Katowice 2010-10-14
Udostępnienie danych
z operatu ewidencji
gruntów i budynków
W jakich przypadkach podmiot niebędący
podmiotem publicznym może otrzymać dane
zawarte w operacie ewidencji gruntów i
budynków?
Znowelizowana
ustawa
Prawo
geodezyjne
i kartograficzne1 przewiduje dwa takie przypadki. Pierwszy,
zgodnie z art. 24 ust. 5, dotyczy danych zawierających dane
osobowe oraz wydawania wypisów i wyrysów, natomiast
drugi udostępnienia informacji o których mowa w art. 20 ust.
1 czyli m.in. powierzchni, rodzaju użytków gruntowych, klas
gleboznawczych czy oznaczenia ksiąg wieczystych. Jeżeli
mamy do czynienia z żądaniem udostępnienia danych
o przedmiocie ewidencji (gruncie, budynku bądź lokalu)
wówczas sprawa jest prosta. Informacji udziela się na
wniosek, który musi wskazywać, czyli jednoznacznie
zidentyfikować przedmiot, którego dotyczy, natomiast zakres
żądania nie może wykraczać poza wymienione w art. 20 ust. 1
informacje. Wątpliwości mogą nastąpić w sytuacji, jeżeli
przedmiot został określony w sposób opisowy np. działki
leżące wzdłuż wskazanej ulicy lub będące własnością Skarbu
Państwa. Wydaje się, że jeżeli system umożliwia
wyodrębnienie takich nieruchomości nic nie stoi na
przeszkodzie, aby takie informacje udostępnić, tym bardziej,
że zgodnie z wolą ustawodawcy, państwowy zasób
geodezyjny i kartograficzny ma służyć zarówno potrzebom
obywateli, tak jak gospodarce narodowej, obronności
państwa, nauce, kulturze i ochronie przyrody2.
Odmienna sytuacja jest w przypadku, gdy zakres
informacji ma obejmować dane osobowe. W pierwszej
kolejności należy odpowiedzieć na pytanie jakie dane,
w przypadku ewidencji gruntów i budynków, są danymi
osobowymi? Zgodnie z definicją zawartą w art. 6 ust. 1
ustawy o ochronie danych osobowych3 za dane osobowe
uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub
możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. W przypadku
ewidencji gruntów informacjami o których mowa w ww.
ustawie są wszystkie informacje, które zawiera operat
ewidencyjny powiązane z osobą fizyczną. Tak więc
z przypadkiem udostępnienia z operatu ewidencyjnego
danych osobowych mamy do czynienia wtedy, kiedy
przedmiotem wniosku są jakiekolwiek dane powiązane ze
wskazaną osobą fizyczną, jak i w przypadku, kiedy
udostępniane zostają dane odnośnie osoby fizycznej
powiązane z wskazaną we wniosku nieruchomością. Nie ma
więc znaczenia czy żądanie dotyczy podania właściciela
1
2
3
Dz.U. z 2005 r. Nr 240 poz.2027 -j.t.
Art. 40 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. z 2002 r. Nr 101 poz. 926 j.t.
wymienionej nieruchomości czy też podania nieruchomości
należącej do wymienionej we wniosku osoby bowiem w obu
przypadkach wnioskodawca otrzyma „informacje dotyczące
identyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby
fizycznej”. Należy zwrócić jednak uwagę, iż przepis ten
w sposób szczególny chroni wyłącznie informacje związane
z osobami fizycznymi. Jeżeli mamy do czynienia z podmiotem
nie będącym osobą fizyczną wówczas przepis ten nie ma
zastosowania. W sytuacji takiej mogą jednak wystąpić pewne
problemy. Jeżeli wniosek o udostępnienie danych nie
wskazuje na konkretne nieruchomości, lecz dotyczy
„nieruchomości należącej do przedsiębiorstwa” wówczas
organ mógłby odmówić udzielenia informacji ze względu na
nie wskazanie przedmiotu, którego dane mają być
udostępnione, niemniej jednak jest to wyłącznie interpretacja
organu, gdyż przepis nie wskazuje, iż nieruchomość musi być
wskazana wprost, a nie przez relację z innymi danymi.
Wydaje się więc, że jeżeli wskazanie przedmiotu za
pośrednictwem podmiotu jest wystarczające aby system do
prowadzenia ewidencji gruntów i budynków mógł w sposób
jednoznaczny wyszukać te nieruchomości nie ma formalnych
przeszkód by informacji takich udzielić.
Szczególną formą udzielenia informacji jest wydanie
wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów jako sformalizowanego
zaświadczenia od organu prowadzącego ewidencję. Jednakże
jeżeli wypis nie zawiera danych osobowych (np. nieruchomość
jest własnością podmiotu gospodarczego lub organu
administracji publicznej) wówczas organ nie może odmówić
wydania takiego dokumentu.
