ANNE BABA TUTUMLARI
VE
ÇOCUGUN GELİŞİMİNE
ETKİLERİ
İ Ç E R İ K





Anne baba tutumlarının tanımlanması,
Çocuğun gelişimindeki önemi,
Olumsuz aile tutumları,
Olumlu aile tutumu,
Anne babalara tavsiyeler.
Anne baba tutumu anne
baba ve çocuk arasındaki
etkileşimin türüne denir.
Çocukluk dönemi; özellikle
erken çocukluk da denilen 0-6
yaş arasındaki dönem,
çocukların çevreleri ile
etkileşimlerinden en çok
etkilendikleri dönemdir.
Anne, baba ve
ailenin diğer
bireylerinin
çocukla olan
etkileşimi,
çocuğun ileride
nasıl bir birey
olacağını
etkilemektedir.
MUTLULUĞUN RESMİ
Ailede; anne babanın çocukla nasıl
iletişim kurduğu, istendik davranışları
nasıl kazandırdığı, çocuğun aile içinde
bir birey olarak kabul edilip
edilmediği, sevginin nasıl ifade edildiği,
eğitimde kullandığı disiplin yöntemleri
anne baba tutumunun nasıl olduğunu
belirler.
●Emir Verme-Yönlendirme
●Uyarma Gözdağı Verme
●Ahlak Dersi Verme
●Öğüt Verme-Çözüm Getirme
●Nutuk Çekme-Nasihat etme
●Yargılama-Eleştirme-Suçlama
●Övme- Aşırı Güven Verme
●Ad Takma-Alay Etme
●Yorumlama-Analiz Etme
●Duygularını Hafife Alma-Kınama
●Sınama Soru Sorma-Sorgulama
●Konuyu Saptırma-Değiştirme
İLETİŞİM ENGELERİNİN SONUÇLARI
•Konuşmalarını engeller
•Savunmaya geçirir
•Kavgacı yapar, karşı saldırıya yöneltir
•Yetersiz olduklarını hissettirir
•Kızdırır, küstürür
•Oldukları gibi kabul edilemedikleri duygusunu
uyandırır
•Sorunlarını çözmede kendilerine güvenilmediğini
hissettirir
•Anlaşılmadıklarını hissettirir
•Duygularının yersiz olduğunu hissettirir
•Öfkelendirir, yılgınlığa uğratır
•Sorgulanıyor duygusunu yaratır
•Anne ve babasının kendisiyle ilgilenmediği duygusunu
uyandırır.
•Sevilmediği endişesini doğurur.
SAĞLIKSIZ
AİLEDE
GİZLİ KURALLAR:
1.Denetleme
2.Mükemmeliyetçilik
3.Suçlama
4.Beş temel özgürlüğün inkârı
5.Konuşmanın yasak olması
6.Küskünlük ve kırgınlıkların sürdürülmesi
7.Kimseye güvenmeme
KORUNMASI GEREKEN
BEŞ TEMEL ÖZGÜRLÜK;
1.Şimdi ve burada olanı duyma ve görme
(algılama) özgürlüğü,
2.Kendi düşündüğünü olduğu gibi ifade
edebilme özgürlüğü,
3.Kendi duygularını olduğu gibi ifade
edebilme özgürlüğü,
4.Kendi arzularına göre bir şeyi isteme ya
da reddetme özgürlüğü,
5.Olmak istediği yönde gelişerek kendi özünü
gerçekleştirme özgürlüğü,
DİSİPLİN
Disiplin, bir eğitim aracı
olarak düşünüldüğünde korkutma,
utandırma, gururunu kırma gibi
kavramlarla iç içe olmamalıdır.
Disiplinin iki temel amacı vardır;
Birincisi, çocuğa anlaşılır, kesin
ve sınırları olan, güvenli bir
ortam sunmaktır. Bu ortam
çocuğun sağlıklı gelişimi için
gereklidir. Disiplinin ikinci amacı
ise, çocuğun kendi kendini
yönetme yeteneği yani özdenetim
kazanmasıdır. Çocuk denetim
altında değilken de öğrendiklerini
uygulayabilmeli, kurallara uymayı
sürdürebilmelidir.
