STANBUL T CARET ODASI
BAKIR SEKTÖR
PROF
Haz rlayan
Onur ARSLAN
KOB AR-GE ubesi
stanbul, 2006
NDEK LER
1. ÜRÜN TANIMI, ÖZELL KLER VE ÇE TLER ....................................................1
1.1. Ürün Tan
ve Özellikleri .............................................................................1
1.1.1. Bak n Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri..............................................1
1.2. Ürün Çe itleri..................................................................................................2
2. DÜNYA BAKIR P YASASI ......................................................................................2
2.1. Üretim (Genel Durum) ....................................................................................2
2.2. D Ticaret ( thalat- hracat).............................................................................3
2.2.1. AB Ticareti..........................................................................................3
2.2.2. Kom u Ülkelerin Ticareti ....................................................................3
2.2.3. Kafkasya ve Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde (KOATC) Bak r .......3
2.2.4. Azerbaycan..........................................................................................3
2.2.5. Kazakistan...........................................................................................4
2.2.6. K rg zistan...........................................................................................4
2.2.7. Özbekistan...........................................................................................4
3. TÜRK YE BAKIR P YASASI ...................................................................................4
3.1. Üretim (Genel Durum) – Sektörün Yap .......................................................4
3.2. D Ticaret ( thalat- hracat).............................................................................7
4. SONUÇ ......................................................................................................................10
TABLO L STES
Tablo 1. Bak r Üretim ve Tüketimi ........................................................................3
Tablo 2. 2006 Y
n lk 4 Ay tibariyle thalat ve hracat (.000 $).......................7
Tablo 3. Son 5 Y la Ait hracat Verileri (.000 $) ....................................................7
Tablo 4. Son 5 Y la Ait thalat Verileri (.000 $) .....................................................8
Tablo 5. Ülkelere Göre Türkiye Bak r hracat .......................................................8
Tablo 6. Ülkelere Göre Türkiye Bak r thalat ........................................................9
Tablo 7. Sektörler tibariyle Sabit Sermaye Yat mlar (Kamu) .............................9
Tablo 8. Sektörler tibariyle Sabit Sermaye Yat mlar (Özel) ...............................10
1. ÜRÜN TANIMI, ÖZELL KLER VE ÇE TLER
1.1. Ürün Tan
ve Özellikleri
Kimyasal simgesi “Cu” ile gösterilen Bak r, k rm ms renkli, ince tel ve levha haline
getirilebilen,
ve elektrik iletkenli i yüksek ve kullan m sahas çok geni olan bir metaldir.
Sülfitli ve oksitli bak r cevherlerinden zenginle tirme ve izabe (metalleri eriterek s
hale
getirme) yoluyla metalik bak r elde edilmektedir.
Yüksek elektrik ve
iletkenli i özellikleri bak , elektrik santralleri ve iletken
malzemelerin vazgeçilmez girdisi haline getirmektedir. So uk hava makine ve teçhizatlar nda,
paslanmaz özelli inden dolay nakliye vas talar nda ve d kaplamalarda bak n büyük
kullan m alanlar bulunmaktad r. Bunlara ek olarak bak n kaynak i lerinde, metalürjide ve
bronz üretiminde önemli yeri vard r.
En geni kullan m alanlar s ras yla; elektrik üretim ve iletimi ile ilgili tesislerde,
in aatta, ula m makine ve teçhizat ndad r. Evlerimizdeki ayd nlatma gereçleri, radyo ve TV
cihazlar , çama r ve bula k makineleri, buzdolab ve mutfak robotlar gibi tüm donan mlar
bak r sayesinde insanl n hizmetindedir. Uzun ömürlü çat kaplamas olarak bak r levha ve
mobilya malzemesi olarak pirinç kullan na da rastlanmaktad r. Torna, freze, matkap,
kaynak makineleri ve trafolar gibi elektrikli makineler da bak n kullan ld önemli üretim
araçlar r. Bu tür makinelerde bak r, elektri in tüketimi ve dahili iletimi amac na hizmet
etmektedir. Ayr ca bak r, otomobil, gemi, tren gibi ula m araçlar nda radyatör, boru gibi
parçalarda, kimya sektöründe, mühimmat sanayinde, turistik e ya yap nda, so utucu
donan mlarda çokça kullan lmaktad r.