Ochrona danych osobowych zawarta w art. 24 prawa
geodezyjnego polega na tym, że aby wnioskodawca mógł
skutecznie żądać od organu udostępnienia danych, które
dotyczą podmiotu ewidencyjnego będącego osobą fizyczną,
muszą zostać spełnione przesłanki zawarte w ust. 5 pkt 1-3
tego artykułu. Tak więc informacji takich można udzielić
wyłącznie w przypadku, jeżeli dotyczą wnioskodawcy lub
wnioskodawcą jest podmiot publiczny, a dane są mu
niezbędne w celu realizacji zadania publicznego, oraz kiedy
wnioskodawca ma interes prawny w tym zakresie.
O ile pierwsze dwa przypadki nie stanowią większych
problemów w interpretacji, o tyle w przypadku warunku
z punktu 3, czyli posiadania interesu prawnego, sytuacja nie
jest już taka jednoznaczna.
Ustawodawca
dopuścił
udzielenia
informacji
z operatu ewidencyjnego, zawierającej dane osobowe,
stawiając jednakże znacznie ostrzejsze warunki jakie muszą
zostać spełnione niż ustawa o ochronie danych osobowych. W
takiej sytuacji nie ma mowy aby udostępniać dane w trybie
tej ustawy to znaczy, że wystarczy, aby „w sposób
wiarygodny została uzasadniona potrzeba posiadania tych
danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób,
których dane dotyczą”4. Często też we wnioskach
niewłaściwie powołuje się art. 23 ww. ustawy uzasadniając
żądanie wydania informacji albowiem wymienia on przesłanki
traktujące o legalnym przetwarzaniu danych nie stanowiąc
o jakimkolwiek obowiązku ich udostępniania.
Udostępnianie
danych
z
ewidencji
gruntów
i budynków należy rozpatrywać na gruncie innych, niż ustawa
z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
aktów prawnych. Jeżeli bowiem dana kwestia została
uregulowana w odrębnych przepisach prawa, to na nich
należy oprzeć jej analizę. Tak więc posiadanie przez
4
Art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych
wnioskującego interesu prawnego w uzyskaniu wypisów
i wyrysów z ewidencji jest jedyną przesłanką, którą powinien
badać organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków przy
podejmowaniu decyzji w przedmiocie ewentualnego
5
udostępnienia danych osobowych z tej ewidencji .
Istnienie interesu prawnego upoważniającego do
otrzymania informacji zawierającej dane osobowe (również
w postaci wypisu) wynika z konkretnego stanu faktycznego,
z którym związana jest określona norma prawa materialnego
przyznająca to uprawnienie. Najprościej mówiąc interes
prawny to taki, który został wzięty przez prawo w ochronę
polegającą na możliwości żądania od organu administracji
podjęcia określonych czynności mających na celu
zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia.
Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami jakiegoś
podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo
a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakimi
dysponują wobec danego podmiotu6. Jest to więc uprawnienie
będące pomiędzy posiadaniem wyłącznie interesu faktycznego
a prawem podmiotowym. O istnieniu interesu prawnego
możemy mówić wówczas, gdy zgłaszane żądanie oparte jest
na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego
obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu
prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz
ocena ustawodawcy7. Niestety wszystkie te definicje nie dają
prostej i jednoznacznej odpowiedzi, kiedy organ powinien
uznać przepis wskazany przez wnioskodawcę za „interes
prawny” w tym zakresie.
Wydaje się, że pierwszej kolejności należy sprawdzić,
czy wskazany przepis stanowi o obowiązku, prawie czy
jedynie uprawnieniu strony. Jeżeli przepis mówi wyłącznie
o uprawnieniu wnioskodawcy do czynności w sytuacji
posiadania przez niego informacji, nie wskazując jednocześnie
na rejestr z którego informacji mają zostać pozyskane,
wówczas nie można na tej podstawie żądać czynności od
konkretnego organu administracji.
Jeżeli natomiast żądanie informacji związane jest
z wypełnieniem ustawowego obowiązku, wówczas może to
stanowić o interesie prawnym w otrzymaniu informacji
zawierającej dane osobowe od organu prowadzącego
ewidencję gruntów i budynków. Jednakże uznanie czy rejestr
ewidencji jest rejestrem właściwym w tym celu należy do
organu.
Z całą pewnością każdy, kto zwraca się o udzielenie
informacji posiada interes faktyczny w ich otrzymaniu. Nie
może jednak spodziewać się zaspokojenia swojego żądania
jeżeli nie poprze go wskazaniem przepisu prawa, na
podstawie którego rodzi się obowiązek po stronie organu.
