeler sonucu bu sınıfı da
3 alt gruba ayırmak gereği doğmuştur.
Sınıf
İlaçlar
Etkileri
1a
Kinidin
Prokinamid
Disopiramid
Güçlü yerel anestezik etki; kalp kası
liflerinde sinir liflerinden daha
güçlüdür.
1b
Lidokain
Fenitoin
Tokainid
Meksiletin
Sodyum kanallarını bloke ederler ve
böylece pik depolarizasyon hızını
yavaşlatırlar
1c
Enkainid
Lorkainid
Flekainid
2
Propranolol ve diğer beta
blokörler
Sempatik tonus azaltırlar, Yerel
anestezik etkileri de vardır
3
Amiodaron
Bretilyum
Betanidin
Aksiyon potansiyelini homojen bir
şekilde aşırı uzatırlar
4
Kalsiyum antagonistleri
Ca kanallarını bloke ederek, hücrelere
Ca’un girişini azaltırlar
Taşiaritmik ilaçların ana etki yerlerine göre sınıflandırması
ETKİ
SA düğüm
Sınıf Beta blokörler
(2.sınıf)
Ca antagonistleri
(4. sınıf)
Kalp glikozidleri
AV düğüm
YERİ
Karıncıklar
1c alt grubu
1. ve 3. sınıf
Beta blokörler (2. ilaçlar
sınıf)
Ca antagonistleri
(4. sınıf)
Kalp glikozidleri
Kulakçıklar
Aksesuvar
yolaklar
1a ve 1c alt
grupları
Beta blokörler
(2. sınıf)
3. sınıf ilaçlar
1a ve 3. sınıf
ilaçlar
Antiaritmik ilaçlar
• 1a sınıfı ilaçlar kulakçık ve karıncık aritmilerinin tedavisinde
kullanılırlar
• 1b sınıfı ilaçlar kulakçık aritmilerinin tedavisinde kullanılırlar.
Kulakçık aritmilerinin tedavisinde 1a sınıfından daha az
etkilidirler. Lidokain karıncık aritmilerinin (karıncık taşikardi,
karıncık fibrillasyonu) tedavisinde tercih edilecek bir ilaçtır.
Kulakçık aritmilerinde kullanılmaz.
• 1c sınıfı ilaçlar kulakçık aritmilerinin bastırılmasında oral
kullanılırlar (kronik olgular). Akut kulakçık aritmileri 1 b
sınıfıyla tedavi edilir.
Antiaritmik ilaçlar
2. sınıf ilaçlar sempatik etkinlikle artış
gösteren taşiaritmilerin tedavisinde
kullanılırlar. Bunlardan propranolol aritmilerin
tedavisinde en çok kullanılan beta blokördür.
 3. sınıf ilaçlar yönetimi güç (inatçı) kulakçık
aritmilerinin tedavisinde kullanılırlar.
 4. sınıf ilaçlar AV düğümde etkili refraktör
periyodu arttırırlar. Kulakçıklarda
ventriküllerden daha çok etkili olurlar

Öteki Antiaritmik ilaçlar
• Sayılan 4 antiaritmik ilaç sınıfında olmayan
pek çok ilaç daha “aritmilerin tedavisinde
kullanılır;
• Adenozin
• Kardiyak glikozidler (digoksin)
• Magnezyum sülfat
• Moricizin
Adenozin
• Paroksisimal supraventriküler taşikardinin (zaman
zaman gelen ventriküllerin üstünden kaynaklanan
taşikardi) tedavisinde kullanılır
• Dİ yolla verilir ve yarı-ömrü oldukça kısadır
(saniyeler)
• AV ve sinüs düğümlerinin aktivitesini depresse eder.
Digoksin
 Kulakçık
fibrillasyonu veya flutter’inde
karıncıkların hızını kontrol etmek için
kullanılır.
 AV düğümden gelen uyarıları yavaşlatır
ve AV düğümün refraktör periyodunu
arttırır. İmpulsların sayısı ve frekansındaki
bu azalma kulakçıktan karıncığa kadar
yayılır. Kulakçık kontrol dışına çıktığında
bu önemlidir, flutter veya fibrillasyondaki
gibi.
Magnezyum sülfat
Refraktör ventriküler aritmilerin tedavisinde
etkilidir.
 Magnezyum eksikliği, kardiyak aritmi ve
kalp yetmezliğine ve sonuçta ani ölüme
neden olur.Magnezyum tedavisi eksiklik
belirtilerini önler.

