MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
A. EL MAKİNELERİ İLE KESMEK
Raif ÇUKUR
sayısına göre isimlendirilir. Diş boşluğu büyük
olan testereler kalın parçaları kesmekte
kullanılır. Kesme işlemi iterek gerçekleştirilir.
1- Testere Tanımı
Kesici uçları sayesinde gereçten talaşlar
koparmak suretiyle kesme yapan aletlere testere
denir. Testereler kullanıldıkları amaçlara göre
yapı olarak farklılık gösterir. Sap ve lama olmak
üzere iki ana bölümden oluşur. Sap ve lama
kısmı testereni özelliğine göre yapısal
farklılıklar gösterir.
Tutamak (Sap): Kesme işlemi sırasında
güç kullanımını kolaylaştırmak amacıyla
yapılan tutamakların gereci ahşap ve plastik
malzemedir. Tutamak lamaya sabitlenmiştir.
Pala testere
3. Sırtlı El Testeresi (Sigaço): Küçük
dişli bir testere olup diş, zıvana kesimlerinde
kullanılır. Lama geniş ve incedir. Eğilmemesi
için sırt kısmına metal parça geçirilmiştir. Geniş
yüzeylerde rahat kesim yapabilmek için tutamak
diş ucu doğrultusundan yukarıdadır. Kesme
işlemi iterek gerçekleştirilir.
Testere laması ve tutamağı
Lama: Testerede kesme işini yapan
bölümdür. Esnek çelikten yapılmış ve bir kenarı
boyunca kesici dişler açılmış ince levhadır.
Sırtlı el testereleri
Testere laması
4. Alıştırma Testeresi: Köşe birleştirme
alıştırmalarında sıkça kullanılır. Dişleri küçük
laması incedir. Bazı testerelerin tutamakları
ayarlanabilir şekilde (mafsallı) tutturulmuştur.
İki yönden de kesim yapılabilir. Kesme işlemi
iterek gerçekleştirilir.
2- Testere Türleri
1. Kol Testereleri: Kalasları kesmekte
kullanılan bu testerelerin kullanım alanı
azalmıştır. Lamaları parça kalınlığına göre
değiştirilebilir aynı zamanda gergi düzeni ile
gerdirilebilirler.
2. Pala Testeresi: Tahta türü gereçleri
kesmekte kullanılır. Lama uca doğru daralan bir
yapı gösterir.1 inç teki (25,4 mm) diş ucu
Alıştırma testeresi
1
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
5. Çekme Testere: Çekerken kesme
yapar, dişleri orta dalıcılıktadır. En çok
kullanılan testere türüdür.
Raif ÇUKUR
kısımdan arkaya doğru genişleyerek tutamakla
sabitlenmiştir.
Fare kuyruğu testere
Çekme Testere
9. Delik Testereleri: Büyük çaplı
deliklerin kesilerek delinmesinde, matkap
koluna (mandrenine) bağlanarak döndürülmek
suretiyle kesim yaparlar. Değişik çaplarda
bulunurlar.
Buvat,
spot
deliklerinin
delinmesinde kullanılır.
6. Kıl Testeresi: Keserek oyma ve
kakma işlerinde kaplamaların ve parçaların düz
veya eğmeçli olarak kesilmesinde kullanılır. U
şeklinde bir gövdesi bir tutamağı olup kesicisi
ince olduğu için adını ordan alır.
Delik testereleri
Kıl testere ve uygulaması
7. Kaplama Testeresi: Kaplama
alıştırma ve kesmede kullanılır. Küçük dişlidir
ve pahlı bilenmiştir.
3. TESTERELERİN BİLENMESİ
Körelen dişleri tekrar keskin hale
getirmek için yapılan işleme, bileme
denir.Bileme işlemine başlamadan önce dişlerin
kontrol edilmesi gereklidir.
Diş Ucu Doğrusu Kontrolü: Dişlerin
aynı anda kesme işlemine katılabilmesi için diş
uçlarının aynı doğrultuda olması gerekir.
Öncelikle bir mastarla diş ucu doğrusu kontrol
edilir. Farklı yükseklikte diş uçları varsa aynı
doğrultuya getirilir.
Kaplama testeresi
8. Fare Kuyruğu Testere: Çeşitli
eğmeçleri ve anahtar deliği gibi kesip boşaltma
işlemlerinde kullanılır. Dişli kısım kalın olup
sırt kısmına doğru incelir. Ayrıca, lama uç
2
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
Çapraz yöntemleri;
-Testere lamasının sırtını inceltmek.
-Diş uçlarını şişirmek.
-Testere dişlerini sağa sola bükmek.
Diş ucu doğrusu kontrolleri
Düzeltme İşleminin Yapılması
·
Testere
lamasını
mengeneye
bağlayınız.
· İnce dişli eğe ile diş uçlarına gelene
kadar eğeleyiniz.
· Uygun büyüklükteki üçgen eğe ile diş
adımları ve yükseklikleri eşit olacak şekilde
eğelenir.
· Eğeleme sırasında yüzeyde oluşan
çapaklar gaz taşı ile alınır.
1. Bileme Aletleri
Bileme Mengeneleri: El testereleri için
sert ağaçtan yapılan mengeneler (şakşak)
kullanılır. Testere laması iki ağız arasına sıkılır.
3.1.Testere Dişlerinin Sağa- Sola
Bükülmesi: En çok uygulanan yöntemdir.
Dişlerin sağa sola bükülmesi miktarını kesilecek
ağacın sertliği, nemi ve kesim yönü belirler. Bu
miktar sert, kuru, düzgün elyaflı ve boy kesme
işlemlerinde 1:3 yumuşak, nemli, karışık elyaflı
ve elyaf yönüne kesmelerde 1:2 dir. Diğer bir
faktör de diş yüksekliğine göre çapraz
miktarının
ayarlanmasıdır.
Küçük
dişli
testerelerde dişin tamamı büyük dişli
testerelerde ise1:2 veya 1:3’ü bükülür.
Çapraz verme aletleri
A. Çapraz Pensi: Üzerinde çeşitli
düzeneklerin bulunduğu çapraz pensi, el
testerelerine çapraz vermek için kullanılır.
Çapraz yüksekliğini, miktarını ayarlamak
mümkündür.
Eğeler: Bileme için ince dişli eşkenar
üçgen kesitli köşeleri yuvarlak eğeler
kullanılmalıdır. Köşeleri pahlı olan eğelerin, diş
dibini sivri köşeli değil de hafif eğmeçli aldığı
için kesim esnasındaki zorlamalarda direnci
fazla olur.
2.Testereyi Bilemek:
Testere dişlerine uygun büyüklükte eğe seçiniz.
Bileme mengenesini bağlayınız.
Testere dişlerini titreşim yapmayacak şekilde
mengene arasına sıkınız.
Eğeyi diş boşluğuna oturtunuz.
Bilemeye kesme yönünden başlayınız ters yöne
doğru devam ediniz.
Eğeyi diş boşluğuna tam olarak oturtunuz ve
lama yüzeyine dik olarak tutunuz.
Eğeyi sadece ileri iterken bastırınız; çünkü
kesme işlemi ileri doğru gerçekleşir.
3.
Çapraz:
Testere
lamasındaki
sürtünmeyi ortadan kaldırmak için testere
dişlerine yapılan işleme çapraz denir.
Çapraz pensi
B. ŞERİT TESTERE
MAKİNELERİ İLE KESMEK
Şerit testere makineleri, kerestelerin
tomruk hâlinden kereste hâline getirilmesi
aşamasındaki biçme işlemlerinde ve mobilya
tasarımından sonraki üretim aşamasında kaba
kesimlerin yapıldığı makinelerdir.
3
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Tanıtılması ve Çeşitleri
Adını kesici lamasının biçiminden alan
şerit testere makineleri; mobilya sektöründe
kalas ve parçaların boylarını, genişlik ve
kalınlıklarını istenen kaba ölçüde kesme
işleminde; eğmeçli şekilli parçaları kesmede;
zıvana, kertme gibi işlemlerin yapılmasında
kullanılan
makinelerdir.
Şerit
testere
makinesiyle; kavisli iş parçaları, kertmeli iş
parçaları kesilip şekillendirilebilir; açılı kesme,
dairesel kesme, zıvana kesme, kama kesme
işlemleri yapılabilir.
Şerit testere makinesi kasnak çapına göre
adlandırılır. Kasnak çapı 40 cm olan makine
40’lık, 60 cm olan makine 60’lık şerit testere
makinesi diye adlandırılır. Bir gövde üzerine
oturtulmuş alt ve üst kasnaklar yardımıyla şerit
testere lamasının dönmesi sağlanmıştır.
Gövdeye bağlı tabla ve kılavuz düzeni sistemi
vardır.
Raif ÇUKUR
Önemli Kısımları
1. Gövde: Dökme demirden yapılmış
deveboynu biçimindeki gövdesi, makinenin
diğer elemanlarını üzerinde taşıyan kısmıdır.
Gövde istenildiği zaman atölye zeminine
cıvatalarla sabitlenebilir.
Gövde
2. Tabla : Makinenin tablası yatay olarak
gövdeye bağlanmıştır. Bazı makinelerde istenen
açıda eğilebilir. ĠŞ parçasının üzerine
konularak kesildiği kısımdır. ĠŞ parçaları
sürtünmeden az etkilensin diye üzeri tam düz
değildir. Tabla üzerinde şu eklentiler bulunur:
şluğu
şluğu takozu
Şerit testere makinesi çeşitleri
Tabla
Tomruk kesme şerit testere makinesi
3. Siper: Tabla üzerinde, iş parçasının
düzgün olarak kesilebilmesi için genişlik ve
kalınlığının istenildiği gibi ayarlanabildiği,
dökümden yapılmış, genellikle iki kademeli
olarak üretilen parçadır.