1.1.1. Bak n Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri
Simgesi
Sertli i
Yo unlu u
Ergime Noktas
Kaynama Noktas
Ergime Is
Elektrik letme Özelli i
: Cu
: 2.5-3
: 8.93 gr/cm³
: 1083ºC
: 2300ºC
: 43 k.cal (1kg’
: %99,95
n ergimesi için gerekli
)
1.2. Ürün Çe itleri
Genel anlamda bak r ürünleri iki ana grupta toplan r:
1) Yar Bitmi Ürünler
-
Blister Bak r
Rafine (anot) Bak r
Katot Bak r
2) Bitmi Ürünler’dir.
-
Elektrolitik Ürünler (Tel, blok, takoz, erit, çubuk, profil)
Elektrolitik Olmayan Ürünler(levha, lama, erit, çubuk, profil)
Ala mlar (Bak r Ala mlar )
2. DÜNYA BAKIR P YASASI
2.1. Üretim (Genel Durum)
Dünya’da önemli bak r yataklar
n bulundu u bölgeler u ekilde özetlenebilir:
- Güney Amerika’n n özellikle bat sahilleri, Kuzey ili,
- Kuzey Amerika’da ABD’nin güney-bat ve Kanada’n n do usu (Cu ve Ni)
- Afrika’da Kongo, Zaire, Kuzey-Rodezya,
- Asya’da Kazakistan, Özbekistan, Afganistan (Dünya’n n en zengin bak r ve demir
yataklar na sahip oldu u iddia edilmektedir fakat henüz i letilmemektedir), Hindistan,
- Avrupa’da Polonya, Finlandiya, Portekiz, Yugoslavya
- Avustralya’da Olympic Dam ve Papua Yeni Gine’de Bougainville (Burada yöre
halk n isyan sonucunda i letici firma bu maden yata
terk etmi tir).
International Copper Study Group (ICSG)’un verilerine göre, Dünya Bak r madeni
üretiminin 2006 y içerisinde bir önceki y la göre yakla k 606.000 ton (+4,1%) artarak
15.48 milyon tona ç kaca tahmin edilmekte, 2007’de de bu rakam n yakla k 816.000 ton
artarak (%5,3) 16.3 milyon tona ula aca öngörülmektedir.
Dünya’daki Rafine Bak r üretiminin ise 2006’da, 2005’e göre yakla k 1.11 milyon
tonluk (%6,8) art la 17.56 milyon tona ula aca tahmin edilmektedir. 2007’de ise bu
rakam n yine yakla k olarak 631.000 ton artarak, 18.19 milyon tona ula aca
öngörülmektedir.
Dünya Bak r kullan
2005’te %1,3 azalarak 16.51 milyon tona inmi tir. 2006 y
içerisinde bir toparlanma beklenmekte ve bu rakam n yakla k 800.000ton (%4,9) artarak
17.31 milyon ton gibi rekor bir rakama ula aca tahmin edilmektedir. Bu art n tüm
bölgelerde olaca umulmakta ve Asya K tas %6’l k art ile en büyük, Avrupa Birli i ise
%2,5’luk art ile en küçük pay olu turaca beklenmektedir. Ayr ca Dünya’daki Bak r
tüketiminin 2007’de %4,7 oran nda, yani yakla k 820bin ton artarak, 18.13 milyon tona
ula aca da tahmin edilmektedir.
Tablo 1 – Bak r Üretim ve Tüketimi
2007 TAHM NLER (,000t)
BÖLGELER
Afrika
K.Amerika
Latin
Amerika
Asean-10
Asia ex
Asean/CIS
Asia-CIS
AB-25
Avrupa
(Di er)
Okyanusya
TOPLAM
MADEN ÜRET
2004
2005
2006
2007
RAF NE ÜRET M
2004
2005
2006
2007
2004
TÜKET M
2005
2006
2007
627
2,142
677
2,179
876
2,365
1,026
2,480
508
2,188
513
2,174
633
2,260
737
2,344
191
3,096
200
2,956
205
3,036
210
3,141
6,725
6,651
6,838
7,192
3,576
3,559
3,832
4,248
538
534
557
579
892
1,154
974
1,025
438
530
558
630
677
717
760
807
994
1,054
1,109
1,158
4,644
5,192
5,710
6,136
6,938
7,131
7,521
7,970
572
726
510
708
550
717
569
717
549
2,318
534
2,324
540
2,373
565
2,398
93
4,078
60
3,734
82
3,852
88
3,950
801
827
866
892
1,111
1,153
1,222
1,254
945
1,024
1,141
1,222
1,028
14,507
1,114
14,874
1,186
15,480
1,237
16,296
490
15,823
468
16,446
515
17,644
586
18,900
168
16,725
155
16,510
160
17,314
167
18,134
Kaynak: International Copper Study Group (ICSG, www.icsg.org)
2.2. D Ticaret ( thalat- hracat)
2.2.1. AB Ticareti
AB ülkelerinden spanya’n n d ndaki ülkelerin bak r cevher ve konsantresi üretimleri
önemli miktarda de ildir. Dünya rafine bak r üretiminin %11’ini AB ülkeleri yapmaktad r.
