AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ
ee
Aralık 2014
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
Öne Çıkanlar
1
İçindekiler
Sayfa
1
Öne Çıkanlar
1
2
Dünya Ekonomisi
2
3
Türkiye Ekonomisi
4
Piyasa Gelişmeleri
4
Makroekonomik Gelişmeler
5
Büyüme
5
Enflasyon
6
Sanayi Üretimi, Kapasite Kullanımı, İmalat PMI
7
Güven Endeksleri
8
İşgücü İstatistikleri
9
Dış Ticaret
10
Ödemeler Dengesi
11
Merkezi Yönetim Bütçesi
13
TCMB
14
Bankacılık Sektörü
15
4
Özet Makroekonomik Veriler
17
5
Veri Gündemi
19
Öne Çıkanlar
OECD tarafından yılda iki kez hazırlanan Ekonomik Görünüm raporu yayınlandı. Rapora göre OECD’nin küresel
büyüme beklentisi bu yıl %3,3 ve 2015 yılında %3,7 şeklinde ifade edildi. Rapordaki tahminlerin, Mayıs 2014'te
yayınlanan rapordakinden biraz daha kötümser (2014 için %3,4 ve 2015 için %3,9 tahmin ediliyordu) olduğu görüldü.
Raporda Euro Bölgesi’nde durgunluk ve Japonya’nın resesyona girmesinin, küresel ekonominin önündeki büyüyen riskler
olduğu vurgulandı. Türkiye'ye yönelik olarak OECD, 2014 yılında %3'lük, 2015 yılında ise %3,2'lik büyüme bekliyor. Öte
yandan G-20 zirvesi Avustralya’da gerçekleştirildi. Zirvede ekonomiler için toplu halde %2,1'lik GSYH büyümesi hedef
olarak belirlenirken, dünya genelinde büyümedeki düzensizliği gidermek için 2018'e kadar küresel bir altyapı merkezi
kurma kararı alındı.
Petrol fiyatlarında yaşanan sert gerilemeye karşı 27 Kasım’da bir araya gelen OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler
Örgütü) üyeleri herhangi bir üretim kısıntısına gitmeyeceklerini açıkladı. Toplantıdan bir adım çıkmaması nedeniyle Brent
Petrol’ün varil fiyatı gerilemesini sürdürdü ve toplantı sonuçlarının açıklanmasının ardından 70$’a kadar geriledi. Böylece
Brent petrolün varil fiyatı yılbaşından bu yana %37’ye yakın değer kaybetmiş oldu.
Yılın ilk çeyreğinde, sert geçen kış koşulları nedeniyle %2,1 oranında daralma yaşayan ABD ekonomisi, küresel
çapta görülen yavaşlamaya rağmen görece güçlü bir tempo göstermiş ve sonraki iki çeyrekte sırasıyla %4,6 ve %3,9
oranlarında büyüme kaydetmişti. Ekim ayına ilişkin açıklanan veriler ise ABD’nin büyüme temposunda bir miktar hız kaybı
yaşanmış olabileceğine işaret ediyor. Buna göre kişisel tüketim harcamaları aylık bazda %0,2 artışla %0,3’lük piyasa
beklentilerinin altında kalırken, dayanıklı mal siparişleri ise yine aylık bazda %0,5’lik artış beklentisine karşın %0,9
daralma yaşadı. Conference Board tarafından açıklanan tüketici güven endeksi Kasım’da, Ekim ayındaki 94,1'lik değerinin
ardından 88,7'ye geriledi (1985=100). Yeni konut satışları ise Ekim ayında aylık bazda beklentilerin altında %0,7’lik bir
artış kaydetti.
Kasım ayına ilişkin açıklanan ön verilere göre, Euro Bölgesi’nde yıllık enflasyonun %0,4’ten son 5 yılın en düşük
seviyesi olan %0,3’e gerilemesi ve Avrupa Merkez Bankası’ndan (AMB) gelen son açıklamalar bankanın 4 Aralık’ta
gerçekleşecek olan toplantısında ek genişleme adımları atması yönündeki beklentileri arttırdı. AMB Başkanı Draghi’nin
“enflasyon ve enflasyon beklentilerini arttırmak için gerekeni yapacağız” açıklamasının ardından aynı doğrultuda bir
açıklama da Başkan Yardımcısından geldi.
Yurtiçinde ise Merkez Bankası Para Politikası Kurulu (PPK) Ekim ayı toplantısında, beklentilerle paralel olarak,
politika faizi ve faiz koridorunu değiştirmedi. BIST 100 Endeksi, Kasım ayını %6,9’luk yükselişle 86.169 puandan kapattı.
Kasım ayında BIST-100 endeksi böylece 93 borsa arasında en fazla yükseliş kaydeden üçüncü hisse senedi endeksi
olurken, eski Fed Başkanı Bernanke’nin ‘tapering konuşması’nı yaptığı ve Gezi olaylarının patlak verdiği Mayıs 2013 sonu
seviyelerini de yakalamış oldu. Faizler tarafında da belirgin bir iyileşme kendisini gösterdi. Hazine gösterge faizi %7,53’e
gerileyerek, Temmuz 2013’den bu yana en düşük seviyesine gerilemiş oldu. USD/TL kuru %0,3’lik artışla ayı 2,212’den
kapatırken, Sepet kur (0,5USD+0,5EUR) Kasım ayını 2,484’ten kapattı.