4
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Siper
4. Kasnaklar: Alt ve üst kasnak olarak iki
şekli vardır. Makinenin büyüklüğü kasnak
çapıyla bilinir. Testere lamasının hareketini
sağlayan alt kasnak gövdenin alt kısmında ve
kendi ekseni etrafında motordan aldığı hareketle
dönerken hareketi şerit testere lamasıyla üst
kasnağa iletir. Alt kasnağın ayar düzeni yoktur.
Üst kasnağın iki ayar düzeni vardır. Biri kasnağı
aşağı yukarı hareket ettirerek testere lamasının
gerginliğini ayarlar. Diğeri de kasnağı öne
arkaya eğerek testere dişlerinin taşkınlığını
ayarlar.
Gerdirme düzenindeki bir yay veya ağırlık
parçası, çalışma sırasında testereyi devamlı
gergin tutar. Gerdirme düzeni ayarının en alt ve
en üst noktaları, testere lamasının en kısa ve en
uzun boylarını belirler. Çalışma emniyetini
sağlamak için kasnaklar birer kapakla
örtülmüştür.
Raif ÇUKUR
5. Kılavuz düzeni :Şerit testere lamasının
düzgün doğrultuda hareketini sağlamak
amacıyla tablanın alt ve üst kısımlarında iki adet
kılavuz düzeni bulunmaktadır.
Üst kılavuz düzeni, yükseklik ayarını
sağlayan bir kızaklı milin altına takılmış kılavuz
makara ve takozları ile bunların ayarını sağlayan
vidalardan ve testere koruyucu kapağından
oluşur. Kılavuzlama işi, lamanın sırt kısmından
rulman ya da bilyeli makara ile yan yüzeylerden
sert ağaçtan yapılmış takozlar ile sağlanır. Alt
kılavuz düzeninde yükseklik ayarı yoktur.
Şerit testere kılavuz düzeni
6. Testere Laması :Makinenin kesici
elemanı olan şerit testere laması, özel takım
çeliğinden değişik diş büyüklüğünde, değişik
genişlik ve kalınlıkta üretilir. Genellikle 50
metrelik toplar hâlinde piyasaya sunulur.
Piyasadan satın alınan testere laması sırasıyla şu
işlemlerden sonra kullanılır:
ynatılması
Makinenin maksimum ölçüsüne göre
kesilen testere ark kaynak makinelerinde
kaynatılarak kullanılır.
Üst kasnak, öne arkaya eğim ve gergi
ayar kolu
5
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
Şerit testere kaynak makinesi
Şerit testere bileme makinesi
7. Koruyucu Kapaklar :Alt ve üst
kasnak örtülerek iş kazaları asgariye indirilmeye
çalışılmıştır. Kenarları biri menteşelidir. Testere
laması sökülürken açılırlar, lama takılınca
kapatılırlar.
Şerit
Takılması
Testere
Lamasının
Testere lamasının katlanması
Testere çıkarılarak temizlenir ve çatlak
bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Çatlak
varsa çatlak noktasından kırılarak kaynatmak
üzere kaldırılır. Testere laması sağlam ise
bilemek için katlanarak kaldırılır.
Kasnaklardaki ve kılavuz düzenindeki
talaş, reçine vb. birikintiler temizlenir.
Kasnakların düzgün ve dengeli döndüğü,
el ile çevrilerek kontrol edilir.
Yerine
Testere lamasını sökmek
Makinenin şalteri kapalı durumda iken alt
ve üst kasnak kapakları ve yan koruyucu
kapaklar açılır.
Tabla üzerindeki testere boşluğu takozu,
varsa testere kanalı sürgüsü çıkartılır.
Üst kasnak gerdirme volanı ile şerit testere
laması gevşetilir. Üst ve alt kılavuz düzenleri
gevşetilerek geriye alınır.
Testere lamasını takmak
Kullanılacak işe uygun özellikteki
bilenmiş ve çatlak olmayan şerit testere laması
seçilir.
Dişleri dönüş yönünde olacak şekilde
tabladaki yarıktan geçirilerek kasnaklara takılır.
Gerdirme volanı ile biraz gerdirilir.
Üst kasnak elle hafifçe döndürülür ve
eğim ayar vidası yardımıyla Şerit testere
lamasının durumu ayarlanarak lama normal
miktarda gerdirilir.
Dişlerin çaprazının bozulmaması ve
körelmemesi için Şerit testere laması kasnak
kenarından sadece dişleri taşacak şekilde
ayarlanmalıdır.
Testere lamasının ayarlanması
6
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Kılavuz düzeni şerit testere lamasına
yaklaştırılır, gerekli ayarlar yapılarak vidaları
sıkılır.
Sırt destek makarası ve yan destek
takozları ile testere laması arasında 0,5 mm
kadar boşluk bırakılmalıdır.
Testere dişleri yan takozların dışında
serbest kalmalıdır.
Takoz ve makara yüzeyleri bozulmuş ise
düzeltilmeli ya da yenileri ile değiştirilmelidir.
Kasnak kapakları ve yan koruyucu
kapaklar kapatılır ve vidaları sıkılır.
Şalter açılıp kapatılarak ayarlar kontrol
edilir.
Şerit Testere Makinesinde Çalışma
Güvenliği
Testerenin takılmasıyla ilgili ayarlar ve
şerit testere lamasının çatlaksız olduğu çalışma
öncesi kontrol edilir.
Üst kılavuz düzeni, kesilecek parça
kalınlığından en fazla 1–2 cm daha yükseğe
kaldırılarak vida sistemi sıkılır.
Makine siperinin, şerit testere lamasına
paralel olmasına ve tablaya dik olmasına dikkat
edilir.
Makine çalıştırılır, normal hızını almadan
kesme işlemine başlanmaz.
Kesilecek parça üzerinde çivi, taş vb. sert
cisimler bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
İş parçasının, makine tablasına sağlam bir
Şekilde oturması sağlanır. Eğmeçli iş
parçalarının altı uygun şekilde parçalar ile
desteklenir.
Kesim yaparken eller testere dişlerine
emniyetli bir uzaklıkta tutulur.
Çalışırken testere lamasının kopma
ihtimaline karşı, yan tarafında durulmaz ve
kimsenin durmasına izin verilmez.
Uzun parçaların kesilmesinde, tabla
yüksekliğinde silindirli destek sehpaları
kullanılır veya yardımcı bir kişi bulundurulur.
Eğmeçli kesimlerde herhangi bir sıkışma
olduğunda iş parçası kesinlikle geri çekilmez,
makine durdurulur. Aksi durumda şerit testere
laması geriye doğru gelir ve çıkar.
Raif ÇUKUR
Silindirik parça kesimleri daima V kalıbı
içinde kesilir.
Kertme şeklindeki kesimlerde, parçayı
geri çekme işlemini azaltmak için önce şeklin
kısa çizgisinden kesilir. iş parçası normal ve
rahat bir hızla ve şerit testere lamasını
bükmeyecek şekilde itilir.
Makine tablası üzerinde biriken artık
parçalar elle değil, bir ağaç çubukla itilerek
düşürülür.
Kesme sırasında, düzgün aralıklarla
çarpma sesi duyulduğunda makine durdurulur
ve testere lamasında çatlak olup olmadığı
kontrol edilir.
Çalışırken testere koparsa Şalter kapatılır
ve makineden emniyetli bir uzaklıkta
kasnakların tamamen durması beklenir.
Bakımı
işleme başlamadan önce;
Kesicilerin keskinliği kontrol edilmelidir.
Siperin doğrultusu, dikliği ve ayarları
kontrol edilmelidir.
Kasnakların dönüş ayarları kontrol
edilmelidir.
şalter açılıp kapatılarak makinenin
devrinde çalışıp çalışmadığı kontrol edilmelidir.
Günlük çalışma bittiğinde;
Makine üzerindeki talaş ve tozlar
temizlenmelidir.
Testere laması gevşetilir, üst kasnak ve üst
klavuz düzeni koruyucu kapağı açık bırakılır.
Haftalık bakımı
Kasnağa
bağlı
bulunan
kesiciler
sökülmeli,
temizlenmeli
ve
yerine
kaldırılmalıdır.
Makinenin talaş ve tozları temizlenmeli,
hava tutulmalı ve metal kısımları ince yağ
kullanılarak yağlanmalıdır.
Mil ve kızak yataklarındaki yağlama
noktaları makine kataloğunda belirtildiği
Şekilde yağlanmalıdır.
Yıllık bakımı
7
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Makinenin bütün elemanları kontrol
edilmelidir. Elemanların her biri için gerekli
onarma, değiştirme, yağlama ve ayarlama işlemi
yapılmalıdır.
Raif ÇUKUR
Testere boşluğu: Testere lamasının
çalışması ve sökülüp takılabilmesi için tablanın
orta kısmında bırakılan boşluktur.
C. DAİRE TESTERE MAKİNELERİ
İLE KESMEK
1. Tanıtılması ve çeşitleri
Daire
testere
makinesi;
yüzeyleri
düzeltilmiş (rendelenmiş) iş parçalarının
boylarını, genişlik ve kalınlıklarını istenilen
ölçülerde ve açılarda kesme; tablaları
ölçümlendirme; lamba, kiniş, kanal ve zıvana
açma gibi çok değişik amaçlarla kullanılan en
önemli ağaç işleme makinelerinden biridir. Tek
ya da iki devirle çalışan tipleri de vardır. Tipine
ve büyüklüğüne göre değişik bazı eklentileri
bulunmakla birlikte normal bir daire testere
makinesinin genel yapısı görülmektedir.
