Motywacja do nauki
drogą
do osiągnięcia
sukcesu edukacyjnego
[email protected]
Co decyduje o skutecznym nauczaniu ?
– motywacja !
Kogo?
– nauczyciela
i
– ucznia
Motywowanie uczniów do nauki
jest ? / powinno być !
priorytetem w pracy nauczyciela
Nauczyciel musi
pracować nad rozwojem motywacji uczniów!
(i własną motywacją)
co wymaga jednak z jego strony
sporego wysiłku i autorefleksji
Motywacja
nie jest czymś stałym
zmienia się / jest nabywana
w trakcie rozwoju człowieka.
Aby nauczyciel
mógł motywować uczniów do pracy,
sam musi tę motywację posiadać
/ Zależność
między poziomem tych dwóch motywacji
jest wprost proporcjonalna /
Motywacja nauczyciela powinna wypływać
z chęci zaspokojenia potrzeb wyższego rzędu
takich, jak:
potrzeba
 szacunku
akceptacji, uznania
 samorealizacji
wykonywania czegoś, do czego ma się zdolności, predyspozycje
i co naprawdę lubi się robić
poznawcza
zdobywania wiedzy, rozumienia rzeczywistości
Jedną z dróg podnoszenia motywacji do pracy
jest
doskonalenie kompetencji,
czyli wiedzy i umiejętności
nie tylko w zakresie nauczanego przedmiotu,
ale i
z psychologii, pedagogiki, dydaktyki …
Kiedy nauczyciel
jest zmotywowany
do pracy ?
Kiedy nam chce się pracować ?
Kiedy nam chce się pracować?
Czy to też dotyczy motywacji naszych uczniów do nauki?
– kiedy jesteśmy wypoczęci, wyspani, najedzeni
– nie mamy kłopotów
– lubimy „to” robić,
jest to zgodne z naszymi zainteresowaniami
– jesteśmy nagradzani, doceniani
Kiedy nam chce się pracować?
Czy to też dotyczy motywacji naszych uczniów do nauki?
– mamy dobre warunki pracy
– mamy dobre samopoczucie
– kiedy widzimy sens, efekty naszej pracy
– tworzymy dobrze zgrany zespół
Kiedy nam chce się pracować?
– kiedy występuje pozytywna rywalizacja
– gdy czujemy, że to nam się uda
– kiedy możemy liczyć na pomoc
– kiedy nie przekracza to naszych możliwości
Aby zmotywować dzieci do nauki
powinniśmy :
– utrzymywać własną motywację do pracy
na odpowiednio wysokim poziomie
– pracować
z widoczną pasją, zaangażowaniem,
entuzjazmem
( w głosie i gestach )
Aby zmotywować dzieci do nauki
powinniśmy :
– troski i kłopoty, zły nastrój
odstawić na bok
i zadbać
o miłą atmosferę podczas zajęć
– wzbudzać sympatię, szacunek
i pozytywne nastawienie
do nauczanego przedmiotu
Aby zmotywować dzieci do nauki
powinniśmy :
– przekonać uczniów, że lubimy ich uczyć
– być cierpliwi
– znajdować czas dla każdego
– traktować podmiotowo
– obdarzać zaufaniem
– oceniać obiektywnie
Motywacja
„Aby zapalać innych, trzeba samemu płonąć."
„Nie zapali w umysłach młodzieży płomienia wiedzy
ten,
kto we własnym umyśle
nie nosi nawet jednej iskry."
Dobrze zmotywowani ludzie
lepiej wykonują swoją pracę
Osoba dobrze zmotywowana:
 przedkłada jedne rodzaje aktywności nad inne
 ćwiczy zachowania i doskonali zdolności wymagane do
osiągnięcia określonego celu
 z wytrwałością poświęca energię dla osiągnięcia celu
Nauczyciel powinien
najpierw wzbudzić w dziecku
zainteresowanie przedmiotem
a dopiero następnie
przystąpić
do przekazywania nowej wiedzy
Dziecko
powinno otrzymać odpowiedź m.in. na pytania:
Dlaczego – w jakim celu uczy się . . . ?
Gdzie – w jaki sposób będzie mogło wykorzystać
zdobytą wiedze i umiejętności ?