Moricizine
• Henüz bir sınıfa konulamayan yeni bir ilaçtır.
Bazı yazarlar aritmilerin tedavisinde kullanılan 1.
sınıf ilaçlar sınıfına koyar.
• Refraktör periyodu uzatır ve AV düğüm ve
Pürkinje sistemindeki iletimi azaltır.
Bradiaritmilere karşı kullanılan ilaçlar
Atropin
 İzoproterenol
 Epinefrin (adrenalin)
Bunlar bradikardinin tedavisinde kullanılırlar.
Atropin, parasempatolitik bir ilaçtır. SA ve AV
düğümleri üzerinden vagal tonusu kaldırır,
sinüs ritminin hızlanmasına ve normal AV
iletim hızının artmasına neden olur.
İzoproterenol ve epinefrin, kalpte beta
adrenerjik reseptörleri uyararak taşikardi
oluştururlar. AV iletimi hızlandırırlar ve kalp
debisini arttırırlar.

ANTİANGİNAL İLAÇLAR
• Angina pektoris (ön göğüs ağrısı), iskemik
kalp kasının başlıca belirtisidir. Bu durum,
kalp kasının oksijenlenmiş kana olan ihtiyacı
ile buraya gelen kan akımı arasındaki
dengenin bozulmasına bağlı ve genellikle
fiziki efor sırasında ön göğüs bölgesinde
ortaya çıkan, sol omuza ve sol kolun iç
kısmına doğru yayılan şiddetli ağrı ile
belirginleşen bir kalp kası iskemisi halidir.
ANTİANGİNAL İLAÇLAR
İlaçla sağaltımın amacı; kalp kasının
oksijen ihtiyacı ile bunu harcaması
arasındaki dengenin iyileştirilmesi
esasına dayanır. İlaçlar, koroner kan
akımını ne kadar fazla arttırabilir ve
böylece daha fazla oksijen sağlayabilirse
ve buna karşılık da kalbin yaptığı işi ne
kadar azaltabilirse, o ölçüde güçlü
etkilidir.
ANTİANGİNAL İLAÇLAR
• Adrenalin gibi beta agonistler koroner
damarları genişletip buradan geçen kan
akımını arttırmalarına rağmen, kalp kasının
yaptığı işi veya oksijen tüketimini daha
fazla arttırdıklarından bu hastalığın
sağaltımında asla kullanılmazlar.
ANTİANGİNAL İLAÇLAR
Damar
genişleticiler
Kalbi yavaşlatan ilaçlar
Nitratlar
Ca kanal blokörleri (β-blokörler)
Nitrogliserin
İzosorbit dinitrat
İzosorbit mono nitrat
Amil nitrat
Verapamil
Diltiazem
Nifedipin
Propranolol
Nadolol
Metoprolol
Atenolol
Nitratlar
Nitratlar, ön göğüs ağrısının giderilmesinde
oldukça etkilidir. Damarları genişleterek diyastol
sonu hacmi (preload) azaltırlar.
 Bu ilaçlar nitrik oksite dönüşmek suretiyle etkili
olurlar. Nitrik oksit hücre içi cGMP’yi arttırır ve
bu da düz kasların gevşemesine neden olur.
 Nitrogliserin en yaygın kullanılan ilaçtır ve akut
koroner spazm durumlarında, dil altı yolla
kullanılır. Ama kronik korunma için transdermal
şekli de bulunmaktadır.