AB ülkelerinin rafine bak r ihtiyaçlar ise 3800 bin ton olup, bu ülkeler, ihtiyaçlar olan bak r
konsantresini ve blister bak ithalat yoluyla kar lamaktad rlar.
2.2.2. Kom u Ülkelerin Ticareti
Kom u ülkelerin bak r cevher ve konsantresi ile pirit konsantresi ticaretinde önemli bir
pazara sahip olmad klar görülmektedir.
2.2.3. Kafkasya ve Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde (KOATC) Bak r
KOATC’de halen i letilmekte olan veya i letilebilir ve ekonomiye kazand labilir
nitelikte çe itli madenlerin bulundu u bilinen bir gerçektir. Bunlardan bak rla ilgili kaynaklar
her ülke için a
da verilmi tir.
2.2.4. Azerbaycan
Azerbaycan’da bak r üretimi yoktur ve bak r ihtiyac ithalat yolu ile kar lamaktad r.
Filizçay maden yata nda 95-96 milyon ton maden rezervi belirlenmi olup, %0.5-1.0 Cu,
%1,5-2.0 Pb, %3.5-4.0 Zn, 0.6 g/t Au, 50 g/t Ag içermektedir. Filizçay yata civar nda
rezervi küçük ba ka yataklarda bulunmaktad r. Ka da , Ketek, Sagator ve Karaçay bunlardan
baz lar r.
2.2.5. Kazakistan
Kazakistan’da alt n, gümü , bak r, kur un, çinko, asbest, berilyum, bizmut, kadmiyum,
krom, demir, magnezyum, molibden, renyum, titan, tungsten ve uranyum bulunmaktad r.
Kazakistan bak r rezervleri aç ndan dünyada 4. s rada, bak r üretimi aç ndan ise 7.
radad r. Bak r üretimi Balka gölünün kuzeyinde ve iki büyük üretim ve izabe konusunda
faaliyet gösteren i letmeler grubunun oldu u Betbaktala çölündedir. Jezkazak ve Kunrad gibi
büyük bak r cevheri yataklar y llardan beri çal maktad r. Bunlar n yan nda Zhaman-Aibat,
Zhylandying Group, Aktogai, Aidarly, Boschekul, Koksai, Samarskoe, Kaskyrkazgan ve
Chatyrkul’dur. KOATC içerisinde en zengin yer alt kaynaklar na sahip olan r. Eski
SSCB’deki toplam bak r rezervinin yakla k %50’sine sahip olup, bu miktar 1998 itibariyle
yakla k 23 milyon tondur. Eski SSCB’deki blister bak r üretiminin, yine 1991 itibariyle,
yakla k %30’u olan 307 bin tonluk k sm
gerçekle tirmektedir. Cezkazgan maden ve
metalürji kompleksi, bak r tenorundaki dü e ra men, üretime devam etmektedir.
2.2.6. K rg zistan
Küçük çapl fakat oldukça yo un çal an bir madencilik sektörüne sahiptir. K rg zistan
antimuan, civa, molibden ve alt n üretimi yapmaktad r. Makmal, Kumtor, Dzheru ve Tadly
belli ba alt n yataklar r. Bunlar n d nda bak r-alt n yataklar ve kalay tungsten yataklar
da mevcuttur.
2.2.7. Özbekistan
Maden kaynaklar bak ndan oldukça zengindir. Özbekistan’daki bak r yataklar
porfiri tipte olup, birçok say daki bak r yata
n yaln zca ikisi i letilmektedir. Bak r cevheri
üretiminin %80’i kalmaktad r, %15’i ise Sar Chelku madenlerinden elde edilmektedir.