Not: Rapordaki tüm veriler raporun çıktığı tarih itibariyle güncellenmiştir.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
1
Dünya Ekonomisi
2
Seçilmiş Ülkeler Hisse Senedi Piyasaları
Kasım Sonu
Değeri
Aylık
%
Yılbaşından
%
BİST - 100
86.169
6,9
27,1
DOW JONES
17.828
2,5
7,6
S&P 500
2.068
2,5
11,9
NASDAQ
4.792
3,5
14,7
NIKKEI
17.460
6,4
7,2
9.981
7,0
4,5
54.664
0,1
7,2
Hisse Senedi Piyasası
DAX
BOVESPA
Temmuz ayından itibaren Dolar’ın uluslararası piyasalarda güçlenme eğilimine girmesi paralelinde
EUR/USD paritesi Kasım içerisinde iki yılı aşkın sürenin en düşük düzeyine geriledi. Bu düşüşte ABD
ekonomisindeki olumlu seyrin yanı sıra ECB’nin genişleyici yöndeki para politikası uygulamaları
da etkili oldu. İzleyen dönemde ise EUR/USD paritesi dalgalı bir seyir izledi.
Kaynak: Yahoo Finance, Investing
Kasım ayı başında Ukrayna’daki çatışmaların yeniden başladığı haberlerinin gündeme gelmesi
aralarında Türkiye’nin de yer aldığı gelişmekte olan ülkelere yönelik risk algısının bozulmasına
neden oldu. Öte yandan, ABD’de açıklanan işgücü piyasalarına ilişkin olumlu veriler Fed’in faiz
artırımına beklentilerden erken gidebileceği endişesinin yeniden gündeme gelmesine yol açtı.
Ancak takip eden dönemde, söz konusu endişelerin bir miktar yatışmasıyla, BİST-100 endeksi
85.000 puan seviyesinin üzerine çıktı. Kasım ayında gelişmiş ülkelerin hisse senedi piyasaları da yukarı
yönlü bir seyir izledi. ABD piyasaları ayı %2,5 - 3,5 primle tamamlarken Nikkei %6,4; DAX %7,0 artış
kaydetti. BOVESPA ise %0,1 artış ile yatay seyretti.
Eylül ayında Nisan’dan bu yana en yüksek düzeyine ulaşan 10 yıl vadeli gösterge tahvilin faiz oranı
Ekim ayından itibaren gelişmekte olan ülke piyasalarına yönelik risk iştahının artmasının etkisiyle
düşüşe geçti ve Kasım ayı boyunca düşüş eğilimini sürdürdü (28 Kasım 2014: %7,77).
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
2
2
Dünya Ekonomisi
Son aylarda Dolar’ın güçlenme eğilimine girmesinin altın talebini sınırladığı gözlendi. Ekim
ayında aşağı yönlü bir seyir izleyen altın fiyatları Kasım ayının ikinci haftasından itibaren bir miktar
toparlanma kaydetti (28 Kasım 2014: 1.167 USD/ons).
Değerleniyor
Brent türü ham petrolün varil fiyatı Haziran ayında ulaştığı 115,3 USD seviyesinden %38
oranında gerileyerek 28 Kasım itibarıyla 69 USD seviyesine kadar indi. Bu düşüşte özellikle
uluslararası enerji kuruluşlarının petrol talebi tahminlerinde aşağı yönlü revizyonu etkili oldu.
Değer kaybediyor
Kasım ayında gelişmekte olan ülke para birimleri Dolar karşısında değer kaybetti. Brezilya Real’i %4,8;
Meksika Pezo’su 3,3; Güney Kore Won’u %3,6 değer kaybetti. En yüksek değer kaybı %13,7 ile Rus
Rublesi’nde gözlendi.
Ekim ayında son bir yılın en yüksek seviyesini gören VIX endeksi, Kasım ayında dalgalı bir seyirle
düşüş eğilimine girdi. 28 Kasım itibariyle endeks 13,3 seviyesinde gerçekleşti.
lllllVIX, hisse senedi işlemcileri tarafından piyasadaki stresi ölçmek için takip edilir. Basit tabiriyle, piyasanın S&P 100 indeks opsiyonlarının bir yıl içerisinde ne
VIX llllllllllllkadar dalgalanacağının matematiksel ifadesidir. VIX yüzde olarak ifade edilmese de yüzde olarak algılanmalıdır. Örneğin, 22 seviyesinde bir VIX değeri
llllllllllllllllönümüzdeki bir yılda endeksin mevcut seviyesinin %22 altında veya üstünde gerçekleşeceğini ifade eder.
Endeksi
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
3
3
Türkiye Ekonomisi: Piyasa Gelişmeleri
Kasım ayında, Fed’in faiz politikasına ilişkin endişelerin azalması ve petrol fiyatlarındaki düşüşün
etkisiyle Türkiye’ye yönelik risk iştahı artışa geçti. Bu çerçevede BİST-100 endeksi diğer gelişmekte olan
ülke borsalarından olumlu yönde ayrışarak ayı 86.169 puan seviyesiyle tamamladı.
Petrol fiyatlarındaki düşüşün devam etmesine bağlı olarak Türkiye’de cari açık ve enflasyonda iyileşme
gerçekleşeceği beklentileri TL’nin güçlenme eğilimine girmesine sebep oldu. USD/TRY Kasım ayını 2,212
seviyesinde tamamladı; EUR/TRY ise ayı 2,756 seviyesiyle kapattı.
30 Eylül itibarıyla %9,98 ile Nisan’dan bu yana en yüksek düzeyine çıkan 2 yıl vadeli gösterge
tahvilin faiz oranı Kasım ayında Türkiye’ye ilişkin beklentilerin iyileşmesi paralelinde artan risk
iştahına bağlı olarak aşağı yönlü bir seyir izledi ve ayı %7,53 düzeyinde tamamladı.
Kasım ayının ikinci yarısından itibaren azalan petrol fiyatlarının Türkiye’de cari açık ve enflasyonda
iyileşme gerçekleşeceği beklentileri paralelinde Türkiye endeksi yükselişe geçerek diğer GOP’lardan
pozitif ayrıştı (28 Kasım 2014 itibariyle MSCI-TR: 105,9).