Nitratlar
 Amil nitrat da akut angin krizlerinde solunum
yoluyla kullanılır ama kullanım zorluğu
nedeniyle pek kullanılmamaktadır.
 Izosorbit dinitrat. Anginden korunmak için
ağızdan kullanılır ve daha uzun ömürlüdür.
 Baş ağrısı ve postural hipotansiyon genel yan
etkilerdir.
Ca kanal blokörleri
Ca kanal blokörleri hücrelere Ca girişini engellerler.
Sistol sonu hacmin (afterload) azalmasına neden
olurlar.
Antianginal olarak kullanılan 3 ilaç vardır: verapamil,
nifedipin ve diltiazemdir.Diğerlerinin etkisi daha
düşüktür.
Angina tedavisinde tek başlarına veya nitratlarla
kombine olarak kullanılabilirler. Beta blokörlerle
kombine kullanılmaları, verapamilin AV düğümdeki
iletim üzerine belirgin depresan etkisi ve negatif
inotrop etkisi nedeniyle sorun yaratabilir.
Beta blokörler
• Damarların beta-2 reseptörlerini bloke ederek, onlar
üzerindeki genişletici sempatik tonusu kaldırırlar,
koroner damarları genişletmezler. Koroner kan
akımını azaltabilirler.
• Yararlı oluşlarının nedeni; kalbin atım hızını,
kasılabilirliğini ve bazen arteriyel kan basıncını
düşürerek kalp kasının oksijen gereksinimini önemli
derecede azaltmalarıdır; ayrıca kalp hızındaki azalma
sonucu koronerlerin diyastolde dolma süresini
uzatırlar ve kalp kasının kanlanma olanağını arttırırlar.
Diğer İlaçlar
• Bazı damar genişletici ilaçlar, ağızdan sürekli
olarak alınmak suretiyle angina nöbetlerinin
önlenmesi için çıkarılmışlardır. Bunlar
arasında dipiridamol, karbakromen,
benziodaron, hekzobendin, fendilin ve
perhekzilin maleat bulunur. Bunlardan
dipiridamol hariç diğerleri yan etkilerinin
ciddiliği veya etkinliklerinin düşüklüğü
nedeniyle pek kullanılmazlar.
ÇEVRE DAMARLARI GENİŞLETEN
VE YÜKSELMİŞ KAN BASINCINI
DÜŞÜREN İLAÇLAR
Çevre Damarları genişleten İlaçlar
(Periferik Vazodilatörler)
• Bu ilaçlar çevre arter ve arteriyollerde
oluşan spazm ve tıkanma sonucu yerel
dolaşım yetmezliğinin sağaltımında
kullanılırlar. İlaçlar esasta akımın
azaldığı bölgeye doğru kan akımını
arttırarak etkirler.
Çevre Damarları Genişleten İlaçlar

Damar genişletici ilaçlarla çevre damarı
hastalıklarının sağaltımında amaç, dolaşım
yetmezliği olan damar yatağından geçen kan
akımının hızlandırılmasıdır. Akımdaki artış
sadece buradaki damarların genişletilmesiyle
başarılamaz; kanı buraya iten gücün de
artırılması gerekir. Bunun için iyi bir damar
genişletici ilacın sadece iskemik bölge
damarlarında genişleme yapması, sağlam
damarları etkilememesi, kalp debisini
azaltmaması, kan basıncını düşürmemesi ve
yeni yan damar kollarının açılmasını sağlaması
istenir.
Çevre Damarları Genişleten İlaçlar
Sınıflandırma
1. Direkt etkili olanlar
2. Beta adrenerjik reseptörleri aktive
edenler.
3. Kalsiyum antagonistleri
4. Adrenerjik nöron blokörleri
5. Alfa adrenerjik reseptör blokörleri
6. Diğer ilaçlar