DİSİPLİN
Çocukların gösterdiği uyum ve
davranış sorunlarının nedenlerinden
birisi de anne babalarının onlara
uygun sınırlar koymamalarıdır. Bazı
ailelerde disiplin yok gibidir.
Çocuğun tüm davranışları hoşgörüyle
karşılanır. Bazı evlerde ise disiplin
vardır ancak ne zaman, nerede
uygulanacağı belirsizdir. Anne
babanın tutumu aşırı hoşgörü ile sert
cezalandırmalar arasında gidip
gelmektedir. Anne babalar kendi ruh
halleri, çocuğun yapısı ve çevre
koşulları nedeniyle çocuklarına karşı
tutarsız davranabilirler.
Disiplin İçin Önemli İlkeler
•Anne baba davranışlarıyla çocuğa
örnek olduğunu unutmamalıdır.
•Anne babanın sözbirliği ve
işbirliği yapması disiplin için
gereklidir.
•Tutarlılık disiplin için en önemli
ilkelerden biridir.
Tanrım bana
Değiştiremeyeceğim şeyleri kabul etmek için
SÜKÛNET
Değiştirebileceklerimi değiştirmek için
CESARET
İkisini birbirinden ayırabilmek için de
AKIL VER
.
Anne baba tutumlarını,
Olumsuz anne baba tutumları
ve
Olumlu anne baba tutumu
olarak ikiye ayırabiliriz
ÇOCUK EĞİTİMİ İLE İLGİLİ
YAYGIN AMA YANLIŞ İNANÇLAR !
Eşim
çocuğa çok katı
davranıyor, ben onu
dengeliyorum.
Ben çocuğumun en iyi
arkadaşıyım.
Çocuğum daima kendimden,
eşimden önce gelir.
Çocuğum hiç hata yapmamalı,
hiç acı ve sıkıntı çekmemeli.
Çocuğumu mükemmel bir
şekilde yetiştirmeliyim.
ÇOCUK EĞİTİMİ İLE İLGİLİ
YAYGIN AMA YANLIŞ İNANÇLAR !
Ben de çocuktum, geçer.
İyi anne-baba çocuğunu asla
cezalandırmamalı.
Çocuğumun her şeyi olmalı,
hiçbir şeye ihtiyacı olmamalı.
Çocuklar kendi hallerinde
yetişmeli, müdahale etmeye
gerek yok.
Çocuğuma zaman
ayıramıyorsam da bütün maddi
ihtiyaçlarını karşılıyorum.
AİLE TUTUMLARI
ANNE
BABA
ANNE
BABA
ANNE
BABA
ÇOCUK
ÇOCUK
ÇOCUK
BASKICI
TUTUM
TAVİZKAR
TUTUM
BASKICI
TUTUM
AİLE TUTUM MODELİ
D İS İPLİN S İZ EĞ İT İM
E ğitim
YETERSİZ SEVGİ
A ŞIRI SEVGİ
A Ş IRI D İS İPLİN Lİ
EĞİTİM
Çocuğun anne-babadan aldığı iki
şey vardır: Sevgi ve Eğitim
OLUMSUZ AİLE TUTUM ŞEKİLLERİ
DİSİPLİNSİZ EĞİTİM
İÇE DÖNÜK
SORUMSUZ
YETERSİZ SEVGİ
AŞIRI SEVGİ
SALDIRGAN
ANTİSOSYAL
KAYGILI
GÜVENSİZ
AŞIRI DİSİPLİNLİ EĞİTİM
SAĞLIKLI TUTUM
Aşırı Disiplin
Yeterli ilgi
Yeterli sevgi
SAĞLIKLI TUTUM
Yetersiz Sevgi
Yeterli hoşgörü
Aşırı sevgi
Yeterli disiplin
Disiplinsiz Eğitim
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
1.