Özbekistan’ n bak r rezervleri 800 milyon ton civar ndad r. Ortalama tenor %0,56 Cu
olup, en önemli bak r madeni Almalyk’tad r. Ta kent’ten 50km uzakl kta bulunan Almalyk’e
ba Kalmalyk’deki bak r yataklar ndan y lda yakla k 140bin ton metal bak r e de erli ve
%0,62 Cu tenorlu 23 milyon ton cevher üretimi yap lmaktad r. 1997 y nda 6800 ton metalik
bak r üretimi gerçekle tirilmi olup, Almalyk’taki izabe tesisi 250-300 bin ton üretim
kapasitesine sahiptir. Bu tesislerin %47.5’inin yabanc sermayeye sat lmas planlanmaktad r.
%3.5 iç sat ve kalan n da Devlet hissesi olmas dü ünülmektedir.
3. TÜRK YE BAKIR P YASASI
3.1. Üretim (Genel Durum) – Sektörün Yap
Türkiye’nin önemli bak r rezervleri Karadeniz ve Güneydo u Anadolu Bölgeleri’nde
bulunmaktad r. Murgul, Çayeli-Madenköy, Lahanos, Ergani, Siirt-Madenköy, Cerattepe ve
Küre bilinen önemli bak r yataklar r.
Türkiye’de bilinen rezervlerin büyük k sm kamu kurulu u, bir k sm kamu-özel
ortakl geri kalanlar özel kurulu lar n ruhsat alt ndad r. Bu rezervler toplam 62,870,000 ton
%2,69 Cu içermektedir ve bak r metal de eri olarak 1,697,204 tondur. Bunlar n haricinde
ekonomik olamayacak kadar dü ük tenorlu muhtelif maden sahalar n rezervi 696,582,800
ton ve metal içeri i 2,065,035 tondur. Ayr ca 2001 y verilerine göre Bak r sektöründe
faaliyet gösteren yakla k 1767 i yeri mevcuttur. Bu rakama Ta ocaklar Nizamnamesi
kapsam ndaki i letmeler de dahildir.
Cumhuriyet Dönemi'nde, 1938 y na kadar bak r üretimi önemsizdir. 1930 y ndan
1937 y na kadar üretim hiç yap lmam r. 1937 y nda Kuvarshan Bak r letmesi, 1939
nda ise Ergani Bak r letmesi'nde Etibank taraf ndan tekrar üretime geçilerek ilk blister
bak r üretilmi tir. Bugün, ülkemizde y ll k ortalama 60.000 ton bak r cevheri üretilmekte olup,
dünya bak r üretimindeki pay sadece %0,43 düzeyindedir. Ülkemizde üretilen bak r
konsantrelerinin yar na yak n miktar ülkemizin tek izabe tesisi olan Samsun izabe tesisinde
lenmektedir.
Cumhuriyet Dönemi'nde, 1938 y na kadar bak r üretimi önemsizdir. 1930 y ndan
1937 y na kadar üretim hiç yap lmam r. 1937 y nda Kuvarshan Bak r letmesi, 1939
nda ise Ergani Bak r letmesi'nde Etibank taraf ndan tekrar üretime geçilerek ilk blister
bak r üretilmi tir. Bugün, ülkemizde y ll k ortalama 60.000 ton bak r cevheri üretilmekte olup,
dünya bak r üretimindeki pay sadece %0,43 düzeyindedir. Ülkemizde üretilen bak r
konsantrelerinin yar na yak n miktar ülkemizin tek izabe tesisi olan Samsun izabe tesisinde
lenmektedir.
Türkiye bak r madencili inde kamu sektörü etkindir. Bu sektörde faaliyet gösteren iki
önemli kurulu ET HOLDING A. . ve KB (Karadeniz Bak r letmeleri A. .)’dir. Bu
kurulu lar n bak r sektöründeki u ra alanlar cevher arama, cevher istihsali, cevher
zenginle tirme ve izabesidir (metali ergitme). zabede üretilen blister bak r, piyasan n
ihtiyac n bir k sm
kar lamak için rafine edilmek üzere özel sektör kurulu lar na
pazarlanmaktad r.