Uczenie jest bardzo ważne,
ale
nie jest tak istotne
jak wzbudzenie chęci do nauki
Ogniwa procesu kształcenia
według teorii 7 ogniw W. Okonia
1. uświadamianie sobie przez uczniów
celów i zadań dydaktycznych
2. poznawanie nowych faktów
3. nabywanie pojęć
4. utrwalanie wiadomości
5. przechodzenie od teorii do praktyki
6. wykonywanie zadań dydaktyczno-wytwórczych
7. kontrola i ocena wyników nauczania
Nauczyciel
powinien znać i rozumieć
reguły wywierania wpływu na ludzi
Nauczyciel powinien znać i rozumieć reguły wywierania wpływu na ludzi
Najważniejsze zasady
sterujące przebiegiem ludzkiego postępowania
to:
reguła:
o wzajemności
o konsekwencji działania
o społecznego dowodu słuszności
o lubienia
o autorytetu
o niedostępności
Reguły
wpływania
na ludzi
Przykłady pytań do nauczycieli
Czy i jak budzę zaufanie do siebie?
wzajemności
konsekwencji
działania
Czy i jak wykorzystuję w szkole zasadę
„przysługa za przysługę”?
Czy jestem w szkole konsekwentny?
Jaką wartość ma dla mnie prawdomówność?
Reguła
społecznego
dowodu
słuszności
Przykłady pytań do nauczycieli
Czy uświadamiam swoim uczniom użyteczność
zdobywania wiedzy?
Jak przekonuję, że warto się uczyć?
Czy lubią mnie moi uczniowie?
lubienia
W jakim stopniu lubię swoją pracę?
Reguła
Przykłady pytań do nauczycieli
Czy mam autorytet wśród uczniów?
autorytetu
Czy mam zaufanie do swoich uczniów?
Czy zachowuję odpowiedni dystans wobec uczniów?
niedostępności
Jak wywołuję pragnienie wiedzy,
aby chcieli więcej wiedzieć i umieć
oraz być kimś w życiu?
Pamiętajmy
wszelkie ludzkie działania i ich motywy
są zależne od posiadanych / wyznawanych
wartości
/
i ich
hierarchii
Wychowanie i nauczanie
bez wartości jest niemożliwe
/
Należy uświadomić uczniom,
że wyznawane przez nich wartości
stanowią podstawę ich postępowania,
są powodem uznawania czegoś
za dobre lub złe / warte zainteresowania
Należy pokazać uczniom,
że warto „być”,
a nie tylko „mieć”
Należy pomóc uczniom
zbudować ich własny system wartości !
/
W tym celu konieczny jest
dialog z uczniem i własny przykład
/
Pamiętajmy
nie można uczniowi nakazać być
dobrym, prawym, mądrym, sprawiedliwym,
ale
można mu pomóc w osiąganiu tych wartości.
Podstawowe elementy
które mają wzmacniać motywację wewnętrzną
( zadania nauczyciela )
= przedstawienie uczniowi jasnych, zrozumiałych
kryteriów oceniania
= przekonanie ucznia o celowości działania
(nauki przedmiotu)
= przekazanie właściwej informacji zwrotnej
dotyczącej osiągnięć ucznia
= zachęcenie/ przekonanie ucznia
do potrzeby refleksji nad własnym uczeniem się
Warunki
dla zaistnienia procesu motywacyjnego:
 Wynik czynności musi zostać oceniony
jako potrzebny, pożądany
 Przekonanie, że pożądany wynik
można w danych warunkach osiągnąć
Działania i postawy nauczycieli
wobec uczniów
wzmacniające oraz osłabiające
motywację
Działania i postawy nauczycieli wobec uczniów
wzmacniające
motywację
osłabiające
motywację
formułowanie zadań
w postaci problemów
wiedza
w postaci gotowego produktu
wzbudzanie ciekawości
stosowanie utartych schematów
własne zaangażowanie –
brak głębszego zainteresowania
nauczyciel pasjonat
nauczanym przedmiotem
wzmacniające
motywację
stosowanie techniki
wzajemnego uczenia się,
wzmacnianie interakcji
osłabiające
motywację
brak wzmacniania interakcji
miedzy uczniami
współpraca
z elementami rywalizacji
wyłącznie indywidualizm
ustalanie wspólnych celów
narzucanie celów
ustalanie celów
indywidualnych
brak
celów indywidualnych
Działania i postawy nauczycieli wobec uczniów
wzmacniające motywację
okazywanie zainteresowania
rezultatem
osłabiające motywację
brak zainteresowania
rezultatem
nagradzanie
nagradzanie
za znaczne osiągnięcia
za znikome osiągnięcia
dialog z uczniem,
brak dialogu,
jasne sprecyzowanie
komfort ucznia spowodowany
problemu i oczekiwań niezasłużoną oceną
tolerancja
brak uznania dla odmienności,
dla przekonań, odmienności
nietolerancja
otwartość
na świat, ludzi, nowe idee
postawa zamknięta
wykorzystywanie dyskusji
narzucanie zdania
uczenie się przez działanie
uczenie bierne
umiejętności społeczne
niski poziom
istotne dla sprawowania
umiejętności społecznych
roli wychowawczej
widzenie ucznia
w oderwaniu
od oceny szkolnej
postrzeganie ucznia
wyłącznie
przez pryzmat oceny
znajomość
potrzeb, zainteresowań
i możliwości uczniów
brak rozeznania
potrzeb, zainteresowań i
możliwości
kreatywne wykorzystanie
trudności i porażek
brak wsparcia
atrakcyjne lekcje –
zdaniem uczniów
brak reakcji nauczyciela
na przejawy znudzenia
wykorzystywanie nowoczesnych
technik podczas lekcji
posługiwanie się wyłącznie
tradycyjnymi technikami
Motywy uczenia się
są różne i ulegają zmianom wraz z wiekiem.