AŞIRI KORUYUCU VE KAYGILI ANNEBABA TUTUMU
Bu Tutumda;
 Anne baba çocuğun her davranışına müdahale
eder,
 Sürekli çocuğa yaşından daha küçükmüş gibi
muamele edilir
 Aile aşırı koruyucu ve vericidir.
 Çocuğun kendini tanımasını ve
yapabileceklerini fark etmesini engelleyen bir
anne-baba tutumudur.
 Çocuğun bireyselleşme çabalarını engelleyen
bir tutumdur.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
Bu tutumla yetişen çocuklar;
Bağımlı kişilik yapısı
geliştirirler. Çocuk kendi başına
karar vermede güçlükler yaşar.
Çocuğun kendine güveni yoktur.
Genelde tek başına bir işe başlama
ya da sürdürme becerilerini
gösteremezler.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
2. AŞIRI BASKICI VE OTORİTER ANNEBABA TUTUMU
 Ailede katı bir disiplin anlayışı ve


baskıcı bir tutum vardır.
Çocuktan ailenin kuralarına koşulsuz
uyulması beklenir
Aile içinde korku hakimdir ve çocuk
korku ile büyür
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
Bu tutumla yetişen çocuklar;
Saldırgan ve uyumsuz
davranışlar görülür.Arkadaşlarına
evde karşılaştığı olumsuz
davranışları sergiler.Sürekli
eleştirildiği için benlik saygısı
geliştiremedikleri görülür.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
3. SINIRSIZ ÖZGÜRLÜKÇÜ ANNE-BABA
TUTUMU
 Bu tutumu gösteren ailelerde


çocuğa aşırı düşkünlük ve hoşgörü
vardır
Aile çocuk ilişkisinde sınırlar ve
kurallar belli değildir.
Çocuk evde patrondur, ve her
istediği, istediği anda yapılır.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
Bu tutumla yetişen çocuklar;
Bencil, doyumsuz, kırılgan,
her dediğinin anında olmasını
isteyen, sabırsız bireyler
olabilirler. Doyumsuzluk ve iç boşluk
vardır. Kuralsızlığa alışan çocuk,
sosyal ortamlarda(okul gibi)
kurallarla karşılaştığında uyum
sağlamakta zorlanırlar.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
4. MÜKEMMELİYETÇİ ANNE-BABA
TUTUMU
 Bu tutumu benimseyen anne babalar


çocuklarını akademik, sosyal,
sanatsal, sportif her alanda
kusursuz olmasını beklerler.
Aile beklentilerini karşılaması için
çocuk yoğun bir eğitim sürecine
tabi tutar.
Çocuktan beklentiler yaşının ve
kapasitesinin üzerindedir.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
Bu tutumla yetişen çocuklar;
Kendi doğal iç güdüleri ve
kurallar arsına sıkışıp kalmıştır.
Sürekli bir iç çatışma içindedir.
Fikirleri genellikle çok katıdır. Her
işte üstün olmak ister ve bunu
başaramadığı noktada hayal
kırıklığına uğrar. Çalışmayı tamamen
bırakabilir ve aşağılık duygusu
gelişir.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
5. TUTARSIZ ANNE-BABA TUTUMU
Anne babanın tutumu belirli değildir.
Yukarıda belirtilen tutumların
hepsinide zaman zaman uygular.
Anne ve babanın tutumları arasında
da farklılıklar vardır.
OLUMSUZ ANNE-BABA TUTUMLARI
Bu tutumla yetişen çocuklar;
Ne zaman ve nerede ne
yapacağını bilemez. Çocuk anne
veya babanın tepkisini tahmin
edemez ve bu nedenle kendini
güvende hissetmez. Çocuk
çevresindeki insanlara güvenmeyen,
her şeyden şüphelenen, kararsız
bir kişilik yapısı geliştirebilirler.