Direkt etkili olanlar
 Papaverin
 Siklandelat
 Izoksupurin
 Niasin
ve türevleri
Bunlar sadece damar düz kaslarını değil diğer
yapıların da (mide-bağırsak kanalı, uterus ve
üreterler gibi) düz kaslarını gevşetirler
(müskülotrop vazodilatörler)
Spazm hali mevcut ve düz kas hücreleri kasılmış
ise gevşetici etkileri daha belirgindir.
Direkt etkili olanlar
 Etkileri hücrelerde Ca iyonunu antagonize
etmelerine bağlıdır.
 Ca’un 2 önemli etkisi vardır;
1. Na ile birlikte aksiyon potensiyelinin oluşması
2. Uyarı-kasılma arasındaki kenetin sağlanması ve
böylece düz kasın kasılması
Beta adrenerjik reseptörleri aktive edenler
Nilidrin; damar düz kas hücrelerinin β-2
reseptörlerini oldukça seçkin bir şekilde
etkinleştirerek damarları genişletir.
 Çizgili kas damar yataklarındaki arter ve
arteriyollerin düz kasları β-reseptörlerden
zengin olduğu için, bu ilaçların vazodilatör
etkisi çizgili kaslarda belirgin derecede oluşur.
Cilt damarlarında β-reseptörler çok az
bulunduğundan burada vazodilatasyon
yapmazlar.
 İzoproterenol güçlü vazodilatör olmasına
rağmen kalp ile ilgili yan etkileri nedeniyle
kullanılmaz.

Kalsiyum antagonistleri




Damarların düz kaslarını, özellikle
spazm durumunda güçlü bir şekilde
gevşeten ilaçlardır.
Nifedipin,
Nimodipin
Sinarizin
Adrenerjik nöron
blokörleri
• Rezerpin
• Guanetedin
• Metildopa
Adrenerjik sinir uçlarında norepinefrin
salıverilmesini azaltarak vazodilatör
etki yaparlar.
Alfa adrenerjik reseptör blokörleri
 Tolazolin
 Fenoksibenzamin (dibenzilin)
 Timoksamin
 Azapetin
Alfa adrenerjik reseptörlerden zengin damarlarda, sempatik sinir
tonusuna bağlı olarak vazokonstriksiyon mevcuttur.
Vazospastik damar hastalıklarında sempatik tonusun artmış
olması sonucu, damar yatağında aşırı derecede
vazokonstriksiyon gelişir.
Sempatik sinir uçlarından salıverilen norepinefrinin damar düz
kasında etkilediği alfa reseptörlerin ilaçlar tarafından blokajı
söz konusu damarlarda vazodilatasyona yol açar.
Cildin kan akımını arttırırlar ve ciltte kızarma oluştururlar.
Diğer ilaçlar
• Pentoksifilin (okspentifilin), ksantin türevi ilaçtır,
fosfodiesterazın etkinliğini engelleyerek etkisini
gösterir.
• Piribedil, sentetik dopamin agonistidir, dopamin
reseptörlerini etkinleştirerek vazodilatasyon
yapar.
Kan basıncını düşüren ilaçlar
(Antihipertansif ilaçlar)


Hipertansiyon, sistemik arteriyel kan
basıncının devamlı yükselmesi ile
kendini gösteren bir kalp-damar
hastalığıdır.
Zamanla, ciddi kalp-damar
komplikasyonlarına yol açması (sol
karıncık büyümesi, konjestif kalp
yetmezliği, koroner kalp hastalığı,
kronik böbrek yetmezliği gibi) ve sık
görülmesi nedeniyle önemli bir
sorundur.
Hipertansiyon

Esansiyel (primer) ve sekonder diye ikiye ayrılır.

Temel nedeni belli olmayan esansiyel hipertansiyon olguların
yaklaşık %95’ini oluşturur.