Na wczesnym etapie kształcenia
szczególnie istotną rolę odgrywa:
• postawa nauczyciela,
• znajomość psychiki dziecka
• znajomość uwarunkowań środowiskowych
• umiejętność nawiązywania kontaktu
Jak motywować ucznia do uczenia się ?
 poświęcić uczniowi trochę czasu po lekcjach
 stworzyć sytuację,
w której uczeń może odnieść indywidualny sukces
Doświadczenie sukcesu
prowadzi do pozytywnej samooceny,
a w konsekwencji dodaje uczniowi wiary
we własne możliwości
i motywuje do dalszej nauki
Warto poświecić uczniowi dodatkowy czas !
Czynniki motywacyjne zależne od nauczyciela
• koloryt emocjonalny
Środowisko i określona sytuacja dydaktyczna
mogą być
przyjemne lub nieprzyjemne
Co może / powinien zrobić nauczyciel ?
Czynniki motywacyjne zależne od nauczyciela
Jakie działania może / powinien podjąć nauczyciel,
aby zwiększyć motywację ucznia
• poziom napięcia
jaki wytwarza się w uczniach podczas dążenia do
osiągnięcie danego celu
- zbyt łatwe zadanie (cel) /
występuje „małe” (niewłaściwie) zaangażowanie
- za trudne zadanie (cel) / zaczyna dominować stres
Motywacji służy umiarkowany poziom napięcia
Nauczyciel: powinien pomoc uczniom w ustanawianiu
odpowiednich celów…
Czynniki motywacyjne zależne od nauczyciela
• poziom poczucia sukcesu
związany jest za stopniem trudności zadania
i włożonym w nie wysiłkiem
Nauczyciel:
- powinien dostosowywać
stopień trudności zadania do ucznia,
- pomóc dostrzec uczniowi
związki pomiędzy wkładem pracy i wysiłkiem
a powodzeniem i osiągnięciami.
Czynniki motywacyjne zależne od nauczyciela
Jakie działania może / powinien podjąć nauczyciel,
aby zwiększyć motywację ucznia
• poziom zainteresowania
związany jest z podtrzymywanie lub wzbudzaniem
zainteresowania ucznia szkołą / nauką
Nauczyciel:
- nawiązywanie do zainteresowań uczniów
- urozmaicanie nauki, np.
wycieczkami, wyjściami do…
inscenizacjami, wizytami ciekawych ludzi, …
Czynniki motywacyjne zależne od nauczyciela
• sprzężenie zwrotne
informacje zwrotne:
(co powinien poprawić i co wykonuje dobrze)
- muszą trafić najszybciej i dotyczyć bezpośrednio czynności,
- powinny kłaść nacisk na pochwały, dowartościowywać,
- kierować uwagę ucznia na proces wykonywania
nie tylko na rezultat czynności,
w przypadku informacji o błędzie
wskazywać również prawidłowo wykonane czynności.
Czynniki motywacyjne zależne od nauczyciela
• kształtowanie motywów panowania i afiliacji
potrzeba zaspokojona jest
jeśli uczeń czuje, że ma wpływ
na swoje środowisko dydaktyczne i na zadania
Czynniki mające wpływ na motywację do nauki
Czynniki motywacyjne związane ze szkołą
- osoba nauczyciela
- atmosfera w klasie
- strategie i metody kształcenia stosowane przez
nauczyciela
Czynniki motywacyjne związane z rodziną:
- sytuacja rodzinna i atmosfera domowa,
- współpraca rodziców ze szkołą
Czynniki mające wpływ na motywację do nauki
Czynniki związane
z indywidualnymi predyspozycjami uczniów:
- różne style poznawcze
- uzdolnienia
- zainteresowania i cechy rozwojowe
- inteligencja, temperament
- aspiracje
Techniki
motywujące ucznia do nauki
według Hanny Hamer
Techniki motywujące ucznia do nauki
 stwórz luźną, nieformalną atmosferę podczas lekcji,
demonstruj poczucie humoru,
spraw, aby nauka stała się przyjemnością
 szanuj odmienne zdanie uczniów
i zachęcaj ich do samodzielnego, krytycznego, twórczego myślenia.
