» ORTOPEDİ ve TRAVMATOLOJİ
Prof. Dr. Mahmut KÖMÜRCÜ
Yrd. Doç. Dr. Osman Yüksel YAVUZ
Yrd. Doç. Dr. İsmail URAŞ
Op. Dr. Murat UYGUN
Op. Dr. Uğur TÜRKTAŞ
Dr. Hamdullah YILDIRIM
Dr. Eralp ERDOĞAN
Dr. Ebubekir PASLIOĞLU
İnt. Dr. Talha KÜTÜK
Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi
Ortopedi ve Travmatoloji A.D.
n
i
z
Di MENİSKÜS Yırtıkları
Genç yaşlarda daha dayanıklı olsa da, kolaylıkla yırtılabilen bir dokudur. Daha çok dizin
makaslama (tek ayak üzerinde vücudu döndürme) hareketleri ile yırtılabilen menisküs, düşme,
çarpma gibi travmalar ile de yırtılabilir.
M
HQLVNVWHQ EDKVHGHELOPHN ODQPÕúWÕU<XPXúDNGRNXODULVHNDVODU
LoLQ |QFHOLNOH GL]GHQ EDK- OLÀHU WHQGRQ ED÷ODU HNOHP NDSVO
VHWPHNJHUHNLU
VLQRY\D YH PHQLVNVOHU %XUDGD GD
'L] D\DNWD GXUPDPÕ]GD \UPHPL]- J|UOG÷ JLEL PHQLVNV QRUPDO GL]
GH NRúPDPÕ]GD KDWWD RWXUPDPÕ] YH HNOHPLQLQ ELU SDUoDVÕ ROXS ELU KDVWDNDONPDPÕ]GDoRN|QHPOLUROOHULROGX- OÕN DGÕ GH÷LOGLU KDWWD GL]LQ GÕúÕQGD
÷X JLEL LVNHOH NHQDUÕQGD GHQL]H NDUúÕ EHQ]HU GRNXODU RPX] YH NDOoD JLEL
D\D÷ÕPÕ]Õ VDOODPDPÕ]GD oRFXNODUÕ- HNOHPOHUGHGHYDUGÕU'L÷HUHNOHPOHUPÕ]OD EHUDEHU ELVLNOHW VUPHPL]GH GH GH NL \DSÕODUÕQ IDUNOÕ J|UHYOHUL YDUGÕU
HWNLVLYDUGÕU7PEXQODUÕ\DSDELOPHN GL]GHNL PHQLVNVOHULQ J|UHYL LVH X\LoLQ GL] NDEDFD WLS KDUHNHW \DSDU OXNYHNDYDONHPLNOHULDUDVÕQGDNL\N
GL]LQNÕUÕOPDVÕÀHNVL\RQYHDoÕOPDVÕ DNWDUÕPÕQÕNROD\ODúWÕUPDNWÕU
HNVWDQVL\RQ KDUHNHWOHUL %X KDUHNHWOHUGL]GH\DNODúÕNLOHGHUHFHDUDOÕ÷ÕQGDKDUHNHWDoÕNOÕ÷ÕVD÷ODU
'L]NDEDFDLNL\DSÕGDQROXúXUNHPLN
GRNX YH \XPXúDN GRNX .HPLN GRNX\X ROXúWXUDQ DGHW NHPLN YDUGÕU
8\OXN NHPL÷L IHPXU NDYDO NHPL÷L
WLE\D YH D\QD NHPL÷L SDWHOOD EX
NHPLNOHULQELUELUOHULLOHHNOHP\DSWÕNODUÕ\]H\OHULNÕNÕUGDNWDEDNDLOHNDSdış
menisküs
önden
üstten görünüm
dış
ön çapraz bağ
menisküs
dış ve iç
yan bağlar
Şekil 1: Menisküslerin şekil ve yerleşimi.