Türkiye, ihtiyac olan bak
üretmek için yeterli bak r cevherini ç karma ve
zenginle tirme olana na henüz sahip de ildir. Mevcut bak r yataklar n i letilmeye haz r
rezervi, maden i letmeleri ve zenginle tirme tesislerimizi etkileyen sorunlar ve yetersizlikler
nedeni ile izabe tesislerimizin ihtiyaçlar
kar layamamaktad r. Bu nedenle KB bak r
konsantresi ithal etmektedir.
Yurdumuzdaki bak r madencilik ve metalürji faaliyetleri k saca öyle özetlenebilir:
KB A. .
Artvin Murgul’da, Çakmakkaya ve Damar maden yataklar nda aç k ocak maden
letmecili i yapmaktad r. Üretilen tüvanan cevher 3,000,000 ton/y l kapasiteli cevher
zenginle tirme tesisinde y lda ortalama %22 Cu tenörlü 110,000 ton bak r konsantresi
üretmektedir. Üretilen bak r konsantresi Samsun’da kurulu bulunan 38.800 ton/y l blister
bak r kapasiteli tesisinde blister bak r haline getirip piyasaya satmaktad r. Kurulu un Samsun
izabesinin fiili olarak y ll k bak r konsantre ihtiyac %22 Cu baz nda ortalama 170,000 tondur.
Murgul tesisinden temin edilen konsantrenin haricinde kalan miktar , öncelikle yurt içi
kaynaklar ndan duruma göre yurt d ndan serbest piyasa artlar nda temin etmektedir.
Samsun izabe tesislerinde fiili %35 tesis rand man ile üretilen ortalama 35,000 ton/y l blister
bak r için %22 Cu baz nda 60,000 ton bak r konsantresini yurt içi ve yurt d ndan sat n
almaktad r.
ET Holding A. .
Kastamaonu Küre i letmesinde A köy ve Bakibaba Maden sahalar ndan %95’i aç k
ocak i letmecili inden üretilen y ll k ortalama 700,000 ton/y l tüvanan cevher, 900,000 ton/y l
tesis kapasiteli maden sahas yan nda bulunan konsantratör tesisinde ortalama %15 Cu tenorlu
ll k ortalamada 42,000 ton/y l bak r konsantresi üretilmektedir. Üretilen konsantre piyasaya
serbest piyasa artlar nda sat lmaktad r.
Demir Export A. .
Bak r madencili inde özel sektör olarak Demir Export A. ., KB ’ye ait Espiye’deki
maden ruhsatl sahalarda rödövans kar
yer alt i letmecili ini yapmaktad r. Burada
maden sahalar ndan üretilen bak r cevheri ayn yörede (Lahanos) kurduklar 125,000 ton/y l
tüvanan cevher i leme kapasiteli zenginle tirme tesislerinde de zenginle tirerek elde ettikleri
bak r konsantresini serbest piyasa artlar nda pazarlamaktad r. Tesislerinde bugüne kadar
ll k ortalamada 9,000 ton/y l %20 Cu tenorlu bak r konsantresi üretmi lerdir.
Ber-Oner A. .
Eti Holding’e ait olan Ergani bak r sahas rödevans sözle mesi ile Ber-Oner taraf ndan
letmektedir. Y ll k 40,000 ton %24 Cu tenorlu bak r konsantresi üretmektedir. Bu
faaliyetler, mevcut rezervin azalmas ndan dolay yak n zamanda sona ermesi beklenmektedir.
Çayeli Madenleri A. .
23.11.1983 tarihinde kurulan irket, Çayeli ilçesinin Madenköy mevkiindeki bak r
madenini de erlendirmektedir. irketin %45 hissesi Eti Holding A. .’ye ait olup, ortaklar
nmek Mining Corp. (Kanada) %48, Metallgeselschaft (Almanya) %1 ve Gama Grubu (2
irket) %6 hisse ile ortaklar olu turmaktad r.
irket yukar da belirtilen rezervlerini yer alt i letme usulü ile i letmekte ve ayn
yörede kurulu cevher zenginle tirme tesislerinde ortalama 800,000 ton/y l tüvanan cevher
leyerek 150,000 ton/y l %22-24 Cu tenorlu bak r konsantresi üretmekte ve serbest piyasa
artlar nda pazarlamaktad r.
Yeni Anadolu Mineral Madencilik ile Dardanel Madencilik
Yeni Anadolu Mineral Madencilik ile Dardanel Madencilik 3-4 y ld r geni çapta
bak r aramac
yapmaktad rlar. Bu zaman zarf nda 8-10 milyon ABD Dolar harcam lard r.