DİĞER OLUMSUZ AİLE TUTUMLARI:
a.Anne ve babanın
tutumları arasında
tutarsızlık:
Bu tutumda, bir
çocuğa annenin ayrı,
babanın ayrı bir tutum
izlemesi söz konusudur.
Çocuğa konulan
sınırların
sürdürebilmesi için
anne-babanın
davranışlarında tutarlı
olması gerekir.
DİĞER OLUMSUZ AİLE TUTUMLARI
b.Aile içindeki kardeşlere farklı
tutumlar :
Burada çocuklar arasında
ayrımcılık vardır. Örneğin,
kız çocukla erkek çocuk
arasında veya yatağını ıslatan
çocukla diğer çocuklar
arasında ayırım yapılır.
DİĞER OLUMSUZ AİLE TUTUMLARI
c.Aile içi kutuplaşmalar:
Aile içinde bazen
klikleşmeler, aile içindeki bir
grubun başka gruba ya da
kişiye karşı çıkması, gizli
anlaşmalar oldukça sık görülür.
Bazen anne-baba çocuklara
karşı, çocuklar anne babaya
karşı, bazen de bir çocukla
baba, bir başka çocukla
anneye karşı kutuplaşabilir.
Çocuk aile içinde herkesin
yüklendiği bir şamar oğlanı da
olabilir.
OLUMLU ANNE-BABA TUTUMU
DEMOKRATİK ANNE-BABA
TUTUMU
Anne ve baba çocuğa Koşulsu
Kabul gösterir.
Anne baba çocuğa sevgi ile
yaklaşır ve çocukla ilgilenir.
Aile çocuğa rehberlik yapar.
Ancak karar çocuğa aittir.
Anne baba çocuk için iyi bir
modeldir.
OLUMLU ANNE-BABA TUTUMU
Bu tutumla yetişen çocuklar;
Sosyalleşmiş, işbirliğine
hazır, arkadaş canlısı,
duygusal ve sosyal açıdan
dengeli bir bireydir.Çocuk
nerede ne yapması gerektiğini
bilir. Saygılı, sorumluluklarını
bilen ve çevresi ile olumlu
ilişkiler kurabilen bireylerdir.
Koşulsuz Sevgi:
Her anne-baba çocuğunu sever ve onun için tüm
fedakarlıklara katlanır. Fakat sevgi koşulsuz olmalıdır.
"Eğer başarısız olursan, sana olan sevgim azalacak." gibi
cümleler kuruluyor ise; yanlış davranılmaya başlanmış
demektir. Çünkü sevgiyi belli koşullara bağlayarak disiplin
sağlanamaz.Hatta istenmeyen davranış pekiştirilmiş olur.
Çocukta da yoğun olarak sevilmediği endişesi yerleşir.
Çocuğunuzun nasıl bir
yetişkin olmasını istersiniz
ANNE BABALARA TAVSİYELER
1-Ondan yapamayacağı şeyler istemeyin,
2-Yaşına uygun yapabileceği görevler verin,
3-Başarılı olmuş kişileri ona sevdirin ve
örnek gösterin,
4-Kendine güvenmesini sağlayın,
5-Okul arkadaşları ile iyi ilişkiler kurmasını
sağlayın,
6-Gelişimine uygun görevler vererek
sorumluluk duygusunu geliştirmeye çalışın.
ANNE BABALARA TAVSİYELER
7-Onunla birlikte vakit geçirin, kendini
ifade etmesini sağlayın,
8-Onun okul başarılarını uygun bir şekilde
ödüllendirin,
9-Ona her zaman cesaret verin ve konuşun,
10-Huzurlu ve sevgi dolu bir aile ortamı
hazırlayın.
11-Onun kapasitesinden daha fazla
beklentilere girmeyin,
ANNE BABALARA TAVSİYELER
12-Uyku düzeninin bozulmamasını sağlayın,
13-Ders çalışırken belli aralarla dinlenmesini
sağlayın,
14-Yaşıtları ve başkaları ile onu kıyaslamayın,
16-Çocuğunuz ile çok zaman geçirmeye değil
nitelikli zaman geçirmeye önem verin.