20 YAŞAMA SANATI
.ÕNÕUGDN GRNXGDQ \DSÕOPÕú RODQ PHQLVNVOHU \XPXúDN SODVWLN NÕYDPÕQGD
ROXSKHPGÕúWDUDIWDKHPGHLoWDUDIWD
RODFDN úHNLOGH KHU ELU GL]GH LNL DGHW
YDUGÕU úHNLO \XNDUÕGDQ EDNÕOGÕ÷ÕQGD
DoÕNOÕ÷ÕELUELULQHEDNDQLNLKLODOúHNOLQGH RODQ PHQLVNVOHU NDYDO NHPL÷LQLQ
VW\]]HULQGH\HUHSDUDOHOúHNLOGH
EXOXQXU.HVLWLQGHLVHNDOÕQNHQDUÕGÕú
WDUDIWDRODQoJHQúHNOLQGHGLUúHNLO
Her menisküs yırtığı belirti
vermeyebilir, özellikle şekli
tarif edilen menisküsün,
dizin içine bakan ince
kenarında olan yırtıklar
ağrı yapmayabilir, çünkü
menisküste ağrı yapan
sinir uçları daha çok dış
kenarlardadır, dolayısı
ile küçük yırtıklarda ağrı
olmayabilir.
'L] HNOHPLQGH ELU QHYL \DVWÕN J|UHYL
J|UHQ PHQLVNVOHU LNL NHPLN DUDVÕQGD\NDNWDUÕPÕQGDDNWDUPD\]H\LQL
JHQLúOHWHUHN ELULP \]H\H ELQHQ \N
D]DOWPÕú ROXU %|\OHFH DNWDUÕODQ \N
WHNELUQRNWDGDQGH÷LOJHQLúELU\]H\GHQDNWDUÕOPÕúROXUúHNLO%XDQODPGD
|QHPOL J|UHYOHUL RODQ PHQLVNV WUDYPD\DNDUúÕELURNDGDUKDVVDVWÕU*HQo
\DúODUGDGDKDGD\DQÕNOÕROVD G D DİZ EKLEMİNDE YÜK AKTARIMI
iç
menisküs
Şekil 2: Menisküsün kesiti ve kan ile beslenmesi
Şekil 3: Diz ekleminde yük aktarımı ve menisküslerin görevi.
YIRTIK MENİSKÜS TİPLERİ
Yırtık
Menisküs
Normal Menisküs
Boylamasına Yırtık
Kova Sapı Yırtık
Kanat Tipi Yırtık
Enlemesine Yırtık
Yırtık Boynuz
Şekil 4: Menisküs yırtık tipleri
NROD\OÕNOD \ÕUWÕODELOHQ ELU GRNXGXU
'DKD oRN GL]LQ PDNDVODPD WHN D\DN
]HULQGH YFXGX G|QGUPH KDUHNHWOHUL LOH \ÕUWÕODELOHQ PHQLVNV GúPH
oDUSPD JLEL WUDYPDODU LOH GH \ÕUWÕODELOLU 'Õú WDUDID J|UH GDKD D] KDUHNHWOL RODQ Lo PHQLVNVWH \ÕUWÕN GDKD ID]OD J|UOU JHQHOGH WUDYPD\D HQ oRN
PDUX] NDODQ NÕVÕP LVH Lo PHQLVNVQ
ER\QX] RODUDN LIDGH HGLOHQ DUND E|OPGU
+HUPHQLVNV\ÕUWÕ÷ÕEHOLUWLYHUPH\HELOLU|]HOOLNOHúHNOLWDULIHGLOHQPHQLVNVQ GL]LQ LoLQH EDNDQ LQFH NHQDUÕQGD
RODQ \ÕUWÕNODU D÷UÕ \DSPD\DELOLU oQN PHQLVNVWH D÷UÕ \DSDQ VLQLU XoODUÕ