MSCI Endeksleri, global çapta borsaların performansını ölçen temel endekslerdir. Gelişmiş ve gelişmekte olan piyasalar için
MSCIllllllllllllhesaplanmakta olan bu endeksler, yatırımcılara ilgilendikleri pazarlardaki borsaların performansını karşılaştırmalı olarak takip etme
Endeksleri
llllllllllllll llşansı vermektedir.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
4
3
Makroekonomik Gelişmeler: Büyüme
Türkiye ekonomisi 2014 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre %2,1 ile beklentilerin altında bir büyüme kaydederken takvim etkisinden arındırılmış GSYH ikinci çeyrekte bir
önceki yılın aynı çeyreğine göre %2,4 artış kaydetti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH’nin ise ikinci çeyrekte birinci çeyreğe göre %0,5 oranında daralması dikkat çekti. Böylece, GSYH
çeyreklik bazda 2012 yılının ilk çeyreğinden bu yana ilk defa daraldı. Yılın ikinci çeyreğinde tüketim harcamalarındaki artış oldukça düşük oranda gerçekleşirken (bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %0,4
artış) net ihracat ikinci çeyrekte büyümeye 2,9 puan katkı sağladı. Böylece, yılın ikinci çeyreğinde iç talepteki ivme kaybı belirginleşirken net ihracatın büyümeye önemli katkı sağlamaya devam ettiği dikkat
çekiyor. Yılın ikinci yarısında ise, TCMB’nin yaptığı faiz indirimlerinin ve siyasi belirsizliklerin azalmasının iç talebin bir miktar canlanmasına olanak verebileceği düşünülüyor. Bu çerçevede, yılın ilk
yarısında %3,3 büyüyen Türkiye ekonomisinin 2014 yılını %3’ün üzerinde bir büyüme oranı ile tamamlayabileceği öngörülüyor.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
5
3
Makroekonomik Gelişmeler: Enflasyon
Ana Harcama Gruplarına göre TÜFE-ÜFE ve Değişim Oranları
Kasım 2014 - (2003=100)
Aylık Bazda
Değişim (%)
Yıllık Bazda
Değişim (%)
Endeks
TÜFE
0,18
9,15
248,8
Gıda ve Alkolsüz içecekler
0,24
14,37
272,6
Alkollü içecekler ve tütün
0,00
4,81
413,4
Giyim ve Ayakkabı
4,11
9,71
181,8
Konut
0,21
7,64
287,6
Ev eşyası
0,86
8,13
194,4
Sağlık
0,23
9,33
148,4
Ulaştırma
-1,79
5,06
235,3
Haberleşme
-0,13
1,59
124,5
Eğlence ve kültür
-1,32
5,89
174,2
Eğitim
0,25
8,31
252,1
Lokanta ve oteller
0,63
14,32
350,2
Çeşitli mal ve hizmetler
-0,10
8,82
280,9
Yurtiçi ÜFE
-0,97
8,36
237,7
Ara Malı
-0,89
7,47
236,2
Dayanıklı Tüketim
-1,50
5,83
161,8
Dayanıksız Tüketim
0,07
14,79
219,1
Enerji
-3,25
-1,18
344,2
Sermaye Malı
-0,73
7,75
197,9
Harcama Grupları
Son aylarda gıda fiyatları kaynaklı fiyat baskısı sonucu yüksek seyreden enflasyon Kasım’da %0.18 ile
beklentilerin altında kalırken, yıllık rakam baz etkisiyle yükselerek %9.15’e geldi. Öte yandan, yurt içi
üretici fiyat endeksi (YI-ÜFE) Kasım’da temelde enerji fiyatlarındaki düşüşlere bağlı olarak aylık bazda
%0.97 gerilerken, yıllık rakam sert bir düşüşle %8.36 oldu.
Kaynak: TÜİK
Çekirdek enflasyonda ise aylık sırasıyla %0.67 ve %0.62 artan H ve I endekslerinde yıllık enflasyon
Temmuz ve Ekim arasındaki düşüş eğiliminin ardından Kasım’da sırasıyla %9.89 ve %9.03 ile hemen
hemen değişmeden kalsa da genel olarak olumlu seyrini korudu.
lllllllTÜİK’in yeni hesaplamaya başladığı ve AB normlarına uyumlu Yurt İçi Üretici Fiyat
lllllllllllllEndeksi (Yİ-ÜFE), sanayi sektöründeki üreticilerin yurt içine sattıkları ürünlerin
Yurt İçi
ÜFElllllllllllllllllllfiyat değişimini kapsamaktadır.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
6
3
Makroekonomik Gelişmeler: Sanayi Üretimi & Kapasite Kullanımı
Eylül’de takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim endeksi yıllık bazda %2,2 oranında artış
kaydederek beklentilere paralel bir görünüm sergiledi. Sanayi üretiminin yılın üçüncü çeyreğinde 2013
yılının aynı dönemine kıyasla %3,6 oranında arttığı görüldü. Yılın ikinci çeyreğinde yıllık artış oranının
%3,2 olduğu dikkate alındığında, sanayi üretiminin yılın üçüncü çeyreğinde bir miktar ivme kazandığı
gözlendi. Nitekim, sanayi üretiminin mevsim etkilerinden arındırıldığında da bir önceki çeyreğe göre %1,5
oranında yükselmesi söz konusu toparlanmanın dönemsel olmadığına işaret etti. Mevsimsel etkilerden
arındırılmış KKO ise Kasım ayında 0,1 baz puanlık hafif bir gerileme ile %74 oldu.