Daire testere makine tablası, testere
boşluğu ve plakası
Testere boşluğu plakası: Testere
boşluğunu kapatmak üzere yumuşak metalden,
ortası testerenin rahatça çalışabileceği Şekilde
yarık olarak yapılmış bir plakadır.
Hareketli tablalı daire testere makinesi 2.2.2.
Önemli kısımları
Gövde :Makine parçalarını üzerinde
taşıyan kapalı dolap biçiminde olan makine
gövdesi, özellikle ağır tip makinelerde, atölye
zeminine uygun çelik dübeller ile bağlanmalıdır.
Tabla :Üzerinde iş parçasının kesildiği
dökme demirden yapılmış olan makine tablası,
yatay olarak gövdeye bağlanır. Tabla üzerinde
bulunan başlıca kısımlar ve eklentiler şunlardır:
Siper
:Testere
lamasının
kesim
doğrultusuna paralel konumda bulunan ve
tablanın önündeki bir kızak üzerinde hareket
eden, genellikle yumuşak metalden yapılmış bir
parçadır. Siper, testereye istenilen uzaklıkta
ayarlanabilir. Kızak üzerinde bulunan ölçülü
cetvel (skala) yardımıyla, siperin ayarı kolayca
sağlanabilir. Ayrıca siperin sıkma kolu
düzeninde bulunan bir hassas ayar kolu ile de
çok ince ayarlamalar yapılabilir. Bazı siperler,
tablaya göre değişik açılarda eğik olarak
ayarlanabilir.
Daire testere makine siperi
8
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Daire testere makine kızaklı gönye
siperi
Kızaklı gönye siperi: Tabla üzerinde,
testere doğrultusuna paralel olarak açılmış T
veya kırlangıç kuyruğu kanallar içinde çalınan,
parça boylarını istenilen açıda kesmede
kullanılan bu aparattır. Bazı tip gönye
siperlerine, iş parçasını özel bir mengene
düzeniyle bağlamak da mümkündür.
Koruyucu ve ayırma kaması: Bazı
makinelerde koruyucu kapak, çalınma sırasında
testerenin üst kısmını örterek çalışan kimseyi,
fırlayan talaş ve parçalardan korumaya yarar.
Koruyucu kapak üzerine bağlı olarak testere
lamasının hemen arkasında bıçak biçiminde bir
ayırma kaması vardır. Ayırma kaması özellikle
nemli ve karışık elyaflı ağaçların elyaf yönünde
kesimlerinde, kesilen kısımların birbirine
yaklaşmasını ve testerenin sıkışmasını önler.
Baskı tarağı: Ortalama 40 x10 x 2 cm
ölçülerinde bir ağaç parçasının baş kısmı, 60°
kadar eğik kesildikten sonra şerit testere
makinesinde, parçanın eğik başından 5-6 mm
aralıklarla ve 8-10 cm içeriye paralel kesimler
yapılarak elde edilen eklentidir.
Raif ÇUKUR
Daire testere makinesi baskı tarağı
Bu Şekilde elde edilen baskı tarağı,
özellikle ince ve uzun iş parçalarını sipere ve
tablaya bastırmak suretiyle bunların bükülme ve
titreme yapmadan kesilmesini sağlar.
İtme çubuğu: Küçük ve dar parçaları,
elleri testereye yaklaştırmadan emniyetli bir
Şekilde itebilmek amacıyla kullanılan ucu
kertilmiş bir ağaç çubuktur.
İtme çubuğu
Arabalı tabla: Özellikle ağır tip daire
testere makinelerinde, büyük tablaların ve ağır
iş parçalarının rahatça şilenebilmesi için makine
tablasının bir uzantısı olarak kullanılan sürgülü
düzene arabalı tabla denir. Arabalı tabla
üzerinde; gönye siperi, boy ayar çubukları,
sıkma kolları gibi eklentiler bulunabilir. Bu
tabla, kullanılmadığı zamanlarda atölyede fazla
yer kaplamaması için makinenin yan tarafına
sarkıtılıp katlanabilir.
Arabalı tabla
9
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Mil : Daire testere makinesinin tablasının
alt kısmında olup motorda akuple veya kısa
kayışla hareket alan V kasnaklı bir mil vardır.
Milin ucuna dönme sırasında somunun
gevşememesi için sol vida dişi açılmıştır.
Testere laması sabit ve hareketli flanşlar arasına
dişleri dönme yönüne bakacak Şekilde
yerleştirilir ve sıkma somunu dönme yönünün
tersine
döndürülerek
sıkılır.
Testerenin
yükseklik ve eğim ayarı, gövdenin dış kısmında
bulunan ayar volanlarıyla sağlanır.
Kesiciler
Daire testere laması: Makinenin en çok
kullanılan kesici elemanı, daire şeklindeki
testere lamasıdır. Testere laması, çevresi
boyunca ve merkezden uzakta açılmış dişleriyle
kesme işlemini yapar. Eskiden takım çeliğinde
yapılmış
daire
testereler
kullanılırdı.
Günümüzde genellikle elmas uçlu testereler
daha çok kullanılmaktadır. Bu tür testereler
daha temiz kesim yapar ancak özel bileme
makinelerinde bilenir. Masif ve sunta kesmek
için üretilen türleri vardır. Her testere türü
uygun malzeme kesiminde kullanılmalıdır.
Raif ÇUKUR
Yalpalı daire testere : Testere laması
kalınlığından daha geniş ölçüdeki kiniş ve
kertmeler, eğik yüzlü bilezikler arasında yalpalı
olarak çalışan testerelerle kesilir. Bilezikler
üzerinde bulunan ölçü bölümlemesi (skala)
yardımıyla istenilen kiniş genişliğine göre
testerenin yalpa miktarı ayarlanabilir. Yalpalı
testere yok ise testerenin ters tarafına ve flanşlar
arasına farklı kalınlıkta kaplama parçası gibi bir
şey sıkılarak normal testereler yalpalı testere
gibi kullanılabilir.
Grup testere : Grup dişli iki testere
laması arasına, yeterli sayıda ve kalınlıkta kesici
(boşaltıcı) eleman takılmak suretiyle meydana
getirilen grup testere, geniş kiniş ve kertiklerin
açılmasında kullanılır.
Top bıçaklar: Daire testere makinesinde
kordon, kiniş vb. işlemlerin yapılabilmesi için
yatay freze makinesinde de kullanılan çok
çeşitli ağız şekline sahip kordon bıçaklar da
kullanılabilir.
Daire testereye takılan top bıçaklar
Makinenin sayısal özellikleri
Daire testere makinesi elmas uçlu daire testere
lamaları
Kesme hızı:
Sert ağaçlarda 40 m/sn.
Normal kesme işlemlerinde 60 m/sn.
Yumuşak ağaçlarda 70-80 m/sn.
Sert metal uçlu testerelerde 100 m/sn.
Dönme hızı: Testerenin çapına ve
istenilen kesme hızına göre 1000–12000
dev/dak. arasında değişir.
Sevk hızı : Kesilecek gerecin özelliklerine
ve kesme yüksekliğine (parça kalınlığına) göre
5-20 m/dak.
Motor gücü : 2–5 BG
Tabla yüksekliği: 90 cm
Çeşitli elmas uçlu daire testere lamaları
10
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
Daire Testere Kesicisinin Yerine
Takılması:
su ile ayırma
kaması sökülür, siperi yana çekilip tabla
temizlenir. Testere boşluğu plakası çıkarılır.
makine tipine göre, bir pimle, bir anahtarla veya
testere dişine bir ağaç parça dayamakla
yapılabilir. Mil somununu, testerenin dönme
yönünde çevrilerek sökülür.
Daire testere boşluğu plakası
Testere boşluğu plakası yerine yerleştirilir.
Testere elle döndürülür, motor çalıştırılıp
durdurularak son kontrolü yapılır.
Daire
Güvenliği
Testere
Makinesinde
Çalıma
şe uygun özellikte,
çaprazlı ve bilenmiş testere kullanılmalıdır.
kaması ve koruyucu siper kullanılmalıdır.
birkaç mm yüksekte
ayarlanmalıdır.
çalışacak
Şekilde
Daire testerenin sökülmesi
durduktan sonra yapılmalı, makineyi çabuk
durdurmak için testere dişleri veya yan yüzüne
parça dayanmamalıdır.
Flanş ve takılı testere çıkarılır, sökülen
kısımlar temizlenir.
Yapılacak işe uygun ve bilenmiş testere,
dişleri dönme yönüne uygun olarak mile takılır,
flanş yerleştirilir, somun normal kuvvetle sıkılır,
mil serbest bırakılır.
eller veya iş parçası geçirilmeli, daima
makinenin etrafından dolaşılmalıdır.
Eller dönmekte olan testere lamasına 10
cm’den fazla yaklaştırtılmamalı ve çalışırken
parçayı almak için testerenin arka tarafına
geçirilmemelidir.
ile itilerek kesilmelidir.
önce parçaları işlerken daima baskı tarağı
kullanılmalıdır.
keserken makine siperi boy ayar stopu olarak
kullanılmamalıdır.
Daire testerenin sıkılması
fırlamalarından korunmak için testerenin tam
önünde
değil,
yan
tarafında
durarak
çalışılmalıdır.
11
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
mbası önceden
düzeltilmeyen, düşer budaklı ve çivili parçalar
makinede kesilmemelidir.