GDKDoRNGÕúNHQDUODUGDGÕUGROD\ÕVÕLOH
NoN\ÕUWÕNODUGDD÷UÕROPD\DELOLU(Q
oRN Lo PHQLVNV DUND ER\QX] \ÕUWÕ÷Õ
J|UOG÷ LoLQ úHNLO HQ VÕN NDUúÕODúÕODQ D÷UÕOÕ KDUHNHW PHUGLYHQ LQPH
\HUGHGL]OHU]HULQHRWXUPDJLEL\ÕUWÕN
E|OJHQLQ LNL NHPLN DUDVÕQGD VÕNÕúWÕ÷Õ
GXUXPODUGÕU %X KDUHNHWOHUGH NHVNLQ
YH \DQPD WDU]ÕQGD D÷UÕ ROGX÷X JLEL
GL] PXD\HQHVLQGH \ÕUWÕN E|OJHQLQ FLOW
]HULQGHQ SDUPDNOD EDVÕOPDVÕ LOH GH
EHQ]HUD÷UÕODURODELOLU%XQXQ\DQÕQGD
KHU D÷UÕOÕ GXUXP \ÕUWÕN DQODPÕQD JHOPH] 0HQLVNVQ Lo E|OPQGH PH\GDQDJHOHQ]HGHOHQPHYHKDVDUODQPDODUGD EHQ]HU EXOJXODU YHUHELOLU DQFDN
\ÕUWÕNWD ROGX÷X NDGDU NHVNLQ GH÷LOGLU
úHNLO
ùLND\HWOHUL RODQ YH GRNWRUD EDúYXUDQ
KDVWDODU |QFHOLNOH PXD\HQH HGLOLU
PHQLVNVQKDVDUODQPÕúROGX÷X\DGD
\ÕUWÕOPÕúROGX÷XúSKHVLX\DQÕUVDKH-
NLP KDVWDQÕQ GXUXPXQX QHWOHúWLUPHN
LoLQLOHULWHWNLNOHULVWHUHQoRNEDúYXUXODQ LOHUL WHWNLN PDQ\HWLN UH]RQDQV
J|UQWOHPH05*GLU$QFDNEXWHWNLNWH ELOH DUDVÕQGD \DQOÕú VRQXo HOGH HGLOGL÷L \DSÕODQ \D\ÕQODUGD
ELOGLULOPLúWLU
.ÕNÕUGDN GRNX WDPLU NDSDVLWHVL VRQ
GHUHFH ]D\ÕI ELU GRNXGXU \ÕUWÕOGÕ÷Õ
]DPDQ NHQGL NHQGLQH L\LOHúPH úDQVÕ
oRN GúNWU %X QHGHQOH PHQLVNV
\ÕUWÕ÷ÕROGX÷XWHVSLWHGLOHQYHEHOLUJLQ
úLND\HWOHULRODQKDVWDODULoLQDPHOL\DWÕ HQJHOOH\HFHN EDúND ELU UDKDWVÕ]OÕ÷Õ
\RNVDYHDPHOL\DWVÕ]WHGDYLOHUHFHYDS
DOÕQDPÕ\RUVD DPHOL\DW HQ L\L WHGDYL
VHoHQH÷LGLU
³.DSDOÕ DPHOL\DW´ RODUDN ELOLQHQ DUWURVNRSLN FHUUDKL EX KDVWDODU LoLQ HQ
L\L \|QWHPGLU 6DGHFH EDFDNODU X\XúWXUXODUDN GD \DSÕODELOHQ DUWURVNRSLN
FHUUDKLGH GL] LoLQH DoÕODQ DGHW GHOLNWHQSRUWDOJLULOHUHNDPHOL\DW\DSÕOÕU
Şekil 5: Normal ve yırtık menisküslerin
artroskopik görüntüsü.
Artroskopik cerrahinin en
önemli avantajları, küçük
cerrahi kesilerle yapıldığı için
dokularda iyileşmenin açık
cerrahiye göre çok hızlı olması
ve küçük kamera ucunun
eklem içinde gezdirilebilmesi
sayesinde eklemin her
bölgesinin görüntülenmesi ve
ulaşılabilmesidir.