Mevsimlik etkilerden arındırılmış HSBC Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi™ (PMI™) Ekim
ayı dâhil olmak üzere üst üste dördüncü ayda da herhangi bir değişiklik gözlenmediğine işaret eden 50,0
değerinin üstünde seyretti ve Kasım ayında uzun vadeli ortalama olan 51 seviyesinin de üzerine çıkarak
52,2 olarak gerçekleşti. Veri Şubat ayından bu yana en yüksek seviyeye işaret etti. İmalat sanayi Kasım
ayında güçlü bir büyüme performansı sergiledi. Üretim hacmi, alınan siparişler ve istihdam endeksleri bir
önceki aya göre ivme kazanarak artış gösterdi. Girdi ve çıktı fiyat endeksleri fiyat artışlarına işaret
etseler de, bu artışların hızı geçmişe göre daha düşük seviyelerde kaldı.
İmalat Sanayi KKO, TCMB’nin imalat sanayi sektöründeki işyerlerine her ay
lllllllluyguladığı İktisadi Yönelim Anketi kapsamında hazırlanıp yayımlanır. İmalat
Kapasite
lllllllllllsanayi geneli ve alt sektörleri itibarıyla hesaplanan kapasite kullanım oranları,
Kullanım
llllllllllllllankete katılan işyerlerinin bildirdikleri, fiziki kapasitelerine göre fiilen
Oranıllllllllllllllllllgerçekleşen kapasite kullanımlarının ağırlıklı ortalaması alınarak bulunur.
PMI (Purchasing Managers’ Index - Satın Alma Endeksi) Markit Group tarafından aylık bazda
llllllüretilen ve şirketlerin satın alma yöneticilerinin mal ve hizmet satın alma eğilimlerini
İmalatllllllllllgösteren bir göstergedir. Endeks, öncü bir gösterge niteliğindedir ve değişimin yönünü
PMI llllllllllllllgösteren basit bir ölçüdür. Endeksin 50 değerinin üzerinde olması bu değişkende artış
llllllllllllllllllolduğunu, 50 değerinin altında olması düşüş olduğunu göstermektedir.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
7
3
Makroekonomik Gelişmeler: Tüketici & Reel Kesim Güveni
TÜİK tarafından açıklanan verilere göre, Tüketici güven endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre
1,7 puan geriledi. Endeks, 68,7 ile dört yılı aşkın sürenin en düşük seviyesinde gerçekleşti. Endeksin alt
kalemleri incelendiğinde, gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme, otomobil ve konut satın alma
ihtimali alt kalemlerindeki gerilemelerin genel endeksi aşağı yönlü etkilediği görüldü. Endeksi artış
yönünde etkileyen kalemlerin başında ise tüketimin finansmanı amacıyla gelecek 3 aylık dönemde
borç kullanma ihtimali geldi.
CNBC-e Tüketici Güven Endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre yüzde 3,4 oranında artış göstererek
79,23 değerini aldı. Endeksin detaylarına bakıldığında, artışın esas olarak tüketicinin bir önceki aya
göre algısındaki iyileşmeden kaynaklandığı görüldü.
Ekim ayının ilk yarısı gerek finansal piyasalarda
yaşanan türbülans gerek jeopolitik risklerin aşırı yükselmesiyle tüketici güveninin çok sert düştüğü bir
dönem oldu. Finansal türbülansın yerini sakinleşmeye bırakması ve jeopolitik risk algısının kısmen
düşmesiyle Ekim ayının ikinci yarısında mevcut durum algısı iyileşme gösterdi. Bu durumun Kasım
ayında güçlenerek devam ettiğini izlendi.
Reel
Kesim
Güven
Endeksi (mevsimsellikten arındırılmış) yıllık bazda 1,4 puan azalarak 108,4
seviyesinde gerçekleşti. Son 3 aya ilişkin toplam sipariş miktarı, gelecek 3 aya ilişkin üretim hacmi ve
ihracat sipariş miktarı alt kalemlerinde kaydedilen düşüşler endeksteki olumsuz seyirde etkili oldu.
Sabit
sermaye
yatırım
harcamaları
ve
genel gidişat
alt
kalemleri
ise
bu
dönemde
artış
sergileyen kalemler oldu.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
8
3
Makroekonomik Gelişmeler: İşgücü İstatistikleri
Temel İşgücü İstatistikleri
Ağustos 2014
Temmuz
Değişim
2013
2014
15 +yaştaki nüfus (000)
56.119
57.098
979
İşgücü (000)
27.537
29.257
1.720
İstihdam (000)
25.055
26.313
1.258
Tarım
5.669
5.815
146
Tarım Dışı
19.386
20.605
1.219
2.482
2.944
462
28.582
27.841
-741
İşgücüne katılma oranı (%)
49,1
51,2
2,1
İstihdam oranı (%)
44,6
46,1
1,5
İşsizlik oranı (%)
9,0
10,1
1,1
Tarım dışı işsizlik oranı (%)
11,2
12,3
1,1
Genç nüfusta işsizlik oranı (%)
17,0
18,9
1,9
İşsiz (000)
İşgücüne Dahil Olmayanlar (000)
Ağustos ayında işsizlik oranı, önceki yılın aynı ayına göre 1,1 puanlık artış ile %10,1’e yükseldi. Tarım dışı
işsizlik oranı da yine 1,1 puan artarak %12,3 oldu. İşgücüne katılım oranı önceki yılın aynı ayına göre 2,1
puanlık artış göstererek %51,2 olarak gerçekleşti.
2014 Temmuz ayında mevsimsellikten arındırılmış olarak 2 milyon 994 bin olan işsiz sayısı Ağustos’ta 11
bin kişi azalarak 2 milyon 983 bin kişiye düştü. Bunda istihdamın 53 bin kişi artarak, işgücündeki 41 bin
kişilik genişlemeyi aşması etkili oldu. Diğer yandan, mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı da Ağustos
ayında %10,4’lük seviyesini korudu.