17-Sürekli ders çalışmasını engelleyin,
Amaç belirlemesinde yardımcı olun.
ANNE BABALARA TAVSİYELER
18-Yeteneğine uygun sosyal etkinliğe
katılmasını sağlayın.
19-Disiplin konusunda tutarlı ve kararlı bir
tutum sergileyin.
20-Kuralların gerekçelerini belirtin,
uyulması konusunda ebeveynler olarak aynı
tutumu sergileyin.
21-Çocuğunuzun fiziksel ve ruhsal sağlık
problemleri olup olmadığını kontrol edin.
22-Çocuğunuza uygun, dikkatini
dağıtmayacak bir ders çalışma ortamı
hazırlayın.
“Temelinde sevgi olan hiçbir
eğitim başarısızlığa uğramaz”
Pestallozi
SORUN ÇÖZEBİLMEK İÇİN
KULLANILABİLECEK AŞAMALAR:
1.Birinci Aşama: Çatışmayı Tanıyın:
2.İkinci Aşama: Bir Çok Çözüm Yolu Ortaya Koyun:
3.Üçüncü Aşama: Çözüm Yollarını Değerlendirin:
4.Dördüncü Aşama: En İyi Çözümde Anlaşın:
5.Beşinci Aşama:Çözümü Uygulamaya Koyun:
6.Altıncı Aşama: Çözümü Gözden Geçirme:
YAŞAYARAK ÖĞRENME
Bir çocuk kınanırsa her zaman
O da yapamaz başkalarını ayıplamadan.
Ve düşmanlık görürse durmadan
Kaçamaz hiçbir zaman kavgadan.
Onunla edilirse alay
Utancı öğrenir en kolay.
Ve utançla yaşarsa eğer
Suçlamayı kendisine iş eder.
Hoşgörü esirgenmezse ondan
Sabrı da öğrenir bir yandan.
Ve verilirse ona cesaret
Nedir,öğrenir kendine güvenmek.
Övgüyle,ödüle layık görülürse çocuk
Hep almayı değil, vermeyi de öğrenir çabuk.
Ve güven duyulmuşsa kendisine
O da kulak verecektir dostluğun sesine
Bir çocuk başkalarından görürse beğeni
Bilir kendisinin de sevmesi gerektiğini.
Ve ilgi ,dostluk görürse eğer
Sevgiyi, sevgiyle yürekten sezer.
Dünya ile arkadaşlık kurmakta
Kalmaz korkusu...
DOROTHY LAW NOLTE’ den dilimize
uyarlayanlar
Bahar Akıngüç-M.Turan Tekdoğan
KAYNAKÇA
ACAR, Nilüfer Voltan Terapötik İletişim
AKBOY, Rengin Eğitim Psikolojisi
ATTAR, Handan Çocuk Suçluluğu ve Eğitimi
BAŞARAN, İbrahim Ethem Görüşme İlke ve Teknikleri
CÜCELOĞLU, Doğan İçimizdeki Çocuk
CÜCELOĞLU, Doğan Yeniden İnsan İnsana
DÖKMEN, Üstün İletişim Çatışmaları ve Empati
EKŞİ, Aysel Çocuk Genç Ana Babalar
GANDER, J. Mary Çocuk ve Ergen Gelişimi
GORDON, Thomas E. A. E Aile iletişim Dili
GORDON, Thomas E. A. E Uygulamalar
YAVUZER, Haluk Çocuk Psikolojisi
YAVUZER, Haluk Çocuk ve Suç
YÖRÜKOĞLU, Atalay Çocuk Ruh Sağlığı
YÖRÜKOĞLU, Atalay Gençlik Çağı
YÖRÜKOĞLU, Atalay Değişen Toplumda Aile ve Çocuk
Download

İndir