Artroskopik
Alet
Görüntüleme
Aleti
Şekil 6: Artroskopik cerrahi
YAŞAMA SANATI 21
» ORTOPEDİ ve TRAVMATOLOJİ
3RUWDOOHUGHQ ELULQGHQ NDPHUD JLULOLUNHQ GL÷HULQGHQ LVH LúOHPLQ \DSÕODFD÷Õ
HODOHWOHULJLULOLU úHNLO'L]LoLGH÷HUOHQGLULOGLNWHQ VRQUD H÷HU PHQLVNV
\ÕUWÕ÷Õ YDUVD \ÕUWÕ÷ÕQ úHNOL E\NO÷ \HUL YH KDVWDQÕQ \DúÕQD J|UH \ÕUWÕN RODQ PHQLVNV oHúLWOL WHNQLNOHU LOH
GLNLOHELOLU \D GD HWUDIÕQGD \ÕUWÕN GRNX
NDOPD\DFDN úHNLOGH NHVLOLU WUDúODQÕU
$PDo \ÕUWÕN RODQ E|OJHQLQ L\LOHúPHVLQL VD÷ODPDN \D GD \ÕUWÕN E|OJHQLQ
GDKDGD E\PHVLQL |QOHPHNWLU %X
FHUUDKL VÕUDVÕQGD VDGHFH PHQLVNVOHU
GH÷LO D\QÕ ]DPDQGD HNOHP NÕNÕUGD÷Õ
HNOHP LoHULVLQGHNL |Q YH DUND oDSUD]
ED÷ODU HNOHP NDSVO GL] NDSD÷ÕQÕQ
Menisküs yırtıkları halk
arasında sporcu hastalığı
olarak da bilinir, çünkü
sporcular, yırtılmaya neden
olabilecek hareketlere, her
idmanda ya da müsabakada
sıkça maruz kalıyorlar.
Dolayısı ile bu ameliyatlar
da özellikle spor cerrahisi
alanında deneyimi olan
hekimlerin başarısı çok daha
yüksektir.
Şekil 7: Uyluk kaslarını geliştiren egzersiz hareketleri
22 YAŞAMA SANATI
» DİZİN MENİSKÜS YIRTIKLARI
SDWHOOD GXUXPX LOH JHQHO GH÷HUOHQGLUPHGH\DSÕOÕU úHNLO+DVWDODUH÷HU
VDGHFH EDFDNODUÕQGDQ X\XúWXUXODUDN
EX LúOHPOHU \DSÕOÕUVD KHNLPLQ LúOHPL
J|UQWOHGL÷LPRQLW|UGHQKDVWDQÕQGD
RSHUDV\RQX L]OHPH úDQVÕ RODELOPHNWHGLU %X GXUXP KHNLPLQ LQLVL\DWL¿QGHGLU $PHOL\DW \DNODúÕN GDNLND
DUDVÕQGDVUHU
WDGÕU$PHOL\DWVÕ] \|QWHPOHU DPHOL\DWÕQ DOWHUQDWL¿ JLEL DOJÕODQPDPDOÕ ]LUD
DPHOL\DWVÕ] WHGDYLOHU KDOHQ DPHOL\DW
DúDPDVÕQD JHOPHPLú PHQLVNV ]HGHOHQPHOHULQGH X\JXODGÕ÷ÕPÕ] ELU WHGDYLGLU $NÕOGDQ oÕNDUÕOPDPDVÕ JHUHNHQ
HQ|QHPOLúH\HJ]HUVL]OHULQKHUKDONDUGDPXWODN\DSÕOPDVÕJHUHNWL÷LGLU
8QXWXOPDPDVÕJHUHNHQELUGL÷HUNRQX
LVH PHQLVNV ELU NÕNÕUGDN GRNXGXU
\DQL \XPXúDN ODVWLN NÕYDPÕQGD ROXS