Takim przepisem wydaje się być art. 32 ust. 4 pkt 2
ustawy prawo budowlane8, który mówi o obowiązku złożenia
przez
inwestora
oświadczenia
o
dysponowaniu
nieruchomością na cele budowlane, jeżeli jedynym źródłem
informacji o właścicielu nieruchomości, o której mowa, jest
rejestr ewidencji gruntów, natomiast inwestycja budowlana
związana jest z wypełnieniem ustawowego obowiązku
inwestora. Podobne stanowisko zajął Główny Geodeta Kraju
w piśmie9 z dnia 9 września 2010 r.
Niewątpliwie
inwestycjami
budowlanymi
realizowanymi z obowiązku są inwestycje związane
z zapewnieniem dostarczenia wody, energii,
sygnału
telekomunikacyjnego czy budowa kanalizacji, a także inne
inwestycje które obejmują przepisy prawa. W takiej sytuacji
wnioskodawca musi wskazać przepis, który nakłada na niego
obowiązek realizacji inwestycji i wskazać nieruchomości
objęte inwestycją. Jeżeli natomiast wnioskodawca chciałby
otrzymać dane adresowe właścicieli nieruchomości w związku
z planami budowy obiektu wyłącznie do celów osobistych
wówczas legitymuje się jedynie interesem faktycznym i nie
może skutecznie żądać udzielenia takich informacji.
Podobne wnioski można wysnuć z konieczności
realizacji obowiązków, które nakłada na właścicieli
sąsiadujących ze sobą nieruchomości Kodeks Cywilny10.
W sytuacji, w której wnioskodawca posiada
wyłącznie interes faktyczny znajdują się podmioty, których
celem jest poszukiwanie majątku osób w związku
z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie
wierzyciel może na własną rękę prowadzić poszukiwanie
majątku dłużnika jednakże nie wiąże się to z istnieniem
obowiązku udzielenia w tym zakresie pomocy przez
jakikolwiek organ administracji. Natomiast, jeżeli o informacje
w tym celu zgłosi się komornik w związku z prowadzonym
przez niego postępowaniem wówczas związane jest to
z wypełnieniem przez niego ustawowych obowiązków,
a oznacza to, iż posiada on interes prawny. Uprawnienia do
żądania wypisu przez wierzyciela konstytuują się dopiero
wtedy, kiedy dochodzi do dokonania opisu i oszacowania
nieruchomości11, ale na tym etapie postępowania
nieruchomość dłużnika jest znana.
Odmiennym trybem zgodnie, z którym można żądać
od organu administracji publicznej informacji w postaci
dokumentu, jest żądanie wydania zaświadczenia zgodnie
z art. 217 Kodeksu postępowania administracyjnego12.
Jednakże zaświadczenie wydaje się jedynie w przypadku
„jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub
stanu prawnego wymaga przepis prawa”, lub „osoba ubiega
się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny
w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu
prawnego”, a jednocześnie organ do którego zostało
skierowane żądanie posiada dane umożliwiające wydanie
takiego zaświadczenia. W pierwszym przypadku musi zostać
wskazany przepis, który wprost nakłada obowiązek
posługiwania się zaświadczeniem od organu prowadzącego
ewidencję gruntów i budynków, natomiast w drugim
przypadku musi zostać spełniony ten sam warunek, który
stawia art. 24 ust. 5 pkt 3 prawa geodezyjnego.
W związku z rozróżnieniem trybu udostępnienia
danych w zależności od zakresu informacji niezwykle ważne
jest aby organ rozpatrujący wniosek właściwie ocenił istotę
żądania wnioskodawcy. Jeżeli brak jest pewności jakich
informacji i na podstawie jakich przepisów organ ma jej
udzielić wówczas każdorazowo należy wezwać do
uzupełnienia wniosku tak, aby można było udzielić informacji
jeżeli nie stoi to w sprzeczności z przepisami.
5
http://www.giodo.gov.pl/337/id_art/1370/j/pl/
W. Jakimowicz „Publiczne prawa podmiotowe”, Zakamycze 2000, s.
130
7
Postanowienie NSA z 5 lutego 1998r., I S.A./Po 1242/97, niepubl.
8
Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 j.t.
9
Pismo Głównego Geodety Kraju nr PL-028-449/10/1467 z dnia 9
września 2010 r.
6
10
11
12
Dz.U. z 1964r. Nr 16 poz. 93 z zm.
Art. 943 § 1 pkt 1 Kpc
Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 -j.t.
Download

Udostępnienie danych z operatu ewidencji gruntów i