Cominco Madencilik A. .
Cominco Madencilik Artvin Cerattepe’deki bak r aramalar için yakla k 15 Milyon
ABD Dolar harcam ve önemli bir bak r rezervi elde etmi tir.
3.2. D Ticaret ( thalat- hracat)
Ülkemizin bak r ve bak rdan e ya ithalat ve ihracat seviyesi 2006 y
kapsayan dönemi ve son 5 y ldaki de imler için a
daki gibidir:
Tablo 2 – 2006 Y
n ilk 4 ay
n lk 4 Ay tibariyle thalat ve hracat (.000 $)
Ocak
ubat
Mart
Nisan
TOPLAM
hracat
48,815
59,832
67,843
49,263
225,754
thalat
112,265
140,507
174,508
179,114
606,394
Kaynak: Türkiye statistik Kurumu (TÜ K)
Tablo 3 – Son 5 Y la Ait hracat Verileri (.000 $)
600.000
500.000
400.000
300.000
200.000
100.000
0
2000
2001
2002
2003
2004
2005
227.522 201.846 185.227 240.312 382.127 511.132
Kaynak: Türkiye statistik Kurumu (TÜ K)
Tablo 4 – Son 5 Y la Ait thalat Verileri (.000 $)
1.500.000
1.000.000
500.000
0
2000
2001
2002
473.791
320.232
437.834
2003
2004
2005
571.385 1.079.856 1.420.513
Kaynak: Türkiye statistik Kurumu (TÜ K)
Bak r ürünleri içerisinde, bak r teller, bak r örme halatlar ve bak r çubuk ve
profiller en önemli ihracat kalemleri olarak göze çarpmaktad r.
Türkiye bak r ürünleri ihracat nda talya, ABD ve srail en büyük pazarlar olarak
görülmektedir. Bak r sektörünün di er önemli ihracat pazarlar ise Bulgaristan ve Avusturya
gelmektedir. 2004 ve 2005 y llar na bakt
zda ise Bulgaristan, Japonya, sveç ve
Finlandiya ile olan Bak r Cevherleri ihracat dikkat çekmektedir.
Tablo 5 – Ülkelere Göre Türkiye Bak r hracat (2004-2005)
Bulgaristan
Japonya
sveç
Finlandiya
spanya
Almanya
Romanya
talya
KKTC
Belçika
Ocak – Aral k 2004
Miktar(kg)
De er(USD)
67.206.043,00 29.796.615,88
15.679.947,00
6.728.342,56
17.954.942,00
9.336.948,91
20.598.408,00 10.753.861,14
33.250.000,00 13.043.210,00
6.650.000,00
2.911.554,50
64.415,00
50.400,00
145.000,00
62.387,70
Ocak-Aral k 2005
Miktar(kg)
De er(USD)
31.084.258,20
21.719.894,19
30.738.434,00
17.352.502,29
27.963.743,00
15.062.234,84
19.269.227,00
11.764.462,79
16.230.077,00
8.047.131,39
10.901.603,00
4.850.000,00
9.200.000,00
4.085.141,00
111.045,00
92.832,52
300,00
1.758,62
-
Kaynak: stanbul Maden hracatç lar Birli i ( MM B), Mal Grubu Ülke Raporu
Tablo 6 – Ülkelere Göre Bak r thalat (2004-2005)
Ocak – Aral k 2004
Ocak-Aral k 2005
Miktar(kg)
De er(USD)
Miktar(kg)
De er(USD)
11.525.648
7.221.977
360.000
102.915
144.004
182.355
90.000
21.558
9.919.791
4.463.907
18.538.613
18.319.193
6.861.680
4.627.929
7.563.367
6.714.880
Arnavutluk
Avustralya
Belçika
Gürcistan
Portekiz
ili
Devlet Planlama Te kilat (DPT)’n n yay nlad
kamu ve özel sektör yat mlar ise öyledir:
verilere göre 2006 y
Tablo 7 – Sektörler tibariyle Sabit Sermaye Yat
TARIM
MADENC K
MALAT
ENERJ
ULA TIRMA
TUR ZM
KONUT
M
SA LIK
ER
ZMETLER
KT SAD
SOSYAL
TOPLAM
Cari Fiyatlarla, Milyon YTL
2004
2005(1)
2006(2)
1.652
1.812
1.671
271
405
643
478
642
501
2.401
3.364
3.277
6.055
7.599
8.345
124
128
135
175
406
371
2.474
3.138
3.422
912
1.438
1.636
3.509
5.647
7.172
729
2.780
18.052
1.660
3.987
24.578
2.182
4.990
27.174
Yüzde De me
2005(1)
2006(2)
9,7
-7,8
49,2
58,9
34,4
-22,0
40,1
-2,6
25,5
9,8
3,1
5,8
132,2
-8,6
26,9
9,1
57,5
13,8
60,9
27,0
127,7
43,4
36,2
31,5
25,1
10,6
Kaynak: DPT, Genel Ekonomik Hedefler ve Yat mlar 2006.