Olguların geri kalan %5’inde, başta böbrek parenkiması
hastalıkları, renovasküler hastalıklar ve bazı endokrin
hastalıklar (bazı tiroid, adrenal bez, paratiroid ve ön hipofiz
bezi hastalıkları gibi) olmak üzere arteriyel kan basıncını
yükselttiği bilinen primer patolojik bozukluklara bağlıdır.
Renin-Angiotensin-Aldosteron sistemi
• Bu sistemin uyarıcısı böbrekten salıverilen bir
enzim olan renin’dir. Böbrekten geçen kan akımının
azalması, tubüllerden geçen süzüntüde sodyum
yoğunluğunun düşmesi ve böbrekteki betaadrenerjik reseptörlerin uyarılması renin
salıverilmesine yol açar. Renin, angiotensinojene
etkir ve bunu angitensin-I’e çevirir; bu ise
angiotensin dönüştürücü enzim tarafından
angiotensin-II’ye çevrilir. A-II, bilinen en güçlü
damar daraltıcıdır; bir yandan arteriyolleri
daraltırken, diğer yandan böbrek üstü bezinden
aldosteron ve katekolaminlerin salıverilmesine yol
açar. Aldosteron böbrek distal tubüllerinden
sodyumun geri emilmesini arttırır; sodyumla
beraber eşit miktarda su da emilir.
Antihipertansif ilaçların sınıflandırılması
1. Diüretikler
a. Tiazidler
b. Kıvrım işeticileri
c. Potasyum tutulmasına yol açanlar
2. Renin-angiotensin sistemini etkileyen ilaçlar
a. ACE inhibitörleri
b. Angiotensin reseptör inhibitörleri
3. Çevre damar direnci veya kap debisini azaltan ilaçlar
a. Direkt etkili vazodilatörler
- Ca kanal blokörleri
- Diğerleri
b. Sempatik sinir sistemi depresanları
- Alfa-blokörler
- Beta- blokörler
- Merkezi etkili ilaçlar
- Diğerleri
Diüretikler
• Böbrek tubulleri üzerine olan etkileriyle Na ve su
kaybını arttıran ilaçlardır.
• Bütün hipertansiyon şekillerinde hem sistolik hem de
diyastolik kan basıncını düşürürler.
• Hafif hipertansiyonda tek başlarına yeterli olurlar ama
orta ve ağır hipertansiyonda daha güçlü bir
antihipertansif ilaçla kullanılmaları gerekir. Kombine
kullanılmalarının yararı;
- diğer ilaçların antihipertansif etkilerini arttırırlar
- diğer antihipertansif ilaçların yaptığı su ve tuz
tutulmasına bağlı hipervolemiyi önleyerek onlara karşı
tolerans gelişimini önlerler.
Diüretikler
Avantajları;
- Ciddi akut yan etkiye neden olmazlar
- Ucuz ve
- Günde bir kez verilmeleri
 Dezavantajları;
- Hiperlipidemi yapmaları ve bu durumun aterosklerozu
hızlandıran risk faktörü olması. Ancak hafif
hipertansiyonda bu durum dikkate alınsa da orta ve
ağır hipertansiyonda bu potansiyel sakınca
önemsizdir.

Diüretikler

Diüretiklerin yaptığı su ve tuz kaybı
hipovolemiye, hücre dışı sıvı hacminde
azalmaya ve kalp debisinin azalmasına
neden olur. Diyetle tuz alımının
azaltılması da aynı durumu oluşturur ve
diüretiklerin etkinliğini arttırır.
Diüretikler
 Diüretik ilaçların damar düz kaslarının
sodyum içeriğini düşürerek onların damar
daraltıcı ilaçlara (norepinefrin, epinefrin ve
angiotensin) karşı duyarlılığını azalttıkları ve
bu şekilde vazodilatasyon yaptıkları
sanılmaktadır.
Diüretikler

Bu ilaçlar antihipertasnif olarak ağızdan günde bir kez
sabahleyin verilmek suretiyle her gün kullanılırlar. Bazı
olgularda gün aşırı verilmeleri de yeterli olablir.
Kullanılan dozun antihipertansif etki yapıp yapmadığı
konusunda karar verebilmek için ilacın o dozda en az 3
hafta kullanılmış olması gerekir; daha erken karar
vermek doğru değildir.
Diüretikler
Tiazidler
Kıvrım işeticileri
K+ tutanlar
Klorotiazid
Hidroklorotiazid
Metolazon
Klortalidon
Furosemid
Bumetanid
Etakrinik asit
Muzolimin
Spironolakton
Amilorid
Triamteren
Indapamid
Diüretikler
 Tiazid diüretikler; Henle kıvrımının çıkan
kısmında ve distal tubullerin yakınında Na ve Cl
geri emilimini engellerler. İyonların bu kaybı
idrar hacmini arttırır.
Bunlar primer hipertansiyonun tedavisinde
kullanılırlar. K azalmasına neden olurlar
Diüretikler
Kıvrım diüretikleri; Henle kıvrımının çıkan
kısmında Cl geri emilimini engellerler.
Konjestif kalp yetmezliğinde pulmoner odemin
azaltılması için kullanılırlar. Bu olguda etkileri
hızlı başlar ve yüksek etkinliğe sahiptirler.
En önemli yan etkisi K azalmasına neden
olmalarıdır.
Hipertansiyon tedavisinde rutin olarak
kullanılmazlar. Ancak diğer ilaçlar yetersiz
kaldığında kullanılırlar