ş tablalar hariç, iş parçaları serbest
elle kesilmemeli; daima sipere dayayarak kesim
yapılmalıdır.
lışma sırasında tabla üzerinde artık
parça biriktirilmemeli, biriken parçalar bir ağaç
çubukla itilerek düşürülmelidir.
veya yardımcı personel kullanıldığında parçanın
itme ve yan kontrolünü sadece kendinizde
olmalıdır.
ştırılınca testere normal
hızını
almadan
parçayı
kesmeye
başlanmamalıdır.
çekilmemeli,
gerekiyorsa
durdurulmalıdır.
önce
makine
Bakımı
İşleme başlamadan önce ve günlük
bakım
Makine tablası ve testere laması
üzerindeki talaş, reçine vb. birikintiler mazotlu
fırça ile temizlenmelidir.
Siper, kızaklı eklentiler ve ayar
düzenlerinin normal çalışıp çalışmadığı kontrol
edilmelidir.
Günlük çalışma bittiğinde makine
üzerindeki talaş ve tozlar temizlenmelidir.
Haftalık bakım
Testere laması sökülüp temizlenerek
yerine kaldırılır.
Makinelerin her tarafındaki talaş ve tozlar
temizlenir.
Mil ve kızak yataklarındaki yağlama
noktaları, makine kataloğunda belirtildiği
Şekilde yağlanır.
Bütün metal kısımlar, ince yağ ile hafifçe
yağlanır ve makinenin üzeri örtülür.
sıkıştırma, onarma, değiştirme, ayarlama ve
yağlama işlemleri yapılmalıdır:
Makine gövdesinin yere bağlantısı
Motor, şalter ve kablo bağlantıları
Kayış ve kasnaklar
Mil yatakları ve flanşlar
Testere eğim ve yükseklik ayar düzenleri
Koruyu düzenleri
Tabla, kızaklar, testere boşluğu plakası
Siperler ve eklentiler
Yalpalı testere, top bıçak vb. kesiciler
2. RENDELEME MAKİNELERİ
İLE RENDELEME YAPMAK
2.1. El planya makinesi
Montaj aşamasında atölyeye getirilmesi
mümkün olmayan veya getirilmesi zaman
alacak kapı, lambri gibi yerinde alıştırtılması
gereken iş parçalarının rendelenmesinde yaygın
olarak kullanılan ve yüzeyden yontma
yöntemiyle talaş kaldıran bir rendeleme
makinesidir.
Önemli kısımları
Motor : Gövdeye monte edilmiş bir
şekilde 500–1500 Watt gücünde ve 15.000–
24.000 devir hızına sahip bir motordur. 220 volt
elektrik akımıyla çalışır.
Ön ve arka taban : Arka taban bıçak uçuş
seviyesinde sabittir, ön taban ayarlanabilir. Talaş
derinliği ön taban yardımıyla ayarlanır. ĠŞ yüzeyine
devamlı sürtündüğünden oldukça düzgün yüzeyli
olmalıdır. Dökme demirden üretilmiştir.
Yıllık genel bakım
En az yılda bir defa makinenin aşağıdaki
elemanları kontrol edilerek gerekli gerdirme,
12
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
Şalter:
Makine
şalteri
motorun
çalışmasını sağlayan anahtardır. Basılınca motor
çalışır, bırakılınca durur. Tutamak yüzeyinde
bulunan anahtar ise şaltere basılı iken basılınca
motorun kesintisiz dönmesini sağlar.
Bıçaklar : Planya miline takılmak üzere
iki adet sert metalden üretilmiş, iki ağızlı lama
bıçakları vardır. Üretici firmanın makine ile
birlikte verdiği anahtar yardımıyla sökülüp
takılır.
Kayış ve kasnak: Kayış, motordan aldığı
dönme hareketini mile iletmeye yarar. Motor
miline ve bıçak miline bağlı iki adet kasnak
kayış yardımıyla dönme hareketi aktarılır.
Motor hareketinin tam olarak aktarılabilmesi
için kayışın iç yüzeyi ve kasnakların dış yüzeyi
dişli olarak yapılmıştır.
Bıçakların
ayarlanması
Yerine
Takılması
ve
Bıçakların bilenmesi : Özel çelikten
üretilmiş bıçaklar, planya bıçak bileme makinesinde
bilenir. Sert metal uçlu bıçaklar ise özel elmas taşlı
bileme makinelerinde bilenir. Bıçakların aynı
ağırlıkta kalması için takım hâlinde bilenmesi
gerekir.
Bıçak bileme makinesi
Bıçakların yerine takılması : El planya
makinesi bıçakları üretici firmanın talimatlarına göre
yerine takılır. Genellikle bıçakların takılması planya
makinelerinde olduğu gibidir. Bıçaklar, arka tablaya
sıfır ayarlanır. Bir ağaç mastarla bıçakların
yükseklikleri kontrol edilir.
El
Planya
Güvenliği
Makinesinde
Çalışma
Makinenin fişi takılmadan önce kablonun
pozisyonu ve bıçak uçuş seviyeleri kontrol
edilir.
Talaş derinliğini istenilen seviyede
ayarlanır (maksimum 3.5 mm).
Makine tutamağı sıkıca kavranmadan
makine çalıştırtılmaz.
Rendeleme esnasında parçaların girişinde
ön tabana, ortalarında her iki tabana çıkışta ise
arka tabana baskı uygulanır.
Kör bıçaklarla çalışılmaz.
Çatlak, elyafı dönük ve ince parçalar; bu
makineyle rendelenmez.
Mümkünse çalışma esnasında makineye
toz emme sistemi bağlanır.
Çalışma esnasında eller kesicilere
yaklaştırılmaz.
Varsa
üretici
firmanın
güvenlik
talimatlarına uyulur.
Bakımı : El planya makinesinin bakımı
farklı safhalarda yapılmalıdır.
İşleme başlamadan önceki bakımı
Bıçakların keskinliği kontrol edilir.
Kesicilerin mile doğru bağlandığı kontrol
edilir.
Tabla temizlenir. Ayarları kontrol edilir.
Derinlik ayarı kontrol edilir.
Ön ve arka tablanın düzgünlüğü ve
bağlama sistemleri kontrol edilir.
Günlük bakımı
Makine üzerindeki talaş ve tozlar
temizlenir.
Makine üzerinde takılı olan kesiciler,
temizlenmelidir.
Çalışırken bıçakların çivi, vida gibi
metallere değmemesine özen gösterilir.
Çalışırken ve çalıştıktan sonra kesicilerin
körelmemesi için dikkatli davranılır.
Haftalık bakımı
Takılı olan kesiciler ve kılavuz pimi
çıkarılıp temizlenmelidir.
13
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Mil yataklarındaki yağlama noktaları,
makinenin kataloğunda belirtildiği şekilde
yağlanmalıdır.
Makinenin talaş ve tozları temizlenmeli,
hava tutulmalı ve metal kısımları ince yağ
kullanılarak yağlanmalıdır.
Yıllık bakımı
Raif ÇUKUR
makine üretilmiştir. Ancak aynı anda birkaç
kişinin çalışması zor olduğundan bazı kısımlar
boşuna çalışıp yıpranmış olur. Birkaç kişi aynı
anda çalışırsa bu sefer de karışıklık olur. Bu
makine bir seri üretim makinesi değildir ama
daire testere, freze ve delik makinesinin yaptığı
işleri sınırlıda olsa yaptığı için küçük iş yerleri
için ekonomiktir.
Makinenin
bütün
elemanları
kontrol
edilmelidir. Elemanların her biri için gerekli onarma,
değiştirme,
yağlama
ve
ayarlama
işlemi
yapılmalıdır.
2.
Planya Makinesinde Rendeleme
Tanıtılması ve Çeşitleri :Planya makinesi,
iş parçalarının yüzeylerini rendeleyerek düzgün
hâle getirme, komşu iki yüzeyi birbirine dik
veya istenen açıda rendeleme işlemlerinde
kullanılan makinelerdir. Planya makineleri,
bıçak boyları ve tabla genişliklerine göre
isimlendirilir. Bıçak boyu ile tabla genişlikleri
aynı ölçüdedir. Planya makinelerinin bıçak
boyları 20, 25, 30, 40, 50, 60 cm’dir. Bıçak
boyu ya da tabla genişliği 30 cm olan bir planya
makinesi 30’luk planya makinesi diye
isimlendirilir. Tabla genişledikçe ona orantılı
olarak boy da artar.
Planya makineleri bir başka yönden de
şöyle isimlendirilir:
Komple planya makinesi.
Tekli planya makinesi.
Komple planya makinesiyle tekli planya
makinesi arasında çalışma sistemi açısından
hiçbir fark yoktur. Komple planya makinesi
Resim 1,1’de görüldüğü gibi komple bir
makinedir. Mil, iki tarafa da uzatılarak bir ucuna
matkap kovanı, tabla, sıkma ve hareket kolları
bağlanarak yatay delik makinesi gibi
kullanılabilecek hâle getirilmiştir. Diğer tarafına
da bir tabla ilave edilerek daire testere ve top
bıçak bağlanarak freze makinesi gibi
kullanabilme imkânı sağlanmıştır. Bu şekilde
belki tam anlamıyla değil ama dört büyük
makinenin yaptığı işi tek başına yapabilen bir
Komple planya makinesi
Tekli planya makinesi ise tek amaçlı bir
rendeleme makinesidir. Bir gövde üzerine
monte edilmiş hareketli iki tabla, ortada
karşılıklı iki yatak arasında çalışan yatay
konumda bir mili vardır. Bu mile kesici bıçaklar
bağlanır.