(1) Gerçekle me Tahmini
(2) Program
içinde hedeflenen
mlar (Kamu)
2004
9,1
1,5
2,6
13,3
33,5
0,7
1,0
13,7
5,1
19,4
4,0
15,4
100,0
Yüzde Da m
2005(1)
2006(2)
7,4
6,1
1,6
2,4
2,6
1,8
13,7
12,1
30,9
30,7
0,5
0,5
1,7
1,4
12,8
12,6
5,8
6,0
23,0
26,4
6,8
16,2
100,0
8,0
18,4
100,0
Tablo 8 – Sektörler tibariyle Sabit Sermaye Yat mlar (Özel)
TARIM
MADENC K
MALAT
ENERJ
ULA TIRMA
TUR ZM
KONUT
M
SA LIK
ER
ZMETLER
TOPLAM
Cari Fiyatlarla, Milyon YTL
2004
2005(1)
2006(2)
2.460
2.053
2.394
1.205
1.380
1.536
25.646
30.635
35.720
1.020
1.539
1.387
11.410
14.203
16.560
4.630
5.601
6.650
8.027
10.864
13.244
711
675
787
2.469
3.407
3.973
3.152
3.717
4.157
60.730
74.076
86.408
Yüzde De me
2005(1)
2006(2)
-16,5
16,6
14,5
11,3
19,5
16,6
50,9
-9,9
24,5
16,6
21,0
18,7
35,3
21,9
-4,9
16,6
38,0
16,6
17,9
11,8
22,0
16,6
2004
4,1
2,0
42,2
1,7
18,8
7,6
13,2
1,2
4,1
5,2
100,0
Yüzde Da m
2005(1)
2006(2)
2,8
2,8
1,9
1,8
41,4
41,3
2,1
1,6
19,2
19,2
7,6
7,7
14,7
15,3
0,9
0,9
4,6
4,6
5,0
4,8
100,0
100,0
Kaynak: DPT, Genel Ekonomik Hedefler ve Yat mlar 2006
(1) Gerçekle me Tahmini
(2) Program
Ayr ca yine DPT taraf ndan haz rlanan “Orta Vadeli Program (2006-2009)”
kapsam nda, madencilikte ham madde arz güvenli inin geli tirilmesi ve madenlerin yurt
içinde i lenerek ülke ekonomisine sa lanan katk n art lmas n temel amaç oldu u
belirtilmi tir. Bu çerçevede; madencilikte sanayi ve enerji hammaddeleri aramalar na a rl k
verilmesi, madencilik ürünleri yurt içinde i lenerek katma de erlerinin art lmas ve
madencilik sektöründe mevzuat düzenlemelerinin tamamlanmas kararlar al nm r.
4. SONUÇ
Sanayile me hedefine yönelmi bir ülke için bak n yukar da da aç kland
gibi
hayati bir önemi vard r. Ülkemizin bak r cevherleri yönünden son derece umut verici bir
jeolojik yap na kar n yeterince ara
lmad
bilinmektedir. Öte yandan prospeksiyon
çal malar tamamlanm , yap ve rezervi kesin bilinen baz maden yataklar n çe itli
nedenlerle i letilemedi i de bir ülke gerçe idir. Ülkemiz blister ve özellikle katot eklinde
yar mamul ithal ederken i lenmemi hammaddeyi (konsantre) ihraç etmektedir. Madencilik
ve metalürji faaliyetlerinde hem döviz tasarrufu hem de istihdam yaratacak faaliyet
seviyelerine eri mek için yurtiçi potansiyelimizin do ru tespit edilip iyi de erlendirilmesi bir
zorunluluktur.
Download

bakır sektör profili