 staraj się być lubianym nauczycielem
 reaguj na potrzeby uczniów,
( np. kiedy mówią , że czegoś nie rozumieją
gdy demonstrują objawy zmęczenia, zniechęcenia , znudzenia.
Techniki motywujące ucznia do nauki
 stosuj pomoce audiowizualne
 dostosowuj metody nauczania do stylów uczenia się uczniów
 dbaj, aby poziom motywacji uczniów
- nie był zbyt niski (wtedy niewiele robią),
- nie był za wysoki ( dochodzi do dezorganizacji myślenia i działania,
zwłaszcza w sytuacjach trudnych )
 obniżaj w grupie uczniów poziom napięcia i lęku
( im wyższy lęk, tym mniejsza sprawność intelektualna )
Techniki motywujące ucznia do nauki
 próbuj zaciekawiać uczniów i rozwijać ich zainteresowania
Motywy poznawcze (pragnienie wiedzy i rozumienia)
dają znacznie lepsze i trwalsze efekty
niż
egocentryczne (rywalizacja, pokazanie swojej wyższości)
i zewnętrzne (nauka dla stopnia , dla rodziców, …
 oczekuj od uczniów tego, co w nich najlepsze
i mów im o tym
Techniki motywujące ucznia do nauki
 dostosuj wymagania do górnej granicy możliwości uczniów
( Niech mają poczucie osiągalności celu, ale przy dużym wysiłku )
 przypominaj uczniom, że niepowodzenia i błędy
to normalny etap na drodze do doskonalenia się
 ucz wyciągania konstruktywnych wniosków z porażek
 zachęcaj do odnoszenia sukcesów
 omawiaj konkretne korzyści,
jakie można odnieść z każdej lekcji
Techniki motywujące ucznia do nauki
 chwal uczniów często;
także za najdrobniejsze osiągnięcia
 nagradzaj współpracę
 przyznawaj się do błędów, okazuj, że jesteś omylny,
Zwiększa to sympatię uczniów do Ciebie
i modeluje zachowanie uczniów (stanowi wzór do naśladowania).
 utrzymuj własną motywację do pracy na wysokim poziomie
bądź entuzjastyczny
 kontroluj własny poziom stresu
Strategie motywacyjne
stosowane
przez nauczycieli
62
Typ temperamentu
Wybrane cechy
Propozycje działania nauczyciela
sangwinik
- zapewnić wyciszenie i podtrzymywać zapał
żywy, aktywny,
chętny do działań,
zmienny w
nastrojach
i planach,
łatwo się zapalający
do czegoś,
nie jest pamiętliwy
- proponować ćwiczenia ruchowe
- pomóc zrozumieć przyczyny własnych zachowań
- organizować wycieczki i inne ciekawe zajęcia
Typ temperamentu
Wybrane cechy
Propozycje działania nauczyciela
- mówić klarownie i precyzyjnie
choleryk
-budować osobisty system wartości
i bardzo ostrożnie karać
impulsywny,
gwałtowny w reakcjach,
wytrwały w
poczynaniach
i uczuciach
- proponować ćwiczenia panowania nad sobą
i przeciwdziałające agresji
- proponować ćwiczenia relaksacyjne
z kinezjologii edukacyjnej.
Typ temperamentu
Wybrane cechy
melancholik
dość aktywny,
słabo reagujący uczuciowo,
niezbyt wytrwały
w postanowieniach
Propozycje działania nauczyciela
- pozwolić na refleksję i wyrażanie swojego
zdania, opinii
- akcentować rozwój myślenia
- pokazać wielkich i odważnych ludzi
- poświęcić mu trochę więcej czasu
Typ temperamentu
Wybrane cechy
flegmatyk
powolny,
mało pobudliwy,
opanowany i wytrwały
w dążeniach i planach
Propozycje działania nauczyciela
- wywoływać i wspierać zaradność
- cierpliwie czekać na wykonanie zadania
- nie żałować pochwał i dobrych ocen
- wymagać wysiłku i autorefleksji
Download

Motywacja do nauki drogą do osiągnięcia sukcesu edukacyjnego