Önemli Kısımları
Gövde : Makinenin elemanlarını üzerinde
taşır, sarsıntısız çalışması için döküm demirden
yapılmıştır. Sarsıntıyı daha da azaltmak için
cıvatalarla zemine bağlandığı da olur.
Ön tabla : Rendelenecek iŞ parçasının
üzerine oturtulduğu kısımdır. Ayar kolu
yardımıyla talaş miktarının ayarlanmasını da
sağlar. Bazı makinelerde talaş kalınlığını
gösteren ölçülü göstergeler bulunur.
Arka tabla : Makineye verilen iŞ
parçasının rendelenen yüzeyinin üzerine
oturduğu kısımdır. Arka tabla ayarı ile her
zaman oynanmaz. BilenmiŞ bıçak takılınca
bıçak uçuŞ dairesinde ayarlanarak kullanılır.
Kendiliğinden bozulmadıkça ayarla oynanmaz.
Arka Tabla Ayarlanması: Arka tabla bıçak
uçuŞ dairesiyle aynı seviyede olacak Şekilde
ayarlanmalıdır. Bu iŞ hassas bir Şekilde
14
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
yapılmazsa rendeleme düzgün olmaz. Bu
ayarlama Şu Şekilde yapılır.
Mil, bıçaklardan biri en üst seviyeye
gelecek Şekilde döndürülür.
Arka tabla, bıçak uçuŞ seviyesinin altına
indirilir.
Düzgün bir mastar alınır ve bir ucu bıçak
diğer ucu arka tabla üzerine gelecek Şekilde
makine üzerine konur.
Mastarın kenarı bıçak ağzına ve tabla
yüzüne tam olarak değinceye kadar tabla yukarı
kaldırılır.
Mastar bıçak üzerinde ileri geri hareket
ettirilir. Bu hareket, mili hafifçe döndürmelidir.
Arka tabla bu konumda sabitlenir.
Sonra ön tabla, ince talaŞa göre ayarlanır.
Makine çalıŞtırılır ve düzgün bir parça,
ucundan 10 - 15 cm rendelenir.
Rendelenen
yüzey,
arka
tablaya
çarpmayacak ve tabla ile arasından işık
sızmayacak Şekilde ilerlemelidir.
Aynı parça bir de boydan boya geçirilip
kontrol edilerek ayar tamamlanır.
Mil ve bıçaklar : Planya makinesinin
karŞılıklı iki yatak arasında çalıŞan ve yatay
konumda bir mili vardır. Milin çevresine bıçakların
bağlanabilmesi için mil uzunluğunda kanallar
açılmıŞtır. Bu kanallara sıkma cıvataları ve kamalar
yardımıyla bıçaklar sıkılır. Bıçak sayısı genellikle 3
veya 4 olur. Mil uzunlukları makinenin uzunluğunu
belirler. Mil çapı ise uzunluğa orantılı olarak 6–12
cm arasında değişir.
Planya bıçakları
Raif ÇUKUR
rendelenmesine
parçasıdır.
yardımcı
olan
makine
Siperin tabla üzerinde istenen noktaya
kaydırılmasını ve istenen açıda eğilmesini sağlayan
ayar düzenleri vardır.
Ön tabla ayar kolu : Ön tablanın altında,
çalışana yakın ve kolayca kullanılabilecek
konumda bulunan bir koldur. Değişik Şekillerde
olabilir. Görevi, iş parçasından alınacak talaş
miktarını belirlemek için ön tablayı aşağı yukarı
hareket ettirmektir. Kol ne kadar aşağıya
indirilirse ön tabla da o kadar aşağı iner ve talaş
miktarı da ona paralel olarak artar, kol yukarıya
kaldırılırsa talaş miktarı azalır.
Arka tabla ayar kolu : Ön tablada olduğu
gibi arka tablanın altındadır. Arka tablayı bıçak uçuş
seviyesinde ayarlama görevi vardır. Her zaman
ayarlanmaz, bıçak takılınca ayarlanır ve bırakılır.
Koruyucu : Makine çalışırken çalışan
kişinin ellerini korumak için bıçakların açıkta kalan
kısımlarını örten değişik koruyucu düzenleri vardır.
Üretici firmaya göre makine üzerinde olabildiği gibi
sonradan menteşeli basit bir koruyucu da yapılabilir.
ĠŞ parçasının genişliğine göre siperden uzaklaşan
ve parça geçtikten sonra yay etkisiyle tekrar kapanan
koruyucular da vardır.
Mil ve kesiti
Siper : Ön tabla üzerine değişik
düzenlerle bağlanmıŞ olan siper, iş parçasının
rendelenmiş yüzünün dayanarak ilerlemesine ve
komŞu yüzeyin dik veya istenen açıda
Koruyucu
Motor : Gövdeye bağlı olan motor,
hareketini bir kayış yardımı ile mile aktarır.
15
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Makineye büyüklüğüne göre 1–6 hp gücünde ve
3000- 6000 dev/dk. da motorlar bağlanır.
Şalter: Küçük büyük elektrikli her
makinede olduğu gibi motora gelen elektrik
akımını kesen veya açan kol/butondur.
Makinenin sayısal değerleri
Tabla yüksekliği: 75 -80 cm
Tabla genişliği: 20–60 cm
Tabla boyu: 100–250 cm
Mil dönme hızı: 3000- 6000 dev/dk.
Kesme hızı: 30–40 m/sn.
Sevk hızı: 8–24 m/dk.
Bıçak genişliği: 30- 40 mm
Bıçak kalınlığı: 3- 4 mm
Motor gücü: 1- 6 hp
Planya Makinesinde Çalışma Güvenliği
İş parçası üzerinde taş, çivi vb. yabancı
cisimlerin
bulunmadığı
kontrol
edilir,
gerekiyorsa tel fırça ile fırçalanır.
30 cm’den kısa ve 1 cm’den ince parçalar
serbest elle makineye verilmez. Verilmesi
gerekiyorsa uygun bir itme parçası kullanılır.
Mümkün olan her durumda koruyucu
kullanılır.
İş parçasını iterken eller bıçakların
üzerinden geçirilmez.
Çalışırken makinenin sol yanında yüz
makineye dönük, sol ayak ileride ve sağlam bir
şekilde durulur.
Bütün ayar ve bağlama düzenleri,
özellikle bıçak bağlama cıvataları sık sık kontrol
edilir.
Talaş miktarı geniş yüzeylerde 2 mm, dar
yüzeylerde 5 mm’den fazla verilmemelidir.
İş parçası daima elyaf yönünde rendelenir.
İş parçası itilirken tablaya ve sipere
sağlamca bastırılır.
İşlem bittiğinde veya ayar değiştirileceği
zaman şalter kapatılır ve makinenin tamamen
durması beklenir.
Kör ve ağzı kırık bıçakla kesinlikle
çalışılmaz.
Makine normal hızını almadan çalışmaya
başlanmaz.
Raif ÇUKUR
İş parçası geriye çekilirken bıçakların
üzerinden geçirilmez.
Çalışma sırasında makinenin altında
biriken talaşlar, makine durdurularak temizlenir.
Makta rendelemek için talaş miktarı
oldukça azaltılmalıdır.
Bakımı
İşleme başlamadan önce,
Bıçakların keskinliği kontrol edilir, kör
bıçakla çalışılmaz.
Tabla ayar kollarının normal çalıştığı
kontrol edilir.
Siperin istenen açıda ayarlı olup olmadığı
kontrol edilir.
Koruyucunun normal çalışıp çalışmadığı
ve bıçaklara dokunup dokunmadığı kontrol
edilir.
Mil, bıçaklar ve tabla üzerine yapışmış
reçine vb. birikintiler mazotlu fırça ile
temizlenir.
Günlük bakım Her çalışma sonunda
makine üzerinde biriken talaşlar temizlenir.
Haftalık bakım Makinenin talaş ve
tozları temizlenir, bütün metal kısımları ince
yağ ile hafifçe yağlanır.
makine kataloğunda belirtildiği Şekilde yağlanır.
Yıllık genel bakım
tablalar yataklarından kaydırarak indirilir. Bütün
yatak ve vidalar temizlenir, ince yağ ile yağlanıp
tekrar yerine takılır.
elemanları temizlenir. Bozulmuş parçalar değiştirilir,
tekrar ayarlanır.
paralelliği kontrol edilir.
birbirine paralelliği kontrol edilir.
Şalter ve kablo bağlantıları, kayış ve
kasnaklar, siper ve koruyucular kontrol edilir.
16
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
C. KALINLIK MAKİNESİ İLE
RENDELEMEK
Rendeleme
genişliği
220 mm
TANITILMASI
Rendeleme
yüksekliği
Tabla boyu
890 mm
Mil çapı
80-224 mm
Kesme hızı
25-30 m/sn
Sevk hız
3-30 m/dk.
Dönme hızı
3600-6000
dev/dk.
Motor gücü
3-25 B.G.
Bir yüzü ve bir cumbası planya
makinesinde rendelenmiş iş parçalarının,
kalınlıklarını ve genişliklerini eşit ve düzgün bir
şekilde çıkarmak amacı ile kullanılan bir
rendeleme makinesidir. Otomatik sevk düzeni
yardımıyla parça besleme hareketi otomatik
olarak yapılır. (Şekil 5.1)
Tek taraflı kalınlık
makinelerinde,
gönyeli bir parça elde edebilmek için, kesinlikle
parçanın bir yüz ve bir cumbasının planya
makinesinde rendelenmesi gerekir. (Şekil 5.2).