Ağustos ayında istihdam mevsimsellikten arındırılmış olarak önceki aya göre tarımda 43 bin kişi azalırken,
sanayide ve inşaatta sırasıyla 14 bin ve 34 bin kişi arttı. Hizmet sektörü istihdamı ise 46 bin kişilik artış
kaydetti.
Not: Rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.
Kaynak: TÜİK
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
9
3
Makroekonomik Gelişmeler: Dış Ticaret
Ekim ayında dış ticaret açığı 6,7 milyar USD olan piyasa beklentilerinin bir miktar altında 6,3 milyar USD
olarak gerçekleşti. Bu şekilde 12 aylık toplam açık Eylül’deki 86 milyar USD’lik seviyesinden 84,8 milyar
USD’ye geriledi.
Ekim ayında ihracat tarafı yıllık bazda %7,3’lük görece güçlü bir artış kaydetti. Bu son yedi ayın en güçlü
artışı oldu. İthalat ise %1,5 daraldı. Bu şekilde toplam ihracat 12,9 milyar USD, ithalat ise 19,2 milyar
USD olarak gerçekleşti. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise %67,4’e yükseldi.
Dış Ticaret Dengesi
(milyar USD)
Ekim
Ekim ayında parasal olmayan altın ticaretinin cari açık üzerindeki olumsuz etkisinin önemli ölçüde
ortadan kalktığı görüldü. Nitekim, 2013 yılının ilk dokuz aylık döneminde 9 milyar USD açık verilen söz
konusu ticarette, 2014 yılının aynı döneminde sadece 1 milyar USD tutarında açık verildi.
Değişim
(%)
2013
2014
İhracat
12,1
12,9
İthalat
19,5
Dış Ticaret Dengesi
Karşılama Oranı (%)
Ocak - Ekim
Değişim
(%)
2013
2014
7,3
124,4
131,4
5,6
19,2
-1,5
207,1
199,0
-3,9
-7,4
-6,3
-15,8
-82,7
-67,6
-18,2
61,9
67,4
-
60,1
66,0
-
Kaynak: TÜİK
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
10
3
Makroekonomik Gelişmeler: Ödemeler Dengesi
Ödemeler Dengesi
Ağustos 2014
Eylül
2014
milyon USD
2013
2014
(%)
Değişim
12 Aylık
Birikimli
Cari İşlemler Dengesi
-2.224
-49.163
-30.860
-37,2
-46.731
Dış Ticaret Dengesi
-5.002
-60.854
-45.481
-25,3
-64.840
Hizmetler Dengesi
3.457
18.146
20.432
12,6
25.418
Turizm (Net)
3.352
17.877
19.390
8,5
24.693
Gelir Dengesi
-817
-7.432
-6.630
-10,8
-8.548
Cari Transferler
138
977
819
-16,2
1.239
Sermaye ve Finans Hesapları
2.545
46.209
23.277
-49,6
38.932
Doğrudan Yatırımlar (Net)
609
6.438
4.913
-23,7
7.671
1.443
19.013
13.560
-28,7
18.239
116
2.428
-613
-
-440
Yükümlülükler
1.327
16.585
14.173
-14,5
18.679
Diğer Yatırımlar (Net)
47
30.214
7.762
-74,3
16.528
Varlıklar
-2.843
3.240
-2.533
-
-3.403
Yükümlülükler
2.890
26.974
10.295
-61,8
19.931
Rezerv Varlıklar (Net)
449
-9.363
-2.905
-69,0
-3.453
-321
2.954
7.583
156,7
7.799
Portföy Yatırımları (Net)
Varlıklar
Dış ticaret açığında 2013’ün aynı ayına göre gözlenen iyileşmenin de katkısıyla Eylül’de cari açık
beklentilerin altında 2.2 milyar USD olarak gerçekleşti. Yılbaşından bu yana kesintisiz bir daralma eğilimi
gösteren 12 aylık birikimli cari açık ise Eylül’de de benzer şekilde hareket etti ve 47.9 milyar USD’den 46.7
milyar USD’ye geriledi. Öte yandan, iç talepteki görünümü anlamak açısından önemli olan enerji dışı cari
denge, Ocak ayından bu yana etkili olan daralma eğilimiyle Temmuz’da artıya döndükten sonra Ağustos ve
Eylül’de de toparlanma eğilimini korudu.
Ocak - Eylül
Net Hata ve Noksan
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
11
3
Makroekonomik Gelişmeler: Ödemeler Dengesi
Net Sermaye Girişlerinin Dağılımı
(12 aylık kümülatif)
Yüzde Dağılım
Aralık
2013
Eylül
2014
74.945
Doğrudan Yatırımlar
Aralık
2013
Eylül
2014
50.184
100.0
100.0
9.196
7.671
12,3
15,3
Portföy Yatırımları
23.692
18.239
31,6
36,3
Diğer Yatırımlar
38.980
16.528
52,0
32,9
Net Hata ve Noksan
3.170
7.799
4,2
15,5
-93
-53
-0,1
-0,1
milyon USD
Toplam Net Yabancı Sermaye Girişi
Diğer
Finansman cephesinde ise, yerel seçimlerin ardından politik belirsizliğin büyük ölçüde gerilediği
algısıyla yılın 2. çeyreğinde önemli miktarda girişin gerçekleştiği kısa vadeli sermaye hareketlerinde 3.