Diüretikler
K tutan diüretikler; distal tubullerde sodyumun
atılmasını arttırır ve K tutulmasına neden
olurlar.
Spironolakton, sodyumun tutulmasına neden
olan aldosteron’un antagonistidir.
Genellikle potasyum dengesine yardımcı
olmak için öteki diüretiklerle birlikte
kullanılırlar. Hiperkalemiye neden olurlar.
Yalnız başlarına çok güçlü etkileri yoktur.
Angiotensin Dönüştürücü Enzim İnhibitörleri
(ACE İnhibitörleri)
• Bu ilaçlar kalp yetmezliğinin tedavisinde
incelenmiştir. Hipertansiyonun tedavisindeki
etkileri damarları genişletici etkilerinden
kaynaklanır.
- Kaptopril, - Enalapril, -Lisinopril,
- Pentapril, - Ramipril, - Benazepril
- Fosinopril, - Quinapril
ACE İnhibitörleri
A-I, ACE tarafından A-II’ye çevrilir. A-II,
bilinen en güçlü damar daraltıcıdır ve
aldosteron sekresyonunu uyarır. Aldosteron,
sodyum ve suyun alıkonulmasını ve potasyum
atılmasını teşvik eder. Bu da damardaki
hacimde ve çevresel damar direncinde artışa
yol açar.
 ACE inhibitörleri A-II oluşumunu önleyerek
çevresel damar direncinde azalmaya yol açar.
 En önemli yan etkileri hipotansif etkileridir;
baş ağrısı, baş dönmesi, taşikardi ve benzeri
 Glukoz oranlarını etkilemediklerinden diyabetli
hastalarda da kullanılabilirler.

Angiotensin reseptör antagonistleri
 Saralazin, Angiotensin reseptörlerini
yarışmalı bir şekilde bloke eder.
Damar içi yolla verilir.
 Losartan ise oral yoldan kullanılan yeni
angiotensin reseptör blokörü ilaçtır.
 ACE inhibörleri ile reseptör antagonistleri
böbrek kaynaklı kan basıncı artışında daha
etkilidir (plazma renin etkinliğinin artışı)
Ca kanal blokörleri
• Ca kanal blokörleri vazodilatasyona neden
olduklarından hipertansiyonun tedavisinde
kullanılırlar
• Nifedipin
• Verapamil
• Diltiazem
Diğer damar genişletici ilaçlar
Hidralazin, minoksidil ve pinasidil direkt
olarak arteriyolleri genişletirler. Arteriyollerin
gevşemesi kan basıncının düşmesine neden
olur ama bunun tam etki mekanizması tam
belli değildir.
 Kan basıncındaki azalma refleks taşikardiye
ve bu da kalp debisinin artmasına neden
olur. (kalp debisi sınırlı hastalarda iyi
değildir) Bu ilaçlar ayrıca plazma renin
derişimini de artırır. Refleks taşikardi beta
blokörlerle bloke edilebilir. İşetici ilaçlar Na
ve su tutulmasını engellemek için
kullanılabilir.