Aksi taktirde, parça köşeleri dik açılı
olmayabilir. Çift taraflı kalınlık makinesinde
ise buna gerek yoktur. Ancak bir seferde
parçanın iki yüzü rendelendikten sonra diğer iki
kenarı ölçülendirilmesi için çoklu dilme
makinelerinden faydalanılmalı veya bir kenar
gönyelendikten sonra diğer kenar için makineye
verilmelidir .
300-1600 mm
ÖNEMLİ KISIM VE PARÇALARI
Kalınlık Makinesinin Kesiti
Kalınlık Makinesi
Tek taraflı kalınlık makinesinde parça
kalınlığının çıkarılması
MAKİNENİN SAYISAL ÖZELLİKLERİ
Tabla
Makine gövdesi içinde yatay olarak duran
tabla, iş parçalarının üzerinde kaydırılarak
makineden geçirilmesine yarar.
Parça
kalınlığına göre tabla yükseklik ayarı, otomatik
olarak yapılabildiği gibi, bir el volanı
yardımıyla yapılır ve parça kalınlığı makine
üzerindeki skaladan okunabilir.
Tablanın
altında ve tabla yüzeyine göre 0.1-0.3 mm daha
yüksekte bulunan alt silindirler, parça
geçişindeki sürtünmeyi azaltarak daha rahat
hareket sağlar. Makinenin büyüklüğü tabla
genişliğine göre değişmekte olup 30-160 cm
arasında değişir.
17
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Mil ve Bıçaklar
Kalınlık makinesi mili, planya makinesi
mili yapısındadır ve üzerinde 3 yada 4 bıçak
bulunur. Mil ve bıçakların uzunluğu, tabla
genişliğinden 1 cm kadar daha büyüktür.
Raif ÇUKUR
parçalı talaş kırıcılarda farklı kalınlıklı parçalara
baskı yapabilir.
Çok parçalı talaş kırıcılar, aynı zamanda
emniyet tırnağı görevini de görür. Ayrıca
emniyet tırnağı konmasına gerek yoktur.
Emniyet Tırnakları
Çalışma esnasında iş parçasından kopan
parçaların dışarıya ve çalışana fırlamasını önler.
(Şekil 5.3)
Üst Sevk Silindirleri
İş parçasını otomatik olarak iterek
makineden geçirmeye yarar. Bıçakların önünde
ve arkasında olmak üzere iki adet üst sevk
silindiri bulunur.
Bıçakların önünde yer alan silindire itme
silindiri denir. Kayma yapmadan parçayı iyice
kavraması için, silindirin çevresine oluklar
açılmıştır. Değişik kalınlıkta (birbirine yakın)
parçaların aynı anda makineden geçirilmesini
sağlamak için, itme silindiri çok parçalı ve içten
yaylı olarak yapılmıştır.
Bıçakların arkasında bulunan silindire
çekme silindiri denir. Parçanın rendelenmiş
yüzeyini zedelememek için çekme silindirinin
yüzeyi düzgündür ve bazı makinelerde lastik ve
kauçukla kaplanmıştır. Her iki sevk silindiri de,
bıçak uçuş dairesinden 0.5-0.8 mm aşağıda
olacak şekilde ayarlanır. Sevk silindirlerinin
devirleri bir vites düzeni ile arttırılabilir veya
azaltılabilir. (Şekil 5.3)
Ön Baskı Kirişi (Talaş Kırıcı)
Bıçaklar ve itme silindiri arasında bulunan
talaş kırıcı, parçayı tablaya doğru belirli bir
basınçla bastırır ve kesim esnasında kesilen
yonganın
küçük
parçalara
ayrılmasını
sağlayarak lif yırtılmasını önler. Üst itme
silindirine benzer bir şekilde, talaş kırıcı da tek
parçalı veya çok parçalı olarak yapılabilir. Çok
Tek ve çok parçalı talaş kırıcı
Arka Baskı Kirişi
Bıçaklardan geçtikten sonra, titreşim
yapmaması
için
rendelenen
yüzeyin
bastırılmasına yarar. Arka baskı kirişi bütün bir
parça halinde yapılır ve iki başlardan yaylı
olarak çalışır. Talaş kırıcı ve arka baskı kirişi,
bıçak uçuş dairesi ile aynı yükseklikte ayarlanır.
MAKİNADA ÇALIŞMA GÜVENLİĞİ
1. İş parçasının boyu sevk silindirleri
arasındaki uzaklıktan birkaç cm daha uzun
olmalıdır. Bundan kısa parçaları makineye
vermeyiniz. (Şekil 5.5)
Parçanın makine içindeki konumu
parçaların kalınlığını çıkarma
İnce
2. 1 cm’den daha ince parçaları, alt destek
parçası
olmadan
makineye
vermeyiniz.
Gerekirse tel fırça ile temizleyiniz. 3. Parça
yüzeylerinde çivi, taş v.b. Yabancı cisimler
18
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
olmadığını kontrol ediniz; gerekirse tel fırça ile
temizleyiniz.
4. Budaklı, çatlak, ve bir yüzü planya
edilmemiş parçaları makineye vermeyiniz.
Parçayı daima elyaf yönünde rendeleyiniz.
Raif ÇUKUR
10. Uzun parçaların makineden çıkışta
sarkmaması için bir yardımcı eleman veya
destek sehpası kullanınız.
11. Talaş kalınlığını, işin özelliğine göre ve
makineyi zorlamayacak miktarda ayarlayınız.
5. Çalışırken makinenin tam arkasında
değil, yan tarafında durunuz. Tabla hizasına
eğilip makinenin içine kesinlikle bakmayınız.
Talaş ve parçalar yüzünüze fırlayabilir
BAKIMI
6.
Rendeleme sırasında sıkışma olursa,
hemen sevk sistemini ve makineyi durdurunuz.
Sonra tablayı aşağı indirerek parçayı geriye
çekiniz.
a. Bıçakların keskinliğini kontrol ediniz,
kör bıçaklarla kesinlikle çalışmayınız.
7. Parçayı makineye verirken ve alırken
elinizi tabla hizasından daha içeriye sokmayınız.
8. Kalınlığı az, genişliği
parçaların
genişliklerini
çıkarmayınız.
fazla olan
makinede
1. İşe Başlamadan Önce
b. Tabla yükseklik ayar düzenin ve talaş
emme düzeninin normal çalıştığını kontrol
ediniz.
c. Mil ve bıçaklar, sevk silindirleri, ve tabla
üzerindeki reçine vb. birikintileri mazotla
temizleyiniz.
Günlük Bakım
Günlük çalışma sonunda makine üzerindeki
talaş ve tozları temizleyiniz.
Haftalık Bakım
Dar parçaların baskı silindirinin etkisiyle
makinede dönmesi
9. İtme silindiri çok parçalı değilse, değişik
kalınlıktaki parçaları makineye yan yana
Vermeyiniz. İnce parçalar geriye fırlayabilir.
(Şekil 5.8.)
a. Mil, silindir, ve kızak yataklarındaki
yağlama noktalarını, makine katalogunda
belirtildiği şekilde yağlanır.
b. Makineyi temizleyiniz. Bütün metal
yüzeyleri ince
yağ ile hafifçe yağlayınız.
Yıllık Genel Bakım
Bütün itme silindirinin faydası
Ders yılı sonunda makinenin; yere
bağlantısı ve tablanın yataylığı, motor, şalter ve
kablo bağlantıları, kayış, kasnak ve zincirler,
dişli ve bıçak yatakları, üst sevk silindir yayları
ve yatakları, alt sevk silindir ve yatakları, tabla
ayar düzeni ve yatakları, ön ve arka baskı
19
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
kirişleri yayları, talaş emme bağlantısı kontrol
edilmelidir.
EL MAKİNELERİ İLE DELİK
DELMEK
Pnömatik Delme Makineleri
Tanıtılması
Pnomatik, basınçlı hava demektir. Basınçlı hava
ile çalışan sistemlere pnomatik sistem denir.
Pnomatikte kullanılan hava atmosferden elde
edilir. Havanın sınırsız olarak bulunması,
pnomatik sistemi birçok alanda tercih sebebi
yapmıştır. En önemli özelliği ekonomik
olmasıdır. Pnomatik de hidrolikte olduğu gibi
itme ve çekme hareketlerinde kullanılır.
Gelişmiş
ülkelerde
uzun
bir
süredir
kullanılmaktadır.
Raif ÇUKUR
şma ve sevk
hızları sağlanır (1 - 2 m/sn.).
kolaylıkla
taşınabilir.
Kullanılmış
hava
kendiliğinden atmosfere karışır, herhangi bir
dönüş hattı gerektirmez.
epo edilebildiği için kaynakta
arıza ve aksama olsa bile sistem uzun süre
çalışmaya devam eder.
şma basıncının ayarlanması çok
basittir.
şler üzerinde herhangi bir
kirletici etkisi yoktur.
rtamında
sıkıştırılıp kullanılabilir.
sürtünme olmadığı için deformasyon arıza gibi
olumsuzluklar en aza indirilmiştir.
neden olmaz.
Elektrikli ve Akülü Delme Makineleri
Tanıtılması
Çeşitleri
Basınçlı hava ile çalışan delik delme ve vida
sıkma makineleridir. Pratik ve küçük olması
nedeni ile seri üretimde çok tercih edilir.
Akülü el breyizleri elektrik prizinden bağımsız
yeni teknoloji ve kolaylık sunar. Hızla
değiştirilebilen akü yardımıyla hızlı Şarj
cihazları ile kapsamlı işler seri olarak
bitirilebilir. Kullanımı rahat ve güvenlidir.