çeyrekte başlayan hafif çıkış eğilimi 0,4 milyar USD’yle Eylül’de artıya döndü, Detaylara göre ise,
yabancı yatırımcıların hisse senedi ve tahvil piyasasındaki toplam 1,3 milyar USD’lik satışlarına ve
bankaların yurtdışında tuttukları mevduatları 1,1 milyar USD arttırmalarına rağmen, yine bankacılık
sektörünün 2,3 milyar USD’lik borçlanması belirleyici oldu, Uzun vadeli finansman tarafında ise
Temmuz 2012’deki istisna hariç Ekim 2010’dan bu yana devam eden dalgalı giriş eğilimi etkisini korudu
ve toplam finansmana 1,8 milyar USD’lik bir katkı sağladı, Söz konusu rakamda, bankaların
yurtdışında 1,3 milyar USD’lik tahvil ihraçları ve 0,8 milyar USD’lik uzun vadeli kredi kullanımları önemli
rol oynadı, Öte yandan, net doğrudan yatırımlar kalemi 0,6 milyar USD’yle finansmana katkısını görece
sınırlı da olsa sürdürdü, Böylece, sermaye dengesi Ağustos ayında önemli ölçüde zayıflayan girişlerin
artından Eylül’de cari açık miktarını tamamen karşıladı, Net hata noksan kaleminde ise 0,3 milyar
USD’lik sınırlı bir çıkış görülürken, tüm bu gelişmelerin ardından resmi rezervler aylık bazda 0,4 milyar
USD azaldı,
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
12
3
Makroekonomik Gelişmeler: Merkezi Yönetim Bütçesi
Merkezi Yönetim Bütçesi
(milyar TL)
Ekim
Ocak - Ekim
Değişim
(%)
2014 Bütçe
Hedefi
Gerç./ Hedef
(%)
347,7
8,6
403,2
82,0
266,3
286,6
7,6
348,4
81,5
56,4
53,8
61,1
13,6
54,8
84,4
37,2
12,0
327,7
362,6
10,6
436,4
80,9
2,4
7,0
190,7
46,2
45,3
-2,1
52,0
90,2
30,8
30,2
-1,9
281,5
317,3
12,7
384,4
79,7
Bütçe Dengesi
-3,2
-3,0
-5,0
-7,7
-14,9
94,9
-33,3
61,2
Faiz Dışı Denge
-0,8
4,0
-
38,6
30,3
-21,4
18,7
117,6
2013
2014
Değişim
(%)
30,0
34,2
Vergi Gelirleri
26,0
Vergi Dışı Gelirler
Merkezi Yönetim Giderleri
2013
2014
13,8
320,1
27,9
7,3
4,0
6,2
33,2
Faiz Giderleri
Faiz Dışı Giderler
Merkezi Yönetim Gelirleri
Ekim ayında merkezi yönetim bütçe harcamaları bir önceki yılın aynı dönemine göre %12, bütçe gelirleri ise %13,8 oranında artış kaydetti. Böylece, bütçe açığı geçtiğimiz yılın aynı
ayındaki 3,2 milyar TL seviyesinden 3 milyar TL seviyesine geriledi. Yılın ilk 10 ayı itibarıyla ise, bütçe harcamalarının geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %10,6 oranında yükseldiği görülürken,
bu dönemde bütçe gelirlerindeki artış %8,6 ile daha düşük bir oranda gerçekleşti. Bu çerçevede, geçtiğimiz yılın Ocak-Ekim döneminde 7,7 milyar TL olan bütçe açığının, 2014 yılında 14,9
milyar TL seviyesine ulaştığı görüldü. Böylece, bütçe açığı 24,4 milyar TL olan yıl sonu hedefinin %61,2’sine ulaştı. Bu dönemde 30,3 milyar TL tutarında faiz dışı fazla verildi.
Kaynak: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
13
3
TCMB
Senenin ortasından itibaren politik belirsizliğin büyük ölçüde gerilediği algısıyla artıya dönen sermaye
akımlarının etkisiyle resmi rezervler artış trendine girdi ve Ekim ayında 41 milyar USD ile son bir yılın en
yüksek seviyesine ulaşan net dış varlıklarda Kasım ayında yatay bir seyir hakim oldu.
TCMB, 20 Kasım’da gerçekleştirdiği Para Politikası Kurulu toplantısında 1 hafta vadeli repo ihale faiz
oranını %8,25, gecelik borçlanma faiz oranını %7,5, borç verme faiz oranını da %11,25 seviyesinde
bırakarak faiz oranlarında değişikliğe gitmedi. TCMB toplantı sonrasında yaptığı açıklamada, sıkı para
politikası duruşunun ve alınan makro-ihtiyati önlemlerin etkisiyle kredi büyüme hızlarının makul
düzeylerde seyrettiğini, iç talebin ise büyümeye daha fazla katkı sağlamaya başladığını ifade etti.
TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi Kasım ayında 114,4 ile 15 ayın en yüksek düzeyine çıktı.
Geçen yıl Ağustos ayında 111,6 düzeyinde bulunan reel efektif döviz kuru, geçen Ocak ayında ise 101,5
ile Haziran 2006'dan bu yana en düşük değerini almıştı.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
14
3
Bankacılık Sektörü
2014 yılında BDDK tarafından alınan önlemler çerçevesinde toplam kredi hacmi 28 Kasım itibariyle yıllık
bazda %19,3 oranında genişledi. Mevduat hacmi ise, 28 Kasım’la biten haftada bir önceki yılın aynı
dönemine göre de %13,4 oranında büyüdü.
MB’nin Ekim ve Kasım toplantılarında faiz indirimini pas geçmesiyle oranlar yatay seyretse de Ticari kredi
faizleri Kasım ayında yönünü yukarı çevirerek Tüketici kredisi oranlarına ulaştı. Tüketici kredisi
faizlerinde ise Kasım ayında sınırlı bir düşüş hakim oldu.
Bankacılık sektörü yabancı para net genel pozisyonu 28 Kasım 2014 itibariyle -1.719 milyon USD
seviyesinde gerçekleşti. Bankacılık sektörünün Ağustos ayından itibaren sınırlı düzeyde de olsa açık
pozisyon taşımaya başladığı görülüyor.