Diğer damar genişletici ilaçlar
 Minoksidil istisna olarak hipertansiyon
tedavisi için kullanılan hastalarda istenmeyen
saç uzamasına neden olabilir. İlaç piyasada
kelliğin topikal tedavisi için de satılmaktadır.
(Rogaine)
 Diazaksid, hipertansif kriz durumlarında
damar genişletici olarak kullanılır. Ayrıca,
insülin salıverilmesini de baskılar ve
karaciğer glukoz salınımını arttırır. Bu durum
plazma glukoz oranının artışıyla sonuçlanır.
Diğer damar genişletici ilaçlar
• Nitroprussid, devamlı damar içi infüzyonla verilen
damar genişletici bir ilaçtır. Hızla siyanüre
metabolize edilir. Mekanizması nitratlara benzer.
Hızlı bir şekilde gelişen tehlikeli kan basıncı
yükselmesi durumlarında (kriz) kullanılır. Kan
basıncı damar içi infüzyon hızında küçük
değişikliklerle kontrol edilebilir.
Alfa ve beta blokörler
Prazosin, terazosin ve doksazosin gibi α-1
antagonistler arter ve venleri genişletirler.
 Damarların alfa reseptörlerin kontrolü
altında olduğunu hatırlayalım. α agonistler
damar daralmasına, antagonistler ise
genişlemesine neden olurlar. α -1, β-1 ve β2 antagonist karışımı labetalol, kalp hızında
refleks artış yapmadan (β-1), damarları
genişletir (α-1)

Alfa ve beta blokörler
Beta blokörler, kalbin sempatik olarak uyarılmasını engellerler.
Bazıları hipertansiyonun tedavisinde kullanılırlar. Kalbin hızını
ve kalp debisini düşürürler (beta-1) ve renin salıverilmesini
azaltırlar (beta-1). Hipertansiyonda kullanılanlar;
 Atenolol (β-1)
 Betaksolol (β-1)
 Karteolol (β-1)
 Penbutolol (β-1)
 Metaprolol (β-1)
 Asebutolol (β-1 + biraz sempatomimetik etkinlik)
 Esmolol (β-1 + biraz sempatomimetik etkinlik)
 Propranolol (β-1 + β-2)
 Nadolol (β-1 + β-2)
 Timolol (β-1 + β-2)
 Pindolol (β-1 + β-2 + biraz sempatomimetik etkinlik)

Adrenerjik nöron blokörleri
• Rezerpin ve diğer Rauwolfia alkaloidleri
(deserpidin, resinamin, sirosingopin ve
metoserpidin gibi), guanetedin, bretilyum ve
betanidin gibi adrenerjik nöron blokörleri,
adrenerjik sinir uçlarından norepinefrinin
salıverilmesini azaltıp sempatik tonusu
zayıflatarak kan basıncını düşürürler.
• Hipertansiyonun tedavisinde alfa ve beta
blokörlerden daha az önem taşırlar.
Merkezi etkili sempatolitik ilaçlar
 Alfa-metil dopa, klonidin, gunabenz gibi ilaçlar
merkezi etkiyle sempatik iletimi azaltır ve bu da kan
basıncında net bir düşmeye sebep olur.
 Klonidin ve guanabenz α-2 agonist etkiyle merkezi
sempatik etkinliği düşürür. Metil dopa ise merkezi
etkiyle sempatik etkinliği düşürür.
 Bu ilaçlar kalp debisini düşürmeden toplam çevresel
direnci azaltırlar. Böbreklere direkt etkileri yoktur ve
böbrek yetmezlikli hastalarda kullanılabilirler.
 Yan etkileri uyuşukluk ve ağızda kuruluktur.
 Guanebenz, guanetedin veya guanedrel ile
karıştırılmamalıdır Hepsi de hipertansiyonun
tedavisinde kullanılırlar ama mekanizmaları farklıdır.
Diğer sempatolitik ilaçlar

Bu grupta monoamin oksidaz inhibitörleri
(klorjilin ve pargilin) veratrum alkaloidleri
(protoveratin A ve B) ve ganglion blokörleri
gibi yan etkilerinin fazlalığı nedeniyle
günümüzde artık antihipertansif olarak
kullanılmayan ilaçlar bulunur.
Download

KALP DAMAR SİSTEMİNİ ETKİLEYEN İLAÇLAR