Kablonun verdiği rahatsızlık yoktur. Elektrik
veya çalışma zorluğu olan yerlerde çalışmak
için idealdir.
Pnomatik el delik makineleri
Pnomatik kontrollü makine ve aparatları
çalıştırmak, (havalı sıkma düzenleri, vernik
tabancaları, çivi tabancaları vb.) talaş ve tozları
üfleyerek temizlemek amacıyla kullanılan
basınçlı hava donanımının başlıca avantajları
Şunlardır:
Akünün takılması ve örnek delik uygulaması
oktur.
20
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Şarjlı (akülü) el breyizleri
Delik delme işlerinin yanında vidalama
işlerinde de kullanılır. şarjlı el breyizlerin tek
olumsuz yönü aküleri bitiğinde Şarj olma
süresini beklemektir.
Şarjlı el breyizlerinin kısımları:
1. Lokma ucu
2. Anahtarsız mandren
3. Kuvvet ayarlama halkası (Tork)
4. Hız ayarı
5. İleri-geri anahtarı
6. Tutamak
7. Akü kutusu
8. Hız tetiği düğmesi
Raif ÇUKUR
Matkap üzerinde bir hız tetiği düğmesi varsa
tetik düğmesine ne kadar basılırsa matkabın hızı
o kadar artacaktır. Hız tetiği düğmesi, matkabı
hem delik delmede hem de vida sıkmada
kullanabilmeyi sağlar. Ayrıca matkabın hızını
da ayarlar.
Hız ayarlı tetik
Güç ayarlama halkası
Vidalama işlemi için güç ayarının yapılmasını
sağlar. Delme işlem ayarını seçmek için matkap
sembolü, matkap yuvasının üzerinde bulunan
göstergenin hizasına gelene kadar halkayı
döndürmek gerekir.
Şarjlı el breyizinin kısımları
İleri, geri ve kilitleme düğmesi
Mandrenin çalışma yönünü ayarlar. Orta
konumda bulunduğunda, aksesuar değişimi
sırasında veya matkabın kullanılmadığı anlarda
matkabın çalışmasını önler.
Delme ve güç ayarı halkası
Çeşitleri
şarjlı el delik makineleri
Akü ile çalışan delme ve vidalama işlemlerinde
kullanılan el makinelerine verilen genel addır.
şarjlı el breyizlerine akülü breyiz de denir.
Sağ sol dönme yönü ayar düğmesi
Hız tetiği düğmesi
21
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
Breyiz, tipine ve iŞin özelliğine göre, tek veya
iki elle tutularak kullanılabilir. Genellikle
serbest elle çalışıldığı için deliğin düzgün bir
doğrultuda delinmesi, çalışan kimsenin beceri
ve tecrübesine bağlıdır.
Delme uygulamasının aŞamaları
Kullanımı ve Bakımı
şarjlı el delik makineleri
Elektrikli el breyizleri
Elektrikli breyizler, normal makine ile delmenin
mümkün veya verimli olmadığı durumlarda her
türlü vida, kavela, dübel vb. delikleri delmede
kullanılır. Alüminyum veya plastikten yapılmış
gövdenin içine yerleştirilen üniversal elektrik
motorunun dönme hareketi, özel dişli düzeniyle
azaltılmış olarak mile iletilir. Bazı tip
breyizlerde bulanan vites düzeni yardımıyla
delik çapına ve delinecek gerecin sertliğine göre
2 veya 4 değişik dönme hızı elde edilebilir.
Kullanılacak matkap ucunun keskinliği kontrol
edildikten sonra mandrene takılıp sıkılır.
Matkap ucu tam merkezde ve ekseninde olacak
Şekilde takılmalıdır. Delik yeri önceden bız ile
markalanan iŞ parçası, sağlam tutularak delik
delinir. Elle tutulması zor olan iŞ parçaları
tezgâha işkence ile bağlanmalıdır. Fiş ve
kablolar kontrol edildikten sonra prize takılır.
Daha sonra matkap çalıştırılır ve düzgün dönüp
dönmediği kontrol edilir. ĠŞ parçası önceden
markalanan yerden delinir. Breyizin hız
değiştirme düzeni varsa uygun dönme hızı
ayarlanır.
Elektrikli el breyizi
Mandren kapasitesi, yani takılabilecek en büyük
matkap çapı makinenin büyüklüğünü belirler ve
bu, 6-25 mm arasında değişir. Ağaç işlerinde
genellikle 10-13 mm mandren kapasiteli el
breyizleri kullanılır.
Stop takozu ve kâğıt bant ile delik derinliği
ayarlama
22
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Derinliği sınırlı olan deliklerde matkap ucuna
stop takozu yapılır ve istenilen delik derinliği
elde edilir. Boydan boya delik delerken ellerin
delik çıkışından uzak tutulması gerekir. Delinen
delik çıkıŞının kırılmaması için delik çıkışına
parça bağlanmalıdır.
YATAY DELİK MAKİNASI
TANITILMASI
Yatay delik makinesi, ana amaç olarak,
tablaların alın kısımlarına, masif parçaların ise
alın ve cumbalarına yatay doğrultuda kavela
delikleri delmek için tasarımlanmıştır. Bu ana
amacın yanında, özel işlem ve bağlama
düzenleriyle masif parçalara dikdörtgensel dişi
zıvanalar, tabla yüzeylerinin kenarlarına yakın
kısımlarına ve masif yüzeylerine delik ve
zıvanada açılabilmektedir. Ancak, bu durumda
işlem hassasiyetinin azalması ve hata payının
artması nedeniyle, ana amacın dışında
kullanılmaması yerinde olur.
Makine esas olarak, sağa sola ve ileriye
geriye hareketli bir tabla ve bir mile bağlanmış
andren ve matkaptan oluşmaktadır.
Raif ÇUKUR
ÖNEMLİ KISIM PARÇALARI
Tabla
Tabla, bilyeli yataklı hareket kolu
yardımıyla öne-arkaya (matkaba yönelik) ve
sağa-sola hareket edebilir. Bu hareket; genişlik
stopu
ve derinlik stopu
vasıtasıyla
sınırlandırılarak, delik veya zıvananın derinlik
ve genişliği ayarlanabilmektedir. Tablanın
yükseklik ayarı, yükseklik ayar volanı
yardımıyla yapılır. Tablanın alt kısmında,
tablanın sağa-sola hareketini istenilen noktada
sınırlandırmaya yarayan stop çubukları bulunur.
Tablanın iç kenarı boyunca bırakılmış olan
birkaç mm yüksekliğindeki çıkıntı, iş parçasının
dayanması için siper görevi görür.
Mil
Yatay yönde, ve tabla siperine dik
doğrultuda çalışan mil, hareket kolu yardımıyla
ileri-geri kaydırılarak, matkabın iş parçasını
delmesini sağlar. Ayrıca, deliğin istenilen
derinlikte delinmesini sağlayan bir derinlik ayar
düzeni bulunur. İşin gereğine göre değişik
şekilli matkaplar milin uç kısmında bulunan
mandrene bağlanır. (Şekil 8.2.) (Şekil 8.3.)
Matkabın takılması
Yatay delik makinesi
23
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
Yatay delik makinesinde dişi zıvana açma
Matkaplar
Yatay delik makinesinde mandren çeşitleri
Normal yatay delik makinelerinde tek mil
kullanılarak, bir seferde sadece bir delik
delinebilirken, iki veya daha fazla mili
makinelerle çoklu delikler de delinebilmesinin
yanı sıra, parça yüzeyine göre birbirine eğik
doğrultuda delikler delmek ve dişi zıvana
açmakta mümkündür.
Yatay
delik
makinesinde
genellikle,üstün nitelikli takım çeliğinden
yapılmış, düz veya eğmeçli helisel matkaplar,
kaşık matkapları, forstner matkapları, tıkaç
matkapları ve delik testereleri kullanılır.
MAKİNENİN SAYISAL ÖZELLİKLERİ
1.
Mandren
kapasitesi
2. Tablanın yükseklik
ayarı
3. Tablanın genişlik
ve derinlik hareket
limitleri
4. Dönme hızı
5. Motor gücü
2-20 Ø mm
15 cm
20 cm
2500-9000
dev/dak
2-3 BG
Çoklu mandren
MAKİNEDE ÇALIŞMA GÜVENLİĞİ
Gerek tek milli ve gerekse de çok milli
yatay delik makineleriyle, özel işlemlerle dişi
zıvana açmak da mümkündür. Bu durumda,
önce dişi zıvana genişliğinin iki ucundan zıvana
derinliği kadar iki delik delinir.
Sonra, bu iki delik arasındaki mesafede
birbirine teğet delikler delinir. Çürütme işlemi
tamamlandıktan sonra, dişi zıvana derinlik
yönünde, kısa mesafelerde ilerleyerek ve tablayı
kol yardımıyla sağa sola hareket ettirerek,
zıvana temizlenir. (Şekil 8.5)
1. Matkabın keskinliğini daima kontrol
ediniz ve mandrene sağlam bir şekilde
bağlayınız. Çalışma sırasında arada bir
makineyi durdurarak mandrenin sıklığını
kontrol ediniz.
2. Mandren anahtarını mandrenden
çıkartmadan asla makineyi çalıştırmayınız.
3. Delme sırasında matkabı yakacak ve
kıracak şekilde zorlamayınız. Derinliği fazla
olan deliklerde, matkabı ara ara geri çekerek
24
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
talaşların boşalmasını ve matkabın soğumasını
sağlayınız.
4. İş parçasını tablaya sağlam bir şekilde
bağlayınız.
5. Matkap siperini daima kullanınız.
Delme sırasında elinizi matkaptan ve özellikle
deliğin çıkışından koruyunuz.
6. Ucu merkezleme vidalı ve piramit
dipli dalıcı matkapları makineye bağlamayınız.
7. Şalteri kapatınca makineyi elinizle
tutarak çabuk durdurmaya kalkışmayınız.
MAKİNENİN BAKIMI
İşe Başlamadan Önce
Raif ÇUKUR
b. Mil ve kızak yataklarındaki yağlama
noktalarını, makine katalogunda belirtilen
şekilde yağlayınız.
c. Makinenin talaş ve tozlarını temizleyiniz,
metal yüzeylerini ince yağ ile hafifçe
yağlayınız.
Yıllık Genel Bakım
Ders yılı sonunda makinenin; yere
bağlantısını,
motor,
şalter
ve
kablo
bağlantılarını, mil, yataklar, hareket düzeni,
mandren, tablanın yatay ve düşey hareket
düzenlerini kontrol ederek gerekli sıkıştırma,
onarma, değiştirme, ayarlama ve yağlama
işlemlerini yapınız.
DİKEY DELİK MAKİNASI
a. Matkabın keskinliğini kontrol ederek,
gerekiyorsa bileyiniz.
b. Mandren anahtarının ve mandren
ağzının normal çalıştığını kontrol ediniz.
c. Tablayı temizleyiniz; yataylığını,
yükseklik ayarını, hareket ve bağlama
düzenlerini kontrol ediniz.
TANITIMI
Kısa parçaların başlarına, uzun parçaların ve
tablaların da yüzeylerine her türlü kavela ve
vida deliği delme işlemlerinde, yaygın olarak
dikey delik makineleri kullanılır. (Şekil 9.1.)
d. Delik genişlik ve delik derinlik ayar
çubuklarını kontrol ediniz.
Günlük Bakım
a. Günlük çalışma sonunda makine
üzerinde biriken talaşları temizleyiniz.
b. Kullanılan
yerine kaldırınız.
matkapları
temizleyip
Haftalık Bakım
a. Matkapları
kaldırınız.
bileyiniz
ve
yerlerine
25
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
Raif ÇUKUR
Kolonun tepesine bağlanmış olan kutuya
üst başlık denir. Bu kısım, motor, şalter, kayış
ve kasnaklar ve mil gibi elemanları taşır.
Başlığın üzeri bir kapakla örtülmüştür.
Kayış ve Kasnaklar
Dikey delik makinesini, gördüğü çeşitli
işler yönünden, değişik dönme hızlarıyla
çalıştırmak gerekir. Bunu sağlama üzere, motor
ile mil arasında ya kademeli kasnaklar
kullanılır. Kademeli kasnaklarda, dönme hızını
değiştirmek için, şalter kapalı durumda iken üst
kapağı açmak ve kayışı elle istenilen kademeye
getirmek gerekir.
Dikey delik makinesi
Genel kural olarak, matkap
küçüldükçe dönme hızı artırılmalıdır.
çapı
Mil ve Mandren
Alt Tabla
Makinenin tezgah tablasına veya yere
sağlamca bağlanmasına yarar.
Kolon
Alt tabla üzerinde dik olarak yükselen
silindirik kolon, makinenin diğer kısımlarını
üzerinde taşıyan önemli elemanlarından biridir.
Tabla
İş parçalarının üzerine konulduğu metal
tabla, kolon üzerinde aşağı-yukarı kaydırılarak
istenilen yükseklikte tespit edilebilir; ayrıca
dereceli skalası yardımıyla istenilen eğimde
ayarlanabilir. Delme sırasında matkap uçlarının
metal tabla yüzeyine dokunup bozulmaması
için, iş parçasının altına bir ağaç parçası
koymak veya daha iyisi, zaman zaman yüzeyi
bozuldukça değiştirilebilecek bir ağaç tabla
bağlamak gerekir. Aynı doğrultuda delikler
delebilmek amacıyla, tabla üzerine bir yardımcı
siper bağlanır.
Üst Başlık
Milin ucunda bulunan mandren,
matkapları bağlamaya yarar. Yandaki kol
yardımıyla ve özel bir yatak düzeni içinde milin
aşağı-yukarı hareketi sağlanır. Kol aşağı
bastırıldığında delme işlemi yapılır; serbest
bırakıldığında mil yaylı olarak kendi kendine
yukarı kalkar.mandren değiştirilmesi sırasında
mili sabitleştirmeye yarayan bir tespit kolu;
delme derinliğini ayarlamak için de bir derinlik
stop somunu vardır.
Matkaplar
Dikey delik makinesinde, salyangoz
matkabı ile, vidalı merkez uçlu ve piramit dipli
dalıcı matkapların dışında kalan, üstün nitelikli
takım çeliğinden yapılmış diğer bütün matkap
türleri ve delik testereleri kullanılabilir.
MAKİNENİN SAYISAL ÖZELLİKLERİ
1. Kolon önü ile mil 25-50 cm
ekseni arası
2. Dönme hızı
300-6000 devdak
3. Mandren kapasitesi
2-30 Ø mm
26
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
4. En fazla
derinliği
5. Motor gücü
delme 15 cm
2-3 BG
MAKİNEDE ÇALIŞMA GÜVENLİĞİ
1. Matkabın keskinliğini daima kontrol
ediniz. Matkabı mandrene sağlam bir şekilde
bağlayınız. Çalışma sırasında arada bir
makineyi durdurarak, mandrenin matkabı sıkı
bir şekilde tutup tutmadığını kontrol ediniz.
2. Mandren anahtarını
çıkarmadan,
makineyi kesinlikle çalıştırmayınız.
3. Delme sırasında matkabı yakacak, kıracak
şekilde zorlamayınız.
Derinliği fazla olan
deliklerde, matkabı kademeli olarak geriye
çekerek talaşların boşalmasını, matkabın
soğumasını sağlayınız.
4. Özellikle küçük parçaları, serbest elle
tutarak değil, bir mengene veya pense ile, ya da
tablaya uygun bir şekilde bağlayarak deliniz. İş
parçası elinizden kurtulup matkapla birlikte
dönmeye
başlarsa,
tekrar
yakalamaya
çalışmayınız ve hemen şalteri kapatınız.
Raif ÇUKUR
10. Çalışmakta olduğunuz yeri, makinenin
etrafını işe başlamadan önce temizleyiniz ve
temiz kalmasını sağlayınız.
MAKİNEDE İŞLEME KURALLARI
1. Sert ağaçlarda ve derin deliklerde, devir
sayısı 1500 dev/dak düşürülmelidir. Geniş çaplı
deliklerde hız en aza indirilmelidir.
2. Basit dikey delmelerde, delik merkezi
direkt olarak matkabın altına getirilmelidir.
3. Parçayı tamamen delip geçmeyen belirli
derinlikteki delikler için, delik derinliği, derinlik
stopu ile ayarlanmalıdır.
4. Parça yüzeyinde çok sayıda ve belirli
aralıklarla delikler delinecekse, tabla üstüne
tablanın altından rahatça hareket edebileceği ve
ortası delik bir parça bağlanır. Bu deliğe bir
kavela yada çivi bağlanır. Parça yüzeyinde bir
delik delindikten sonra, parça kaydırılarak
çivinin bu deliğe gelmesi sağlanır ve ikinci delik
delinir.(Şekil 9.2)
5. Çalışma sırasında elimizi matkaptan
koruyunuz.
6. Delme sırasında matkap ucunun metal
tablaya çarpmamasına dikkat ediniz. Ucu
merkezleme vidalı, piramit dipli dalıcı
matkapları makineye bağlamayınız.
7. Şalteri kapatınca mandreni elinizle
tutarak çabuk durdurmaya kalkışmayınız.
8. Bütün ayarlama ve delme işlemlerini
şalter kapalı iken yapınız.
9. Makinede işiniz bitince kullanmış
olduğunuz matkapları makinenin üzerinde
bırakmayınız. Yerine getiriniz. Makinenin pişini
prizden çıkartınız.
9.2. Seri delik delme
Dairesel delik delme
5. Dairesel bir tablaya aynı çap üzerinde eşit
aralıklarla delik delmek için, tablanın
merkezinden makine tablası ile bağlantılı bir
kavela geçirilir. İş parçası bu merkezden
döndürülmek suretiyle delikler delinir. )
6. Belirli bir açıda delinecek delikler,
makine tablası istenilen açıda meyillendirilerek
delinir.
27
MOBİLYA İMALATINDA TEMEL İŞLEMLER
7. Dairesel şekilli iş parçalarının kenarlarına
delik delmek için makine tablası dikey konuma
getirilir. Bu konumdaki makine tablasına (V)
şekilli bir kalıp bağlanarak işlem gerçekleştirilir.
Tabla açısı ayarı
Raif ÇUKUR
MAKİNENİN BAKIMI
Yatay delik makinesinde uygulanan
bakım işlemleri, dikey delik makinesinde de
uygulanır. Özellikle yıllık genel bakımlarda,
makinenin parçaları tek tek gözden geçirilmeli;
mil ve kızak yatakları, makine katalogunda
belirtildiği şekilde yağlanmalıdır.
V kalıbı kullanımı
8. Kavelalı gönye burun birleştirme
yapılacağı zaman, makine tablası 450
eğimlendirilir ve sipere bir stop takozu bağlanır.
9. Silindirik parçaların delinmesinde (v)
şekilli bir kalıp kullanılır.
Gönye burun delik delme . Silindirik
parçalara delik delme
28
Download

indir - Raif ÇUKUR MOBİLYA VE İÇ MEKAN TASARIMI ÖĞRETMENİ