Kasım ayında 1 aya kadar ve 6 aya kadar vadeli mevduat faizlerinde yatay bir seyir hakim olurken 1 yıla
kadar vadeli mevduat faizlerinde belirgin bir düşüş gerçekleşti. 1 aya kadar vadeli mevduatın faizi Ekim
ayındaki %10’lu seviyelerden 21 Kasım itibariyle %8,9’a geriledi.
(*) İhtiyaç, taşıt ve konut kredileri
(**) TL üzerinden açılan
Kaynak: BDDK Haftalık Bülten, TCMB
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
15
Bankacılık Sektörü Genel Görünümü
3
(milyar TL)
2009
2010
2011
2012
2013
Ekim - 14
(%) Değişim*
AKTİF TOPLAMI
834,0
1.006,7
1.217,7
1.370,7
1.732,4
1.916,4
10,6
Krediler
392,6
525,9
682,9
794,8
1.047,4
1.182,6
12,9
TP Krediler
288,2
383,8
484,8
588,4
752,7
850,1
12,9
Pay (%)
73,4
73,0
71,0
74,0
72,0
71,9
-
YP Krediler
104,4
142,1
198,1
206,4
294,7
332,5
12,8
Pay (%)
26,6
27,0
29,0
26,0
28,0
28,1
-
21,9
20,0
19,0
23,4
29,6
36,6
23,6
Takipteki Alacaklar
Takipteki Alacaklar Oranı (NPL) (%)
5,3
3,7
2,7
2,9
2,8
3,0
-
Menkul Değerler
262,9
287,9
285,0
270,0
286,7
294,5
2,7
PASİF TOPLAMI
834,0
1.006,7
1.217,7
1.370,7
1.732,4
1.916,4
10,6
Mevduat
514,6
617,0
695,5
777,2
945,8
1.012,6
7,1
TP Mevduat
341,4
433,5
460,0
520,4
594,1
609,3
2,6
Pay (%)
66,3
70,3
66,1
67,4
62,8
60,2
-
YP Mevduat
173,2
183,5
235,5
251,8
351,7
403,3
14,7
Pay (%)
33,7
29,7
33,9
32,6
37,2
39,8
-
İhraç Edilen Menkul Kıymetler
0,1
3,1
18,4
37,9
60,6
86,2
42,3
Bankalara Borçlar
86,1
122,4
167,4
173,4
254,2
282,1
10,9
Repodan Sağlanan Fonlar
60,7
57,5
97,0
79,9
119,1
125,9
5,7
110,9
134,5
144,6
181,9
193,7
224,2
15,7
20,2
22,1
19,8
23,5
24,7
20,8
-4,3
2,6
2,4
1,8
1,8
1,6
1,4
-
Net Dönem Karı/Ort. Toplam Özkaynaklar (ROAE)
20,3
18,0
14,2
14,4
13,1
11,8
-
Krediler/Aktifler
47,1
52,2
56,1
58,0
60,5
61,7
-
Krediler/Mevduat
76,3
85,2
98,2
102,3
110,7
116,8
-
Menkul Kıymet/Aktifler
31,5
28,6
23,4
19,7
16,5
15,4
-
Mevduat/Pasifler
61,7
61,3
57,1
56,3
54,6
52,8
-
Sermaye Yeterliliği (%)
20,6
19,0
16,6
17,9
15,3
16,3
-
ÖZKAYNAKLAR TOPLAMI
Net Dönem Karı/Zararı
RASYOLAR (%)
Net Dönem Karı/Ort. Toplam Aktifler (ROAA)
* Net Dönem Karı haricinde yılsonuna göre yüzde değişimi ifade etmektedir. Net Dönem Karı değişimi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde değişimi ifade etmektedir.
Kaynak: BDDK Aylık İnteraktif Bülten Verileri
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
16
Özet Makroekonomik Göstergeler
4
2009
2010
2011
2012
2014
2013
BÜYÜME
14 - Ç1
14 - Ç2
14 - Ç3
GSYH (milyar USD)
616,7
731,6
774,0
785,7
820,0
183,2
200,6
-
Büyüme Oranı (%)
-4,8
9,2
8,8
2,2
4,0
4,3
2,1
-
Eyl - 14
Eki - 14
Kas - 14
ENFLASYON (%)
TÜFE (yıllık)
6,5
6,4
10,4
6,2
7,4
8,9
9,0
9,2
Yurtiçi ÜFE* (yıllık)
5,9
8,9
13,3
2,5
7,0
9,8
10,1
8,4
Haz - 14
Tem - 14
Ağu - 14
İŞGÜCÜ PİYASALARI
İşsizlik Oranı (%)
14,0
11,9
9,8
9,2
9,7
9,1
9,8
10,1
İstihdam (bin kişi)
21.277
22.594
24.110
24.821
25.524
26.586
26.410
26.313
Eyl - 14
Eki - 14
Kas - 14
DÖVİZ KURLARI(1)
Tüfe Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru
116,8
125,8
109,6
118,2
106,9
109,3
110,4
114,0
USD/TL
1,4909
1,5413
1,8935
1,7819
2,132
2,279
2,205
2,212
EUR/TL
2,1479
2,0601
2,4497
2,3509
2,937
2,877
2,769
2,756
Döviz Sepeti (0.5*USD + (0.5*EUR)
1,8194
1,8007
2,1716
2,0664
2,535
2,578
2,487
2,484
Ağu - 14
Eyl - 14
Eki - 14
DIŞ TİCARET DENGESİ(2) (milyar USD)
İhracat
102,1
113,9
134,9
152,5
151,8
157,4
158,0
158,8
İthalat
140,9
185,5
240,8
236,5
251.7
243,8
243,7
243,6
Dış Ticaret Dengesi
-38,8
-71,7
-105,9
-84,1
-99,9
-86,3
-85,7
-84,8
Karşılama Oranı (%)
72,5
61,4
56,0
64,5
60,3
64,6
64,8
65,2
(1) Dönem sonu
(2) 12 aylık kümülatif
* Yurtiçi ÜFE Endeksi 2014 yılından itibaren yayınlanmaya başlamıştır.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