DPHOL\DWWDQ VRQUD GD EDúND ELU E|OJHGHQ \ÕUWÕODELOHFH÷LGLU $PHOL\DWWDQ
VRQUD WHNUDU \ÕUWÕOPD\DFD÷Õ JLEL ELU
\DQOÕú DOJÕQÕQ ROPDPDVÕ JHUHNLU $\QHQ\ÕUWÕODQELUNXPDúÕQWDPLULVRQUDVÕQGDEDúNDELU\HULQGHQWHNUDU\ÕUWÕODELOHFH÷LJLEL
0HQLVNV\ÕUWÕNODUÕKDONDUDVÕQGDVSRUFX KDVWDOÕ÷Õ RODUDN GD ELOLQLU oQN
VSRUFXODU\ÕUWÕOPD\DQHGHQRODELOHFHN
KDUHNHWOHUHKHULGPDQGD\DGDPVDEDNDGDVÕNoDPDUX]NDOÕ\RUODU'ROD\ÕVÕ LOH EX DPHOL\DWODU GD |]HOOLNOH VSRU
FHUUDKLVL DODQÕQGD GHQH\LPL RODQ KHNLPOHULQ EDúDUÕVÕ oRN GDKD \NVHNWLU
7XUJXW g]DO hQLYHUVLWHVL 7ÕS )DNOWHVL +DVWDQHVL 2UWRSHGL YH 7UDYPDWRORML .OLQL÷L RODUDN EDúWD DUWURVNRSLN
FHUUDKLOHU ROPDN ]HUH KHU WUO VSRU
FHUUDKLVL \NVHN EDúDUÕ RUDQODUÕ LOH
\DSÕOPDNWDGÕU <XUW LoL YH \XUW GÕúÕ
H÷LWLPYH|÷UHWLPIDDOL\HWOHULQHGHKLo
GXUPDGDQGHYDPHWPHNWHGLU
$PHOL\DWELWWLNWHQVRQUDKDVWDQÕQEDFD÷ÕHODVWLNEDQGDMODVDUÕOÕUYHDQHVWH]LQLQ HWNLVL JHoWLNWHQ VRQUD HJ]HUVL]
SURJUDPÕ EDúODWÕOÕU$\QÕ JQ DNúDPÕQD \D GD HUWHVL VDEDKD KDVWD \UPH\H EDúOD\DELOLU NRQWUROO ELU úHNLOGH
\U\HELOHQKDVWDODUD\DNODúÕNKDIWD
o|PHOPHPHVL|QHULOLU+DVWDDPHOL\DW
ROGX÷X JQQ HUWHVLQGH HYLQH WDEXUFX
HGLOHELOLU *QDúÕUÕ SDQVXPDQODUÕQÕ
\DSWÕUDQ KDVWDODU \DNODúÕN KDIWDGD
GLNLúOHULQL DOGÕUPDN LoLQ YH NRQWURO
LoLQ WHNUDU KDVWDQH\H JLGHU 2UWDODPD
KDIWDGDQRUPDOKD\DWÕQDG|QHELOHQ
KDVWDODUGD DPHOL\DW VRQUDVÕ PHPQXQL\HW oRN \NVHN RUDQODUGDGÕU$QFDN
XQXWPDPDN JHUHNHQ ELU KXVXV LVH
KDVWDODUÕPÕ]ÕQ SHN VHYPHGL÷L HJ]HUVL] YH NDV JoOHQGLUPH SURJUDPGÕU NL
EX SURJUDP KDVWDODU DPHOL\DW ROVD GD
ROPDVD GD PXWODND \DSPDVÕ JHUHNHQ
ELU SURJUDPGÕU .ÕVDFD EX SURJUDP
úHNLOGH DQODWÕOPÕúWÕU úHNLO $PHOL\DWVÕ] \|QWHPOHULQ EDúÕQGD RODQ ¿]LN
WHGDYLQLQ LoHUL÷LQL EX HJ]HUVL] YH NDV
JoOHQGLUPH SURJUDPODUÕ ROXúWXUPDN- 6D÷OÕNOÕJQOHUGLOHUL]
Download

MENİSKÜS Yırtıkları - Turgut Özal Üniversitesi Hastanesi