17
4
Özet Makroekonomik Göstergeler (Devamı)
2009
2010
2011
2012
ÖDEMELER DENGESİ(2) (milyar USD)
Cari İşlemler Dengesi
2014
2013
Tem - 14
Ağu - 14
Eyl - 14
-12,2
-45,4
-75,1
-48,5
-64,9
-48,5
-48,9
-46,7
Sermaye ve Finans Hesapları
9,3
44,0
65,7
47,3
61,6
35,2
41,7
38,9
Doğrudan Yatırımlar (Net)
7,1
7,6
13,7
8,9
9,8
9,7
9,8
7,7
Portföy Yatırımları (Net)
0,2
16,1
22,0
40,8
23,7
22,7
22,6
18,2
Diğer Yatırımlar (Net)
2,1
33,2
28,2
18,4
38,1
9,5
9,5
16,5
Rezerv Varlıklar (Net)
-0,1
-12,8
1,8
-20,8
-9,9
-6,7
-6,7
-3,5
2,9
1,4
9,4
1,2
3,4
13,3
13,4
7,8
-2,0
-6,2
-9,7
-6,2
-7,9
-
-
-
Ağu - 14
Eyl - 14
Eki - 14
Net Hata ve Noksan
Cari İşlemler Açığı/GSYH (%)*
MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ(3) (milyar TL)
Merkezi Yönetim Gelirleri
215,5
254,3
296,8
331,7
389,4
283,2
313,5
347,7
172,4
210,6
253,8
278,8
326,1
232,4
258,7
286,6
268,2
294,4
314,6
360,5
407,9
285,9
325,4
362,6
Faiz Giderleri
53,2
48,3
42,2
48,4
50,0
33,6
38,3
45,3
Faiz Dışı Giderler
215,0
246,1
272,4
312,1
357,9
252,2
287,2
317,3
-52,8
-40,1
-17,8
-29,4
-18,4
-2,7
-11,9
-14,9
0,4
8,2
24,4
19,6
31,5
30,9
26,3
30,3
-5,5
-3,7
-1,4
-2,1
-1,2
-
-
-
Ağu - 14
Eyl - 14
Eki - 14
Vergi Gelirleri
Merkezi Yönetim Giderleri
Bütçe Dengesi
Faiz Dışı Denge
Bütçe Dengesi/GSYH (%)**
MERKEZİ YÖNETİM TOPLAM BORÇ STOKU (milyar TL)
İç Borç Stoku
330.0
352.8
368.8
386.5
403.0
407,4
408,2
411,1
Dış Borç Stoku
111.5
120.7
149.6
145.5
182.8
186,0
194,9
188,6
Toplam Borç Stoku
441.5
473.6
518.3
532.0
585.8
593,4
603,2
599,7
* 2013 yılsonu tahmini
** 2013 yılsonu OVP tahmini
(3) Yılbaşından itibaren kümülatif
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
18
5
Veri Gündemi
Veri
Tarih
Dönemi
Enflasyon
Kasım 2014
[Glo] BoE Toplantısı
Aralık 2014
[Glo] AMB Toplantısı
Aralık 2014
8 Aralık
Sanayi Üretimi
Ekim 2014
10 Aralık
Milli Gelir
3. Çeyrek
11 Aralık
Ödemeler Dengesi
Ekim 2014
Hane Halkı İşgücü İstatistikleri
Eylül 2014
3 Aralık
4 Aralık
15 Aralık
Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri
Kasım 2014
17 Aralık
[Glo] FED FOMC Toplantısı
Aralık 2014
19 Aralık
[Glo] BoJ Toplantısı
Aralık 2014
24 Aralık
TCMB PPK Toplantısı
Aralık 2014
Kapasite Kullanım Oranı
Aralık 2014
Reel Kesim Güven Endeksi
Aralık 2014
Ticaret İstatistikleri
Kasım 2014
26 Aralık
31 Aralık
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
19
AÇIKLAMA:
Bu rapor, Kuveyt Türk tarafından, güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan elde edilen bilgi ve veriler kullanılarak hazırlanmıştır. Raporda yer alan ifadeler, hiçbir şekilde veya suretle
alış veya satış teklifi olarak değerlendirilmemelidir. Kuveyt Türk, bu bilgilerin doğru, eksiksiz ve değişmez olduğunu garanti etmemektedir. Bu sebeple, okuyucuların, bu raporlardan elde
edilen bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, bilgilerin doğruluğunu teyit ettirmeleri önerilir ve bu bilgilere dayanılarak aldıkları kararlarda sorumluluk kendilerine aittir. Bilgilerin
eksikliği ve yanlışlığından Kuveyt Türk hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Ayrıca, Kuveyt Türk’ün tüm çalışanları ve danışmanlarının, herhangi bir şekilde bilgiler dolayısıyla ortaya
çıkabilecek, doğrudan veya dolaylı zararlarla ilgili herhangi bir sorumluluğu yoktur. Bunlara ilaveten, Kuveyt Türk, raporların Internet üzerinden e‐mail yoluyla alınması durumunda virüs,
hatalı gönderim veya diğer herhangi bir teknik sebepten dolayı alıcının donanımına veya yazılımına gelebilecek herhangi bir zarardan dolayı sorumlu tutulamaz.
Strateji Planlama ve Kurumsal Performans Yönetimi
Download

Aralık 2014 - Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş.