“Áàêû Àü øÿùÿð”:
øÿùÿð è÷èíäÿ øÿùÿð
Àçÿðáàéúàí-Òöðêìÿíèñòàí
ÿëàãÿëÿðè éöêñÿëÿí
õÿòëÿ èíêèøàô åäèð
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ: “Àü øÿùÿð” íÿèíêè Úÿíóáè
Ãàôãàçäà, éàõóä äà, áó áþéöê ðåýèîíäà, äöíéà ìèãéàñûíäà
ÿí ýþçÿë øÿùÿðñàëìà ëàéèùÿëÿðèíèí áèðèíÿ ÷åâðèëÿúÿêäèð
Ïàéòàõò Áàêûäà “Ãàðà øÿùÿð” äåéèëÿí ÿðàçèäÿ ðåàëëàøäûðûëàí “Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
ìÿãñÿäéþíëö ñèéàñÿòè íÿòèúÿñèíäÿ íåôò ýÿëèðëÿðèíèí þëêÿíèí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíà, ãóðóúóëóã-àáàäëûã èøëÿðèíÿ, èíñàí êàïèòàëûíà, åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëèíÿ
éþíÿëäèëìÿñèíÿ ýþçÿë íöìóíÿäèð...
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Àçÿðáàéúàíû ìöñòÿãèëëèê
éîëóíäà èíêèøàô åòäèðìÿéÿ
ãàäèð áèð ïàðòèéàäûð
Áàõ ñÿh. 2
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, áó ýöíëÿðäÿ Òöðêìÿíèñòàíûí
Òöðêìÿíàáàò øÿùÿðèíäÿ Àüñàããàëëàð Øóðàñûíûí íþâáÿòè
èúëàñû êå÷èðèëèá. Þëêÿ Ïðåçèäåíòèíèí, ùþêóìÿò öçâëÿðèíèí
âÿ äèýÿð ðÿñìèëÿðèí, äèïëîìàòèê êîðïóñóí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí äÿ èøòèðàê åòäèêëÿðè Àüñàããàëëàð Øóðàñûíûí èúëàñû
îêòéàáðûí 27-äÿ ãåéä îëóíàúàã Òöðêìÿíèñòàíûí ìöñòÿãèëëèéèíèí íþâáÿòè èëäþíöìö ÿðÿôÿñèíäÿ êå÷èðèëèð. Øóðà
äþâëÿò ìèãéàñëû ìÿñÿëÿëÿðèí ìöçàêèðÿñè ö÷öí ùÿð èë òîïëàíûð âÿ ìÿøâÿðÿò÷è îðãàí ôóíêñèéàñûíû éåðèíÿ éåòèðèð...
Áàõ ñÿh. 8
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí íÿøð îëóíóð. 24 îêòéàáð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 193 (4352). Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí îðãàíû. Ãèéìÿòè 40 ãÿïèê
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Àëìàíèéàíûí
õàðèúè èøëÿð öçðÿ ôåäåðàë íàçèðèíè ãÿáóë åäèá
Àçÿðáàéúàíûí âÿ Áèðëÿøìèø ßðÿá
ßìèðëèêëÿðèíèí äàõèëè èøëÿð îðãàíëàðû àðàñûíäà
ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàôû ìöçàêèðÿ îëóíóá
Îêòéàáðûí 23-äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äàõèëè
èøëÿð íàçèðè, ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Ðàìèë Óñóáîâ Áèðëÿøìèø
ßðÿá ßìèðëèêëÿðèíèí (Áßß) þëêÿìèçäÿêè ñÿôèðè Ñàëåì Õàëèôà Ìîùàìåä ßë-Üàôëè èëÿ ýþðöøöá. Äàõèëè Èøëÿð Íàçèðëèéèíèí
(ÄÈÍ) ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, Ðàìèë Óñóáîâ Áßß-íèí Àçÿðáàéúàíûí ìöñòÿãèëëèéèíè òàíûéàí
èëê äþâëÿòëÿðäÿí áèðè îëäóüóíó...
Áàõ ñÿh. 5
Àçÿðáàéúàí èëê Àâðîïà
Îéóíëàðûíû ÿí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ
êå÷èðìÿê ÿçìèíäÿäèð
Òàðèõäÿ èëê äÿôÿ 2015-úè èëäÿ
Áàêûäà êå÷èðèëÿúÿê Àâðîïà
Îéóíëàðûíà ùàçûðëûã èøëÿðè óüóðëà äàâàì åäèð. Ãåéä åäÿê êè,
ýÿëÿí èë èéóíóí 12-äÿí 28-äÿê
êå÷èðèëÿúÿê Îéóíëàðäà ãèòÿíèí 6
ìèíäÿí àðòûã èäìàí÷ûñû èøòèðàê
åäÿúÿê...
Áàõ ñÿh. 6
Àâðîïà Øóðàñûíûí Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ
êîìèññàðû Áàø Ïðîêóðîðëóãäà îëóá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí áàø ïðîêóðîðó Çàêèð Ãàðàëîâ îêòéàáðûí 23-äÿ Àâðîïà Øóðàñûíûí Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ
êîìèññàðû Íèëñ Ìóæíèéåêñ èëÿ ýþðöøöá. Þëêÿìèçèí Àâðîïà
Øóðàñû âÿ îíóí èíñòèòóòëàðû èëÿ ÿìÿêäàøëûüà áþéöê þíÿì
âåðäèéèíè õöñóñè âóðüóëàéàí áàø ïðîêóðîð Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí ñèéàñè èðàäÿñèíÿ óéüóí îëàðàã ðåñïóáëèêàìûçäà èíñàí ùöãóãëàðûíûí ãîðóíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ
ùÿéàòà êå÷èðèëÿí òÿäáèðëÿð...
Áàõ ñÿh. 2
Ôðàíê-Âàëòåð Øòàéíìàéåð:
Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí
ùÿëëèíäÿ Àâðîïà Èòòèôàãûíûí ôÿàë
èøòèðàêû ö÷öí ÷àëûøûðûã
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ îêòéàáðûí 23-äÿ Àëìàíèéà Ôåäåðàòèâ Ðåñïóáëèêàñûíûí õàðèúè èøëÿð öçðÿ ôåäåðàë íàçèðè Ôðàíê-Âàëòåð
Øòàéíìàéåðè ãÿáóë åäèá.
Àëìàíèéàíûí õàðèúè èøëÿð öçðÿ ôåäåðàë íàçèðè Ôðàíê-Âàëòåð Øòàéíìàéåðèí
þëêÿìèçÿ ñÿôÿðèíèí èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèìèçèí ñèéàñè, èãòèñàäè, òÿùëöêÿñèçëèê âÿ
äèýÿð èñòèãàìÿòëÿðäÿ èíêèøàôû âÿ ýþðöëÿúÿê èøëÿðëÿ áàüëû ìöçàêèðÿëÿðèí àïàðûëìàñû ö÷öí éàõøû ôöðñÿò éàðàòäûüûíû
ãåéä åäÿí äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñû ÿìÿêäàøëûüûìûçûí ýåíèø ñàùÿëÿðè ÿùàòÿ åòäè-
éèíè âóðüóëàéûá.
Íàçèð Ôðàíê-Âàëòåð Øòàéíìàéåð þëêÿìèçÿ ñîí ñÿôÿðèíè ìÿìíóíëóãëà õàòûðëàéûá, ùÿìèí ñÿôÿðäÿí êå÷ÿí äþâð ÿðçèíäÿ
Áàêûäà ÷îõ áþéöê èíêèøàôûí øàùèäè îëäóüóíó ãåéä åäèá. Î, Àçÿðáàéúàí èëÿ Àëìàíèéà àðàñûíäà ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ, î
úöìëÿäÿí òÿùñèë, ñÿùèééÿ, èíôîðìàñèéà
âÿ êîììóíèêàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû ñàùÿëÿðèíäÿ ÿìÿêäàøëûüûí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè
ö÷öí éàõøû èìêàíëàð îëäóüóíó áèëäèðèá.
Ýþðöøäÿ ãàðøûëûãëû ìàðàã äîüóðàí
ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
“Èúáàðè òèááè ñûüîðòàíûí òÿòáèãè Àçÿðáàéúàíûí ùÿð áèð
âÿòÿíäàøûíûí ìàðàüûíà òîõóíàí ìÿñÿëÿ îëäóüóíà ýþðÿ
êèôàéÿò ãÿäÿð ùÿññàñëûã òÿëÿá åäèð. Áèð ÷îõ þëêÿëÿðäÿ,
õöñóñèëÿ êå÷ìèø Ñîâåò Èòòèôàãû þëêÿëÿðèíäÿ áó ñàùÿäÿ
áèð ñûðà íþãñàíëàðà éîë âåðèëèá. Áó ñÿáÿáäÿí ùÿìèí þëêÿëÿðäÿ àïàðûëàí èñëàùàòëàð ëàçûìè íÿòèúÿëÿð âåðìÿäè”...
Áàõ ñÿh. 3
“Àçÿðáàéúàí âÿ Åðìÿíèñòàí
ïðåçèäåíòëÿðèíèí
ãàðøûäàêû Ïàðèñ ýþðöøöíäÿ
Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí íèçàìëàíìàñûíäà
÷ÿòèí êè, áèð èðÿëèëÿéèøÿ...
ÛÛ Äöíéà ìöùàðèáÿñèíäÿí ñîíðà Àìåðèêà Áèðëÿøìèø
Øòàòëàðû þç èìïåðèéàñûíûí ñÿðùÿäëÿðèíè ýåíèøëÿíäèðìÿê
ö÷öí éåíè èäåîëîæè ÿñàñëàð àõòàðìàüà áàøëàäû. Àðòûã
þòÿí ÿñðèí 70-80-úè èëëÿðèíäÿ éåíè ãëîáàë èìïåðèéàíûí
èäåîëîæè öôöãëÿðèíèí ÀÁØ-ûí ñèéàñè äàèðÿëÿðèíäÿ ìöçàêèðÿ îëóíìàñûíà ñòàðò âåðìèøäè. Áó çàìàí îíëàð, ÿñàñ
åòèáàðèëÿ, ÀÁØ-äà “Ñèéàñè ðåàëèçì”èí áàíèñè ñàéûëàí
Ùàíñ Ìîðýåíòàîíóí ýöú íÿçÿðèééÿñèíÿ èñòèíàä
åäèðäèëÿð. Áó íÿçÿðèééÿ ÀÁØ úÿìèééÿòèíäÿ î ãÿäÿð àêòóàëëàøäû êè, î, èíòåëëåêòóàë ùÿðáè-ñèéàñè äàèðÿëÿðèí ÿñàñ
ìþâçóñóíà ÷åâðèëäè. Áåëÿëèêëÿ, ùÿìèí äþâðäÿ éåíè ãóðóëàúàã èìïåðèéàíûí ñÿðùÿäëÿðè âÿ îíóí ýÿòèðÿúÿéè äèâèäåíäëÿð ìöÿééÿí îëóíìàüà áàøëàíäû. Âÿ ÀÁØ ñèéàñè åëèòàñûíûí äöøöíúÿñèíäÿ “Ñèéàñè ðåàëèçì” ìÿêòÿáèíèí
èäåéàëàðû äàùà äà ýöúëÿíäè. Áó ìÿêòÿáèí äàâàì÷ûëàðû
îëàí Êåííàí, Òîìñîí, Ìàðøàëë, Ùàëëåí, Øóìàí êèìè
òÿäãèãàò÷ûëàðûí èðÿëè ñöðäöéö èäåéà âÿ íÿçÿðèééÿëÿð éåíèäÿí àêòóàëëûã êÿñá åòäè. Þòÿí ÿñðèí 80-úè èëëÿðèíäÿí
áàøëàéàí áó ñèéàñè ìàúÿðà...
Áàõ ñÿh. 4-5
Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ
Àâðîïà êîìèññàðû èëÿ
ßäëèééÿ Íàçèðëèéèíäÿ ýþðöø
Ìöáàðèç Ãóðáàíëû:
Åðìÿíèñòàí ùàêèìèééÿòè
äþâëÿòè äàüûëìàã òÿùëöêÿñè
èëÿ öç-öçÿ ãîéóá
“Ýÿëÿúÿê íÿñèë Áàêû Áåéíÿëõàëã Ùóìàíèòàð Ôîðóìóíóí
íÿòèúÿëÿðèíäÿí áÿùðÿëÿíÿúÿê”. Áó ñþçëÿðè ÛÂ Áàêû Áåéíÿëõàëã Ùóìàíèòàð Ôîðóìóíóí èøòèðàê÷ûñû, Ìîíòåíåãðî Áàø
íàçèðèíèí ìöøàâèðè, ìÿòáóàò âÿ èíôîðìàñèéà øþáÿñèíèí ìöäèðè Ñðäàí Êóñîâàú ÀçÿðÒÀú-ûí õöñóñè ìöõáèðèíÿ ìöñàùèáÿñèíäÿ ñþéëÿéèá. Áàêû âÿ Ôîðóì ùàããûíäà òÿÿññöðàòëàðûíû
áþëöøÿí Ñ.Êóñîâàú äåéèá: “Âÿòÿíèìÿ Àçÿðáàéúàíäàí ÷îõ
ýþçÿë òÿÿññöðàòëàðëà ãàéûòäûì...
Áàõ ñÿh. 5
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû
Àëè Ìÿúëèñèíäÿ ýþðöø
Îêòéàáðûí 23-äÿ Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñûíûí Ãÿðáè
Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòèíèí îñòàíäàðû Ãóðáàíÿëè Ñÿàäÿòèí
ðÿùáÿðëèéè èëÿ íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíà èêèýöíëöê ñÿôÿðÿ ýÿëèá. Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð
Ðåñïóáëèêàñû Àëè Ìÿúëèñèíèí Ñÿäðè Âàñèô Òàëûáîâ Ãÿðáè
Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòèíèí îñòàíäàðû Ãóðáàíÿëè Ñÿàäÿò âÿ
îíó ìöøàéèÿò åäÿí íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè èëÿ ýþðöøöá...
Áàõ ñÿh. 5
Àçÿðáàéúàí èëÿ Èñïàíèéà
àðàñûíäà ùÿðáè ÿëàãÿëÿð
ÍÀÒÎ ïðîãðàìëàðû âÿ
èêèòÿðÿôëè ÿìÿêäàøëûã
ÿñàñûíäà ùÿéàòà êå÷èðèëèð
Îêòéàáðûí 23-äÿ ÿäëèééÿ
íàçèðè, Ìÿùêÿìÿ-Ùöãóã
Øóðàñûíûí ñÿäðè Ôèêðÿò
Ìÿììÿäîâ Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ Àâðîïà êîìèññàðû
Íèëñ Ìóæíèéåêñ èëÿ ýþðöøöá.
ßäëèééÿ Íàçèðëèéèíèí...
Áàõ ñÿh. 3
Áàõ ñÿh. 5
Ñðäàí Êóñîâàú: Ýÿëÿúÿê íÿñèë Ùóìàíèòàð
Ôîðóìóí íÿòèúÿëÿðèíäÿí áÿùðÿëÿíÿúÿê
ÀÁØ-ûí ñèéàñè ðåàëèçìè,
éàõóä íåîèìïåðèàëèçìèí
åêñïàíñèéà ñèéàñÿòè
ßëè ßùìÿäîâ: Èúáàðè
òèááè ñûüîðòàíûí òÿòáèãè
ùÿññàñëûã òÿëÿá åäèð
“Áèç Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí äàâàìëû ùÿëëèíèí òàïûëìàñûíû àðçó åäèðèê, ÀÒßÒ-èí
Ìèíñê ãðóïó èëÿ éàíàøû, ùÿì äÿ
Àâðîïà Èòòèôàãûíûí áó ìÿñÿëÿäÿ
ôÿàë èøòèðàêû ö÷öí ÷àëûøûðûã...
Áàõ ñÿh. 2
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìöäàôèÿ íàçèðè,
ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Çàêèð
Ùÿñÿíîâ Èñïàíèéà Êðàëëûüûíûí þëêÿìèçäÿêè...
Ñèéàâóø Íîâðóçîâ: “Ôðååäîì
Ùîóñå” êèìè òÿøêèëàòëàð
Ïàðèñ ýþðöøöíäÿ òÿõðèáàò
åòìÿê èñòÿéèðëÿð
“Ïðåçèäåíòëÿðèí Ïàðèñ ýþðöøöíäÿ “Ôðååäîì Ùîóñå” êèìè
òÿøêèëàòëàð òÿõðèáàò åòìÿê èñòÿéèðëÿð”. Áóíó Ïóáëèêà.àç-à à÷ûãëàìàñûíäà Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
(ÉÀÏ) Èúðà êàòèáèíèí ìöàâèíè, ìèëëÿò âÿêèëè Ñèéàâóø Íîâðóçîâ...
Áàõ ñÿh. 3
Òöðêèéÿíèí ßñêèøÿùÿð
âàëèñè Áàêû Äþâëÿò
Óíèâåðñèòåòèíäÿ îëóá
Áàõ ñÿh. 2
Òöðêèéÿíèí ßñêèøÿùÿð
âàëèñè Ýöíýþð ßçèì Òóíàíûí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè Áàêû Äþâëÿò
Óíèâåðñèòåòèíäÿ
(ÁÄÓ)
îëóá. Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíèí ìÿòáóàò âÿ...
Áàõ ñÿh. 3
2
www.yeniazerbaycan.com
24 îêòéàáð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 193 (4352)
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Ñåðáèéàíûí Àçÿðáàéúàíäà éåíè Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Àâðîïà
Àòûúûëûã Êîíôåäåðàñèéàñûíûí âÿ Ðóñèéà
òÿéèí îëóíìóø ñÿôèðèíèí åòèìàäíàìÿñèíè ãÿáóë åäèá
Àòûúûëûã Èòòèôàãûíûí ïðåçèäåíòèíè ãÿáóë åäèá
Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ îêòéàáðûí
23-äÿ Ñåðáèéà Ðåñïóáëèêàñûíûí þëêÿ-
ìèçäÿ éåíè òÿéèí îëóíìóø ôþâãÿëàäÿ
âÿ ñÿëàùèééÿòëè ñÿôèðè Íåáîéøà Ðîäè÷èí åòèìàäíàìÿñèíè ãÿáóë åäèá.
Ñÿôèð Íåáîéøà Ðîäè÷ ôÿõðè ãàðîâóë äÿñòÿñèíèí ãàðøûñûíäàí êå÷èá.
Äèïëîìàò åòèìàäíàìÿñèíè Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâÿ
òÿãäèì åäèá.
Ñîíðà Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ ñÿôèðëÿ
ñþùáÿò åäèá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ
Ñåðáèéà àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè
ìöíàñèáÿòëÿðèí ùàçûðêû âÿçèééÿòèíäÿí ìÿìíóíëóã èôàäÿ åäèëèá, ÿìÿêäàøëûüûí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí éàõøû ïîòåíñèàëûí
îëäóüó áèëäèðèëèá.
Ñÿôèð Íåáîéøà Ðîäè÷ þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí äàùà äà èíêèøàô åòäèðèëìÿñè ö÷öí ñÿéëÿðèíè ÿñèðýÿìÿéÿúÿéèíè
âóðüóëàéûá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ îêòéàáðûí 23-äÿ
Àâðîïà Àòûúûëûã Êîíôåäåðàñèéàñûíûí âÿ
Ðóñèéà Ôåäåðàñèéàñû Àòûúûëûã Èòòèôàãûíûí ïðåçèäåíòè Âëàäèìèð Ëèñèíè ãÿáóë
åäèá.
Ýþðöøäÿ èäìàíûí ìöõòÿëèô íþâëÿðè,
î úöìëÿäÿí àòûúûëûã èäìàíû öçðÿ þëêÿìèçäÿ éöêñÿê ñòàíäàðòëàðà óéüóí èíôðàñòðóêòóðóí éàðàäûëäûüû ãåéä åäèëèá,
ìþòÿáÿð áåéíÿëõàëã èäìàí éàðûøëàðûíûí, åëÿúÿ äÿ áó ýöíëÿðäÿ Àçÿðáàéúàíäà àòûúûëûã öçðÿ Äöíéà êóáîêóíóí
ôèíàë ìÿðùÿëÿñèíèí êå÷èðèëìÿñèíèí þíÿìè âóðüóëàíûá.
Ñþùáÿò çàìàíû 2015-úè èë Àâðîïà
Îéóíëàðû èëÿ áàüëû ìÿñÿëÿëÿðäÿí äàíûøûëûá, 2017-úè èëäÿ Àçÿðáàéúàíäà êå÷èðèëÿúÿê àòûúûëûã öçðÿ Àâðîïà ÷åìïèîíàòûíà ùàçûðëûã èøëÿðèíèí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ àïàðûëäûüû áèëäèðèëèá.
“Áàêû Àü øÿùÿð”: øÿùÿð è÷èíäÿ øÿùÿð
Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ Àâðîïà êîìèññàðû
èëÿ ßäëèééÿ Íàçèðëèéèíäÿ ýþðöø
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ: “Àü øÿùÿð” íÿèíêè Úÿíóáè Ãàôãàçäà, éàõóä äà, áó áþéöê ðåýèîíäà, äöíéà ìèãéàñûíäà ÿí ýþçÿë øÿùÿðñàëìà ëàéèùÿëÿðèíèí áèðèíÿ ÷åâðèëÿúÿêäèð
Ïàéòàõò Áàêûäà “Ãàðà øÿùÿð” äåéèëÿí ÿðàçèäÿ ðåàëëàøäûðûëàí “Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ìÿãñÿäéþíëö ñèéàñÿòè íÿòèúÿñèíäÿ íåôò ýÿëèðëÿðèíèí þëêÿíèí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíà, ãóðóúóëóã-àáàäëûã èøëÿðèíÿ, èíñàí êàïèòàëûíà, åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëèíÿ éþíÿëäèëìÿñèíÿ ýþçÿë íöìóíÿäèð. Âàõòèëÿ õàëãûìûçûí Öìóììèëëè ëèäåðè Ùåéäÿð ßëèéåâ “Ãàðà
øÿùÿð”ëÿ áàüëû àðçóëàðûíû áåëÿ èôàäÿ åòìèøäè:
“Àçÿðáàéúàíäà éöç èëëÿðäÿí áÿðè “Ãàðà øÿùÿð” àäëàíàí øÿùÿð àüàðàúàã, òÿìèçëÿíÿúÿê, áóðàäà ýöë-÷è÷ÿê ÿêèëÿúÿê âÿ Àçÿðáàéúàíûí ýþçÿë áèð ýóøÿñèíÿ ÷åâðèëÿúÿêäèð”.
Ùàçûðäà Óëó þíäÿðèí áó àðçóñó ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Áèð âàõòëàð íåôò òóëëàíòûëàðû èëÿ ÷èðêëÿíìèø
ÿðàçè àáàäëàøäûðûëûð âÿ áóðàäà ìöàñèð øÿùÿðèí
éåíè êîíòóðëàðû ôîðìàëàøûð.
“Áàêû Àü øÿùÿð”èí àäû
äà ýþçÿëäèð, ìåìàðëûüû äà
Áàêûíûí øÿðã ùèññÿñèíäÿ éåðëÿøÿí “Ãàðà
øÿùÿð” Áàêûäà ÕÛÕ ÿñðèí ñîíëàðûíäà áàøëàéàí
èëê íåôò áóìóíóí ìèðàñû ùåñàá îëóíóð. ßðàçè
òÿõìèíÿí 100 èë ÿðçèíäÿ “ãàðà ãûçûëûí” åìàë
îëóíìàñû, ñàõëàíûëìàñû âÿ íÿãë åäèëìÿñè öçðÿ
ìöõòÿëèô èíôðàñòðóêòóðóí úÿìëÿøäèéè ìÿðêÿç ðîëóíó îéíàéûá. Àçÿðáàéúàí ìöñòÿãèëëèéÿ ãîâóøäóãäàí ñîíðà þëêÿìèçäÿ Öìóììèëëè ëèäåð
Ùåéäÿð ßëèéåâèí èøëÿéèá ùàçûðëàäûüû éåíè íåôò
ôÿ ÿðàçèéÿ ýÿëÿðÿê òèêèíòè èøëÿðèíèí ýåäèøè èëÿ
øÿõñÿí òàíûø îëóá âÿ èíøààò÷ûëàðà Þç äÿéÿðëè
òþâñèéÿëÿðèíè âåðèá.
“Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñèíèí Áàø ïëàíûíäà
ýÿëÿúÿê ñàêèíëÿðèíÿ éàøàéûø, èø, èñòèðàùÿò âÿ
ÿéëÿíúÿëÿð ö÷öí ÿí éàõøû øÿðàèò òÿãäèì åäÿúÿê 10 øÿùÿð òèïëè óíèâåðñàë ìÿùÿëëÿíèí éàðà-
“Áàêû øÿùÿðèíäÿ ÷îõ ýþçÿë ëàéèùÿ áàøëàéûð. Øÿùÿð è÷èíäÿ øÿùÿð éàðàäàúàüûã. “Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè àðòûã áóíäàí ñîíðà èúðà åäèëìÿéÿ áàøëàéûð. Áó, þëêÿìèç, øÿùÿðèìèç ö÷öí ÷îõ ÿëàìÿòäàð ùàäèñÿäèð. Áó øÿùÿðèí àäû äà ýþçÿëäèð,
ìåìàðëûüû, ãóðóëóøó äà”
ñòðàòåýèéàñûíûí óüóðëà ðåàëëàøäûðûëìàñû íÿòèúÿñèíäÿ 221 ùåêòàð ÿðàçèíè ÿùàòÿ åäÿí “Ãàðà øÿùÿð”èí éåíè òÿéèíàòëû ìöàñèð øÿùÿð êèìè úàíëàíìàñûíà âÿ èíâåñòèñèéàëàð ö÷öí úÿëáåäèúè ìÿêàíà ÷åâðèëìÿñèíÿ ÿëâåðèøëè èìêàí éàðàíûá.
Ùàçûðäà ñþçöýåäÿí ÿðàçèäÿ óüóðëà “Áàêû Àü
øÿùÿð” ëàéèùÿñè ðåàëëàøäûðûëûð.
“Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè, èëê íþâáÿäÿ, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí òÿøÿááöñö èëÿ ùÿéàòà âÿñèãÿ àëûá. Äþâëÿò áàø÷ûñû 2011-úè èë äåêàáðûí
24-äÿ “Áàêû Àü øÿùÿð”èí òÿìÿë äàøûíûí ãîéóëìàñû ìÿðàñèìèíäÿêè ÷ûõûøûíäà ëàéèùÿíèí óüóðëà èúðà åäèëÿúÿéèíÿ áþéöê ÿìèíëèéèíè èôàäÿ åäÿðÿê äåéèá: “Áàêû øÿùÿðèíäÿ ÷îõ ýþçÿë ëàéèùÿ
áàøëàéûð. Øÿùÿð è÷èíäÿ øÿùÿð éàðàäàúàüûã.
“Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè àðòûã áóíäàí ñîíðà èúðà
åäèëìÿéÿ áàøëàéûð. Áó, þëêÿìèç, øÿùÿðèìèç
ö÷öí ÷îõ ÿëàìÿòäàð ùàäèñÿäèð. Áó øÿùÿðèí
àäû äà ýþçÿëäèð, ìåìàðëûüû, ãóðóëóøó äà”.
Äþâëÿò áàø÷ûñûíûí íöìàéèø åòäèðäèéè ýöúëö
ñèéàñè èðàäÿ âÿ áþéöê èíàì “Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñèíèí èúðàñûíà úÿëá îëóíàí èíâåñòîðëàðà, ñè-
äûëìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóá. Ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
ïàéòàõòûìûç ö÷öí ìöùöì ÿùÿìèééÿò äàøûéàí
“Íåôò÷èëÿð” ïðîñïåêòè éåíè áóëâàð áîéó óçàäûëàúàã. Ïàéòàõòûìûçûí ìöàñèð ìÿðêÿçè êèìè ôîðìàëàøàúàã “Áàêû Àü øÿùÿð”äÿ ùÿì äÿ øÿùÿð
íÿãëèééàòûíûí éåíè øÿáÿêÿñè éàðàäûëàúàã. Áåëÿ
êè, áóðàäà “Áàêû Àü øÿùÿð”èí ìÿðêÿçè ìåéäàíûíà ÷ûõûøû îëàí ìåòðî ñòàíñèéàñûíûí èíøà îëóíìàñû, ùàáåëÿ àâòîáóñ íÿãëèééàòû øÿáÿêÿñèíèí
èíêèøàô åòäèðèëìÿñè íÿçÿðäÿ òóòóëóá. Áöòöí ñàùèë áîéó òðàìâàé õÿòòèíèí ÷ÿêèëìÿñè ïëàíëàøäûðûëûð. Ëàéèùÿéÿ, ùÿì÷èíèí, ñó íÿãëèééàòûíäàí
èñòèôàäÿ åäèëìÿñè ìÿãñÿäèëÿ Áóëâàð áîéóíúà
äÿíèç éîëóíóí ñàëûíìàñû äà äàõèëäèð. “Áàêû Àü
øÿùÿð”èí èíôðàñòðóêòóð òÿìèíàòû äà éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ îëàúàã. ßðàçèäÿ ãóðàøäûðûëàúàã èíôðàñòðóêòóð-êîììóíèêàñèéà õÿòëÿðèíèí èø÷è ëàéèùÿëÿðè “Àçÿðéîëñåðâèñ”, “Áàêåëåêòðèêøÿáÿêÿ”,
“Àçÿðèãàç”, “Àçòåëåêîì” âÿ äèýÿð ìöâàôèã äþâëÿò ãóðóìëàðû èëÿ ðàçûëàøäûðûëûá. Ùàçûðäà àéðû-àéðû èíôðàñòðóêòóð ëàéèùÿëÿðè ìöâàôèã òÿøêèëàòëàð òÿðÿôèíäÿí ïàðàëåë ñóðÿòäÿ èúðà îëóíóð.
“Áèç òÿáèÿòè ãîðóìàëûéûã âÿ ÷àëûøìàëûéûã êè, âàõòèëÿ ÷èðêëÿíìèø ÿðàçèëÿðèí
ùàìûñûíû òÿìèçëÿéÿê”
ôàðèø÷è âÿ ïîäðàò òÿøêèëàòëàðûí òÿìñèë÷èëÿðèíÿ
ÿëàâÿ ñòèìóë âåðèá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
“2006-2010-úó èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà åêîëîæè âÿçèééÿòèí éàõøûëàøäûðûëìàñû
öçðÿ êîìïëåêñ òÿäáèðëÿð ïëàíû”íûí òÿñäèã åäèëìÿñè ùàããûíäà ìöâàôèã Ôÿðìàíûíûí èúðàñû
÷ÿð÷èâÿñèíäÿ Áàêû øÿùÿð Èúðà Ùàêèìèééÿòè áàø÷ûñûíûí 11 èéóí 2007-úè èë òàðèõëè ñÿðÿíúàìû èëÿ
òÿñäèãëÿíÿí áóíäàí ñîíðà “Áàêû Àü øÿùÿð”
àäëàíàúàã “Ãàðà øÿùÿð”èí áÿðïà âÿ èíêèøàôû
ùàããûíäà ãÿðàðà ÿñàñÿí ÿðàçèäÿ ýåíèøìèãéàñëû òèêèíòè-ãóðàøäûðìà âÿ áÿðïà èøëÿðèíÿ áàøëàíûá. Òÿìÿëãîéìà ìÿðàñèìèíäÿí àç âàõò þòìÿñèíÿ áàõìàéàðàã, éåíè øÿùÿðèí êîíòóðëàðû
àðòûã ýþðöíöð. ßðàçèäÿ ÷îõëó ñàéäà ãàëäûðûúû
êðàíëàð óúàëäûëûá, àüûð òåõíèêà ôàñèëÿñèç îëàðàã
òîðïàããàçìà, ùàìàðëàìà, ìöõòÿëèô èíôðàñòðóêòóð îáéåêòëÿðèíèí èíøàñû ÿìÿëèééàòëàðûíû éåðèíÿ
éåòèðèð. ßëàìÿòäàð ùàëäûð êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì
ßëèéåâ ëàéèùÿíèí èúðàñûíû øÿõñè íÿçàðÿòè àëòûíäà
ñàõëàéûð. Äþâëÿò áàø÷ûñû èíäèéÿäÿê áèð íå÷ÿ äÿ-
“Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñèíèí áàø ìÿñëÿùÿò÷èñè ãèñìèíäÿ ìöùÿíäèñ âÿ ìåìàðëûã ëàéèùÿëÿíäèðìÿñè öçðÿ áöòöí äöíéàäà òàíûíàí “ÀÒÊÈÍÑ” (Áþéöê Áðèòàíèéà) ÷ûõûø åäèð. Ëàéèùÿ
öçÿðèíäÿ èøÿ àçÿðáàéúàíëû ìöòÿõÿññèñëÿðëÿ éàíàøû, ìÿøùóð “Ôîñòåðñ + Ïàðòíåðñ” ìåìàðëûã
øèðêÿòè âÿ êîììåðñèéà ìÿêàíëàðûíûí òÿøêèëèíäÿ
áþéöê òÿúðöáÿéÿ ìàëèê îëàí “Ô+À Àðúùèòåúòñ”
áöðîñó (ÀÁØ) úÿëá åäèëèá.
Ëàéèùÿíèí êîíñåïñèéàñûíûí ôîðìàëàøäûðûëìàñûíäà áèð ñûðà àìèëëÿð ÿñàñ ýþòöðöëöá. Ìÿñÿëÿí, ëàéèùÿíèí ìöÿëëèôëÿðè ìåìàðëûã ðÿíýàðÿíýëèéè, åêîëîæè óéüóíëóã âÿ éåíè ÿðàçèíèí àðòûã ìþâúóä îëàí øÿùÿð àíñàìáëûíà äöøöíöëìöø èíòåãðàñèéàñû êèìè úÿùÿòëÿðÿ úèääè þíÿì
âåðèáëÿð. Íÿòèúÿäÿ, ìöàñèðëèêëÿ ÿíÿíÿâè Áàêû
ìåìàðëûüûíûí ÿëà ùàðìîíèéàñûíû éàðàäàí, áþéöê èíâåñòèñèéà ïåðñïåêòèâèíÿ ìàëèê, áóðàäà
éàøàìàã âÿ èøëÿìÿê àðçóñóíäà îëàíëàðûí
ìÿìíóíëóüóíó òÿìèí åäÿúÿê áèð óíèêàë ëàéèùÿ
ìåéäàíà ÷ûõûá. Òÿñàäöôè äåéèë êè, øÿùÿð è÷èíäÿ
áèð øÿùÿð îëàí “Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè ïàéòàõòûìûçûí ìöàñèð øÿùÿðñàëìàíûí ÿí ñîí òåíäåíñèéàëàðûíà èíòåãðàñèéàñûíûí òÿìèí åäèëìÿñè
éîëóíäà ÷îõ ìöùöì áèð àääûì êèìè äÿéÿðëÿíäèðèëèð. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí âóðüóëàäûüû êèìè: “Àü øÿùÿð” íÿèíêè Úÿíóáè Ãàôãàçäà,
éàõóä äà, áó áþéöê ðåýèîíäà, äöíéà ìèã-
êÿòè ãîéóá ýåòìèøëÿð: “Î õàðèúè íåôò áàðîíëàðûíûí ãàçàíäûãëàðû ïóëëàðûí ùàíñû ùèññÿñè
åêîëîæè ìÿñÿëÿëÿðÿ õÿðúëÿíèá? Îðàéà ùå÷
áèð âÿñàèò ãîéóëìàìûøäûð. Ñàäÿúÿ îëàðàã
ãàçàíú äàëûíúà Àçÿðáàéúàíà ýÿëìèøëÿð, áþéöê ïóëëàð ÿëäÿ åòìèøëÿð. Àíúàã áèçÿ íÿ ãîéóá ýåòìèøëÿð? Ãàðà øÿùÿðè”.
Èíäè íåôòëÿ ÷èðêëÿíìèø ùÿìèí ÿðàçèëÿð òÿìèçëÿíèð, áÿðïà åäèëÿðÿê èñòèôàäÿéÿ ãàéòàðûëûð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíèí
èúëàñûíäàêû ÷ûõûøûíäà Àçÿðáàéúàíäà åêîëîæè ôÿëàêÿòèí àðàäàí ãàëäûðûëäûüûíû áèëäèðÿðÿê âóðüóëàéûá: “Èíäè áèç - ìöñòÿãèë Àçÿðáàéúàí áó åêîëîæè ôÿëàêÿòè àðàäàí ýþòöðöðöê. Áó äà ðÿìçè
õàðàêòåð äàøûéûð êè, “Ãàðà øÿùÿð” ÿâÿçèíÿ
“Àü øÿùÿð” îëàúàã”.
“Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñèíèí åêîëîæè ÿùÿìèééÿòèíäÿí äàíûøàðêÿí ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
Áàêû áóëâàðûíûí ñÿðùÿäëÿðèíèí äàùà äà ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíè äÿ àéðûúà ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíèí
èúëàñûíäà áàêûëûëàðûí ñåâèìëè èñòèðàùÿò éåðè îëàí
áóëâàðûí ýåíèøëÿíìÿñèíäÿí ìÿìíóíëóüóíó
èôàäÿ åäèá: “Èíäè “Àü øÿùÿð” áóëâàðû òèêèëèð.
Éÿãèí êè, áèð íå÷ÿ àéäàí ñîíðà àðòûã èúòèìàèééÿò ö÷öí à÷ûã îëàúàã. Áåëÿëèêëÿ, Áèáèùåéáÿò èñòèãàìÿòèíäÿí, - Áàéðàã Ìåéäàíûíäàí
î òÿðÿôÿ äÿ èøëÿð äàâàì åòäèðèëèð, - èäìàí øÿùÿðúèéèíäÿí òà “Àü øÿùÿð”ÿ, íåôòàéûðìà çàâîäóíà ãÿäÿð òÿãðèáÿí 16 êèëîìåòð óçóíëó-
“Ùàçûðäà “Àü øÿùÿð” áóëâàðûíäà îòàãëàðûíûí ñàéûíà ýþðÿ áÿëêÿ äÿ Àçÿðáàéúàíäà ÿí áþéöê ùîòåë òèêèëèð. Èíäè èúòèìàèééÿò ö÷öí î éåðëÿð áàüëûäûð, ÷öíêè èøëÿð ýåäèð. Àíúàã òÿãðèáÿí áèð íå÷ÿ àéäàí ñîíðà “Àü øÿùÿð” áóëâàðû à÷ûëàúàã, éåíè ùîòåëëÿð ôÿàëèééÿòÿ áàøëàéàúàã”
éàñûíäà ÿí ýþçÿë øÿùÿðñàëìà ëàéèùÿëÿðèíèí
áèðèíÿ ÷åâðèëÿúÿêäèð”.
üóíäà ýþçÿë áèð ýÿçèíòè çîëàüû - áóëâàð îëàúàãäûð”.
“Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè
ðÿìçè ìÿíà äàøûéûð âÿ
ïàéòàõòûìûçäà åêîëîæè
âÿçèééÿòèí éàõøûëàøìàñûíäà
ìöùöì ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèêäèð
Àçÿðáàéúàíäà ÿí áþéöê
ùîòåë äÿ “Áàêû Àü øÿùÿð”äÿ
éàðàäûëàúàã
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ñîí èëëÿðäÿ þëêÿìèçäÿ
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí äèããÿò âÿ ãàéüûñû ñàéÿñèíäÿ åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëèíÿ áþéöê
äèããÿò éåòèðèëèð. Äþâëÿò áàø÷ûñû Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíèí 2014-úö èëèí äîããóç àéûíûí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíûí éåêóíëàðûíà âÿ ãàðøûäà äóðàí
âÿçèôÿëÿðÿ ùÿñð îëóíìóø èúëàñûíäàêû íèòãèíäÿ
åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëèíèí âàúèáëèéèíè áèð äàùà âóðüóëàéàðàã äåéèá: “Åêîëîýèéà ìÿñÿëÿëÿðèíèí ùÿëëèíÿ äàèì äèããÿò ýþñòÿðèëìÿëèäèð.
×öíêè áó, ùÿéàòäûð, áèçèì ùÿéàòûìûçäûð,
óøàãëàðûìûçûí ùÿéàòûäûð, õàëãûìûçûí ýÿëÿúÿéèäèð. Áèç òÿáèÿòè ãîðóìàëûéûã âÿ ÷àëûøìàëû-
Àçÿðáàéúàí çÿíýèí òÿáèÿòè, ÿëâåðèøëè úîüðàôèèãëèì õöñóñèééÿòëÿðè ñàéÿñèíäÿ ùÿì äÿ áþéöê
òóðèçì ïîòåíñèàëûíà ìàëèêäèð. Ñîí èëëÿðäÿ þëêÿìèçèí òóðèçì ïîòåíñèàëûíäàí ñÿìÿðÿëè èñòèôàäÿ åäèëìÿñè ìÿãñÿäèëÿ ýåíèøìèãéàñëû òÿäáèðëÿð ùÿéàòà
êå÷èðèëèð. Áóíóí íÿòèúÿñèíäÿ äÿ þëêÿìèçÿ éàõûí
âÿ óçàã õàðèúè þëêÿëÿðäÿí òóðèñò àõûíû ýåòäèêúÿ
àðòûð. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí Íàôòàëàí øÿùÿðèíÿ ñÿôÿðè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ “Ãàðàáàü ÑÏÀ àíä Ðåñîðò” ùîòåë êîìïëåêñèíèí à÷ûëûøûíäà ñþéëÿäèéè íèòãèíäÿ âóðüóëàäûüû êèìè: “Áöòþâëöêäÿ Àçÿðáàéúàíäà òóðèçìèí èíêèøàôû ñöðÿòëÿ ýåäèð. Áàêûäà
äöíéàíûí ÿí àïàðûúû ùîòåëëÿð øÿáÿêÿëÿðè ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð. Ñîí èêè-ö÷ èë ÿðçèíäÿ Áàêûäà
àëòûäàí ÷îõ áåøóëäóçëó ùîòåë òèêèëìèøäèð”.
Ñîí èëëÿðäÿ Áàêûäà “Ôîóð Ñåàñîíñ”, “Ôàèð-
“Èíäè áèç - ìöñòÿãèë Àçÿðáàéúàí áó åêîëîæè ôÿëàêÿòè àðàäàí ýþòöðöðöê. Áó
äà ðÿìçè õàðàêòåð äàøûéûð êè, “Ãàðà øÿùÿð” ÿâÿçèíÿ “Àü øÿùÿð” îëàúàã”
éûã êè, âàõòèëÿ ÷èðêëÿíìèø ÿðàçèëÿðèí ùàìûñûíû òÿìèçëÿéÿê”.
“Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè äÿ ïàéòàõòûìûçäà
åêîëîæè âÿçèééÿòèí éàõøûëàøäûðûëìàñû áàõûìûíäàí áþéöê ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèêäèð. Òÿñàäöôè äåéèë êè, ëàéèùÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ìöâàôèã
Ñÿðÿíúàìû èëÿ òÿñäèãëÿíÿí “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà åêîëîæè âÿçèééÿòèí éàõøûëàøäûðûëìàñûíà äàèð 2006-2010-úó èëëÿð ö÷öí êîìïëåêñ òÿäáèðëÿð ïëàíû” ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùàçûðëàíûá.
Éóõàðûäà âóðüóëàäûüûìûç êèìè, “Áàêû Àü
øÿùÿð” ö÷öí ìöÿééÿíëÿøäèðèëÿí ÿðàçèäÿ óçóí
èëëÿð ÿðçèíäÿ íåôòèí åìàëû âÿ íÿãëè ùÿéàòà êå÷èðèëñÿ äÿ, áóðàäà åêîëîýèéà èëÿ áàüëû ùÿð ùàíñû
áèð òÿäáèð ýþðöëìÿéèá. Òîðïàã íåôò òóëëàíòûëàðû
èëÿ ÷èðêëÿíèá, îíóí òÿìèçëÿíìÿñè ãàéüûñûíà èñÿ
ãàëûíìàéûá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Íàçèðëÿð
Êàáèíåòèíèí éóõàðûäà ùàããûíäà áÿùñ îëóíàí
èúëàñûíäà âóðüóëàäûüû êèìè, âàõòèëÿ õàðèúäÿí
ýÿëìèø èø àäàìëàðû Àçÿðáàéúàíäà íåôò ñÿíàéåñèíäÿ èøëÿéÿðÿê áþéöê ãàçàíú, ìèëéàðäëàðëà
âÿñàèò ÿëäÿ åòñÿëÿð äÿ, áèçèì ö÷öí åêîëîæè ôÿëà-
ìîíò”, “Ùèëòîí”, “Ìàðèîòò” “Êåìïèíñêè” “Æóìåèðàù”, “Ñùåðàòîí”, “Ðàäèññîí” êèìè ìÿøùóð ùîòåë
øÿáÿêÿëÿðè èñòèôàäÿéÿ âåðèëèá êè, áó äà Àçÿðáàéúàíûí äèíàìèê èíêèøàôûíûí, èíâåñòîðëàðûí þëêÿìèçÿ
ìàðàüûíûí âÿ èíàìûíûí èôàäÿñèäèð. Äèããÿòÿëàéèã
ùàëäûð êè, “Áàêû Àü øÿùÿð” ëàéèùÿñè äÿ Àçÿðáàéúàíûí òóðèçì èíôðàñòðóêòóðóíóí ýåíèøëÿíìÿñèíÿ þç
òþùôÿñèíè âåðÿúÿê. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Íàôòàëàí øÿùÿðèíäÿ “Ãàðàáàü ÑÏÀ àíä Ðåñîðò” ùîòåë
êîìïëåêñèíèí à÷ûëûøûíäà áóíó àéðûúà âóðüóëàéàðàã äåéèá: “Ùàçûðäà “Àü øÿùÿð” áóëâàðûíäà
îòàãëàðûíûí ñàéûíà ýþðÿ áÿëêÿ äÿ Àçÿðáàéúàíäà ÿí áþéöê ùîòåë òèêèëèð. Èíäè èúòèìàèééÿò ö÷öí
î éåðëÿð áàüëûäûð, ÷öíêè èøëÿð ýåäèð. Àíúàã òÿãðèáÿí áèð íå÷ÿ àéäàí ñîíðà “Àü øÿùÿð” áóëâàðû à÷ûëàúàã, éåíè ùîòåëëÿð ôÿàëèééÿòÿ áàøëàéàúàã. Áèð äàùà äåìÿê èñòÿéèðÿì êè, áó, þëêÿìèçèí öìóìè èíêèøàôûíûí ýþñòÿðèúèñèäèð âÿ íÿèíêè
Áàêûäà, Íàôòàëàíäà, áàøãà øÿùÿðëÿðäÿ áåëÿ
ýþçÿë ÿñÿðëÿð éàðàäûëûð”.
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
Îêòéàáðûí 23-äÿ ÿäëèééÿ íàçèðè, Ìÿùêÿìÿ-Ùöãóã Øóðàñûíûí ñÿäðè Ôèêðÿò Ìÿììÿäîâ Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ Àâðîïà êîìèññàðû Íèëñ Ìóæíèéåêñ èëÿ ýþðöøöá.
ßäëèééÿ Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ Àâðîïà Øóðàñû àðàñûíäà
ÿìÿêäàøëûã ìöíàñèáÿòëÿðèíèí ñÿâèééÿñèíäÿí ìÿìíóíëóã èôàäÿ îëóíóá, äþâëÿòèìèçèí ïðèîðèòåòëÿðèíäÿí îëàí èíñàí ùöãóãëàðûíûí òÿìèíàòûíà éþíÿëÿí òÿäáèðëÿð, î úöìëÿäÿí þëêÿìèçèí Àâðîïà Øóðàñû Íàçèðëÿð Êîìèòÿñèíäÿ ñÿäðëèéè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ áó
ýöíëÿðäÿ êå÷èðèëÿúÿê Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ Àâðîïà Êîíâåíñèéàñûíûí ìèëëè ñÿâèééÿäÿ èìïëåìåíòàñèéàñûíà äàèð áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñûí ÿùÿìèééÿòè ãåéä åäèëèá.
Áèëäèðèëèá êè, òÿäáèðäÿ èøòèðàê åòìÿê ö÷öí Àâðîïà äþâëÿòëÿðè Àëè ìÿùêÿìÿëÿðèíèí, åëÿúÿ äÿ Àâðîïà Ìÿùêÿìÿñèíèí ñÿäð
âÿ ùàêèìëÿðèíèí, èíñàí ùöãóãëàðû ñàùÿñèíäÿ èõòèñàñëàøìûø
íöôóçëó àëèìëÿðèí þëêÿìèçÿ ñÿôÿðëÿðè íÿçÿðÿ àëûíàðàã îíëàðûí
çÿíýèí áèëèê âÿ òÿúðöáÿñèíäÿí ôàéäàëàíìàã ö÷öí àðòûã àçÿðáàéúàíëû ùàêèìëÿð âÿ ïðîêóðîðëàð ö÷öí ñèëñèëÿ òÿäðèñ òÿäáèðëÿðèíèí êå÷èðèëìÿñèíÿ áàøëàíûëûá.
Ñþùáÿò çàìàíû, ùÿì÷èíèí èíñàí ùöãóãëàðûíûí ãîðóíìàñû, ìÿùêÿìÿ ñèñòåìèíèí èíêèøàôû, Àâðîïà Ìÿùêÿìÿñèíèí ïðåñåäåíòëÿðèíèí þéðÿíèëìÿñè, Ìÿùêÿìÿíèí ãÿðàðëàðûíûí èúðàñû,
ãàíóíâåðèúèëèéèí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè, âÿòÿíäàø úÿìèééÿòèíèí
èíêèøàôû âÿ ìàðàã äîüóðàí äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ôàéäàëû
ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Ãîíàã íàçèðëèêäÿ ßäëèééÿ òàðèõè ìóçåéè èëÿ òàíûø îëóá.
Àâðîïà Øóðàñûíûí Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ
êîìèññàðû Áàø Ïðîêóðîðëóãäà îëóá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí áàø ïðîêóðîðó Çàêèð Ãàðàëîâ îêòéàáðûí 23-äÿ Àâðîïà Øóðàñûíûí Èíñàí ùöãóãëàðû öçðÿ
êîìèññàðû Íèëñ Ìóæíèéåêñ èëÿ ýþðöøöá.
Þëêÿìèçèí Àâðîïà Øóðàñû âÿ îíóí èíñòèòóòëàðû èëÿ ÿìÿêäàøëûüà áþéöê þíÿì âåðäèéèíè õöñóñè âóðüóëàéàí áàø ïðîêóðîð Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí ñèéàñè èðàäÿñèíÿ
óéüóí îëàðàã ðåñïóáëèêàìûçäà èíñàí ùöãóãëàðûíûí ãîðóíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí òÿäáèðëÿð, Èíñàí ùöãóãëàðû
öçðÿ Àâðîïà Êîíâåíñèéàñûíûí èìïëåìåíòàñèéàñû, ùÿì÷èíèí
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà èíñàí ùöãóãëàðûíûí ìöäàôèÿñè
öçðÿ Ìèëëè Ôÿàëèééÿò Ïëàíû”íûí èúðàñû èëÿ ÿëàãÿäàð ýþðöëìöø
êîíêðåò èøëÿð áàðÿäÿ ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèá.
Áàø Ïðîêóðîðëóüóí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, Èíñàí Ùöãóãëàðû öçðÿ Àâðîïà Ìÿùêÿìÿñèíèí ïðåñåäåíò ùöãóãóíóí þéðÿíèëìÿñè âÿ òÿòáèãèíèí èíñàí ùöãóã âÿ
àçàäëûãëàðûíûí äàùà äîëüóí ìöäàôèÿñè áàõûìûíäàí õöñóñè
ÿùÿìèééÿò êÿñá åòäèéèíè äèããÿòÿ ÷àòäûðàí Çàêèð Ãàðàëîâ ñîí
èëëÿðäÿ ïðîêóðîðëóã îðãàíëàðûíäà áó ñàùÿäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëìèø
èñëàùàòëàðäàí äàíûøûá.
Àâðîïà Øóðàñû èëÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû àðàñûíäà
ìþâúóä ÿìÿêäàøëûüûí ñÿâèééÿñèíäÿí ìÿìíóíëóüóíó âóðüóëàéàí Í.Ìóæíèéåêñ ÿëàãÿëÿðèí áóíäàí ñîíðà äà óüóðëà äàâàì åäÿúÿéèíÿ ÿìèíëèéèíè áèëäèðèá.
Äàùà ñîíðà òÿðÿôëÿðè ìàðàãëàíäûðàí ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà
ñÿìÿðÿëè ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Ýþðöøäÿ Àâðîïà Øóðàñûíûí Áàêû îôèñèíèí ðÿùáÿðè Äðàãàíà
Ôèëèïïîâè÷ âÿ äèýÿð ðÿñìè øÿõñëÿð èøòèðàê åäèáëÿð.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Èñïàíèéà àðàñûíäà ùÿðáè
ÿëàãÿëÿð ÍÀÒÎ ïðîãðàìëàðû âÿ èêèòÿðÿôëè
ÿìÿêäàøëûã ÿñàñûíäà ùÿéàòà êå÷èðèëèð
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìöäàôèÿ íàçèðè, ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Çàêèð Ùÿñÿíîâ Èñïàíèéà Êðàëëûüûíûí
þëêÿìèçäÿêè ìöâÿããÿòè èøëÿð âÿêèëè Õîñå Ëóèñ Äèåç
Õóàðåç èëÿ ýþðöøöá.
Ìöäàôèÿ
Íàçèðëèéèíèí
ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, ýþðöøäÿ Ç.Ùÿñÿíîâ ðåýèîíäà ìþâúóä
îëàí ùÿðáè-ñèéàñè âÿçèééÿò, Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí éàðàíìà ñÿáÿáëÿðè áàðÿäÿ èñïàíèéàëû ãîíàüû ìÿëóìàòëàíäûðûá. Ìöäàôèÿ íàçèðè èêè þëêÿ àðàñûíäà ùÿðáè ÿëàãÿëÿðèí ùÿì ÍÀÒÎ ïðîãðàìëàðû, ùÿì äÿ èêèòÿðÿôëè ÿìÿêäàøëûã ÿñàñûíäà ùÿéàòà êå÷èðèëäèéèíè âÿ áó ìöíàñèáÿòëÿðèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè èñòèãàìÿòèíäÿ äàâàìëû àääûìëàðûí
àòûëìàñûíû õöñóñè âóðüóëàéûá.
Ýþðöøäÿ ãàðøûëûãëû ìàðàã äîüóðàí äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ýåíèø ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
3
www.yeniazerbaycan.com
24 îêòéàáð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 193 (4352)
“Ðåýèîíäà ñÿùèééÿíèí ìàëèééÿëÿøäèðèëìÿñè
ñèñòåìèíèí èñëàùàòû âÿ Àçÿðáàéúàí ö÷öí ñå÷èìëÿð”
Áó ìþâçóäà éöêñÿê ñÿâèééÿëè ñèéàñÿò ñåìèíàðû êå÷èðèëèá
ßëè ßùìÿäîâ: Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí ùÿéàòà êå÷èðäèéè ñîñèàë ñèéàñÿòèí
áþéöê ùèññÿñè èíñàí ñàüëàìëûüûíûí ãîðóíìàñû èëÿ ÿëàãÿäàðäûð
Äöíÿí “Ðåýèîíäà ñÿùèééÿíèí ìàëèééÿëÿøäèðèëìÿñè ñèñòåìèíèí èñëàùàòû âÿ Àçÿðáàéúàí ö÷öí ñå÷èìëÿð” ìþâçóñóíäà éöêñÿê ñÿâèééÿëè ñèéàñÿò ñåìèíàðû êå÷èðèëèá. Òÿäáèðäÿ
÷ûõûø åäÿí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Áàø íàçèðèíèí ìöàâèíè, Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí Ñÿäð ìöàâèíè - Èúðà êàòèáè ßëè ßùìÿäîâ
Àçÿðáàéúàíäà ñÿùèééÿ ñàùÿñèíäÿ úèääè íàèëèééÿòëÿðèí ÿëäÿ îëóíäóüóíó áèëäèðèá. ßëè ßùìÿäîâ ãåéä åäèá êè, ñîí 10 èë ÿðçèíäÿ ñÿùèééÿ ñàùÿñèíäÿ áþéöê èñëàùàòëàð àïàðûëûá, èðÿëèëÿéèø ÿëäÿ îëóíóá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí ùÿéàòà êå÷èðäèéè ñîñèàë ñèéàñÿòèí áþéöê ùèññÿñè èíñàí ñàüëàìëûüûíûí
ãîðóíìàñû èëÿ ÿëàãÿäàðäûð. Àçÿðáàéúàíäà ÿí
ìöàñèð õÿñòÿõàíàëàðûí, ìöàëèúÿ ìöÿññèñÿëÿðèíèí éàðàäûëäûüûíû, áó òèáá ìöÿññèñÿëÿðèíèí
ìöàñèð àâàäàíëûãëàðëà òÿúùèç åäèëäèéèíè äåéÿí
ßëè ßùìÿäîâóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, áöòöí áóíëàð
äþâëÿòèìèçèí âÿòÿíäàøëàðûí ñàüëàìëûüûíà ýþñòÿðäèéè äèããÿòèí íÿòèúÿñèäèð: “Ùÿêèìëÿðèí, òèááè ïåðñîíàëûí ïåøÿêàðëûüûíûí àðòûðûëìàñû
ñàùÿñèíäÿ äÿ úèääè èøëÿð ýþðöëöð. Áöòöí áó
èøëÿð Àçÿðáàéúàíäà ñÿùèééÿ ñàùÿñèíäÿ
àïàðûëàí èñëàùàòëàðäà éåíè áèð ìÿðùÿëÿéÿ
êå÷ìÿê ö÷öí åòèáàðëû áàçà âÿ ÿñàñ éàðàäûá. Ñÿùèééÿ ìöÿññèñÿëÿðèíèí âÿ ùÿêèìëÿðèí ôÿàëèééÿòèíèí ýöúëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí ñòèìóëëàøäûðìà ìåõàíèçìè òÿêìèëëÿøäèðèëìÿëèäèð. Ìÿãñÿä îíäàí èáàðÿòäèð êè, òèáá ñàùÿñèíäÿ ÷àëûøàíëàðûí òÿëÿáàòëàðû äàùà éàõøû
þäÿíèëñèí. Èúáàðè òèááè ñûüîðòà ñèñòåìèíÿ
êå÷èëìÿñè ùÿì äÿ áó âÿçèôÿíèí þùäÿñèíäÿí ýÿëìÿê ö÷öí ÿëâåðèøëè èìêàíëàð éàðàäà
áèëÿð”.
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè áèëäèðèá êè, áöòöí
áóíëàð ñÿùèééÿíèí ìàëèééÿëÿøäèðèëìÿñè ñèñòåìèíèí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè, éåíè ìåòîäëàðäàí
èñòèôàäÿ åäèëìÿñè èëÿ ÿëàãÿäàðäûð. Þëêÿäÿ èúáàðè òèááè ñûüîðòàíûí òÿòáèãè èëÿ ÿëàãÿäàð ìöÿééÿí ãàíóíâåðèúèëèê áàçàñûíûí îëäóüóíó äåéÿí ßëè ßùìÿäîâ ãåéä åäèá êè, éåíè íîðìàòèâ ùöãóãè ñÿíÿäëÿðèí ùàçûðëàíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ èøëÿð ýþðöëöð âÿ áó ñàùÿäÿ áåéíÿëõàëã
òÿúðöáÿ þéðÿíèëèð.
“Þëêÿìèçäÿ èúáàðè òèááè ñûüîðòàíûí òÿòáèã åäèëìÿñè ìÿãñÿä îëàðàã ãèéìÿòëÿíäèðèëìèð. Áó, âàñèòÿäèð âÿ îíóí òÿòáèã åäèëìÿñè âàñèòÿñèëÿ ãàðøûìûçà 3 âÿçèôÿ ãîéìóøóã. Áóíëàðäàí áèðèíúèñè äþâëÿòèí àéûðäûüû
âÿñàèòëÿðäÿí äàùà ñÿìÿðÿëè èñòèôàäÿ îëóíìàñûäûð. Áóíà íàèë îëà áèëñÿê, ñÿùèééÿ ñàùÿñèíäÿ äàùà éöêñÿê êåéôèééÿòèí ÿëäÿ
åäèëìÿñè ö÷öí ÿëàâÿ èìêàí éàðàíàð. Èêèíúè
ìÿãñÿä ñÿùèééÿ õèäìÿòèíèí êåéôèééÿòèíèí
àðòûðûëìàñû ö÷öí ÿëàâÿ ìàëèééÿ ìÿíáÿëÿðèíèí àõòàðûëìàñûäûð. Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè ñÿùèééÿíèí ìàëèééÿëÿøìÿñè ö÷öí þç èìêàíëàðû äàõèëèíäÿ âÿñàèò àéûðûð, þëêÿíèí àðòàí
èìêàíëàðû áó âÿñàèòëÿðèí àðòìàñûíäà ÿêñ
îëóíóð. Àììà ìöàñèð øÿðàèòäÿ áöòöí ñÿùèééÿ õÿðúëÿðèíèí ùàìûñûíûí éàëíûç äþâëÿò
âÿñàèòëÿðè ùåñàáûíà ìàëèééÿëÿøìÿñèíèí
òàì òÿìèí åäèëìÿñè äöçýöí îëìàçäû. Äþâëÿòèí èíñàíëàðûí ñàüëàìëûüûíà ãàéüû ýþñ-
òÿðìÿñè, áóíóí ôîíóíäà ùÿð áèð èíñàíûí
þç ñàüëàìëûüû ö÷öí âÿñàèò õÿðúëÿìÿñè äöçýöí âÿ ÿäàëÿòëè îëàðäû. Èíñàíûí þç ñàüëàìëûüûíûí ãîðóíìàñû ö÷öí éöêñÿê ñîñèàë
ïðîãðàì ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ þç öçÿðèíÿ ìöÿééÿí þùäÿëèêëÿð ýþòöðìÿñè, ìöÿééÿí âÿñàèò õÿðúëÿìÿñè ðàñèîíàëëûã âÿ ÿäàëÿò áàõûìûíäàí äöçýöí îëàðäû”, - äåéÿ Áàø íàçèðèí
ìöàâèíè âóðüóëàéûá. Î ÿëàâÿ åäèá êè, èúáàðè
òèááè ñûüîðòàéà êå÷èäëÿ ÿëàãÿäàð ö÷öíúö àääûì ñÿùèééÿíèí ìàëèééÿëÿøìÿñè ö÷öí éåíè
ãàéíàãëàðûí òàïûëìàñûäûð.
Äöíéà Áàíêûíûí Àçÿðáàéúàí öçðÿ ìåíåúåðè Ëàðèñà Ëåø÷åíêî èñÿ äöíéàäà ïóëñóç ñÿùèééÿ õèäìÿòèíèí îëìàäûüûíû áèëäèðèá. Îíóí
ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, Àçÿðáàéúàíäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí òÿäáèðëÿð íÿòèúÿñèíäÿ éîõñóëëóüóí ñÿâèééÿñè òÿãðèáÿí 50 ôàèçäÿí 6 ôàèçÿ åíèá. Î, åéíè çàìàíäà, ÿùàëèíèí áèð ÷îõ ùèññÿñèíèí ïîòåíñèàë õÿðúëÿð, õöñóñÿí äÿ ñÿùèééÿ õÿðúëÿðè
ãàðøûñûíäà ÷ÿòèíëèêëÿð ÷ÿêäèéèíè äèããÿòÿ ÷àòäûðûá. Áèëäèðèá êè, áó úöð ùàëëàðäà èíñàíëàðûí ñûüîðòàëàíìàñûíà åùòèéàú âàð. Òöðêèéÿíèí ñàáèã ñÿùèééÿ íàçèðè, Òöðêèéÿ Áþéöê Ìèëëÿò Ìÿúëèñèíèí öçâö Ðÿúÿá Àêäàü “Òöðêèéÿíèí óíèâåðñàë ñÿùèééÿ õèäìÿòëÿðè” ìþâçóñóíäà ìÿðóçÿ èëÿ ÷ûõûø åäèá. Àçÿðáàéúàíûí áó éþíäÿêè
ùÿäÿôëÿðèíè ìöñáÿò ãèéìÿòëÿíäèðÿí Ð.Àêäàü
äîâàäà, Òèùîìèð Ñòðèçðåï Õîðâàòèéàäà èúáàðè
òèááè ñûüîðòà ñèñòåìè èëÿ áàüëû ýåíèø ìÿëóìàòëàð âåðèáëÿð. Úîðú Ýîòñàäçå èñÿ Àçÿðáàéúàíäà
âÿ ðåýèîí þëêÿëÿðèíäÿ ñÿùèééÿíèí ìàëèééÿëÿøäèðèëìÿñè ñèñòåìè ùàããûíäà òÿãäèìàòëà ÷ûõûø
åäèá. Àçÿðáàéúàí Ñÿùèééÿ Íàçèðëèéèíèí Àïàðàò
ðÿùáÿðè Çÿêèééÿ Ìóñòàôàéåâà èñÿ “Àçÿðáàéúàíäà ñÿùèééÿ ñåêòîðóíäà èñëàùàòëàð” ìþâçóñóíäà ÷ûõûø åäèá. Ç.Ìóñòàôàéåâà ãåéä åäèá
êè, þòÿí 10 èë ÿðçèíäÿ þëêÿäÿ 500-äÿí àðòûã éåíè òèáá ìöÿññèñÿñè òèêèëèá èñòèôàäÿéÿ âåðèëèá âÿ
éà ÿñàñëû òÿìèð îëóíóá, ÿí ìöàñèð àâàäàíëûãëàðëà òÿúùèç îëóíóá. Áó ìöÿññèñÿëÿðèí 32 ôàèçè
Áàêûíûí, 68 ôàèçè èñÿ þëêÿíèí äèýÿð ðåýèîíëàðûíûí ïàéûíà äöøöð: “Àçÿðáàéúàíäà ñÿùèééÿéÿ
àéðûëàí ìàëèééÿ âÿñàèòèíèí ñÿìÿðÿëè èñòèôàäÿ
åäèëìÿñè ìÿãñÿäèëÿ òàì ýöúö èëÿ èøëÿìÿéÿí
âÿ þçöíö äîüðóëòìàéàí òèáá ìöÿññèñÿëÿðèíèí èõòèñàð åäèëìÿñè, ÷àðïàéû ôîíäóíóí àçàëäûëìàñû ñòðóêòóðóíóí îïòèìàëëàøäûðûëìàñû
ñàùÿñèíäÿ èñëàùàòëàð àïàðûëûá, “Ìèëëè Ñÿìÿðÿëÿøäèðìÿ Ïëàíû”íûí òÿòáèãè áàøà ÷àòäûðûëûá.
Íÿòèúÿäÿ ðåñïóáëèêà öçðÿ ÷àðïàéû ôîíäó îðòà ùåñàáëà 50 ôàèç èõòèñàð åäèëèá âÿ èãòèñàäè
áàõûìäàí ñÿìÿðÿëè ùåñàá åäèëìÿéÿí 40 ôàèçÿ éàõûí ñòàñèîíàð ìöÿññèñÿ áàüëàíûá, ÿâÿçèíäÿ èñÿ éåíè èëêèí ñÿùèééÿ ìöÿññèñÿëÿðè
éàðàäûëûá”.
þëêÿìèçäÿ òèááè ñûüîðòà ñèñòåìèíèí óüóðëà òÿòáèã îëóíàúàüûíà ÿìèíëèéèíè èôàäÿ åäèá. Äàùà
ñîíðà î, 2002-2012-úè èëëÿðäÿ Òöðêèéÿäÿ òèááè
ñûüîðòà ñèñòåìèíèí òÿòáèãè èëÿ áàüëû ýþðöëÿí èøëÿð ùàããûíäà ýåíèø ìÿëóìàò âåðèá. Ð. Àêäàü
áèëäèðèá êè, Òöðêèéÿäÿ áÿðàáÿð ÿùàòÿëè ñÿùèééÿ
(ÁßÑ) åùòèéàú éàðàíäûãäà ìöâàôèã, äÿñòÿêëÿéèúè, ïðîôèëàòèêà, ìöàëèúÿâè âÿ áÿðïà ñÿùèééÿ
õèäìÿòëÿðèíÿ ÷ûõûø êèìè ìöÿééÿí îëóíóð:
“Ñîí 30 èë ÿðçèíäÿ ëÿíý èðÿëèëÿéèøëÿðäÿí
ñîíðà þëêÿäÿ ñÿùèééÿíèí ìàëèééÿëÿøäèðèëìÿñè, ñÿùèééÿ õèäìÿòëÿðèíÿ ÷ûõûø âÿ íÿòèúÿëÿð ñàùÿñèíäÿ áÿðàáÿðñèçëèê ÿùÿìèééÿòëè
äÿðÿúÿäÿ àçàëûá. Þëêÿäÿ ìöàâèíÿò ïàêåòèíÿ ÿñàñÿí õÿñòÿëèéÿ, ùàìèëÿëèéÿ âÿ äîüóøà,
áÿäáÿõò ùàäèñÿëÿðÿ âÿ ïåøÿ õÿñòÿëèêëÿðèíÿ
ýþðÿ ìöàëèúÿ, ýþðìÿ âÿ åøèòìÿ, ñòîìàòîëîýèéà, õàðèúäÿ ìöàëèúÿ âÿ äèýÿð õèäìÿòëÿð
äàõèëäèð”.
Òÿäáèðäÿ, ùÿì÷èíèí, áåéíÿëõàëã òÿúðöáÿëÿð
ùàãäà òÿãäèìàòëàð îëóá âÿ Ìèðúåà Áóýà Ìîë-
Àïàðàò ðÿùáÿðè ãåéä åäèá êè, èëêèí ñÿùèééÿ
õèäìÿòè ìöÿññèñÿëÿðèíäÿ àèëÿ ùÿêèìè ïðàêòèêàñûíûí òÿòáèãèíÿ áàøëàíûá. Íàçèðëèê òÿìñèë÷èñè áó
ýöí ìèíÿ ãÿäÿð àèëÿ ùÿêèìèíèí Àçÿðáàéúàíûí
ðåýèîíëàðûíäà, êÿíä õÿñòÿõàíàëàðûíäà âÿ äèýÿð
èëêèí ñÿùèééÿ ìöÿññèñÿëÿðèíäÿ ÷àëûøäûüûíû
à÷ûãëàéûá: “Ñîí 10 èë ÿðçèíäÿ Àçÿðáàéúàíäà
þëöì ýþñòÿðèúèñè äèíàìèê îëàðàã àçàëûá, äîüóì âÿ áóíóíëà áÿðàáÿð òÿáèè àðòûì ýþñòÿðèúèñè éöêñÿëèá. Þëêÿäÿ îðòà þìöð óçóíëóüó
áó èëëÿð ÿðçèíäÿ àðòàðàã 2000-úè èëäÿ 71,8
éàøäàí 2013-úö èëäÿ 74,2 éàøàäÿê éöêñÿëèá.
Ñîí èëëÿð àíà âÿ óøàãëàðà ýþñòÿðèëÿí òèááè
õèäìÿòèí êåéôèééÿòèíèí éàõøûëàøäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí òÿäáèðëÿð áó
ñàùÿäÿ ýþñòÿðèúèëÿðèí éàõøûëàøìàñûíà ýÿòèðèá ÷ûõàðûá. Àíà þëöìö 61 ôàèç, êþðïÿ þëöìö
34 ôàèç àçàëûá”.
Äàùà ñîíðà ñåìèíàð èøèíè ìöçàêèðÿëÿð øÿðàèòèíäÿ äàâàì åòäèðèá.
Íàðäàð ÁÀÉÐÀÌËÛ
Ìöáàðèç Ãóðáàíëû: Åðìÿíèñòàí ùàêèìèééÿòè
äþâëÿòè äàüûëìàã òÿùëöêÿñè èëÿ öç-öçÿ ãîéóá
“Àçÿðáàéúàí âÿ Åðìÿíèñòàí ïðåçèäåíòëÿðèíèí ãàðøûäàêû Ïàðèñ ýþðöøöíäÿ Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí íèçàìëàíìàñûíäà
÷ÿòèí êè, áèð èðÿëèëÿéèøÿ íàèë îëóíñóí”. Áó ôèêðè 1news.az ñàéòûíà ìöñàùèáÿñèíäÿ ïîëèòîëîã,
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí (ÉÀÏ) Èúðà êàòèáèíèí ìöàâèíè Ìöáàðèç Ãóðáàíëû Àçÿðáàéúàí
Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí åðìÿíè ùÿìêàðû
Ñåðæ Ñàðêèñéàíëà îêòéàáðûí 27-íÿ íÿçÿðäÿ òóòóëàí ýþðöøöíÿ ìöíàñèáÿò áèëäèðÿðêÿí ñþéëÿéèá. Áóíóíëà áåëÿ, î, áó úöð éöêñÿê ñÿâèééÿëè
ýþðöøëÿðèí êå÷èðèëìÿñèíÿ òÿðÿôäàð îëäóüóíó
âóðüóëàéûá.
“Èíäèéÿäÿê Ðóñèéà âÿ ÀÁØ òÿðÿôèíèí,
åëÿúÿ äÿ ÀÒßÒ-èí Ìèíñê ãðóïóíóí ùÿìñÿäðëÿðèíèí âàñèòÿ÷èëèéè èëÿ Äàüëûã Ãàðàáàü
ìöíàãèøÿñèíèí ùÿëëèíÿ äàèð Àçÿðáàéúàí âÿ
Åðìÿíèñòàí ïðåçèäåíòëÿðè àðàñûíäà áàø òóòàí ýþðöøëÿðäÿ, Åðìÿíèñòàí òÿðÿôèíèí ãåéðè-êîíñòðóêòèâ
ìþâãå ñÿðýèëÿìÿñè óúáàòûíäàí,
ýþçëÿíèëÿí èðÿëèëÿéèøÿ íàèë îëóíìàéûá. Àììà áóíóíëà áåëÿ, äöøöíöðÿì êè, ìöíàãèøÿ òÿðÿôëÿðè àðàñûíäà áåëÿ éöêñÿê ñÿâèééÿëè ýþðöøëÿðèí êå÷èðèëìÿñè ôàêòûíûí þçö
áó ìöíàãèøÿíèí ùÿëëè ö÷öí äîüðó
àääûìäûð âÿ ýåú-òåç î þç ìöñáÿò
íÿòèúÿñèíè âåðÿúÿê.
Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ùÿëëèíÿ äàèð äàíûøûãëàð ïðîñåñè òÿêúÿ
Àçÿðáàéúàíûí äåéèë, åéíè çàìàíäà, áþéöê ñöëù ñàçèøèíÿ èìçà àòìàüà ùÿëÿ äÿ ùàçûð îëìàéàí Åðìÿíèñòàíûí äèïëîìàòèê äàèðÿëÿðèíäÿí ÷îõ áþéöê âÿ ýÿðýèí èø òÿëÿá
åäèð.
Îäóð êè, Åðìÿíèñòàí òÿðÿôèíèí þç ñèéàñÿòèíè äÿéèøÿúÿéè âÿ òÿðÿôëÿðè ãàíå åäÿúÿê
òÿêëèôëÿðëÿ ðàçûëàøàúàüû ùàãäà äàíûøìàã
ùÿëÿëèê òåçäèð. Ýþðöíÿí îäóð êè, âàñèòÿ÷è
äþâëÿò,-èíäèêè ìÿãàìäà áó Ôðàíñàäûð,-äàíûøûãëàð ïðîñåñèíè èíäèêè þëö íþãòÿäÿí òÿðïÿòìÿê ö÷öí ìöÿééÿí ñÿéëÿð ýþñòÿðèð.
Áåëÿ êè, Åðìÿíèñòàí òÿðÿôè ùÿð äÿôÿ äàíûøûãëàð ïðîñåñèíäÿí ìöõòÿëèô áÿùàíÿ èëÿ
éàéûíàðàã, äöíéà èúòèìàèééÿòèíè àëäàòìàüà ÷àëûøûð âÿ áóíà ìöÿééÿí ìÿíàäà íàèë
îëóð.
Åðìÿíèñòàí Àçÿðáàéúàíëà ñöëù ñàçèøèíè
éàëíûç î ùàëäà èìçàëàéà áèëÿð êè, þç ñàùèáëÿðèíèí,- áèëäèéèìèç ãÿäÿð îíëàðûí ñàéû äà
÷îõäóð,- áèðáàøà âÿ éàõóä äîëàéûñû ùèìàéÿñèíäÿí ìÿùðóì îëñóí.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Ðóñèéàíûí ôîðïîñòó îëàí Åðìÿíèñòàí Ãÿðáäÿí äÿ ñèéàñè âÿ
èãòèñàäè äÿñòÿê àëìàãäàäûð âÿ ÿñëèíäÿ áó
þëêÿ åëÿ ùÿìèí éàðäûìëàðûí ùåñàáûíà þç
ìþâúóäëóüóíó ñàõëàìàãäàäûð. Äèàñïîðóí
àêòèâ äÿñòÿéè ñàéÿñèíäÿ Åðìÿíèñòàí ùÿëÿ
äÿ Äàüëûã Ãàðàáàüûí òàðèõè åðìÿíè òîðïàãëàðû îëìàñû áàðÿäÿ óéäóðìà òÿáëèüàò àïàðìàãäà, áåéíÿëõàëã òðèáóíàëàðäàí ùå÷ áèð
ÿñàñû îëìàéàí áó êèìè áÿéàíàòëàð ñÿñëÿíäèðìÿêäÿ äàâàì åäèð.
Ëàêèí Åðìÿíèñòàí òÿðÿôèíèí áöòöí àâàíòöðàëàðûíà áàõìàéàðàã, áó ýöí ÿìèíëèêëÿ
ñþéëÿìÿê îëàð êè, Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòèíèí óçàãýþðÿí õàðèúè ñèéàñÿòè, åëÿúÿ äÿ áèçèì äèïëîìàòëàðûìûçûí áþéöê, ýÿðýèí èøëÿðè
ñàéÿñèíäÿ, Àçÿðáàéúàíûí ùàãëû ìþâãåéè
áöòöí áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðà ÷àòäûðûëûá,
äöíéà èúòèìàèééÿòè þëêÿìèçèí ÿðàçè áöòþâëöéöíö äÿñòÿêëÿéèð âÿ Àçÿðáàéúàí òîðïàãëàðûíûí èøüàë ôàêòûíû ïèñëÿéèð”, - äåéÿ Ìöáàðèç
Ãóðáàíëû âóðüóëàéûá.
Ïîëèòîëîã äàùà ñîíðà Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ùÿëëè
èñòèãàìÿòèíäÿ äàíûøûãëàð ïðîñåñèíèí àêòèâëÿøäèðèëìÿñèíÿ äàèð Àâðîïà Èòòèôàãû (ÀÈ) òÿìñèë÷èëÿðèíèí ÷àüûðûøëàðûíû äà øÿðù åäèá.
Õàòûðëàäàã êè, áó éàõûíëàðäà Àâðîïà Èòòèôàãûíûí Àçÿðáàéúàíäàêû íöìàéÿíäÿëèéèíèí ðÿùáÿðè õàíûì Ìàëåíà Ìàðä Àçÿðáàéúàí âÿ Åðìÿíèñòàí ïðåçèäåíòëÿðèíèí íþâáÿòè ýþðöøöíö
äÿñòÿêëÿäèéèíè áÿéàí åäÿðÿê, áóíóí äàíûøûãëàð ïðîñåñèíÿ éåíè èìïóëñ âåðÿúÿéèíÿ öìèä
åòäèéèíè áèëäèðèá, åéíè çàìàíäà, ÀÈ-íèí Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíäÿ ùàçûðêû ñòàòóñ-êâîíóí äÿéèøèëìÿñèíÿ òÿðÿôäàð îëäóüóíó âóðüóëàéûá.
Ìÿñÿëÿéÿ ìöíàñèáÿò áèëäèðÿí Ìöáàðèç
Ãóðáàíëû ãåéä åäèá êè, ÀÈ ðÿñìèëÿðèíèí äèëèíäÿí áåëÿ áÿéàíàòëàð ÷îõ ñÿñëÿíäèðèëèá. Àììà
÷îõ òÿÿññöô êè, èíäèéÿäÿê êå÷èðèëÿí áåëÿ ýþðöøëÿð ùå÷ áèð ìöñáÿò íÿòèúÿ âåðìÿéèá.
“ßýÿð áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð ìöíàãèøÿíèí ùÿëëèíäÿ ùÿð ùàíñû èðÿëèëÿéèø ýþðìÿê èñòÿéèðëÿðñÿ, áóíóí ö÷öí áåëÿ ÷àüûðûøëàð éåòÿðëè äåéèëäèð. Áóíóí ö÷öí êîíêðåò ÿìÿëè
èøÿ êå÷ìÿê ëàçûìäûð. Áèð ùàëäà êè, òÿúàâöçêàð þëêÿéÿ ãàðøû åôôåêòèâ ìöáàðèçÿ òÿäáèðëÿðè ýþðöëìöðñÿ, -ìÿñÿëÿí, áó ñàíêñèéàëàðûí
òÿòáèãè äÿ îëà áèëÿð, íåúÿ êè Óêðàéíàíûí
Êðûì áþëýÿñèíèí èëùàãûíäàí ñîíðà áó, Ðóñèéàéà ãàðøû òÿòáèã îëóíäó,-ÁÌÒ ÒØ-íèí ãÿáóë åòäèéè ãÿòíàìÿëÿðèí éåðèíÿ éåòèðèëìÿñè
òÿëÿá îëóíìóðñà, áöòöí áó áÿéàíàòëàð åëÿ
êàüûç öçÿðèíäÿ äÿ ãàëàúàã.
Áèð ñþçëÿ, Àâðîïà âÿ Ãÿðá èíäèéÿäÿê
Àçÿðáàéúàíà ãàðøû èêèëè ñòàíäàðòëàð ñèéàñÿòè íöìàéèø åòäèðèð. Ìÿñÿëÿí, ìöíàãèøÿíèí
ùÿëëèíäÿ âàñèòÿ÷èëèê ìèññèéàñûíû þç öçÿðèíÿ
ýþòöðìöø Ôðàíñàäà åëÿ ãöââÿëÿð âàð êè,
Àçÿðáàéúàí òîðïàãëàðûíûí Åðìÿíèñòàíûí
èøüàëû àëòûíäà ãàëìàñûíäà ìàðàãëûäûðëàð.
Áóíóí þçö åëÿ èêèëè ñòàíäàðòëàðûí áàðèç íöìóíÿñèäèð”, - äåéÿ Ìöáàðèç Ãóðáàíëû âóðüóëàéûá.
Î, ùÿì÷èíèí, ãåéä åäèá êè, Åðìÿíèñòàí
äþâëÿòèíèí ýÿëÿúÿê òàëåéè ùå÷ âàõò èíäèêè êèìè
þëêÿ ðÿùáÿðëèéèíèí ñèéàñè èðàäÿñèíäÿí áåëÿ
÷îõ àñûëû îëìàéûá. Áåëÿ êè, þëêÿäÿêè ñîíó ýþðöíìÿéÿí èãòèñàäè áþùðàí, úÿìèééÿòäÿ ìþâúóä îëàí ñèéàñè ïàð÷àëàíìà Åðìÿíèñòàíûí
áóýöíêö ðåàëëûüûíû ÿêñ åòäèðèð âÿ þëêÿíè äÿðèí
ó÷óðóìóí êàíäàðûíà ñöðöêëÿéèá. Áóíäàí
ñîíðà èñÿ Åðìÿíèñòàíûí áèð äþâëÿò êèìè äàüûëìàñû ëàáöääöð âÿ ïðàêòèêè îëàðàã áó, ãà÷ûëìàçäûð.
ßëè ßùìÿäîâ: Èúáàðè òèááè ñûüîðòàíûí
òÿòáèãè ùÿññàñëûã òÿëÿá åäèð
“Èúáàðè òèááè
ñûüîðòàíûí òÿòáèãè Àçÿðáàéúàíûí ùÿð áèð
âÿòÿíäàøûíûí
ìàðàüûíà òîõóíàí ìÿñÿëÿ îëäóüóíà ýþðÿ
êèôàéÿò ãÿäÿð
ùÿññàñëûã òÿëÿá
åäèð. Áèð ÷îõ þëêÿëÿðäÿ, õöñóñèëÿ êå÷ìèø Ñîâåò Èòòèôàãû þëêÿëÿðèíäÿ áó ñàùÿäÿ áèð ñûðà íþãñàíëàðà éîë âåðèëèá. Áó
ñÿáÿáäÿí ùÿìèí þëêÿëÿðäÿ àïàðûëàí èñëàùàòëàð ëàçûìè íÿòèúÿëÿð âåðìÿäè”.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, áóíó æóðíàëèñòëÿðÿ ìöñàùèáÿñèíäÿ Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí Ñÿäð ìöàâèíè-Èúðà êàòèáè,
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè ßëè ßùìÿäîâ äåéèá.
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè áèëäèðèá êè, Àçÿðáàéúàíäà èúáàðè ñûüîðòàíûí òÿòáèãè èëÿ ÿëàãÿäàð ãàíóíâåðèúèëèê áàçàñû âàð. Àììà áó èøäÿ òÿëÿñêÿíëèéÿ éîë âåðìÿê îëìàç. Èíñàíëàðûí ñàüëàìëûüûíûí ãîðóíìàñû ö÷öí íþãñàíëàðà éîë âåðìÿäÿí ÿí ÿëâåðèøëè ñèñòåì éàðàäûëìàëûäûð.
Ñèéàâóø Íîâðóçîâ: “Ôðååäîì Ùîóñå”
êèìè òÿøêèëàòëàð Ïàðèñ ýþðöøöíäÿ
òÿõðèáàò åòìÿê èñòÿéèðëÿð
“Ïðåçèäåíòëÿðèí Ïàðèñ ýþðöøöíäÿ “Ôðååäîì Ùîóñå” êèìè òÿøêèëàòëàð òÿõðèáàò åòìÿê
èñòÿéèðëÿð”. Áóíó Ïóáëèêà.àç-à à÷ûãëàìàñûíäà
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) Èúðà êàòèáèíèí ìöàâèíè, ìèëëÿò âÿêèëè Ñèéàâóø Íîâðóçîâ
Ïàðèñ ýþðöøö èëÿ åéíè
ýöíäÿ “Ôðååäîì Ùîóñå” âÿ À÷ûã Úÿìèééÿò Ôîíäó (Ñîðîñ Ôîíäó - ðåä) òÿðÿôèíäÿí
Âàøèíãòîíäà Àçÿðáàéúàíëà áàüëû äèíëÿìÿëÿðèí êå÷èðèëìÿñèíÿ
ìöíàñèáÿò áèëäèðÿðêÿí äåéèá.
Ñ.Íîâðóçîâ áèëäèðèá êè, áó òÿøêèëàòëàð Àçÿðáàéúàíäà ýåäÿí ïðîñåñëÿðÿ ìàíåÿ÷èëèê òþðÿòìÿêäÿ èñðàðëûäûðëàð: “Îíëàðûí
ãåéðè-îáéåêòèâëèéè ìÿëóì ìÿñÿëÿäèð âÿ ìÿùç Àçÿðáàéúàíëà áàüëû çàìàí-çàìàí éàëàí õÿáÿðëÿð éàéàðàã þëêÿìèç ùàããûíäà ìÿíôè ðÿé ôîðìàëàøäûðìàüà ÷àëûøûðëàð. Ýþðöíöð, Äàüëûã Ãàðàáàü ìÿñÿëÿñè èñòèãàìÿòèíäÿ äàíûøûãëàðûí ýåäèøàòû áó òÿøêèëàòëàðäàêû åðìÿíèëÿðè âÿ åðìÿíè ëîááèñèíè úèääè íàðàùàò åäèð âÿ áó ôîðìàäà íÿñÿ åòìÿéÿ ÷àëûøûðëàð. ×öíêè Ïàðèñ ýþðöøöíöí âàõòû ÿââÿëäÿí áÿëëè èäè,
îíëàð äà áó âàõòà óéüóí ùÿìèí ýöí Àçÿðáàéúàíû èòòèùàì
åòìÿéÿ ùàçûðëàøûðëàð”.
Ìèëëÿò âÿêèëè ãåéä åäèá êè, “Ôðååäîì Ùîóñå” âÿ áó òèïëè
òÿøêèëàòëàð Àçÿðáàéúàíà äöøìÿí ìþâãåäÿäèðëÿð.
“Ëàêèí ùåñàá åäèðÿì êè, îíëàð ùå÷ íÿéÿ íàèë îëà áèëìÿéÿúÿêëÿð. ×öíêè äöíéàäà äà ùÿð êÿñ îíëàðûí íåúÿ ãÿðÿçëè òÿøêèëàò îëäóüóíó áèëèð”, - äåéÿ î áèëäèðèá.
Ñ.Íîâðóçîâ Åðìÿíèñòàí òÿðÿôèíäÿí ýèðîâ ñàõëàíûëàí Äèëãÿì ßùìÿäîâ âÿ Øàùáàç Ãóëèéåâèí ìÿùêÿìÿñèíèí äÿ
îêòéàáðûí 27-è òàðèõèíÿ ñàëûíìàñûíû òÿõðèáàò àäëàíäûðûá. Ëàêèí
ìèëëÿò âÿêèëè ùåñàá åäèð êè, Åðìÿíèñòàí ìÿúáóð îëóá ìÿùêÿìÿíèí âàõòûíû äÿéèøÿúÿê: “ßêñ òÿãäèðäÿ, òÿõðèáàò÷û îëäóüóíó åòèðàô åòìèø îëàð”.
ßùëèìàí ßìèðàñëàíîâ: Èúáàðè
òèááè ñûüîðòàíûí òÿòáèãèíÿ
ìÿðùÿëÿëÿðëÿ êå÷ìÿê ëàçûìäûð
“Èúáàðè òèááè ñûüîðòà
÷îõ âàúèá ìÿñÿëÿäèð âÿ áèç
áóíó òÿòáèã åòìÿäÿí ñÿùèééÿìèçèí äàùà áþéöê
óüóðëàð ãàçàíìàñû ùàãäà
ôèêèðëÿøÿ áèëìÿðèê”. Áó ôèêðè
Àçÿðáàéúàí Òèáá Óíèâåðñèòåòèíèí ðåêòîðó, Ìèëëè Ìÿúëèñèí äåïóòàòû ßùëèìàí ßìèðàñëàíîâ äåéèá.
ß.ßìèðàñëàíîâ áèëäèðèá
êè, òèááè ñûüîðòà ñèñòåìè îëìàäàí ñÿùèééÿäÿ áþéöê óüóðëàðäàí äàíûøìàã ìöìêöí äåéèë. Îíóí ôèêðèíúÿ, áó, åëÿ áèð ìÿñÿëÿäèð êè, òÿëÿñêÿíëèéÿ éîë âåðìÿê îëìàç.
“Áó ìÿñÿëÿäÿ “éöç þë÷öá, áèð áè÷ìÿê” ëàçûìäûð.
Àçÿðáàéúàí êèìè þëêÿëÿð áó ñèñòåìÿ òÿäðèúÿí êå÷èð. Îíà
ýþðÿ äÿ, èëê íþâáÿäÿ, èúáàðè òèááè ñûüîðòà èëÿ áàüëû ìöÿééÿí ïèëîò ëàéèùÿëÿð ùàçûðëàéûá ðåýèîíëàð ñÿâèééÿñèíäÿ èúðà
åòìÿê ëàçûìäûð. Ñîíðà èñÿ áó, áöòöí þëêÿäÿ òÿòáèã îëóíìàëûäûð. Éÿíè, áó ñèñòåìÿ ìÿðùÿëÿëÿðëÿ êå÷ìÿê ëàçûìäûð.
Áöòþâëöêäÿ, âàõòû ÷àòûá êè, áó ñèñòåìè òÿòáèã åäÿê. Ùàçûðäà áó éþíäÿ äöíéà òÿúðöáÿñè þéðÿíèëèð âÿ þëêÿìèç ö÷öí
ÿí îïòèìàë âàðèàíòû ñå÷èá îíó òÿòáèã åòìÿëèéèê”, - äåéÿ
ß.ßìèðàñëàíîâ âóðüóëàéûá.
Í.ÁÀÉÐÀÌËÛ
Òöðêèéÿíèí ßñêèøÿùÿð âàëèñè
Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíäÿ îëóá
Òöðêèéÿíèí ßñêèøÿùÿð âàëèñè Ýöíýþð
ßçèì Òóíàíûí áàø÷ûëûã åòäèéè íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíäÿ
(ÁÄÓ) îëóá.
Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíèí ìÿòáóàò
âÿ èíôîðìàñèéà øþáÿñèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, ýþðöøäÿ ÁÄÓ-íóí ðåêòîðó, Ìèëëè Ìÿúëèñèí äåïóòàòû, àêàäåìèê Àáåë Ìÿùÿððÿìîâ ðÿùáÿðëèê åòäèéè òÿùñèë ìöÿññèñÿñèíèí ôÿàëèééÿòè, áåéíÿëõàëã ÿëàãÿëÿðè, î úöìëÿäÿí Òöðêèéÿ óíèâåðñèòåòëÿðè èëÿ ÿìÿêäàøëûüû
áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèá.
Ýþðöøäÿí ìÿìíóí ãàëäûüûíû áèëäèðÿí Ýöíýþð ßçèì Òóíàí Òöðêèéÿ èëÿ Àçÿðáàéúàíûí ìåùðèáàí ãàðäàøëûã ìöíàñèáÿòëÿðèíèí ÿùÿìèééÿòèíäÿí áÿùñ åäèá.
Ñîíðà ãîíàãëàð ÁÄÓ-íóí ëàáîðàòîðèéà âÿ ìÿðêÿçëÿðè èëÿ
òàíûø îëóáëàð.
4
www.yeniazerbaycan.com
24 îêòéàáð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 193 (4352)
ÀÁØ-ûí ñèéàñè ðåàëèçìè, éàõóä
íåîèìïåðèàëèçìèí åêñïàíñèéà ñèéàñÿòè
ÛÛ Äöíéà ìöùàðèáÿñèíäÿí ñîíðà Àìåðèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðû þç èìïåðèéàñûíûí ñÿðùÿäëÿðèíè ýåíèøëÿíäèðìÿê ö÷öí éåíè
èäåîëîæè ÿñàñëàð àõòàðìàüà áàøëàäû. Àðòûã þòÿí ÿñðèí 70-80-úè
èëëÿðèíäÿ éåíè ãëîáàë èìïåðèéàíûí èäåîëîæè öôöãëÿðèíèí ÀÁØ-ûí
ñèéàñè äàèðÿëÿðèíäÿ ìöçàêèðÿ îëóíìàñûíà ñòàðò âåðìèøäè. Áó
çàìàí îíëàð, ÿñàñ åòèáàðèëÿ, ÀÁØ-äà “Ñèéàñè ðåàëèçì”èí áàíèñè ñàéûëàí Ùàíñ Ìîðýåíòàîíóí ýöú íÿçÿðèééÿñèíÿ èñòèíàä
åäèðäèëÿð. Áó íÿçÿðèééÿ ÀÁØ úÿìèééÿòèíäÿ î ãÿäÿð àêòóàëëàøäû êè, î, èíòåëëåêòóàë ùÿðáè-ñèéàñè äàèðÿëÿðèí ÿñàñ ìþâçóñóíà
÷åâðèëäè. Áåëÿëèêëÿ, ùÿìèí äþâðäÿ éåíè ãóðóëàúàã èìïåðèéàíûí
ñÿðùÿäëÿðè âÿ îíóí ýÿòèðÿúÿéè äèâèäåíäëÿð ìöÿééÿí îëóíìàüà
áàøëàíäû. Âÿ ÀÁØ ñèéàñè åëèòàñûíûí äöøöíúÿñèíäÿ “Ñèéàñè ðåàëèçì” ìÿêòÿáèíèí èäåéàëàðû äàùà äà ýöúëÿíäè. Áó ìÿêòÿáèí
äàâàì÷ûëàðû îëàí Êåííàí, Òîìñîí, Ìàðøàëë, Ùàëëåí, Øóìàí
êèìè òÿäãèãàò÷ûëàðûí èðÿëè ñöðäöéö èäåéà âÿ íÿçÿðèééÿëÿð éåíèäÿí àêòóàëëûã êÿñá åòäè.
Þòÿí ÿñðèí 80-úè èëëÿðèíäÿí áàøëàéàí áó ñèéàñè ìàúÿðà
ýÿëÿúÿêäÿ ÀÁØ-ûí, äàùà ÷îõ èñÿ äöíéàíûí áàøûíà áÿëà îëàúàãäû. Öìóìèééÿòëÿ, áó äþâðäÿ àïàðûëàí ïîëåìèêàëàðäà,
ùÿì÷èíèí, èíýèëèñäèëëè ÿäÿáèééàòäà äþâëÿò âÿ ìèëëÿò àíëàéûøëàðû åéíèëÿøäèðèëìÿéÿ áàøëàíäû. ßýÿð íÿçÿðÿ àëñàã êè, äþâëÿò
Ùèêìÿò ÁÀÁÀÎÜËÓ
ÀÁØ: èìïåðèàëèñò
èìïåðàòîðëóã
Ìÿùç áó êîíòåêñòäÿ áàø âåðÿí ñèéàñè êàòàêëèçìëÿð ñîíðàêû ìÿðùÿëÿäÿ èêèãöòáëö äöíéà ñèéàñè ñèñòåìèíèí ïîçóëìàñûíà - ÑÑÐÈ âÿ îíóí ùÿðáè áëîêó êèìè ñÿúèééÿëÿíäèðèëÿí Âàðøàâà Ìöãàâèëÿñè Òÿøêèëàòûíûí äàüûëìàñûíà ýÿòèðèá ÷ûõàðäû.
Äöíéà ñèéàñÿòèíäÿ áàø âåðÿí áó áþéöê
ùàäèñÿ ÀÁØ-ûí õàðèúè ñèéàñÿòèíäÿ éåíè
ïåðñïåêòèâëÿð à÷ìàüà áàøëàäû. Íþâáÿòè
ìèëëÿòèí ñèéàñèëÿøìèø ôîðìàñû êèìè ãÿáóë åäèëèð, î çàìàí ýþðÿúÿéèê êè, áó äþâðäÿ èðÿëè ñöðöëÿí òåçèñëÿð ùÿì ñîñèîëîæè äöøöíúÿíèí ÿñàñëàðûíû úèääè øÿêèëäÿ äÿéèøäèðäè, ùÿì äÿ ìèëëÿòäþâëÿò ìÿñÿëÿñèíäÿ éåíè ãàâðàìà - äöøöíúÿ òÿðçè ìåéäàíà
ýÿòèðäè. Áó ïðîñåñäÿ Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûí ýÿëÿúÿêäÿ ùÿéàòà
êå÷èðÿúÿéè õàðèúè ñèéàñÿò ñòðàòåýèéàñûíûí ÿñàñ êîíòóðëàðû ìåéäàíà ÷ûõûðäû. Áåëÿëèêëÿ, ñîíðàäàí áÿøÿðèééÿòèí øàùèäè îëàúàüû
÷îõ áþéöê äðàìàòèê ùàäèñÿëÿðèí òÿìÿëè àòûëìàüà áàøëàéûðäû.
“Ñèéàñè ðåàëèçì” ìîäåëè ÿñàñ îëàðàã 3 òåçèñäÿ þç ÿêñèíè
òàïûð. Áèðèíúèñè, “ïîëèòèêà ñòàòóñ” òåçèñèäèð. Îíóí ìÿçìóíóíó òÿøêèë åäÿí ÿñàñ èäåéà ìèëëè äþâëÿòèí áåéíÿëõàëã ÿëàãÿëÿð
ñèñòåìèíäÿ þç òÿñèðèíè ñàõëàìàñû âÿ ýöúëÿíäèðìÿñèäèð. Èêèíúè
òåçèñ “èìïåðèàëèñò ñèéàñÿò” àäëàíäûðûëûð. Áó àíëàéûøûí ìÿçìóíó èñÿ äþâëÿòèí õàðèúè ñèéàñÿòäÿ òÿñèð äàèðÿñèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè âÿ áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿðäÿêè ìþâúóä òàðàçëûüû
þç õåéðèíÿ äÿéèøìÿñèíäÿí èáàðÿòäèð. Ö÷öíúöñö èñÿ, “ïðåñòèæ
ñèéàñÿòè” àäëàíûð. Áó äà äþâëÿòèí þç ìþâãåéèíè áåéíÿëõàëã
àëÿìäÿ ãîðóìàã ö÷öí ýöú íöìàéèø åòäèðìÿñèäèð. Ìÿùç áó 3
òåçèñ ÕÕ ÿñðèí 80-úè èëëÿðèíäÿí ñîíðà Àìåðèêà Áèðëÿøìèø
Øòàòëàðûíûí éåíè äöíéà ñèéàñÿòèíè ìöÿééÿíëÿøäèðÿí ÿñàñ êîíñåïòóàë ìÿíáÿëÿð èäè.
ìàðû èëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëäè. Áóíóí
ÿí áàðèç íöìóíÿñèíè Ñàìóåë
Ùàíòèíãòîíóí “Ñèâèëèçàñèéàëàðûí
òîããóøìàñû” íÿçÿðèééÿñè âÿ îíó
ðåàëëàøäûðàí ÀÁØ ñèéàñÿòèíäÿ
ýþðäöê. Áèðëÿøìèø Øòàòëàð Øÿðãè
Àâðîïà âÿ Áàëêàíëàðäà “Ãëîáàë
Áàëêàíëàøäûðìà” ñèéàñÿòè ùÿéàòà
êå÷èðìÿéÿ áàøëàäû. Áó ñèéàñÿòèí
ìàùèééÿòè Áàëêàíëàðäà äèíè-åòíèê
ìöñòÿâèäÿ, éàõóä ñèéàñè êå÷ìèøëÿðè åòèáàðèëÿ ôÿðãëèëèêëÿðè îëàí òîïëóìëàðäà éåíè äþâëÿòëÿð éàðàòìàã
èäè. ßëáÿòòÿ, áóðàäà “äþâëÿò” àíëàéûøûíäàí øÿðòè îëàðàã èñòèôàäÿ
åäèðèê, ÷öíêè îíëàðû äþâëÿò êèìè ìèëëè ñèéàñè èðàäÿíèí òÿìñèë÷èñè
ãèñìèíäÿ ñÿúèééÿëÿíäèðìÿê îëäóãúà ÷ÿòèíäèð. Áó úîüðàôèéàäà
ìöõòÿëèô ìåòîä âÿ öñóëëàðëà ùÿìèí õàëãëàðûí ìèëëè äþâëÿò ãóðìàã ùöãóãëàðû ÿëëÿðèíäÿí àëûíäû.
Áåëÿëèêëÿ, “áåøèíúè êîëîí” íöìàéÿíäÿëÿðè
“äåìîêðàòèéà”, “èíñàí ùöãóãëàðû” êèìè
èäåéàëàðû èñòèñìàð åäÿðÿê ùÿìèí ÿðàçèëÿðäÿ ùàêèìèééÿòÿ ýÿëäèëÿð. ×îõ êå÷ìÿäè
êè, Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûí áó ñèéàñÿòè þç
áÿùðÿñèíè âåðäè âÿ áèç Áàëêàíëàðäà àðòûã
“ìèëëè äþâëÿò” äåéèë, èäàðÿ îëóíàí ìöõòÿëèô
ñóáéåêòëÿðèí éàðàäûëäûüûíûí øàùèäè îëäóã.
Áóíóíëà äà Øÿðãè Àâðîïàäà éåíè ñèéàñè
úîüðàôèéà âÿ èíçèáàòè-ñèéàñè ñÿðùÿäëÿð
ìöÿééÿíëÿøäèðèëäè. Áó ñÿðùÿäëÿð è÷ÿðèñèíäÿ ãåéðè-ÿõëàãè âÿ ãåéðè-èíñàíè ïðîñåñëÿð
Òàðèõè ôàêòëàð ýþñòÿðèð êè, ÀÁØ èìïåðèàëèñò ìÿãñÿäëÿðèíÿ ÷àòìàã ö÷öí
ùÿìèøÿ áöòöí èéðÿíú âàñèòÿëÿðäÿí èñòèôàäÿ åäèá. Áó ñèéàñÿò àéðû-àéðû þëêÿëÿðèí ñóâåðåíëèéèíèí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñûíà õèäìÿò åòìÿêëÿ ãëîáàë íÿçàðÿòèí ÿëÿ àëûíìàñûíà ùåñàáëàíìûøäû
ìÿðùÿëÿäÿ ýÿëÿúÿê äöíéà ñèéàñÿòèíèí
ôîðìàëàøìàñû èëÿ áàüëû éåíè ñòðàòåýèéàëàðûí ùàçûðëàíìàñûíà ñòàðò âåðèëäè. Áó êîíòåêñòäÿ ÀÁØ ùÿðáè-ñèéàñè åëèòàñûíäà ìöçàêèðÿ îëóíàí ÿñàñ ìÿñÿëÿëÿðäÿí áèðè
îíäàí èáàðÿò îëäó êè, Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûí
ýÿëÿúÿéè íåúÿ îëàúàã: ÀÁØ èìïåðèéà,
èìïåðèàëèñò äþâëÿò, éîõñà èìïåðèàëèñò èìïåðàòîðëóã îëàúàã? Áóíà ïàðàëåë îëàðàã
áÿùñ îëóíàí òåðìèíëÿðèí ìÿçìóíó âÿ
îíóí ýÿëÿúÿê äöíéà ñèéàñÿòèíèí ôîðìàëàøìàñûíà âåðÿúÿéè èñòèãàìÿòëÿð äÿãèãëÿøäèðèëìÿéÿ áàøëàíäû. Èëê íþâáÿäÿ, ìöÿééÿíëÿøäèðèëäè êè, Áèðëÿøìèø Øòàòëàð ö÷öí
ÿí ìÿãáóë ìîäåë èìïåðèàëèñò èìïåðàòîðëóãäóð. Èìïåðèàëèñò èìïåðàòîðëóüóí èìïåðèéà âÿ èìïåðèàëèñò äþâëÿòäÿí ôÿðãè îäóð
êè, áó äþâëÿò þçöíöí ùàêèì îëäóüó èíçèáàòè-ñèéàñè ñÿðùÿäëÿðè äàõèëèíäÿ ùÿì äÿ
ìèëëè äþâëÿò êåéôèééÿòè äàøûéûð. Àìåðèêà
èäåîëîãëàðû ìèëëè äþâëÿòèí ùàíñû ãöäðÿòÿ
ñàùèá îëäóüóíó, íÿ ãÿäÿð úèääè òÿìÿëëÿðÿ ñþéêÿíäèéèíè íÿçÿðÿ àëàðàã áó éåíè
äöøöíúÿíè ìÿíèìñÿäèëÿð. ×îõ êå÷ìÿäÿí ÀÁØ èìïåðèàëèñò èìïåðàòîðëóã êåéôèééÿòèíäÿ äöíéà ñèéàñÿòèíäÿ àêòèâ ðîë îéíàìàüà áàøëàäû.
Áó äþíÿìäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ñèéàñÿò áèð ñûðà éåíè íÿçÿðèééÿëÿðëÿ ìöøàéèÿò
îëóíóðäó. Áóíëàðûí áèð ãèñìè äèàëîã âÿ
èãòèñàäè, ìÿäÿíè-ìÿíÿâè èíòåëëåêòóàë èñòèñìàðû íÿçÿðäÿ òóòóðäóñà, äèýÿðè ãàðøûäóðìà, òåððîð, õàîñ âÿ ìöíàãèøÿíè òÿáëèü
åäèðäè. Áÿøÿðèééÿòèí òàëåéè ÀÁØ-ûí áó èêè
èñòèãàìÿòäÿí ùàíñûíû ñå÷ìÿñèíäÿí áþéöê äÿðÿúÿäÿ àñûëû îëàúàãäû. Òÿÿññöô êè,
Áèðëÿøìèø Øòàòëàð “ïèñëÿð è÷ÿðèñèíäÿí ÿí
ïèñè”íè ñå÷äè. Áåëÿëèêëÿ, ÕÕ ÿñðèí 90-úû èëëÿðèíäÿí ñîíðà Ãÿðá éàðûìêöðÿñèíäÿ áàø
âåðÿí ùàäèñÿëÿð ýþñòÿðäè êè, ÀÁØ ìèëëè
äþâëÿòëÿðèí ñîíóíó ýÿòèðÿúÿê ìöíàãèøÿ
âÿ ìöùàðèáÿëÿðÿ áàøëàäû. Áó ìöùàðèáÿëÿð ùÿì ùÿðáè ýöúöí òÿòáèãè, ùÿì äÿ
ìöõòÿëèô äÿéÿð âÿ èäåîëîýèéàëàðûí èñòèñ-
ìöøàùèäÿ åäèëìÿéÿ áàøëàíäû. Áÿëêÿ äÿ,
èëêèí ìÿðùÿëÿäÿ ÀÁØ ùÿéàòà êå÷èðäèéè áó
ñèéàñÿòèí ýÿëÿúÿê óüóðëàðûíà èíàíìûðäû,
àììà áó íÿùÿíý ýöú ìÿðêÿçè ãûñà çàìàí ìöääÿòèíäÿ Øÿðãè Àâðîïàäà þç ùåýåìîíëóüóíó òÿìèí åäÿ áèëäè.
Åëÿ òàðèõè ôàêòëàð ýþñòÿðèð êè, ÀÁØ èìïåðèàëèñò ìÿãñÿäëÿðèíÿ ÷àòìàã ö÷öí ùÿìèøÿ áöòöí èéðÿíú âàñèòÿëÿðäÿí èñòèôàäÿ
åäèá. Áó ñèéàñÿò àéðû-àéðû þëêÿëÿðèí ñóâåðåíëèéèíèí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñûíà õèäìÿò
åòìÿêëÿ ãëîáàë íÿçàðÿòèí ÿëÿ àëûíìàñûíà
ùåñàáëàíìûøäû.
ÀÁØ èìïåðèàëèçìè:
áó ýöí
“Òÿêãöòáëö äöíéà íèçàìû” ôîðìàëàøäûðûëàí çàìàí áåëÿ áèð àëäàäûúû ôèêèð ôîðìàëàøäûðûëäû êè, ÀÁØ ùþêìðàíëûüû àëòûíäà
îëàí õàëãëàðûí ùöãóã âÿ àçàäëûãëàðûíûí
ìöäàôèÿ÷èñè ãèñìèíäÿ ÷ûõûø åäÿúÿê. Àììà, áó, áåëÿ îëìàäû. “Äåìîêðàòèéà”, “èíñàí ùöãóãëàðû” êèìè èäåéàëàð éåíÿ äÿ èñòèñìàð÷û âàñèòÿ êèìè ÷ûõûø åäÿðÿê õàëãëàðà, áöòþâëöêäÿ, áÿøÿðèééÿòÿ ãàðøû éþíÿëìèø òÿùëöêÿ ìÿíáÿéèíÿ ÷åâðèëäè. Åëÿ áó
äþâðäÿ äÿ Áèðëÿøìèø Øòàòëàð ãÿëÿáÿ åéôîðèéàñûíà ãàïûëäû âÿ áèç áèð ñûðà ÀÁØ èäåîëîãëàðûíûí áó êîíòåêñòäÿ ùåýåìîíëóã
ôÿëñÿôÿñèíÿ ñþéêÿíÿí ôèêèðëÿðèíèí øàùèäè
îëäóã. Ìÿñÿëÿí, Ç.Áæåçèíñêè “Ñå÷èì:
äöíéà ùþêìðàíëûüû âÿ éà ãëîáàë ëèäåðëèê”
ÿñÿðèíäÿ éàçûðäû: “ÀÁØ-ûí äöíéàíû èäàðÿ åòìÿê ðîëóíó åòèðàô åòìÿê çÿðóðèäèð... Äöíéà ïàéòàõòû éàðàíûá... äöíéà
òàðèõèíäÿ èëê äöíéà ïàéòàõòû... Íÿ Ðîìà, íÿ Ãÿäèì Ïåêèí - ðåýèîíàë èìïåðèéàëàðûí êå÷ìèø ïàéòàõòëàðû... ãëîáàë
ýöú âÿ ãÿðàðëàðûí ãÿáóë åäèëìÿñè èìêàíëàðû áàõûìûíäàí... Âàøèíãòîíóí
ìÿðêÿçè ùèññÿñèíèí ñàùèá îëäóüó ãöäðÿòÿ ìàëèê äåéèëäèðëÿð...”.
Òÿêãöòáëö äöíéàíûí
“Éåíè Ðîìà”ñû
ßñëèíäÿ, Ç.Áæåçèíñêèíèí áó ôèêèðëÿðè
Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûí ùÿéàòà êå÷èðäèéè õàðèúè ùÿðáè-ñèéàñè êóðñóí èñòèãàìÿò âÿ ÿñàñëàðûíû òÿñäèã åäèðäè. ×öíêè áèç äöíéà ñèéàñè òàðèõèíÿ - äöíéàäà ìþâúóä îëìóø
èìïåðàòîðëóãëàðûí êå÷ìèøèíÿ íÿçÿð ñàëñàã, ýþðÿðèê êè, ùå÷ áèð èìïåðàòîðëóüóí
äöíéàíûí ÿí ìöõòÿëèô ñèéàñè úîüðàôèéàëàðûíäà Àìåðèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðû ãÿäÿð
îðäóñó, ùÿðáè áàçàñû îëìàéûá. Ùàçûðäà
ÀÁØ-ûí 2 ìèëéîíà ãÿäÿð ÿñýÿðè, 1100äÿí ÷îõ ùÿðáè áàçàñû äöíéàíûí àéðû-àéðû
ðåýèîíëàðûíäà éåðëÿøäèðèëìèøäèð. Ãåéä åòäèéèìèç êèìè, ùå÷ áèð èìïåðàòîðëóüóí þç
ñÿðùÿäëÿðèíäÿí êÿíàðäà áó ãÿäÿð ÿñýÿðè
åùòèéàòëàðû ìþâúóä îëìàéûá. Ìÿñÿëÿí,
àíòèê äþâðäÿ Ðîìà èìïåðèéàñûíûí äöíéàäà 137 ùÿðáè ëåýèîíó îëóá, ÕÂÛÛÛ ÿñðèí
ñîíó - ÕÛÕ ÿñðèí ÿââÿëëÿðèíäÿ èñÿ Áþéöê
Áðèòàíèéàíûí ôÿðãëè úîüðàôèéàëàðäà 36 ùÿðáè áàçàñû îëóá.
ßñëèíäÿ, Ç.Áæåçèíñêèíèí ôèêèðëÿðè ìöõòÿëèô äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò íöìàéÿíäÿëÿðè
òÿðÿôèíäÿí äÿ ÷ÿêèíìÿäÿí èôàäÿ îëóíóðäó. Ìÿñÿëÿí, 1960-1990-úû èëëÿðäÿ Ìÿðêÿçè Êÿøôèééàò Èäàðÿñèíèí çàáèòè îëìóø
Ðåé Ìàê Ùîâåðí ãåéä åäèð êè, ÀÁØ-äà
åíåðæè ãûòëûüû éàðàíàíäà Èðàãà ãîøóí éåðèäèëäè: “Ùÿð ùàíñû áèð þëêÿ ñòðàòåæè åùòèéàòëàðûíû þç íÿçàðÿòè àëòûíà àëìàã èñòÿñÿ, ÀÁØ îíó òðàíñìèëëè øèðêÿòëÿðèí íÿçàðÿòèíÿ ãàéòàðìàüà ÷àëûøûð. Áóíóí
ö÷öí áöòöí âàñèòÿëÿðäÿí, î úöìëÿäÿí
öñéàíëàðäàí, èíãèëàáëàðäàí, ùàêèìèééÿò ÷åâðèëèøëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ åäèð”.
Áó ñèéàñÿò ñîíðàêû èëëÿðäÿ äàâàì åòäèðèëäè. ÕÕ ÿñðèí ñîíó - ÕÕÛ ÿñðèí ÿââÿëëÿðèíäÿ ìöñÿëìàí Øÿðãèíäÿ âÿ äöíéàíûí
äèýÿð êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðû èëÿ çÿíýèí îëàí ÿðàçèëÿðèíäÿ àéðû-àéðû þëêÿëÿðÿ
(ßôãàíûñòàí, Ïàêèñòàí, Ëèâèéà, Éÿìÿí,
Èðàã, Ìèñèð, Ñóðèéà âÿ ñ.) ùÿðáè áàçàëàðûí
éåðëÿøäèðèëìÿñè ö÷öí ìöõòÿëèô âàñèòÿëÿðäÿí èñòèôàäÿ îëóíìàüà áàøëàíäû.
Äåìîêðàòèéà âÿ
èíñàí ùöãóãëàðû
“Éåíè Ðîìà”íûí ÿí
éåíè ñèëàùëàðû êèìè
Áó çàìàí “ñèëàù” êèìè èñòèôàäÿ îëó-
èíòåëëåêòóàë åùòèéàòëàðûíà, åéíè çàìàíäà, ÿùàëè åùòèéàòëàðûíà íÿçàðÿòè òàì ÿëÿ
êå÷èðäè.
Áóíäàí áàøãà, Øÿðãè Àâðîïàäà “ãëîáàë áàëêàíëàøäûðìà” áàøà ÷àòäûãäàí
ñîíðà ïîñòñîâåò ìÿêàíûíäà éåíè ðÿíýëè
èíãèëàáëàð åðàñûíûí áàøëàíìàñû ö÷öí
ÀÁØ ãàðà äöéìÿíè áàñäû. “Ãÿðÿíôèë”,
“ãûçûëýöë” èíãèëàáëàðû âÿ ñ. èíãèëàáëàð àäû
àëòûíäà ïîñòñîâåò ìÿêàíûíäà ÿðàçèëÿðÿ
íÿçàðÿò óüðóíäà ìöáàðèçÿéÿ ýèðèøäè,
÷îõ àñàíëûãëà íàèëèééÿòëÿð ÿëäÿ åäÿ áèëäè.
ßëáÿòòÿ êè, áó ìÿêàíäà Éàõûí Øÿðãäÿ
îëäóüó êèìè åíåðæè ðåñóðñëàðû éîõ èäè. Àíúàã áóðàäà ìÿãñÿä åíåðæè ðåñóðñëàðûíûí
ÿí áþéöê åùòèéàò÷ûñû êèìè ÷ûõûø åäÿí,
äöíéàíûí ÿí áþéöê þëêÿñè îëàí Ðóñèéà
Ôåäåðàñèéàñûíû ðÿíýëè èíãèëàáëàð âàñèòÿñèëÿ ìöùàñèðÿéÿ àëìàã èäè. Áèç Ýöðúöñòàíäà, Óêðàéíàäà, Ãûðüûçûñòàíäà ìöõòÿëèô ðÿíýëè èíãèëàáëàðûí ùÿéàòà êå÷èðèëäèéèíèí øàùèäè îëäóã. Ìÿãñÿä àéäûí èäè:
Ðóñèéà Ôåäåðàñèéàñûíäà ìþâúóä îëàí,
Ñèáèðäÿí áàøëàéàðàã Äóíàéà ãÿäÿð îëàí
áþéöê ÿðàçèäÿ îëàí åùòèéàòëàðûí ùàìûñûíû íÿçàðÿòÿ ýþòöðìÿê âÿ ÀÁØ-ûí èìïåðèàëèñò ìàðàãëàðûíà òàáå åòìÿê. Áó àçìûø êèìè Áàðåíñ äÿíèçè âÿ Àðêòèêà ùþâçÿñèíäÿ ãëîáàë èãëèì äÿéèøèêëèéè ïðîñåñèíäÿ áàø âåðÿí ùàäèñÿëÿð íÿòèúÿñèíäÿ
îðòàéà ÷ûõàí íåôò åùòèéàòëàðûíà íÿçàðÿòè
ùÿéàòà êå÷èðìÿê ö÷öí ñòðàòåæè ìþâãå
ãàçàíìàã ùÿäÿôëÿíèðäè. Áåëÿëèêëÿ, ýþçö-
ìîêðàòèéà âÿ èíñàí ùàãëàðûíà ùÿññàñ
ìöíàñèáÿòèíäÿí èñòèôàäÿ åäÿí ÀÁØ þç
èìïåðèéàñûíû “àçàäëûã èìïåðèéàñû” àäëàíäûðûð. ßëáÿòòÿ, áó, àëäàäûúûäûð âÿ ìàíèïóëéàñèéà õàðàêòåðëèäèð. Áåëÿ äöøöíúÿ
èíñàíëàðà äåìîêðàòèéà éîõ, õàîñ, ãàí,
áÿëà, äÿðä ýÿòèðèá. Îíà ýþðÿ äÿ, íöôóçëó
“Òùå Wàëë Ñòðååò Æîóðíàë” ãÿçåòè éàçûð
êè, “Àìåðèêà “àçàäëûã èìïåðèéàñûíûí”
ìàðàãëàðû íàìèíÿ äÿùøÿòëè ìöùàðèáÿëÿð àïàðìàãäàí ãîðõìàìàëûäûð”. Éÿíè ÀÁØ åëÿ áèð èìïåðèéàäûð êè, äöíéàíûí
èñòÿíèëÿí ýóøÿñèíäÿ èíñàíëàðû îíëàðûí
àçàäëûãëàðû íàìèíÿ ãÿòëÿ éåòèðÿ áèëÿð. Áó
äà ñóïåðäþâëÿòèí ìåòàìîðôîçóäóð. Î
ìåòàìîðôîçóí íÿôÿñè ùÿð éåðäÿ äóéóëà
áèëÿð.
Ùåñàá åäèðèê êè, áóíëàð ìöàñèð ÀÁØûí õàðèúè ñèéàñÿòèíè ñÿúèééÿëÿíäèðÿí ÿí
äÿãèã èôàäÿëÿðäèð âÿ áóðàäàêû çèääèééÿò,
ìÿíÿâèééàòñûçëûã, ÿõëàãñûçëûã ñþçöí ùÿãèãè ìÿíàñûíäà, ÀÁØ-ûí õàðèúè ñèéàñÿòèíèí ÿñàñ òÿçàùöðëÿðèäèð. Àçàäëûã íàìèíÿ
èíñàíû þëäöðìÿê êèìè ãÿáóëåäèëìÿç èäåéàíû àçàäëûã âåðìÿê êèìè òÿãäèì åòìÿê
èíòåëëåêòóàë ÿúëàôëûãäûð. Âÿ éàõóä èíòåëëåêòóàë ÿõëàãñûçëûäûð (Ù.Á.).
Áåëÿëèêëÿ, éåíè ÿñðèí áèðèíúè 10 èëëèéèíäÿ áèðäÿí-áèðÿ áÿøÿðèééÿò ùàíñû áÿëà èëÿ,
ÀÁØ-ûí òèìñàëûíäà íåúÿ äÿùøÿòëè áèð ãëîáàë òåððîðëà öç-öçÿ ãàëäûüûíû äÿðê åòäè.
Àììà àðòûã ÷îõ ýåú èäè...
ÀÁØ áó ìÿðùÿëÿäÿ äþâðèééÿéÿ, éÿíè
ùÿéàòà êå÷èðìÿê ÀÁØ õàðèúè ñèéàñÿòèíèí ÿí çÿíýèí òÿúðöáÿëÿðèíäÿí áèðèäèð.
Áèç áóíó Âéåòíàìäà, ßôãàíûñòàíäà,
“ÿë-Ãàèäÿ” òåððîðó àäû àëòûíäà ñîíðàêû
äþâðäÿ äÿ ßôãàíûñòàíäà, Éàõûí Øÿðãäÿ
ìöøàùèäÿ åòìèøèê âÿ áó ýöí ÀÁØ þçöíöí äþâëÿò ùèìàéÿëè òåððîð ñèéàñÿòèíè
ùÿéàòà êå÷èðìÿêëÿ Éàõûí Øÿðãäÿ ÷îõëó
ñàéäà àëòåðíàòèâëÿðäÿí èáàðÿò òåððîð÷ó
ãóðóìëàð øÿáÿêÿñè éàðàäûá. Áóíëàðà
ìèñàë îëàðàã “ÈØÈÄ”-è, “ÿë-Ãàèäÿ”íè ýþñòÿðÿ áèëÿðèê. Áöòöí ùàëëàðäà áó òåððîð÷ó
òÿøêèëàòëàð ùÿìèí òÿøêèëàòëàðûí öçâö îëàí
àéðû-àéðû ôÿðäëÿðèí äöøöíúÿëÿðèíèí ìàíèïóëéàñèéàñû âàñèòÿñèëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëèð
âÿ ìÿíñóá îëäóãëàðû äèíèí äÿéÿðëÿðè
ôÿðãëè øÿêèëäÿ àíëàäûëûð, éàõóä îíëàðà
ìèëëè äþâëÿò ãóðìàã ùàããûíäà éàíëûø òÿñÿââöðëÿð òÿëãèí îëóíóð. Áåëÿëèêëÿ, ðîáîòëàøìûø áó èíñàíëàð ÀÁØ òåððîðèçìèíèí úèíàéÿòêàð öíñöðëÿðè êèìè Éàõûí
Øÿðãäÿ þëöì âèðóñó éàéìàüà áàøëàéûðëàð. ÀÁØ èñÿ ìöõòÿëèô àäëàðäà éàðàäûëìûø àëòåðíàòèâ òåððîð òÿøêèëàòëàðûíû ìöõòÿëèô âàñèòÿëÿðëÿ èäàðÿ åäèð. Åéíè çàìàíäà, áÿçÿí îíëàðû áèð-áèðèíÿ ãàðøû ãîéìàãëà, áÿçÿí äÿ áèðèíè âÿ éà äèýÿðèíè
ýöúëÿíäèðìÿêëÿ ùå÷ áèðèíèí òàì ùåýåìîíèéà ãóðìàñûíà èúàçÿ âåðìèð êè, äàèì áó òåððîð÷ó òÿøêèëàòëàð þç àðàëàðûíäà
÷ÿêèøÿí, äàèì áÿðàáÿð ýöúäÿ îëàðàã
áèð-áèðèíè ìÿùâ åòìÿéÿ ãàäèð îëàí òåððîð÷ó ãðóïëàð êèìè ñàõëàíûëñûí. ÀÁØ-ûí
ìöçöí þíöíäÿ éåíè áèð èìïåðèéà-ÀÁØ
èìïåðèéàñû ìåéäàíà ÷ûõäû. Áó ïðîñåñ
ÀÁØ äàõèëèíäÿ ìöõòÿëèô ñÿâèééÿëÿðäÿ
úèääè ýþòöð-ãîé åäèëèð. Âàõòàøûðû õàðèúè ñèéàñÿòÿ ìöõòÿëèô êîððåêòÿëÿð åäèëèðäè.
Áó óüóðëàð äåìîêðàòèéàíû, èíñàí ùöãóãëàðûíû âÿ åéíè çàìàíäà, “5-úè êîëîí”
êèìè ñÿúèééÿëÿíäèðäèéèìèç êîëîíëàðûí íÿ
ãÿäÿð åôôåêòëè ñèëàù îëäóüóíó îðòàéà
ãîéäó. Ýåòäèêúÿ èøòàùàñû àðòàí ÀÁØ ÿí
ìöõòÿëèô þëêÿëÿðäÿ þçöíöí “5-úè êîëîí”ëàðûíû éàðàòìàüà áàøëàäû. Áó “5-úè êîëîíëàð”, ýóéà, äåìîêðàòèéàíû, âÿòÿíäàø úÿìèééÿòèíè ôîðìàëàøäûðàí òÿøêèëàòëàð êèìè
òÿãäèì îëóíäó. Àììà áóíëàð, ÿñëèíäÿ,
ñûðô ÀÁØ-ûí “5-úè êîëîí”ó âÿ éàõóä ìèëëè
äþâëÿòëÿðèí ãàëàñûíûí è÷ÿðñèíÿ éåðèäèëìèø
“òðîéà àòû” éàõóä, ùÿðáè-ñèéàñè øÿáÿêÿëÿð
èäè. Áó øÿáÿêÿëÿðäÿí ÀÁØ îëäóãúà åôôåêòèâ èñòèôàäÿ åòäè âÿ òÿñàäöôè äåéèë êè,
ùÿëÿ 2005-úè èëäÿ òàðèõ÷è Úîí Ëéöñ Ùåääèñ à÷ûã øÿêèëäÿ ãåéä åäèðäè êè, “ÀÁØ
äöíéàíûí ùÿð áèð þëêÿñèíäÿ äàõèëè âÿ
õàðèúè ñèéàñÿòè èäàðÿ åòìÿê èääèàñûíû
èíàäëà äàâàì åòäèðèð. Ìöàñèð àíëàìäà
þç ãëîáàë èìïåðèéàñûíû éàðàòìàã ö÷öí,
èìïåðèàëèñò èìïåðàòîðëóüóíó äàùà äà
ãöäðÿòëè åòìÿê ö÷öí éåíè ñèëàùëàð äàõèë
åòäè. Áèç áóíóíëà äà ùÿðáè-ñèéàñè ëåêñèêîíäà éåíè òåðìèíëÿ òàíûø îëäóã. Áó,
òåððîðó ùèìàéÿ åäÿí äþâëÿò êèìè þç âÿòÿíäàøëàðû îëàí àôðîàìåðèêàíëàðà ãàðøû
äàõèëè òåððîðó èñÿ, ùÿìèøÿ îëäóüó êèìè,
áó ýöí äÿ äàâàì åäèð.
ÀÁØ-ûí äàõèëèíäÿ áó ýöí äèñêðèìèíàñèéà, àôðîàìåðèêàíëàðà ãàðøû
ùàãñûçëûã, îíëàðûí ùöãóãëàðûíûí òàïäàíìàñû ïðîñåñè ýåäèð âÿ ÀÁØ-û
àéàãäà ñàõëàéàí éåýàíÿ âàñèòÿ èñòèñìàð÷û éîëëàðëà ÿëäÿ åòäèéè èãòèñàäè
ùåýåìîíèéàäûð. ßýÿð áó èãòèñàäè ýöú îëìàñà, ÀÁØ úÿìèééÿòè âÿ äþâëÿòè
äàüûëìàüà ìÿùêóìäóð, ÷öíêè ÀÁØ-û áó ýöí áèðëÿøäèðÿí öìóìè äÿéÿð
éàëíûç èãòèñàäè ãöäðÿòèäèð
íàí áàøëûúà âàñèòÿëÿðäÿí áèðè äåìîêðàòèéà âÿ èíñàí ùöãóã âÿ àçàäëûãëàðû èäè.
×îõ ãÿðèáÿäèð êè, èñòèñìàð÷û äåìîêðàòèéà âÿ èíñàí ùàãëàðû êèìè úÿëáåäèúè èäåéàëàð ùÿìèí õàëãëàðà áèð íþâ ìöõòÿëèô
àêñåñóàðëàðëà áÿçÿäèëìèø “ðèòìèê ìåëîäèéàëàð” êèìè òÿãäèì îëóíóðäó. Éàõûí
Øÿðã âÿ øèìàëè Àôðèêàäà áàø âåðÿí ùàäèñÿëÿðÿ “ÿðÿá áàùàðû” àäû âåðèëäè. Áó
ÿñëèíäÿ, éåðëè õàëãëàðûí ìèëëè äöøöíúÿëÿðèíèí ìàíèïóëéàñèéàñû èäè. Êëàññèê
Øÿðãäÿ îëà áèëñèí êè, êèìñÿ äåìîêðàòèéàíû ìÿíèìñÿìÿéè, áó äÿéÿðè ãÿáóë åòìÿéè áÿëêÿ äÿ çÿðóðè ùåñàá åòìèðäè,
àììà áó ìîäåë ùÿìèí õàëãëàðà “ÿðÿá
áàùàðû” êèìè òÿãäèì îëóíäóüóíà ýþðÿ
úÿëáåäèúè ýþðöíöðäö. Áåëÿëèêëÿ, ÀÁØ îëäóãúà áþéöê óüóðëà áó “äÿéÿðëÿð” âàñèòÿñèëÿ ìàíèïóëéàñèéà åäÿðÿê þëêÿëÿðèí
ÿðàçèëÿðèíè ÿñëèíäÿ èøüàë åòäè. Áó þëêÿëÿðèí ìèëëè ñÿðâÿòè îëàí êàðáîùèäðîýåí âÿ
áó, ìÿùç èìïåðèéà äåìÿêäèð. Áèç
êîíêðåò îëàðàã èìïåðèéàéûã âÿ èìïåðèéàäàí äà àðòûüûã âÿ áèçèì äöíéàäà
ãëîáàë ðîëóìóç âàð”. Ùåñàá åäèðèê êè,
áó, òàðèõ÷èíèí ÀÁØ ñèéàñÿòèíè òÿñâèð
åäÿí ÿí äöðöñò ôèêèðëÿðèäèð. “Ñòàíäàðò
Óèêëè” íÿøðèíèí ðåäàêòîðó Óèëéàì Êðèñòîë
èñÿ äåéèð: “Êèì äåìÿê èñòÿéèðñÿ êè, áèç
èìïåðèéàéûã, îëñóí - áèç íÿùÿíý èìïåðèéàéûã”.
Àçàäëûã íàìèíÿ èíñàíû
þëäöðìÿê êèìè
ãÿáóëåäèëìÿç èäåéàíû
àçàäëûã âåðìÿê êèìè
òÿãäèì åòìÿê
èíòåëëåêòóàë ÿúëàôëûãäûð
×îõ ìàðàãëûäûð êè, èíñàíëàðûí äå-
Áèç äöíéà ñèéàñè òàðèõèíÿ - äöíéàäà ìþâúóä îëìóø èìïåðàòîðëóãëàðûí
êå÷ìèøèíÿ íÿçÿð ñàëñàã, ýþðÿðèê êè, ùå÷ áèð èìïåðàòîðëóüóí äöíéàíûí ÿí
ìöõòÿëèô ñèéàñè úîüðàôèéàëàðûíäà Àìåðèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðû ãÿäÿð îðäóñó, ùÿðáè áàçàñû îëìàéûá. Ùàçûðäà ÀÁØ-ûí 2 ìèëéîíà ãÿäÿð ÿñýÿðè, 1100äÿí ÷îõ ùÿðáè áàçàñû äöíéàíûí àéðû-àéðû ðåýèîíëàðûíäà éåðëÿøäèðèëìèøäèð
“éóìøàã ýöú” òåðìèíèäèð. ÀÁØ äåìîêðàòèéàíû, èíñàí ùàãëàðûíû ñèëàù êèìè íåúÿ èñòèôàäÿ åòäèéèíèí ôÿðãèíäÿ èäè âÿ îíà ýþðÿ
äÿ áó ñèëàùëàðû “éóìøàã ýöú” àäëàíäûðûðäû. ßñëèíäÿ, áó éóìøàã ýöúöí ýÿòèðäèéè
ãÿääàð þëöìëÿð âÿ òåððîð ùÿðáè ýöúöí òÿñèðèíäÿí äàùà ýöúëö âÿ äàùà óçóíìöääÿòëèäèð.
Äþâëÿò ùèìàéÿëè
òåððîðóí ÀÁØ íöìóíÿñè
ÀÁØ-ûí òèìñàëûíäà äþâëÿò ùèìàéÿëè
òåððîð ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Ùå÷ êÿñÿ ñèðð äåéèë êè, ùàçûðäà äöíéàäà, ÿñëèíäÿ, ïîëèòîëîæè ÿäÿáèééàòäà äþâëÿò ùèìàéÿëè òåððîð
ìöõòÿëèô úöð ñÿúèééÿëÿíäèðèëèð. Òåððîðëà
ìöøàùèäÿ îëóíàí ìöùàðèáÿ ÿí ÿõëàãñûç
ìöùàðèáÿëÿðäÿí áèðè ùåñàá îëóíóð. Áåéíÿëõàëã ùöãóã òÿðÿôèíäÿí äþâëÿò äÿñòÿêëè
òåððîð ëÿíÿòëÿíèð âÿ ãûíàíûð. Àçÿðáàéúàí
äà áó ìÿíàäà Åðìÿíèñòàíûí òèìñàëûíäà
äþâëÿò äÿñòÿêëè òåððîðäàí ÿçèééÿò ÷ÿêÿí
áèð þëêÿäèð.
Àíúàã áó ýöí äÿ ÀÁØ þç äþâëÿò ìàðàãëàðûíû ùÿéàòà êå÷èðìÿê ìÿãñÿäèëÿ òåððîð÷ó ìåòîäëàðäàí èìòèíà åòìèð. Äþâëÿòèí
òåððîðèçìè áèð âàñèòÿ êèìè èñòèôàäÿ åòìÿñè
ö÷ ôîðìàäà îëóð: äþâëÿòèí þç õàëãûíà ýöú
òÿòáèã åòìÿñè; äþâëÿòèí áàøãà áèð õàëãà
áèðáàøà ýöú òÿòáèã åòìÿñè; äþâëÿòèí êÿøôèééàò îðãàíëàðûíûí áàøãà þëêÿëÿðäÿ òåððîð÷óëóã ôÿàëèééÿòèíè ùÿéàòà êå÷èðìÿê
ö÷öí áàøãà ãöââÿëÿðëÿ ÿìÿêäàøëûã åäÿðÿê, éàõóä îíëàðû äÿñòÿêëÿéÿðÿê îíëàðûí
âàñèòÿñèëÿ ìÿãñÿäëÿðèíÿ ÷àòìàüà ÷àëûøìàñûäûð.
Ùÿëÿ þòÿí ÿñðèí 60-70-úè èëëÿðèíäÿí
åòèáàðÿí ÀÁØ-ûí ùÿéàòà êå÷èðäèéè õàðèúè
ñèéàñÿòÿ äèããÿò éåòèðñÿê, ýþðÿðèê êè, ùÿð
ùàíñû òåððîð÷ó òÿøêèëàòû éàðàòìàã âÿ
äÿñòÿêëÿìÿêëÿ þç ñèéàñè ìàðàãëàðûíû
ÀÁØ-ûí ìöùàðèáÿ ÿõëàãû,
éîõñà ÿõëàãñûçëûüû?
Áåëÿëèêëÿ, áó ýöí Éàõûí Øÿðãèí, ìöñÿëìàí äöíéàñûíûí ÿí ãèéìÿòëè ðåñóðñó
îëàí ýåíåôîíä ìÿùâ åäèëèð, ìöõòÿëèô àäëàð àëòûíäà õàëãëàðûí ýåíåôîíäó áèð-áèðèíÿ
ãàðøû ãîéóëàðàã ñûðàäàí ÷ûõàðûëûð. ÀÁØ
èñÿ áÿçÿí áèðèíè, áÿçÿí äÿ ýèçëè øÿêèëäÿ
äèýÿðèíè ìöäàôèÿ åòìÿêëÿ ìöíàãèøÿíè
äàùà äà àëîâëàíäûðûð. Ìöõòÿëèô äèíëÿð âÿ
ìÿçùÿáëÿð, éàõóä åòíèê ãðóïëàð öçÿðèíäÿ
ãóðóëàí áó îéóí Éàõûí Øÿðã õàëãëàðûíûí
ùå÷ áèðèíèí õåéðèíÿ äåéèë. Àíúàã îíëàðûí
ùÿð áèðè ìöõòÿëèô éàëàí÷û âÿäëÿð âåðèëÿðÿê
áó ãûðüûí ïðîñåñèíäÿ èøòèðàê åòìÿéÿ ùÿâÿñëÿíäèðèëèð. Áó ãàíëû ïðîñåñäÿ èñÿ ÀÁØ
ðàùàòúà þç äþâëÿò âÿ èìïåðèàëèñò ìàðàãëàðûíû ùÿéàòà êå÷èðìÿêëÿ Éàõûí Øÿðãèí
ÿí ãèéìÿòëè ðåñóðñëàðûíû èñòèñìàð åäèð. Áó
õàîñ âÿ ãàðøûäóðìà ïðîñåñèíäÿ ùå÷ áèð
ìöùàðèáÿäÿ ìöøàùèäÿ îëóíìàéàí ÿí
ÿõëàãñûç ìåòîä âÿ âàñèòÿëÿðäÿí èñòèôàäÿ
åäèëèð, èíñàí îðãàíëàðûíûí àëâåðèíäÿí òÿúàâöçÿ ãÿäÿð èíñàíëàðûí ìèëëè, äèíè ùèññëÿðè òÿùãèð îëóíàðàã, øÿõñèééÿòè àë÷àëäûëàðàã ùÿð ìåòîä âÿ âàñèòÿëÿðÿ ÿë àòûëûð.
Ùàçûðêû ìÿðùÿëÿäÿ áàø âåðÿí ïðîñåñëÿð îíó äåìÿéÿ ÿñàñ âåðèð êè, áó ýöí
Àìåðèêà èìïåðèàëèçìè òàðèõäÿ ìþâúóä îëìóø ÿí ÿõëàãñûç, ÿí ãÿääàð âÿ ÿí òåððîð÷ó áèð èìïåðèàëèçìäèð.
Àìåðèêà èìïåðèéàñûíûí ñàëíàìÿ÷èñè,
òàðèõ÷è Óèëëèàì Áëóì þçöíöí 130-úó àíòèèìïåðèéà ùåñàáàòûíäà ãåéä åäèð êè, äöíéà ÿùàëèñèíèí ÿêñÿðèééÿòè, äàùà äÿãèã
äåñÿê, 24 ôàèçè ÀÁØ-û “äöíéà ñöëùöíÿ ÿí
áþéöê òÿùëöêÿ” ùåñàá åäèð. Áóíäàí áàøãà, Âéåòíàì ìöùàðèáÿñè äþâðöíäÿ Àìåðèêà äþâëÿòèíÿ ÿí äÿãèã ãèéìÿòè ùÿêèì
Ìàðòèí Ëöòåð âåðìèøäè: “Äöíéàäà çîðà-
äàâàìû 5-úè ñÿùèôÿäÿ
5
www.yeniazerbaycan.com
24 îêòéàáð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 193 (4352)
ÀÁØ-ûí ñèéàñè ðåàëèçìè, éàõóä
íåîèìïåðèàëèçìèí åêñïàíñèéà ñèéàñÿòè
ÿââÿëè 4-úö ñÿùèôÿäÿ
êûëûüûí ÿí áþéöê òÿúùèçàò÷ûñû - ìÿíèì
þç äþâëÿòèìäèð. Ìÿí áóíà ñóñà áèëìÿðÿì”...!
Èìïåðèéàëàð ÿí
ãöäðÿòëè îëäóãëàðûíû
äöøöíÿí çàìàí ÷þêöð
Áó ýöí ÀÁØ þçöíÿ ðÿãèá òàíûìàéàí
ùåýåìîí ýöú îëàðàã þçöíöí ÿí ýöúëö
äþâðöíö éàøàéûð. Àíúàã òàðèõäÿêè ÷îõñàéëû íöìóíÿëÿðäÿí áèçÿ áÿëëèäèð êè, ÿí
ëèíäÿ áàø âåðÿí ùàäèñÿëÿðäÿí äÿ ýþðÿ áèëèðèê. ÀÁØ-ûí äàõèëèíäÿ áó ýöí äèñêðèìèíàñèéà, àôðîàìåðèêàíëàðà ãàðøû ùàãñûçëûã, îíëàðûí ùöãóãëàðûíûí òàïäàíìàñû
ïðîñåñè ýåäèð âÿ ÀÁØ-û àéàãäà ñàõëàéàí
éåýàíÿ âàñèòÿ èñòèñìàð÷û éîëëàðëà ÿëäÿ åòäèéè èãòèñàäè ùåýåìîíèéàäûð. ßýÿð áó èãòèñàäè ýöú îëìàñà, ÀÁØ úÿìèééÿòè âÿ
äþâëÿòè äàüûëìàüà ìÿùêóìäóð, ÷öíêè
ÀÁØ-û áó ýöí áèðëÿøäèðÿí öìóìè äÿéÿð
éàëíûç èãòèñàäè ãöäðÿòèäèð.
Áèëèðèê êè, ìèëëè äþâëÿòëÿðè ìèëëè äþâëÿò
êèìè õàðàêòåðèçÿ åäÿí, ñÿúèééÿëÿíäèðÿí
ÿñàñ õöñóñèééÿò ìèëëè, ìÿíÿâè, äèíè âÿ ñ.
Áó ýöíÿ ãÿäÿð Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ùÿëë îëóíìàñû ìÿñÿëÿñèíäÿ ÀÁØ-ûí òóòäóüó ðèéàêàð, ñÿáàòñûç ìþâãå äÿ
ìÿùç îíóí èñëàìîôîá ìþâãåéèíäÿí èðÿëè ýÿëèð. Àíúàã Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí
áÿõòè îíäà ýÿòèðèá êè, Àçÿðáàéúàíäà âàõòàøûðû ÀÁØ-ûí ùÿéàòà êå÷èðäèéè áó
ñèéàñÿò äåøèôðÿ îëóíóð. Àçÿðáàéúàíäà ñàâàäëû, èíòåëëåêòóàë áèð úÿìèééÿò
ìþâúóääóð âÿ âÿòÿíäàøëàðûìûç ÀÁØ-ûí áó òÿùëöêÿëè îéóíóíó äÿðê åäèðëÿð
áþéöê èìïåðèéàëàð þçëÿðèíè ÿí ãöäðÿòëè
ùåñàá åòäèêëÿðè àíäà ÷þêöáëÿð. Áó ýöí
ÀÁØ þçöíöí ÿí ãöäðÿòëè äþâðöíö éàøàìàãäàäûð âÿ ÿí ÿõëàãñûç ôîðìàëàðëà àéðûàéðû ìèëëè äþâëÿòëÿðÿ ùöúóì åòìÿêäÿäèð.
×îõ òÿÿññöô êè, áó ïðîñåñäÿ ÀÁØ áÿøÿðèééÿòèí áó ýöíÿ ãÿäÿð ÿëäÿ åòäèéè ÿí
ãèéìÿòëè äÿéÿðè ýþçäÿí ñàëûð, èñòèñìàð
åäèð: áó, äåìîêðàòèéà âÿ èíñàí ùöãóãëàðûäûð.
Ãëîáàë äþâëÿò, øÿáÿêÿ
ùàêèìèééÿòè, éîõñà
èäàðÿîëóíàí õàîñ?
ÀÁØ-ûí áó èñòèñìàð÷û èìïåðèàëèñò ñèéàñÿòèíÿ ïàðàëåë îëàðàã “èäàðÿîëóíàí
õàîñóí è÷ÿðèñèíäÿ” Éàõûø Øÿðãäÿ âÿ
ÀÁØ-ûí øàãóëè ùåýåìîíèéàñûíäàí ÿçèééÿò ÷ÿêÿí äèýÿð þëêÿëÿðäÿ éåíè äèð÷ÿëèø,
þçöíöäÿðê åðàñû áàøëàìàãäàäûð, äåìîêðàòèéà âÿ èíñàí ùöãóãëàðûíûí éåíè äÿðêè
ïðîñåñè ýåòìÿêäÿäèð. Áó, Àìåðèêà èìïåðàòîðëóüóíóí àéàãëàðû àëòûíäà ÿçèëÿí
õàëãëàðäà éåíè ÿçì, ìÿíÿâèééàò, éåíè
ÿõëàã, ìèëëè ðóù, ìöáàðèçÿ ðóùó ôîðìàëàøäûðûð, èíñàíëàðû éåíè àõòàðûøëàðà ñþâã åäèð.
Íÿòèúÿ åòèáàðèëÿ ÿëáÿòòÿ êè, áó, ÿí ãöââÿòëè ùåñàá åòäèéè âàõòäà åëÿ ÀÁØ-ûí õàðèúè
ñèéàñÿòèíèí àëò-öñò îëìàñûíà ýÿòèðèá ÷ûõàðàúàãäûð. Áèç áóíó ÀÁØ-ûí þçöíöí äàõè-
èäåíòèêëèêäèð. ÀÁØ-äà íÿ ìèëëè, íÿ äÿ äèíè
èäåíòèêëèê âàð, ñàäÿúÿ, âÿòÿíäàøëûã âÿ
äþâëÿò âàð. Áó âÿòÿíäàøëûã âÿ äþâëÿò èñÿ
ìèëëè-ìÿíÿâè äÿéÿð îëìàäûüû ö÷öí, ñàäÿúÿ, ùöãóãè-èíçèáàòè âàñèòÿëÿðëÿ òÿíçèìëÿíèð âÿ èãòèñàäè èñòèñìàð èñÿ áó ýöí ÀÁØûí ñþéêÿíäèéè éåýàíÿ äàéàãäûð. ßýÿð áó
ÿõëàãñûç òÿðÿôëÿðè èëÿ áÿðàáÿð, åéíè çàìàíäà, ìöñÿëìàí þëêÿëÿðèíÿ ãàðøû õöñóñè ôÿðãëè ñèéàñÿòè äàéàíûð. Àçÿðáàéúàí
äà ÀÁØ-ûí èêèëè ñòàíäàðòëàðûíäàí, èñëàìîôîá ñèéàñÿòèíäÿí, òåððîð ñèéàñÿòèíäÿí
ÿçèééÿò ÷ÿêÿí þëêÿëÿðäÿí áèðèäèð. ×öíêè
áèëäèéèìèç êèìè, àðòûã ÀÁØ-ûí ñÿôèðè ìèëëè
äþâëÿòëÿðäÿ, î úöìëÿäÿí Àçÿðáàéúàíäà
þçöíö ýåíåðàë-ãóáåðíàòîð êèìè àïàðûð,
èíñàí ùöãóãëàðû, äåìîêðàòèéàíûí èíêèøàôû
àäû àëòûíäà éàðàòäûãëàðû ìöõòÿëèô òÿñèñàòëàð âÿ ãóðóìëàð âàñèòÿñèëÿ Àçÿðáàéúàíäà
ùåýåìîíèéà ãóðìàã èñòÿéèð, Àçÿðáàéúàíäà âÿ ïîñòñîâåò ìÿêàíûíäàêû äèýÿð
þëêÿëÿðäÿ õàëãû þç äþâëÿòèíÿ ãàðøû ãîéìàãëà èäàðÿîëóíàí õàîñ éàðàòìàüà âÿ
áåëÿëèêëÿ þç èìïåðèàëèñò ìàðàãëàðûíû äèêòÿ
åòìÿéÿ ÷àëûøûð. Áèç áóíóí ÿí ñîí âÿ áàðèç íöìóíÿñèíè Óêðàéíàíûí òèìñàëûíäà
ýþðöðöê. Áó ýöíÿ ãÿäÿð ÅðìÿíèñòàíÀçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ùÿëë îëóíìàñû ìÿñÿëÿñèíäÿ ÀÁØ-ûí
òóòäóüó ðèéàêàð, ñÿáàòñûç ìþâãå äÿ
ìÿùç îíóí èñëàìîôîá ìþâãåéèíäÿí èðÿëè
ýÿëèð. Àíúàã Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí áÿõòè
îíäà ýÿòèðèá êè, Àçÿðáàéúàíäà âàõòàøûðû
ÀÁØ-ûí ùÿéàòà êå÷èðäèéè áó ñèéàñÿò äåøèôðÿ îëóíóð. Àçÿðáàéúàíäà ñàâàäëû, èíòåëëåêòóàë áèð úÿìèééÿò ìþâúóääóð âÿ âÿòÿíäàøëàðûìûç ÀÁØ-ûí áó òÿùëöêÿëè îéóíóíó äÿðê åäèðëÿð. Îíà ýþðÿ äÿ áÿçè
Ãÿðá äþâëÿòëÿðèíèí ñèôàðèøëè øÿêèëäÿ Àçÿð-
ÀÁØ-ûí òèìñàëûíäà äþâëÿò ùèìàéÿëè òåððîð ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Ùå÷ êÿñÿ
ñèðð äåéèë êè, ùàçûðäà äöíéàäà, ÿñëèíäÿ, ïîëèòîëîæè ÿäÿáèééàòäà äþâëÿò ùèìàéÿëè òåððîð ìöõòÿëèô úöð ñÿúèééÿëÿíäèðèëèð. Òåððîðëà ìöøàùèäÿ îëóíàí
ìöùàðèáÿ ÿí ÿõëàãñûç ìöùàðèáÿëÿðäÿí áèðè ùåñàá îëóíóð. Áåéíÿëõàëã ùöãóã òÿðÿôèíäÿí äþâëÿò äÿñòÿêëè òåððîð ëÿíÿòëÿíèð âÿ ãûíàíûð
äàéàã ñàðñûëàðñà, ÀÁØ-ûí ñîíó áöòöí èìïåðèéàëàðûí ñîíó êèìè îëàúàãäûð. ÀÁØ-äà
äà áóíó äÿðê åòäèêëÿðè ö÷öí ÿõëàãñûçúàñûíà âÿ âÿùøèúÿñèíÿ áöòöí äöíéà õàëãëàðûíûí ìèëëè ñÿðâÿòëÿðèíè èñòèñìàð åäèðëÿð.
ßëáÿòòÿ êè, áóíóí áèð ñîíó îëàúàãäûð.
ÀÁØ - éåíè ñÿëèá
éöðöøöíöí éåíèëìÿç
úÿíýàâÿðè ðîëóíäà
Áóíà ïàðàëåë îëàðàã, ÀÁØ þçöíö éåíè åðàäà éåíè ñÿëèá éöðöøöíöí éåíèëìÿç
úÿíýàâÿðè êèìè àïàðûð. ×îõ òÿÿññöô êè,
ÀÁØ-ûí õàðèúè ñèéàñÿòèíèí ñàäàëàäûüûìûç
áàéúàíà ãàðøû ãàëäûðûëìàñû, áÿçè Ãÿðá âÿ
ÀÁØ ìÿòáóàòûíäà Àçÿðáàéúàí ùàããûíäà
ãåéðè-îáéåêòèâ ôèêèðëÿðèí éàçûëìàñû ÀÁØûí èìïåðèàëèñò ñèéàñÿòèíÿ õèäìÿò åäÿí
íöìóíÿëÿðäèð âÿ áó, Àçÿðáàéúàíäà àéäûí øÿêèëäÿ áàøà äöøöëöð. Ùåñàá åäèðèê
êè, èíäèêè ìÿðùÿëÿäÿ ÿí ãöäðÿòëè äþâðöíö
éàøàéàí ÀÁØ èìïåðèàëèçìè áÿøÿð ñèâèëèçàñèéàñû, èíñàíëûã ãàðøûñûíäà þç ìÿñóëèééÿòèíè äÿðê åäÿðÿê, íÿùàéÿò, îáéåêòèâ
îëìàüà áîðúëóäóð, äöíéà òåððîðóíà ñîí
ãîéìàëûäûð âÿ áÿøÿð ñèâèëèçàñèéàñûíû éûõìàã, õàëãëàðû þç ìèëëè äþâëÿòëÿðèíÿ ãàðøû
ãîéìàã êèìè ÷èðêèí âÿ ôèòíÿêàð ñèéàñÿòäÿí ÿë ÷ÿêìÿëèäèð.
Ôðàíê-Âàëòåð Øòàéíìàéåð: Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí
ùÿëëèíäÿ Àâðîïà Èòòèôàãûíûí ôÿàë èøòèðàêû ö÷öí ÷àëûøûðûã
“Áèç
ÅðìÿíèñòàíÀçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí
äàâàìëû ùÿëëèíèí òàïûëìàñûíû àðçó åäèðèê,
ÀÒßÒ-èí Ìèíñê ãðóïó
èëÿ éàíàøû, ùÿì äÿ Àâðîïà Èòòèôàãûíûí áó ìÿñÿëÿäÿ ôÿàë èøòèðàêû ö÷öí ÷àëûøûðûã. Ìöíàãèøÿíèí ùÿëëèíäÿ áèçèì äÿ ðîëóìóçóí îëìàñûíû èñòÿéèðèê.
Íÿçÿðèíèçÿ ÷àòäûðûì êè,
Àâðîïà Èòòèôàãûíûí Úÿíóáè Ãàôãàç öçðÿ éåíè õöñóñè íöìàéÿíäÿñè Ùåðáåð Ñàëáåð òÿúðöáÿëè àëìàí äèïëîìàòûäûð”.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, áó ñþçëÿðè
Àëìàíèéà Ôåäåðàòèâ Ðåñïóáëèêàñûíûí
õàðèúè èøëÿð öçðÿ ôåäåðàë íàçèðè ÔðàíêÂàëòåð Øòàéíìàéåð îêòéàáðûí 23-äÿ
Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè èøëÿð íàçèðè Åëìàð
Ìÿììÿäéàðîâ èëÿ ýþðöøäÿí ñîíðà êå÷èðèëÿí áèðýÿ ìÿòáóàò êîíôðàíñûíäà äåéèá.
Ôðàíê-Âàëòåð Øòàéíìàéåð áèëäèðèá êè,
Àëìàíèéà Àâðîïà Èòòèôàãûíûí “Øÿðã òÿðÿôäàøëûüû” ïðîãðàìûíäà èøòèðàê åäÿí áöòöí þëêÿëÿð, î úöìëÿäÿí Àçÿðáàéúàí èëÿ
ÿìÿêäàøëûüû äÿðèíëÿøäèðìÿê èñòÿéèð.
Àçÿðáàéúàí ñòðàòåæè áàõûìäàí Øÿðã âÿ
Ãÿðá àðàñûíäà âàúèá áèð þëêÿäèð, êþðïö
ðîëóíó îéíàéûð. Àçÿðáàéúàí, ùÿì÷èíèí
åíåðæè áàõûìûíäàí âàúèá þëêÿäèð, Àâðîïàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèíèíäÿ áþéöê ðîë îéíàéûð. Àçÿðáàéúàí ðåýèîíäà éåýàíÿ þëêÿäèð êè, Ðóñèéà èëÿ éàíàøû, Àëìàíèéàíûí äà áó þëêÿäÿ Õàðèúè
Òèúàðÿò Ïàëàòàñû ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð âÿ
140 öçâö þçöíäÿ áèðëÿøäèðèð. Áó äà áèçèì èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðèìèçèí ýåíèø îëìà-
ñûíûí ýþñòÿðèúèñèäèð. Áóíäàí áàøãà, “Úÿíóá” ãàç
äÿùëèçè èêèòÿðÿôëè ÿìÿêäàøëûüûìûçûí äàùà äà èíêèøàôû ö÷öí áþéöê ïåðñïåêòèâëÿð à÷ûð.
Þëêÿìèçÿ ñîí ñÿôÿðèíè
õàòûðëàäàí àëìàíèéàëû íàçèð äèíàìèê èíêèøàôûí, ìîäåðíëÿøìÿíèí ñèìâîëó
îëàí Áàêûíûí äàùà äà ýþçÿëëÿøäèéèíè âóðüóëàéûá.
Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè
èøëÿð íàçèðè Åëìàð Ìÿììÿäéàðîâ
àëìàíèéàëû
ùÿìêàðû èëÿ êå÷èðäèéè òÿêáÿòÿê âÿ ýåíèø òÿðêèáëè
ýþðöøäÿ ùÿð èêè þëêÿ ö÷öí
ìàðàã äîüóðàí ìÿñÿëÿëÿðèí ìöçàêèðÿ
îëóíäóüóíó äåéèá.
Î áèëäèðèá êè, þòÿí èë èêè þëêÿ àðàñûíäà òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí ùÿúìè ö÷ ìèëéàðä äîëëàðà éàõûí îëóá âÿ áó ðÿãÿìèí
äàùà äà àðòûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ
ÿìÿêäàøëûã äàâàì åòäèðèëìÿëèäèð.
Ýþðöøäÿ òÿùñèë ñàùÿñèíäÿ äÿ ÿìÿêäàøëûüûí ìöçàêèðÿ åäèëäèéèíè äåéÿí
Å.Ìÿììÿäéàðîâ áèëäèðèá êè, ùÿì÷èíèí
ðåýèîíàë ìÿñÿëÿëÿðÿ äàèð ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè Ìÿúëèñèíäÿ ýþðöø
Îêòéàáðûí 23-äÿ Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñûíûí Ãÿðáè Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòèíèí îñòàíäàðû Ãóðáàíÿëè Ñÿàäÿòèí
ðÿùáÿðëèéè èëÿ íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíà èêèýöíëöê ñÿôÿðÿ ýÿëèá.
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè
Ìÿúëèñèíèí Ñÿäðè Âàñèô Òàëûáîâ Ãÿðáè
Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòèíèí îñòàíäàðû Ãóðáàíÿëè Ñÿàäÿò âÿ îíó ìöøàéèÿò åäÿí
íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè èëÿ ýþðöøöá.
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè
Ìÿúëèñèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèëèá êè, ãîíàãëàðû ñÿìèìèééÿòëÿ ñàëàìëàéàí Àëè Ìÿúëèñèí Ñÿäðè
Ãÿðáè Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòèíèí îñòàíäàðûíà ìóõòàð ðåñïóáëèêàéà ñÿôÿð åòäèéèíÿ
ýþðÿ òÿøÿêêöðöíö áèëäèðèá, Àçÿðáàéúàíûí Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû èëÿ
Èðàíûí ãîíøó âèëàéÿòëÿðè àðàñûíäà ÿëàãÿ-
ëÿðèí ìåùðèáàí ãîíøóëóã ïðèíñèïëÿðè
ÿñàñûíäà èíêèøàô åòäèéèíè âóðüóëàéûá.
Ãåéä îëóíóá êè, ùàçûðäà Èðàíûí Øÿðãè âÿ Ãÿðáè Àçÿðáàéúàí âèëàéÿòëÿðè èëÿ
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûã ÿëàãÿëÿðè ìþâúóääóð.
1992-úè èëäÿ Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíûí ðÿùáÿðè êèìè Óðìèéàéà ñÿôÿðè
çàìàíû ÿñàñû ãîéóëàí ìöíàñèáÿòëÿð
þòÿí äþâðäÿ óüóðëà èíêèøàô åòäèðèëèá.
Ùàçûðäà ìÿäÿíèééÿò, òÿùñèë, èãòèñàäèééàò, êÿíä òÿñÿððöôàòû âÿ òèúàðÿò ñàùÿëÿðèíäÿêè ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôû ìÿìíóíëóã
äîüóðóð.
Àëè Ìÿúëèñèí Ñÿäðè 2011-úè èëäÿ Ãÿðáè Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòèíÿ ñÿôÿðè çàìàíû èìçàëàíàí “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû èëÿ Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñûíûí Ãÿðáè
Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòè àðàñûíäà Èãòèñàäè
âÿ Ìÿäÿíè Ñàùÿëÿðäÿ ßìÿêäàøëûã
ùàããûíäà Ìåìîðàíäóì”óí ãàðøûëûãëû
ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôû ö÷öí ðåàë èìêàíëàð
à÷äûüûíû äèããÿòÿ ÷àòäûðûá, ìöíàñèáÿòëÿðèí áóíäàí ñîíðà äà äîñòëóã âÿ ãàðäàøëûã ìöñòÿâèñèíäÿ èíêèøàô åäÿúÿéèíÿ
èíàìûíû èôàäÿ åäèá.
Ãÿðáè Àçÿðáàéúàí Âèëàéÿòèíèí îñòàíäàðû Ãóðáàíÿëè Ñÿàäÿò ñÿìèìè ýþðöøÿ âÿ õîø ìöíàñèáÿòÿ ýþðÿ ìèííÿòäàðëûã åäèá, ìóõòàð ðåñïóáëèêàéà þòÿí
ñÿôÿðëÿðèíè âÿ Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð
ßëèéåâëÿ ýþðöøëÿðèíè õàòûðëàéûá. Ãîíàã
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíûí
óüóðëó ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíûí ìÿìíóíëóã äîüóðäóüóíó áèëäèðèá, Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñûíûí Ãÿðáè Àçÿðáàéúàí âèëàéÿòèíèí Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû èëÿ ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíà õöñóñè þíÿì âåðäèéèíè âÿ ùÿð èêè òÿðÿôèí
ñÿéëÿðè èëÿ ãàðøûëûãëû ôàéäàëû ÿìÿêäàøëûüûí äàùà äà ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíèí ÿùÿìèééÿòèíè âóðüóëàéûá.
Ñþùáÿò çàìàíû ÿëàãÿëÿðèí ùàçûðêû
âÿçèééÿòè âÿ ïåðñïåêòèâëÿðè ÿòðàôûíäà ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Ñîíäà ãàðøûëûãëû ùÿäèééÿëÿð òÿãäèì
îëóíóá, õàòèðÿ øÿêëè ÷ÿêäèðèëèá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Òÿáðèçäÿêè áàø êîíñóëó ßëè ßëèçàäÿ âÿ
Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñûíûí Íàõ÷ûâàíäàêû áàø êîíñóëó Ìÿùÿììÿäòàüû Ìÿùÿììÿäÿëè ýþðöøäÿ èøòèðàê åäèáëÿð.
Ãÿðáè Àçÿðáàéúàí âèëàéÿòèíèí îñòàíäàðû Íàõ÷ûâàíà ñÿôÿðè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
áèð ñûðà ýþðöøëÿð êå÷èðÿúÿê, ìóõòàð
ðåñïóáëèêàíûí èñòåùñàë ìöÿññèñÿëÿðè âÿ
ýþðìÿëè éåðëÿðè èëÿ òàíûø îëàúàã.
Ðàôàåë Ùàðïàç: Àçÿðáàéúàíäà äþâëÿò-äèí
ìöíàñèáÿòëÿðè éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ãóðóëóá
Èñðàèëèí Àçÿðáàéúàíäàêû ñÿôèðè Ðàôàåë Ùàðïàç Äèíè Ãóðóìëàðëà Èø öçðÿ Äþâëÿò Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè Ìöáàðèç Ãóðáàíëû èëÿ ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàíäà éÿùóäèëÿðÿ ýþñòÿðèëÿí äèããÿòäÿí, þëêÿìèçäÿ äþâëÿò-äèí ìöíàñèáÿòëÿðèíèí éöêñÿê
ñÿâèééÿäÿ ãóðóëìàñûíäàí ìÿìíóíëóüóíó áèëäèðèá. Ñÿôèð äåéèá êè, àçÿðáàéúàíëûëàð ùÿìèøÿ
éÿùóäèëÿðÿ ãàðäàø ìöíàñèáÿòè áÿñëÿéèáëÿð âÿ
îíëàð áó þëêÿäÿ íÿ âàõòñà äèíè âÿ åòíèê çÿìèíäÿ ùÿð ùàíñû ïðîáëåìëÿ ãàðøûëàøìàéûáëàð.
Êîìèòÿäÿí ÀçÿðÒÀú-à âåðèëÿí ìÿëóìàòà
ýþðÿ, ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ Èñðàèë àðàñûíäà
ÿëàãÿëÿðèí òàðèõè êþêëÿðÿ ìàëèê îëäóüó âÿ áó
ÿëàãÿëÿðèí ùàçûðäà óüóðëà äàâàì åòäèéè áèëäèðèëèá. Ñþùáÿò çàìàíû ãàðøûëûãëû ìöíàñèáÿòëÿðèí äàùà äà èíêèøàô åòäèðèëìÿñèíèí çÿðóðèëèéè
âóðüóëàíûá.
Ìÿùÿððÿì àéûíûí áàøëàíìàñû èëÿ ÿëàãÿäàð ôÿòâà âåðèëèá
Ãàôãàç Ìöñÿëìàíëàðû Èäàðÿñèíèí
(ÃÌÈ) Ãàçûëàð Øóðàñû Ìÿùÿððÿì àéûíûí áàøëàíìàñû âÿ Àøóðà ìÿðàñèìè
èëÿ ÿëàãÿäàð ôÿòâà âåðèá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, ôÿòâà ÃÌÈíèí ñÿäðè øåéõöëèñëàì Àëëàùøöêöð Ïàøàçàäÿíèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ åëàí îëóíóá.
Äóà îõóíäóãäàí ñîíðà øåéõöëèñëàì
À.Ïàøàçàäÿ Àøóðà ýöíö ùàããûíäà
äàíûøûá. Äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá êè, äèí õàäèìëÿðèíÿ âÿ éåðëÿðäÿ èáàäÿòõàíàëàðûí
áàø÷ûëàðûíà Àëëàùûí êÿëàìûíû ÷àòäûðìàã êèìè ìÿñóëèééÿòëè âÿ øÿðÿôëè áèð
âÿçèôÿ òàïøûðûëûá. Ùÿìèí âÿçèôÿéÿ úèääè éàíàøìàã, äèããÿòëè îëìàã ëàçûìäûð.
Ãåéðè-ìöòÿøÿêêèë éöðöøëÿð òÿøêèë åòìÿê, þçöíÿ ÿçèééÿò âåðìÿê, ñèíÿ âóðìàãëà ãàí ÷ûõàðìàã øÿðèÿòÿ óéüóí
äåéèë. Àðòûã óçóí èëëÿðäèð Ãàôãàç Ìöñÿëìàíëàðû Èäàðÿñè Àøóðà ýöíöíäÿ
ãàíâåðìÿ àêñèéàñû òÿøêèë åäèð. Øåéõöëèñëàì èíñàíëàðû áèð ÷îõ õÿñòÿëÿðèí ùÿ-
éàòûíû õèëàñ åòìÿéÿ èìêàí âåðÿí áó
íÿúèá ÿíÿíÿíè äàâàì åòäèðìÿéÿ ÷àüûðûá.
Äèíè Ãóðóìëàðëà Èø öçðÿ Äþâëÿò Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè Ìöáàðèç Ãóðáàíëû ÷ûõûø åäÿðÿê ìèëëè ìÿíÿâè äÿéÿðëÿðèìèçèí èíêèøàôû èñòèãàìÿòèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èøëÿðäÿí äàíûøûá, Àçÿðáàéúàíäà äþâëÿò-äèí ìöíàñèáÿòëÿðèíèí íîðìàë ìÿúðàäà èíêèøàô åòäèéèíè áèëäèðèá.
Ñîíðà ÃÌÈ Ãàçûëàð Øóðàñûíûí ôÿòâàñû îõóíóá. Ôÿòâàäà áèëäèðèëèð êè,
Ùèúðè òÿãâèìè èëÿ éåíè 1436-úû èëèí
áàøëàíüûúû - Ìÿùÿððÿì àéûíûí 1-è ìèëàäè òÿãâèìè èëÿ 2014-úö èë îêòéàáðûí
26-íà, Àøóðà ýöíö èñÿ íîéàáðûí 4-íÿ
òÿñàäöô åäèð.
Ôÿòâàäà Êÿðáÿëà øÿùèäëÿðèíèí õàòèðÿñèíèí àíûëäûüû ìàòÿì ýöíëÿðè èëÿ ÿëàãÿäàð áöòöí äèíäàðëàðà äÿðèí ùöçíëÿ
áàøñàüëûüû âåðèëèð, ìàòÿì ìÿðàñèìëÿðèíè èìàì Ùöñåéíèí àäûíà ëàéèã øÿêèëäÿ êå÷èðìÿê òþâñèéÿ îëóíóð. Áèëäèðèëèð
êè, Àøóðà ìÿðàñèìëÿðè èúòèìàè àñàéèøÿ
ðèàéÿò åäÿðÿê âÿ äèíèí ãàíóíëàðûíà
óéüóí îëàðàã ìÿñúèäëÿðäÿ, èáàäÿò
îúàãëàðûíäà êå÷èðèëìÿëèäèð.
“Ýÿëÿúÿê íÿñèë Áàêû Áåéíÿëõàëã
Ùóìàíèòàð Ôîðóìóíóí íÿòèúÿëÿðèíäÿí áÿùðÿëÿíÿúÿê”.
Áó ñþçëÿðè ÛÂ Áàêû Áåéíÿëõàëã Ùóìàíèòàð Ôîðóìóíóí èøòèðàê÷ûñû, Ìîíòå-
íåãðî Áàø íàçèðèíèí ìöøàâèðè, ìÿòáóàò
âÿ èíôîðìàñèéà øþáÿñèíèí ìöäèðè Ñðäàí
Êóñîâàú ÀçÿðÒÀú-ûí õöñóñè ìöõáèðèíÿ
ìöñàùèáÿñèíäÿ ñþéëÿéèá.
Áàêû âÿ Ôîðóì ùàããûíäà òÿÿññöðàòëàðûíû áþëöøÿí Ñ.Êóñîâàú äåéèá: “Âÿòÿíèìÿ Àçÿðáàéúàíäàí ÷îõ ýþçÿë òÿÿññöðàòëàðëà ãàéûòäûì. Áàêû ìÿíè
ùåéðàí åòäè. Áó øÿùÿðèí ìåìàðëûã
õöñóñèééÿòëÿðè âÿ èíñàíëàðûí ãîíàãïÿðâÿðëèéè ìÿíäÿ ÷îõ õîø ùèññëÿð éàðàòäû. Ôîðóì ùàããûíäà èëê îëàðàã
îíó äåéÿ áèëÿðÿì êè, ìöõòÿëèô þëêÿëÿðèí ñàáèã äþâëÿò áàø÷ûëàðûíû, Íîáåë
ìöêàôàòû ëàóðåàòëàðûíû, èíòåëëåêòóàëëàðû áèð àðàéà ýÿòèðÿí áó òÿäáèð ìöùöì
þíÿì êÿñá åäèð. Ôîðóì éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ òÿøêèë îëóíìóøäó, þëêÿíèçèí
áåëÿ áèð òÿäáèðÿ åâ ñàùèáëèéè åòìÿñè
èëÿ ãöðóð äóéà áèëÿðñèíèç”.
Ìîíòåíåãðî Áàø íàçèðèíèí ìöøàâèðè ÿëàâÿ åäèá êè, Àçÿðáàéúàí áó íþâ
äèàëîãóí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè âÿçèôÿñèíè
öçÿðèíÿ ýþòöðìÿêëÿ ìöâàôèã èñòèãàìÿòäÿ ðîëóíó äàùà äà ýöúëÿíäèðèð. Î,
äåéèá: “Þëêÿíèç ìóëòèêîíôåññèîíàë
âÿ ìóëòèêóëòóðàëèçì ÿíÿíÿëÿðèíèí
ýöúëö îëäóüó áèð ìÿêàíäûð. Ìàðàãëû
úÿùÿò áóäóð êè, òîðïàãëàðûíûí áèð
ùèññÿñèíèí èøüàë àëòûíäà îëìàñûíà
áàõìàéàðàã, Àçÿðáàéúàí äöíéàäà
áàø âåðÿí ïðîáëåìëÿðÿ äÿ áèýàíÿ
éàíàøìûð”.
Ñ.Êóñîâàú áöòöí þëêÿëÿðèí Àçÿðáàéúàíûí òÿòáèã åòäèéè ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû äèàëîãó ýåíèøëÿíäèðìÿê ìîäåëèíè
íöìóíÿ ýþòöðìÿëÿðèíèí âàúèáëèéèíè âóðüóëàéûá.
Àçÿðáàéúàíûí âÿ Áèðëÿøìèø ßðÿá ßìèðëèêëÿðèíèí äàõèëè èøëÿð
îðãàíëàðû àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàôû ìöçàêèðÿ îëóíóá Ñðäàí Êóñîâàú: Ýÿëÿúÿê íÿñèë Ùóìàíèòàð
Ôîðóìóí íÿòèúÿëÿðèíäÿí áÿùðÿëÿíÿúÿê
Îêòéàáðûí 23-äÿ Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí äàõèëè èøëÿð íàçèðè, ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Ðàìèë Óñóáîâ Áèðëÿøìèø ßðÿá ßìèðëèêëÿðèíèí (Áßß) þëêÿìèçäÿêè ñÿôèðè Ñàëåì Õàëèôà Ìîùàìåä ßë-Üàôëè èëÿ
ýþðöøöá.
Äàõèëè Èøëÿð Íàçèðëèéèíèí (ÄÈÍ)
ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à
áèëäèðèáëÿð êè, Ðàìèë Óñóáîâ
Áßß-íèí Àçÿðáàéúàíûí ìöñòÿãèëëèéèíè òàíûéàí èëê äþâëÿòëÿðäÿí
áèðè îëäóüóíó, áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðäà ùÿð çàìàí þëêÿìèçèí
ìþâãåéèíè äÿñòÿêëÿäèéèíè äèããÿòÿ ÷àòäûðûá, èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí óüóðëà èíêèøàô
åòäèéèíè âóðüóëàéûá.
Ñÿôèðÿ ÄÈÍ-èí ôóíêñèîíàë âÿçèôÿëÿðè
âÿ ôÿàëèééÿò èñòèãàìÿòëÿðè, ìöñòÿãèëëèéèí
èëê èëëÿðèíäÿ þëêÿìèçäÿ ùþêì ñöðÿí
ýÿðýèí èúòèìàè-ñèéàñè âÿ êðèìèíîýåí
äóðóì, Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí õàëãûí òÿêèäëè òÿëÿáè èëÿ àëè ùàêèìèééÿòÿ òàðèõè ãàéûäûøûíäàí ñîíðà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èñëàùàòëàð, ñàáèòëèê âÿ ÿìèí-àìàíëûüûí áÿðïà åäèëìÿñè, õàðèúè èíâåñòîðëàðûí
þëêÿìèçèí èãòèñàäèééàòûíà ñÿðìàéÿ
ãîéìàëàðû ö÷öí íîðìàë øÿðàèòèí éàðà-
äûëìàñû áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèëèá.
2007-úè èëèí ñîíëàðûíäà Áßßéÿ ñÿôÿðèíè õàòûðëàäàí äàõèëè èøëÿð
íàçèðè Àçÿðáàéúàí òÿðÿôèíèí èêè
þëêÿíèí ìöâàôèã ñòðóêòóðëàðû àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíäà ùÿð
çàìàí ìàðàãëû îëäóüóíó, áó ýþðöøöí ÿìÿêäàøëûüûí äàùà äà ýåíèøëÿíìÿñèíÿ õèäìÿò åòäèéèíè
âóðüóëàéûá.
Ñàëåì Õàëèôà Ìîùàìåä ßëÜàôëè ñÿìèìè ýþðöøÿ âÿ ÿòðàôëû
ìÿëóìàòà ýþðÿ òÿøÿêêöð åäèá,
ïàéòàõò Áàêû äà äàõèë îëìàãëà þëêÿìèçèí áöòöí áþëýÿëÿðèíäÿ éàðàäûëìûø
òÿùëöêÿñèçëèê âÿ ÿìèí-àìàíëûã øÿðàèòèíäÿí ìÿìíóíëóã äóéäóüóíó ñþéëÿéèá. Äèïëîìàò áóíäàí ñîíðàêû ôÿàëèééÿòè äþâðöíäÿ äÿ èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí
äÿðèíëÿøìÿñèíÿ þç òþùôÿñèíè âåðÿúÿéèíè áèëäèðèá.
6
www.yeniazerbaycan.com
24 îêòéàáð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 193 (4352)
Àçÿðáàéúàí èëê Àâðîïà Îéóíëàðûíû ÿí éöêñÿê
ñÿâèééÿäÿ êå÷èðìÿê ÿçìèíäÿäèð
Êÿíä Òÿñÿððöôàòûíûí Èíêèøàôû öçðÿ Áåéíÿëõàëã
Ôîíäóí Àçÿðáàéúàíà äàèð ñòðàòåýèéàñû òÿùëèë åäèëèð
Áàêûäà òÿøêèë îëóíàúàã Àâðîïà Îéóíëàðû ñîíðàêû èëëÿðäÿ êå÷èðèëÿúÿê àíàëîæè éàðûøëàð ö÷öí áèð ñòàíäàðò ìöÿééÿíëÿøäèðÿúÿê, åòàëîíà ÷åâðèëÿúÿê
Òàðèõäÿ èëê äÿôÿ 2015-úè èëäÿ Áàêûäà êå÷èðèëÿúÿê Àâðîïà Îéóíëàðûíà
ùàçûðëûã èøëÿðè óüóðëà äàâàì åäèð.
Ãåéä åäÿê êè, ýÿëÿí èë èéóíóí 12äÿí 28-äÿê êå÷èðèëÿúÿê Îéóíëàðäà
ãèòÿíèí 6 ìèíäÿí àðòûã èäìàí÷ûñû èøòèðàê åäÿúÿê. Èäìàí÷ûëàð 20 èäìàí
íþâöíäÿ ìöêàôàòëàð óüðóíäà éàðûøàúàãëàð. Îéóíëàðà ùàçûðëûã ìÿãñÿäèëÿ Àçÿðáàéúàíûí áèðèíúè õàíûìû,
ÓÍÅÑÚÎ-íóí âÿ ÈÑÅÑÚÎ-íóí
õîøìÿðàìëû ñÿôèðè, Ìèëëè Ìÿúëèñèí öçâö Ìåùðèáàí ßëèéåâàíûí ñÿäðëèéè èëÿ
Òÿøêèëàò Êîìèòÿñè éàðàäûëûá. Èíäèéÿäÿê Òÿøêèëàò Êîìèòÿñè òÿðÿôèíäÿí
Îéóíëàðà ùàçûðëûã ìÿãñÿäèëÿ áèð ñûðà òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðèëèá, “Áàêû2015” Àâðîïà Îéóíëàðû ßìÿëèééàò
Êîìèòÿñè (ÀÎßÊ) éàðàäûëûá, ÀÎßÊ
áåéíÿëõàëã ñòàíäàðòëàðà úàâàá âåðÿí, ìöàñèð öñëóáäà èíøà åäèëÿí àéðûúà áèíà èëÿ òÿìèí îëóíóá. Åéíè çàìàíäà, “Áàêû-2015” Àâðîïà Îéóíëàðûíûí òÿáëèüè ìÿãñÿäèëÿ Àâðîïàíûí
áèð ñûðà øÿùÿðëÿðèíäÿ, î úöìëÿäÿí,
Êàíí, Áåðëèí, Àôèíà âÿ äèýÿð èðè øÿùÿðëÿðäÿ èëê Àâðîïà Îéóíëàðûíûí òÿãäèìàòû êå÷èðèëèá. Áó òÿäáèðëÿðäÿ
Àçÿðáàéúàíûí áèðèíúè õàíûìû, Àâðîïà Îéóíëàðû Òÿøêèëàò Êîìèòÿñèíèí
ñÿäðè Ìåùðèáàí ßëèéåâà, Ùåéäÿð
ßëèéåâ Ôîíäóíóí âèòñå-ïðåçèäåíòè
Ëåéëà ßëèéåâà èøòèðàê åäèáëÿð.
Áó ãÿáèëäÿí îëàí íþâáÿòè òÿäáèð
èñÿ îêòéàáðûí 21-äÿ Íéó-Éîðê øÿùÿðèíäÿ, ÁÌÒ-íèí ìÿíçèë-ãÿðàðýàùûíäà êå÷èðèëèá. ÁÌÒ Áàø Ìÿúëèñèíèí
ñåññèéàñû ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ òÿøêèë îëóíàí òÿäáèðäÿ ýÿíúëÿð âÿ èäìàí íàçèðè, “Áàêû-2015” ÀÎßÊ-èí áàø èúðà÷û äèðåêòîðó Àçàä Ðÿùèìîâ “Èíêèøàô âÿ ñöëù íàìèíÿ èäìàí” ìþâçóñóíäà ìÿðóçÿ èëÿ ÷ûõûø åäèá. Òàðèõäÿ èëê äÿôÿ êå÷èðèëÿúÿê Àâðîïà
Îéóíëàðû áàðÿäÿ òÿäáèð èøòèðàê÷ûëàðûíà ìÿëóìàò âåðÿí À.Ðÿùèìîâ
äåéèá êè, 17 ýöí ÿðçèíäÿ äàâàì
åäÿúÿê ìþòÿáÿð òÿäáèðäÿ Àâðîïàäàí îëàí 6 ìèíäÿí ÷îõ èäìàí÷û 20
èäìàí íþâöíäÿ ñöëù, ÿäàëÿò, äîñòëóã âÿ áèðëèê ïðèíñèïëÿðè ÿñàñûíäà
éàðûøàúàã. Î, ãåéä åäèá êè, áèð ãàéäà îëàðàã, Îëèìïèéà îéóíëàðûíà ùàçûðëàøìàã ö÷öí þëêÿëÿðèí òÿãðèáÿí
7-8 èë âàõòû îëäóüó ùàëäà, Àâðîïà
Îéóíëàðûíà ùàçûðëàøìàã ö÷öí
Àçÿðáàéúàíûí úÿìè èêè èëÿ éàõûí
âàõòû îëóá. Ëàêèí áóíà áàõìàéàðàã, þëêÿìèç èëê Àâðîïà Îéóíëàðûíû
ÿí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ êå÷èðìÿê ÿçìèíäÿäèð. Íàçèð, äàùà ñîíðà, “Áàêû-2015” Û Àâðîïà Îéóíëàðûíûí Òÿøêèëàò Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè, Àçÿðáàéúàíûí áèðèíúè õàíûìû, Ùåéäÿð ßëèéåâ
Ôîíäóíóí ïðåçèäåíòè Ìåùðèáàí ßëèéåâàíûí ðÿùáÿðëèéè èëÿ ýþðöëÿí èøëÿðäÿí äàíûøûá, Îéóíëàðûí êå÷èðèëìÿñè
ö÷öí òèêèëÿí éåíè èäìàí îáéåêòëÿðè
áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèá.
Ãåéä åäÿê êè, Àâðîïà Îéóíëàðûíûí ðÿñìè à÷ûëûø ìÿðàñèìè Áàêû
Îëèìïèéà Ñòàäèîíóíäà êå÷èðèëÿúÿê.
Òÿãðèáÿí 70 ìèí òàìàøà÷û òóòóìó
îëàí ñòàäèîíäà òèêèíòè èøëÿðèíèí áþéöê ùèññÿñè àðòûã áàøà ÷àòûá. Ñòàäèîíóí ýÿëÿí èëèí ôåâðàëûíäà èñòèôàäÿéÿ âåðèëìÿñè ïëàíëàøäûðûëûá. Ñòàäèîíóí éàõûíëûüûíäà èäìàí÷ûëàðûí,
åëÿúÿ äÿ, îíëàðûí ìÿøã÷èëÿðèíèí éàøàéàúàãëàðû “Îëèìïèéà êÿíäè” èíøà
îëóíóá. Áó èëèí ÿââÿëèíäÿ èñÿ ùÿìèí
ÿðàçèäÿ äàùà áèð ìþùòÿøÿì èäìàí
ãóðüóñó - Ìèëëè Ýèìíàñòèêà Àðåíàñû
òèêèëÿðÿê èñòèôàäÿéÿ âåðèëèá. Ùàçûðäà
èñÿ Áàéûë ãÿñÿáÿñèíäÿ Ñó Èäìàí
Ñàðàéûíäà òèêèíòè èøëÿðè áàøà ÷àòìàã
öçðÿäèð. Öìóìè ñàùÿñè 66 ìèí
êâàäðàòìåòð îëàí ñàðàé ÿí ìöàñèð
ñòàíäàðòëàð ñÿâèééÿñèíäÿ èíøà îëóíóð âÿ Áåéíÿëõàëã Öçýö÷öëöê Ôåäåðàñèéàíûí òÿëÿáëÿðèíÿ òàì úàâàá âåðÿúÿê. Èäìàí Ñàðàéû ö÷ öçýö÷öëöê
ùîâóçóíäàí èáàðÿò îëàúàã. Óçóíëóüó 50, åíè 25, äÿðèíëèéè 3 ìåòð îëàúàã ÿñàñ ùîâóç áåéíÿëõàëã éàðûøëàð
ö÷öí íÿçÿðäÿ òóòóëóá. Ýÿëÿí èë ïàéòàõòûìûçäà òÿøêèë îëóíàúàã èëê Àâðîïà Îëèìïèéà Îéóíëàðûíûí ñó èäìàíû
öçðÿ ÿñàñ éàðûøëàðû äà ìÿùç áó ùîâóçäà êå÷èðèëÿúÿê. Èêèíúè ùîâóç èñÿ
ìÿøãëÿð ö÷öí íÿçÿðäÿ òóòóëóá. Áóíäàí ÿëàâÿ, êîìïëåêñÿ äàõèë îëàí
ùöíäöðëöêäÿí ñóéàòóëëàíìà ùîâóçóíóí óçóíëóüó 25, åíè 20, äÿðèíëèéè èñÿ 6 ìåòðäèð. Ùÿì÷èíèí, ñàðàéäà
ôèòíåñ çàëëàðû, ðåñòîðàí, êîíôðàíñ çàëû, îôèñëÿð, ñîéóíóá-ýåéèíìÿ îòàãëàðû âÿ äèýÿð èø÷è âÿ êþìÿê÷è îòàãëàð
ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿúÿê. Áóíäàí ÿëàâÿ, Àâðîïà Îéóíëàðûíà ùàçûðëûã
ìÿãñÿäèëÿ Ùåéäÿð ßëèéåâ àäûíà Èäìàí-Êîíñåðò Êîìïëåêñè, Áàêû ßë
Îéóíëàðû Ñàðàéûíäà äà òÿìèð-éåíèäÿíãóðìà èøëÿðè äàâàì åòäèðèëèð.
Îêòéàáðûí 21-äÿ, àõøàì ÁÌÒ
Áàø Ìÿúëèñèí ãÿðàðýàùûíäà, ùÿì÷èíèí, “Áàêû-2015” Àâðîïà Îéóíëàðûíà
ùÿñð îëóíìóø ðÿñìè ãÿáóë òÿøêèë
îëóíóá. Ãÿáóëäà À.Ðÿùèìîâ ýÿëÿí
èë þëêÿìèçäÿ êå÷èðèëÿúÿê Àâðîïà
Îéóíëàðû ùàããûíäà ÿñàñ ôàêòëàðäàí
âÿ Àçÿðáàéúàíûí äöíéà èäìàíûíà
âåðäèéè òþùôÿëÿðäÿí äàíûøûá: “Àçÿð-
áàéúàí äöíéàäà èäìàí äþâëÿòè
êèìè òàíûíìàüà áàøëàéûð. Þëêÿìèç
áþéöê òÿäáèðëÿðÿ åâ ñàùèáëèéè åòìÿêëÿ ìöùöì òÿúðöáÿ ãàçàíûá”.
Ãåéä åäÿê êè, “Áàêû-2015” Àâðîïà Îéóíëàðû öìóìèëèêäÿ 20 èäìàí
íþâö öçðÿ êå÷èðèëÿúÿê. Áóíëàðäàí
16-ñû îëèìïèéà, äþðäö ãåéðè-îëèìïèéà èäìàí íþâöäöð. Èäìàíûí äîããóç
íþâö 2016-úû èëäÿ Ðèî-äå-Æàíåéðîäà êå÷èðèëÿúÿê Éàé Îëèìïèéà Îéóíëàðû ö÷öí ñå÷ìÿ éàðûøëàðà èìêàí éàðàäàúàã. Ùÿìèí èäìàí íþâëÿðèíÿ
îõàòìà, éöíýöë àòëåòèêà, âåëîñèïåä
èäìàíû, àòûúûëûã, öçýö÷öëöê, ñòîëöñòö
òåííèñ, òàåêâàíäî, òðèàòëîí âÿ âîëåéáîë äàõèëäèð.
Õàòûðëàäàã êè, èëê Àâðîïà Îéóíëàðûíûí ðÿñìè à÷ûëûø âÿ áàüëàíûø ìÿðàñèìëÿðè Áàêû Îëèìïèéà Ñòàäèîíóíäà
òÿøêèë îëóíàúàã. Áóíäàí ÿëàâÿ, éöíýöë àòëåòèêà éàðûøëàðû äà ùÿìèí àðåíàäà òÿøêèë îëóíàúàã. Ãàëàí éàðûøëàð
èñÿ ïàéòàõòäàêû äèýÿð èäìàí ãóðüóëàðûíäà êå÷èðèëÿúÿê. Áóíëàðäàí áîêñ,
ãûëûíúîéíàòìà, êàðàòå, òàåêâàíäî
âÿ âîëåéáîë - “Áàêû Êðèñòàë Ùàëë”äà,
îõàòìà - Òîôèã Áÿùðÿìîâ àäûíà
Ðåñïóáëèêà ñòàäèîíóíäà, áàäìèíòîí, ñòîëöñòö òåííèñ - Áàêû ßë Îéóíëàðû Ñàðàéûíäà, úóäî, ñàìáî âÿ ýöëÿø - Ùåéäÿð ßëèéåâ àäûíà ÈäìàíÊîíñåðò Êîìïëåêñèíäÿ, ýèìíàñòèêà
- Ìèëëè Ýèìíàñòèêà Àðåíàñûíäà, ñó
èäìàí íþâëÿðè - Áàêû Ñó Èäìàíû Ìÿðêÿçèíäÿ, áàñêåòáîë - Áàñêåòáîë Àðåíàñûíäà, ÷èìÿðëèê ôóòáîëó âÿ âîëåéáîëó - ×èìÿðëèê Àðåíàñûíäà êå÷èðèëÿúÿê. 20 èäìàí íþâöíäÿí éàëíûç áèðè
- ãàéûã éàðûøëàðû èñÿ Ìèíýÿ÷åâèð øÿùÿðèíäÿêè Îëèìïèéà áàçàñûíäà òÿøêèë
îëóíàúàã.
Áåéíÿëõàëã Îëèìïèéà òÿøêèëàòëàðûíûí ðÿùáÿðëÿðèíèí äÿ åòèðàô åòäèêëÿðè êèìè, Àâðîïà Îéóíëàðûíà ùàçûðëûã
èøëÿðèíèí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ òÿøêèëè
îíó äåìÿéÿ ÿñàñ âåðèð êè, òàðèõäÿ
èëê äÿôÿ òÿøêèë îëóíàúàã Àâðîïà
Îéóíëàðû êþùíÿ ãèòÿíèí Îëèìïèéà
ùÿðÿêàòûíäà áèð òàðèõ éàçàúàã, Áàêûäà òÿøêèë îëóíàúàã Àâðîïà Îéóíëàðû
ñîíðàêû èëëÿðäÿ êå÷èðèëÿúÿê àíàëîæè
éàðûøëàð ö÷öí áèð ñòàíäàðò ìöÿééÿíëÿøäèðÿúÿê, åòàëîíà ÷åâðèëÿúÿê.
Ñÿëèì ËÎÜÌÀÍÎÜËÓ
Àçÿðáàéúàíäà êÿíä òÿñÿððöôàòû ñàùÿñèíèí ýÿëÿúÿê èíêèøàôûíû ëàéèùÿëÿíäèðìÿê ìÿãñÿäè èëÿ îêòéàáðûí 23-äÿ Áàêûäà ÁÌÒ-íèí èõòèñàñëàøìûø àýåíòëèéè îëàí Êÿíä Òÿñÿððöôàòûíûí Èíêèøàôû öçðÿ Áåéíÿëõàëã Ôîíäóíóí
(ÈÔÀÄ) ñòðàòåýèéàñûíûí òÿùëèëèíÿ ùÿñð åäèëìèø
ñåìèíàð èøÿ áàøëàéûá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, ùþêóìÿò ãóðóìëàðûíûí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí, Ìèëëè Ìÿúëèñ äåïóòàòëàðûíûí, áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí òÿìñèë÷èëÿðèíèí, ñÿôèðëÿðèí èøòèðàê åòäèéè ñåìèíàð
êÿíä éåðëÿðèíèí èíêèøàôû, èø éåðëÿðèíèí âÿ ýöúëö êÿíä èúìàëàðûíûí éàðàäûëìàñûíû ñòèìóëëàøäûðàí èñòèãàìÿòëÿðèí âÿ àëÿòëÿðèí ìöÿééÿí
åäèëìÿñè ìÿãñÿäè èëÿ òÿúðöáÿëÿðèí áþëöøìÿñèíÿ èìêàí éàðàäûð.
Ñåìèíàðûí à÷ûëûøûíäà ÷ûõûø åäÿí Àçÿðáàéúàíûí êÿíä òÿñÿððöôàòû íàçèðè Ùåéäÿð
ßñÿäîâ áèëäèðèá êè, þëêÿìèçäÿ èãòèñàäè èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíûí ÿñàñ ùÿäÿôëÿðèíäÿí áèðè
ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí âÿ õöñóñèëÿ äÿ êÿíä
òÿñÿððöôàòûíûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñèäèð. Áó ñàùÿäÿ áåéíÿëõàëã òÿúðöáÿíèí þéðÿíèëìÿñè,
òÿúðöáÿ ìöáàäèëÿñè, áèëèê âÿ áàúàðûãëàðûí áþëöøäöðöëìÿñè õöñóñè ÿùÿìèééÿò êÿñá åäèð.
ÈÔÀÄ-ëà ÿìÿêäàøëûã ÿëàãÿëÿðèíäÿí äàíûøàí íàçèð ãåéä åäèá êè, áó òÿøêèëàò Àçÿðáàéúàíäà 17 èëäèð ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð. ÈÔÀÄ-ûí
äöíéàäà ÿðçàã òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí åäèëìÿñèíäÿ, éîõñóëëóüóí àçàëäûëìàñûíäà,
êÿíä èíôðàñòðóêòóðóí éàðàäûëìàñûíäà òþùôÿëÿðè ÿâÿçñèçäèð. Ôîíäóí Àçÿðáàéúàíäà ýþðäöéö èøëÿð, ùÿéàòà êå÷èðäèéè ëàéèùÿëÿð éöêñÿê
ãèéìÿòÿ ëàéèãäèð. Äþâëÿò òÿðÿôèíäÿí áó ñàùÿéÿ êèôàéÿò ãÿäÿð éàðäûìëàð åäèëèð. Àçÿðáàéúàíûí êÿíä òÿñÿððöôàòû áþéöê èíêèøàô éîëóíà ãÿäÿì ãîéóá. Ùàçûðäà àãðàð-ñÿíàéå
êîìïëåêñèíèí éåíè ñòðàòåýèéàñû öçÿðèíäÿ èø
àïàðûëûð. Áó ñòðàòåýèéàíûí ùàçûðëàíûá ùÿéàòà
êå÷èðèëìÿñèíäÿ ÈÔÀÄ-ëà ïðèîðèòåòëÿðèìèçèí
óéüóíëàøäûðûëìàñû ìÿñÿëÿñè ýöíäÿìäÿäèð.
Ôîíäóí Éàõûí Øÿðã, Øèìàëè Àôðèêà, Ìÿðêÿçè Àñèéà âÿ Àâðîïà Áþëìÿñèíèí äèðåêòîðó
õàíûì Õàëèäÿ Áîóçàð áèëäèðèá êè, ÈÔÀÄ
“2014-2020 èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà Àãðîáèçíåñèí Èíêèøàôû Ñòðàòåýèéàñû”íà
óéüóí îëàðàã êÿíä éåðëÿðèíè èíêèøàô åòäèðìÿê
ìÿãñÿäè èëÿ éåíè âÿ èííîâàòèâ éàíàøìàëàðà ÿñàñÿí ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿúÿê.
Àçÿðáàéúàíäà ÈÔÀÄ òÿðÿôèíäÿí ìàëèééÿëÿøäèðèëÿí íþâáÿòè ïðîãðàìëàð
âÿ ëàéèùÿëÿð ùåéâàíäàðëûã
ñàùÿñè öçðÿ äÿéÿð çÿíúèðèíèí ýöúëÿíäèðèëìÿñèíÿ
âÿ áó ñåêòîðóí èíêèøàôûíà
éþíÿëÿúÿê. Áó éåíè áàçàðëàðà ÷ûõûø, êåéôèééÿò âÿ
ýèýèéåíà ñòàíäàðòëàðûíà äèããÿò éåòèðìÿêëÿ
ÿíÿíÿâè òÿñÿððöôàò÷ûëûã òÿúðöáÿëÿðèíèí éàõøûëàøäûðûëìàñû èëÿ íÿòèúÿëÿíÿúÿê. Èíäèéÿäÿê
350 ìèí êÿíä ÿùàëèñè ÈÔÀÄ òÿðÿôèíäÿí ìàëèééÿëÿøäèðèëìèø ïðîãðàì âÿ ëàéèùÿëÿðäÿí
ôàéäàëàíûá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòè
Àäìèíèñòðàñèéàñûíûí Àãðàð ñèéàñÿò ìÿñÿëÿëÿðè øþáÿñèíèí ìöäèðè Àçÿð ßìèðàñëàíîâ ñåìèíàðäà ÷ûõûø åäÿðÿê ÈÔÀÄ-ëà ÿìÿêäàøëûüû
éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèá. Î ãåéä åäèá êè, þòÿí
èëëÿð ÿðçèíäÿ áó òÿøêèëàòûí Àçÿðáàéúàíäà
êÿíä òÿñÿððöôàòûíûí àéðû-àéðû èñòèãàìÿòëÿðè
öçðÿ ùÿéàòà êå÷èðäèéè äÿñòÿê ïðîãðàìëàðûíäà éàõøû íÿòèúÿëÿð ÿëäÿ îëóíóá.
Ùàçûðäà êÿíä òÿñÿððöôàòû ñàùÿñèíäÿ áèðýÿ ôÿàëèééÿò ö÷öí äàùà ýåíèø èìêàíëàð âàð
âÿ áó ñàùÿäÿ óüóðëó ÿìÿêäàøëûã ïëàòôîðìàñû ìþâúóääóð. Áó áàðÿäÿ äàíûøàí À.ßìèðàñëàíîâ âóðüóëàéûá êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Àçÿðáàéúàíäà êÿíä òÿñÿððöôàòûíûí èíêèøàôûíû èãòèñàäèééàòûí ïðèîðèòåò èñòèãàìÿòè êèìè
ìöÿééÿíëÿøäèðèá. Ñîí áèð èëÿ éàõûí ìöääÿòäÿ äþâëÿò òÿðÿôèíäÿí êÿíä òÿñÿððöôàòûíûí èíêèøàôû èñòèãàìÿòèíäÿ ÷îõ úèääè ãÿðàðëàð ãÿáóë îëóíóá. Àãðàð-ñÿíàéå êîìïëåêñèíèí èãòèñàäèééàòûí øàõÿëÿíäèðèëìÿñèíäÿ ìöùöì ðîë
îéíàäûüûíû äèããÿòÿ ÷àòäûðàí À.ßìèðàñëàíîâ
äþâëÿòèí êÿíä òÿñÿððöôàòûíûí èíêèøàôûíà éþíÿëìèø ãÿðàðëàðû, îíëàðûí ìàùèééÿòè, èðÿëè ñöðöëÿí éåíè òÿøÿááöñëÿð, áó ñàùÿéÿ äþâëÿò
äÿñòÿéè áàðÿäÿ ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèá.
ÁÌÒ-íèí Àçÿðáàéúàíäàêû ðåçèäåíò ÿëàãÿëÿíäèðèúèñè Àíòîíèóñ Áðîåê ãóðóìóí èíêèøàôà éàðäûì ñòðóêòóðóíäàí âÿ ÿìÿêäàøëûüûí
ýöúëÿíäèðèëìÿñèíäÿí ñþç à÷ûá.
Ñåìèíàðûí èëê ýöíö êÿíä òÿñÿððöôàòû ñàùÿñèíäÿ ðåýèîíàë òÿúðöáÿëÿð þéðÿíèëèá, ÿòðàôëû ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Îêòéàáðûí 24-äÿê äàâàì åäÿúÿê òÿäáèðäÿ Àçÿðáàéúàíûí êÿíä éåðëÿðèíèí èíêèøàôû öçðÿ ñèéàñÿòèíèí ïåðñïåêòèâëÿðè âÿ ñòðàòåæè áàõûøëàðû, ÈÔÀÄ-ûí þëêÿ öçðÿ ñòðàòåýèéàñû, êÿíä
éåðëÿðèíäÿ ðÿãàáÿòÿ äàâàìëûëûüûí àðòûðûëìàñû,
þëêÿìèçäÿ êÿíä òÿñÿððöôàòû èíâåñòèñèéàëàðû âÿ
äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð ìöçàêèðÿ îëóíàúàã.
ßñàññûç áÿéàíàò: Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòè êèìëÿðèí ìöäàôèÿñèíÿ ãàëõûð?
Ìöàñèð äþâðäÿ èíñàí ùàãëàðûíûí
ãîðóíìàñû áþéöê ÿùÿìèééÿò êÿñá
åäèð. Áóíäàí ñóè-èñòèôàäÿ åäÿðÿê þç
ìàðàãëàðûíû áàøãàëàðûíà ñûðûìàã
úÿùäëÿðè äÿ ìþâúóääóð. Àçÿðáàéúàí
Úÿíóáè Ãàôãàçäà ìöñòÿãèë äþâëÿò
ãóðóúóëóüóíäà ÿí ÷îõ óüóð ÿëäÿ åòìèø þëêÿ êèìè âÿòÿíäàøëàðûí ùöãóãëàðûíûí òÿìèí åäèëìÿñèíÿ áþéöê äèããÿò
éåòèðèð. Îíóí áöòöí ñàùÿëÿðäÿ ÿëäÿ
åòäèéè íàèëèééÿòëÿð ýþç ãàáàüûíäàäûð.
Ëàêèí áÿçè íàõÿëÿôëÿð âÿòÿíäàøû îëäóüó äþâëÿòèí ÿëåéùèíÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðìèø âÿ áóíóí ùàãëû úÿçàñûíû àëìûøäûð.
Ìàðàãëûäûð êè, Ãÿðáèí áÿçè ðÿñìè äàèðÿëÿðè ìÿùç áó êèìè èíñàíëàðûí ìöäàôèÿñèíÿ ãàëõûð. Îíëàð úÿìèééÿòäÿ õàîñ
éàðàòìàãëà, ìöñòÿãèëëèéÿ çÿðáÿ âóðìàãëà ìÿøüóë îëàíëàðûí àçàäëûüà áóðàõûëìàñûíû òÿëÿá åäèðëÿð. Áó, íîíñåíñ îëñà äà, îíóí ìöÿééÿí ñÿáÿáëÿðè âàðäûð. Ùÿìèí ìöñòÿâèäÿ ÀÁØ
Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí ñîí áÿéàíàòëàðûíäàí áèðèíÿ íÿçÿð ñàëäûãäà,
ìàðàãëû ìÿãàìëàð ýþçÿ ÷àðïûð.
Éóíóñîâëàðûí
“õÿñòÿëèéè”: Âÿòÿí
õàèíëÿðè áàüûøëàìûð
Ãÿðá ìöñòÿãèë äþâëÿòëÿðèí äàõèëè
èøëÿðèíÿ ãàðûøìàã àäÿòèíäÿí ÿë ÷ÿêìèð. Èêèëè éàíàøìà ñèéàñÿòè èëÿ äöíéàäà êèôàéÿò ãÿäÿð ìöðÿêêÿá âÿçèééÿò
éàðàäàíëàð ôÿàëèééÿòëÿðèíè äàéàíäûðìûðëàð. Âåðäèêëÿðè ÿñàññûç áÿéàíàòëàðû
èëÿ ìèëëè äþâëÿò÷èëèéÿ çÿðáÿ âóðìàüà
÷àëûøûðëàð. Îíëàð þçëÿðè ö÷öí éîëâåðèëìÿç ñàéäûãëàðû âÿ ãàðøûñûíû äÿðùàë àëäûãëàðû áèð ñûðà ìÿãàìëàðà áàøãàëàðûíûí ÿìÿë åòìÿñèíè òÿëÿá åäèðëÿð. Áÿçÿí áó, áåéíÿëõàëã ùöãóã ãàéäàëàðûíà çèää ôîðìàäà åäèëèð.
ÀÁØ Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòèíèí ñþç÷öñö Ú.Ïñàêè áÿéàíàò âåðÿðÿê, âÿòÿíÿ õÿéàíÿòäÿ èòòèùàì îëóíàðàã ùÿáñ
åäèëÿí “ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè” Ëåéëà Éóíóñîâà âÿ îíóí ÿðè Àðèô Éóíóñîâóí
ùÿáñäÿí àçàä åäèëìÿñèíè òÿëÿá åäèá.
Îíëàðûí ùÿáñäÿí ÷ûõàðûëìàñûíû “õöñóñè àêòóàë” ìÿñÿëÿ ñàéäûãëàðûíû áèëäèðèá
(áàõ: Äåòåíòèîí îô Ùóìàí Ðèýùòñ Äåôåíäåð Ëåéëà Éóíóñ / www.ñòàòå.ýîâ,
15 îêòéàáð 2014). Ùàíñû ñÿáÿáäÿí
âÿòÿíÿ õÿéàíÿòäÿ èòòèùàì îëóíàí èêè
àäàìûí ùÿáñäÿí àçàä åäèëìÿñè ìÿñÿëÿñè “àêòóàëëàøûá”?
Áó ñóàëà úàâàá âåðìÿê ö÷öí Ëåéëà âÿ Àðèô Éóíóñîâëàðûí ôÿàëèééÿòèíÿ
íÿçÿð ñàëìàã ëàçûìäûð. ßââÿëúÿ îíó
äåéÿê êè, ùÿáñ åäèëÿíÿ ãÿäÿð áó
àäàìëàðûí ñàüëàìëûüûíäà ùàíñûñà
úèääè áèð ïðîáëåìèí îëìàñûíäàí äàíûøàí éîõ èäè. ßêñèíÿ, îíëàðûí ñÿñè äöíéàíûí ìöõòÿëèô þëêÿëÿðèíäÿí ýÿëèðäè.
Ùÿð äÿôÿ äÿ Àçÿðáàéúàí ÿëåéùèíÿ ôèêèð ñþéëÿéèðäèëÿð. Âÿçèééÿò î äÿðÿúÿéÿ
÷àòìûøäû êè, Áàêûäà êå÷èðèëÿí òÿäáèð-
ëÿðäÿ áåëÿ Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè âÿ úÿìèééÿòèíè òÿùãèð åäèðäèëÿð. Ìèñàë êèìè
Ë.Éóíóñîâàíûí “Åóðîâèñèîí” áåéíÿëõàëã ìàùíû éàðûøìàñû ÿðÿôÿñè äàâðàíûøëàðûíû ýþñòÿðÿ áèëÿðèê.
Áàêûäà “Äåìîêðàòèéà íàìèíÿ
îõó!” àäû àëòûíäà êå÷èðèëÿí òîïëàíòûäà
“Àçÿðáàéúàí” ãÿçåòèíèí ÿìÿêäàøû
âåðèëÿí ñóàëëàðà àèä úàâàáëàð âåðìÿäèéèíè õàòûðëàäàíäà, Ëåéëà Éóíóñîâà
÷îõ åìîñèîíàë ùÿðÿêÿòëÿð åäèá. Ìöõáèðèí îíóí Àçÿðáàéúàí äèëèíäÿ äàíûøìàñûíû ìöñáÿò ãèéìÿòëÿíäèðäèéèíè
äåéÿíäÿ èñÿ Ëåéëà Éóíóñîâà “ñþéöø
ñþéÿíäÿ Àçÿðáàéúàí äèëèíÿ êå÷èðÿì”
úàâàáûíû âåðèá (áàõ: Ìàðàãëàíàíëàð
áó ëèíêäÿ ùÿìèí äèàëîãó èçëÿéÿ áèëÿðëÿð:
ùòòïñ://www.éîóòóáå.úîì/wàòúù?â=ÒÃ4Éã1à2áòw).
Äîüðóñó, ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñèíèí
áó úöð äàíûøìàñûíà Àìåðèêàíûí âÿ
éà ùÿð ùàíñû Àâðîïà äþâëÿòèíèí ðåàêñèéàñû ìàðàãëû îëàðäû. Èíñàí âÿòÿíäàøû îëäóüó äþâëÿòèí äèëèíäÿ éàëíûç ñþéöø ñþéäöéöíö äåéèð! Áåëÿ ÷ûõûð êè, î,
íÿèíêè þçöíö ùÿìèí þëêÿéÿ àèä åòìèð,
ùÿòòà îíà íèôðÿò äÿ áÿñëÿéèð. Ùÿãèãè
ìÿíàäà áó äþâëÿòÿ äöøìÿí ìþâãåäÿäèð.
Éàëíûç åðìÿíèëÿð áó úöð äàíûøà áèëÿðëÿð. Ðåàëëûãäà Ëåéëà âÿ Àðèô Éóíóñîâëàð åðìÿíè êèìè äöøöíäöêëÿðèíè
íöìàéèø åòäèðèáëÿð. Ìÿñÿëÿí, Ëåéëà
Éóíóñîâà 1993-úö èëäÿ Ðóñèéàäà
àçÿðáàéúàíëû âÿ åðìÿíè ãàäûíëàðûí
ýþðöøöíäÿ Àçÿðáàéúàí áàéðàüû àëòûíäà îòóðìàéûá. Éàðàòäûüû “Èúòèìàè äèàëîãëàð” ñàéòûíûí òÿãäèìàòûíû Èðÿâàíäà
êå÷èðèá. Ùÿìèí ñàéòäà î, Àçÿðáàéúàí
ÿðàçèñèíèí áèð ùèññÿñèíè “Äàüëûã Ãàðàáàü Ðåñïóáëèêàñû” êèìè òÿãäèì åäèá.
Áóíëàðäàí ÿëàâÿ, Ëåéëà âÿ Àðèô
Éóíóñîâëàðûí Áàêûäà áèð ñûðà ñåïàðàò÷û öíñöðëÿð âÿ åðìÿíèëÿðëÿ áàüëû
ùàíñû ùîããàëàðäàí ÷ûõäûüû äà óíóäóëìàéûá. Ãîíäàðìà “ñèéàñè ìÿùáóñ”
ìÿñÿëÿñèíäÿ îíëàð õöñóñè úàíôÿøàíëûã ýþñòÿðèáëÿð. Áàêûäàêû åðìÿíè ãÿáèðèñòàíëûüû ÿòðàôûíäà àæèîòàæ éàðàäàíëàðäàí áèðè äÿ ìÿùç îíëàð èäè. Ñÿùâ åò-
ìèðèêñÿ, ùÿòòà ýåäèá îðàäà õöñóñè
ìÿãñÿäëÿ ãÿáèðëÿðè äÿ çèéàðÿò åòìèø,
Àçÿðáàéúàíû ïàð÷àëàìàüà ÷àëûøàí
ñåïàðàò÷ûëàðûí ìöäàôèÿñèíÿ ãàëõìûøäûëàð. Îíëàðûí õàðèúè ñÿôÿðëÿðäÿ Àçÿðáàéúàíà àèä îëàí ìÿñÿëÿëÿðäÿ äöøìÿí ìþâãåéèíäÿ äóðäóãëàðû äàíûëìàç ôàêòäûð.
Íÿùàéÿò, êîíêðåò ôàêòëàð ñöáóò
åäèð êè, Éóíóñîâëàð “õàëã äèïëîìàòèéàñû” àäû àëòûíäà åðìÿíè êÿøôèééàò îðãàíëàðû èëÿ ÿìÿêäàøëûã åäèáëÿð. Áÿñ,
áöòöí áóíëàðû ÀÁØ Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòè áèëìèð? Òÿáèè êè, áèëèð. Ùÿòòà èúòèìàèééÿòÿ ìÿëóì îëìàéàí áàøãà
ìÿãàìëàðäàí äà õÿáÿðäàð îëà áèëÿðëÿð. Ïðîáëåìèí êþêö äÿ åëÿ ìÿùç áóíäàäûð.
ÀÁØ-ûí íàðàùàòëûüû:
ñöíè ìàðàãëàð âÿ
ýåð÷ÿêëèê
Áó áàüëûëûãäà èêè âàúèá ìÿãàìû
âóðüóëàìàã ëàçûìäûð. Áèðèíúèñè, äöøìÿíëÿð âÿ îíëàðûí ùàâàäàðëàðûíû ÿí
÷îõ íàðàùàò åäÿí Àçÿðáàéúàíûí
ìöñòÿãèë äàõèëè âÿ õàðèúè ñèéàñÿò éåðèòìÿñèäèð. Àçÿðáàéúàí ðåýèîíóí éåýàíÿ ìöñòÿãèë äþâëÿòèäèð êè, áó êåéôèééÿòëÿðè þçöíäÿ áèðëÿøäèðèð. Áó äà áèð
ñûðà äàèðÿëÿðè ãàíå åòìèð. Îíëàð Àçÿðáàéúàíû çÿèô äþâëÿòëÿð ñûðàñûíà ñàëìàã èñòÿéèðëÿð. Áóíóí ö÷öí äÿ Áàêûíûí êÿíàð òÿñèðëÿð àëòûíäà ùÿðÿêÿò åòìÿñèíÿ ÷àëûøûðëàð.
Ãÿðèáÿäèð êè, ùÿìèí ìÿãñÿäÿ
÷àòìàã ö÷öí Ãÿðáèí ìöÿééÿí äàèðÿëÿðè âÿ îíëàðûí ðåýèîíäàêû ÿëàëòûëàðû
ùÿòòà àü éàëàíà áåëÿ ÿë àòûðëàð. Îíëàð
ìöõòÿëèô éåðëÿðäÿí àëäûãëàðû óéäóðìà
ìÿëóìàòëàðà ðÿñìè ðåàêñèéà âåðèðëÿð!
Áó, õåéëè äÿðÿúÿäÿ ãåéðè-úèääè éàíàøìàäûð.
Áóíëàðûí ôîíóíäà ùÿìèí äàèðÿëÿðèí êîíêðåò ôàêòëàðà ýþç éóììàëàðû
áàøãà ñóàëëàð äîüóðóð. Ìÿñÿëÿí, 20
èëäÿí ÷îõäóð êè, Åðìÿíèñòàí èøüàë åòäèéè òîðïàãëàðäàí àçÿðáàéúàíëûëàðû
äåïîðòàñèéà åäèá. Ìèëéîíëàðëà ñàäÿ
èíñàí éóðä-éóâàñûíäàí äèäÿðýèí äöøöá. Áó âÿçèééÿòÿ ùàíñû áåéíÿëõàëã
òÿøêèëàò ðåàêñèéà âåðèá, ðåàë òÿñèðåäèúè
àääûìëàð àòûá? Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòè
ùàíñû ñÿáÿáäÿí áó ýöíÿ ãÿäÿð Åðìÿíèñòàíäàí ùöãóãóíó ïîçäóüó
ìèëéîíëàðëà àäàìûí ùàãã-ùåñàáûíû
ñîðóøìàéûá?
Èðÿâàíà ãàðøû èíäèéÿ ãÿäÿð ùå÷ áèð
úèääè ñàíêñèéà òÿòáèã îëóíìàéûá. Êöòëÿâè úèíàéÿòëÿðäÿ ÿëè îëàí Åðìÿíèñòàí
ðÿùáÿðëÿðè èëÿ áàüëû òÿäáèðëÿð ýþðöëìÿéèá. Áóíóí ÿâÿçèíäÿ Àâðîïà Ïàðëàìåíòèíäÿ ãåéðè-ðÿñìè äÿ îëñà, “Äàüëûã Ãàðàáàü åðìÿíèëÿðè èëÿ äîñòëóã
ãðóïó” éàðàäûëûð. ßñëèíäÿ, áó êèìè àääûìëàðûí àòûëìàñûíäà ýöäöëÿí ÿñàñ
ìÿãñÿä àéäûíäûð. Åðìÿíèëÿðèí ùàâàäàðëàðû ùÿð ôöðñÿòäÿ ùàãã-ÿäàëÿòè òàïäàëàéàðàã îíëàðû ìöäàôèÿ åäèðëÿð.
Èêèíúèñè, Ãÿðá Àçÿðáàéúàíäà êèìëÿðèíñÿ ùöãóãëàðûíûí ïîçóëìàñûíà
äåéèë, þç ìàðàãëàðûíà ýþðÿ íàðàùàòäûð. Áåëÿ îëìàñàéäû, äöíéàíûí ìöõòÿëèô ðåýèîíëàðûíäà éöç ìèíëÿðëÿ èíñàíû ãÿòëÿ éåòèðìÿçäèëÿð. Úÿìèééÿòëÿðäÿ èõòèëàôëàð éàðàòìàçäûëàð. Ìöñÿëìàí óøàã, ãàäûí âÿ ãîúàëàðûí ìÿùâèíÿ ñÿáÿá îëàí èøëÿð ýþðìÿçäèëÿð.
Äåìÿëè, îíëàðûí õöñóñè ìÿãñÿäëÿðè
âàðäûð. Èíäèêè ùàëäà èñÿ ñþùáÿò ðåýèîíäà ýåîñèéàñè ìàðàãëàðûí òÿìèí
åäèëìÿñèíäÿí ýåäèð. Ìöÿééÿí òÿõðèáàò÷ûëàð ëàçûìäûð êè, “ðÿíýëè èíãèëàáëàð”
òÿøêèë åòñèíëÿð.
Áó èøäÿ îíëàðà êîíêðåò ñîñèàë áàçà ýÿðÿêäèð. Éóíóñîâëàð êèìèëÿðè
ìÿùç áó êèìè èøëÿðäÿ ëàçûì îëóð. Îíëàðëà áàüëû ñöíè àæèîòàæ éàðàòìàãëà äà
Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòèíè ýÿðýèíëèéÿ
ñöðöêëÿìÿéÿ úÿùä åäèëèð. Ùàçûðäà áèð
ñûðà ðåýèîíëàðäà (ìÿñÿëÿí, ×èíäÿ)
áàø âåðÿí èüòèøàøëàðûí ìåéäàíà ýÿëìÿ ìåõàíèçìëÿðè äÿ áóíó ñöáóò åäèð.
Ëàêèí áåëÿ òÿõðèáàòëàðûí Àçÿðáàéúàíäà óüóð ãàçàíà áèëìÿéÿúÿéè ìÿëóìäóð. Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè þç ìàðàãëàðûíû ãîðóìàã ö÷öí êèôàéÿò ãÿäÿð
ýöúÿ âÿ ìîíîëèòëèéÿ ìàëèêäèð. Áóíóíëà
éàíàøû, Àçÿðáàéúàíûí óçóí èëëÿðäèð
ïîçóëàí ùöãóãëàðûíûí áÿðïàñû ö÷öí
Ãÿðáèí àääûì àòìàñû ëàçûìäûð. Ìÿñÿëÿíèí áó òÿðÿôè äÿ àêòóàëäûð. ×öíêè èíäè åðìÿíè áþùòàí÷û òÿáëèüàò ìàøûíû
éåíè-éåíè èääèàëàð èðÿëè ñöðìÿéÿ ÷àëûøûð. Àçÿðáàéúàíûí ÿëäÿ åòäèéè óüóðëàðà
êþëýÿ ñàëìàãëà ìÿøüóëäóð. Ðåýèîíäà
äàâàìëû ñöëù âÿ ñàáèòëèéèí éàðàíìàñû
ö÷öí áóíëàðûí ãàðøûñû àëûíìàëûäûð.
Éóõàðûäà àïàðûëàí ãûñà òÿùëèë ýþñòÿðèð êè, èíñàí ùöãóãëàðûíûí òÿìèí
îëóíìàñû áÿùàíÿñè èëÿ Àçÿðáàéúàíûí
äàõèëè èøëÿðèíÿ ìöäàõèëÿ åòìÿê úÿùäëÿðè äàâàì åäèð. Áóíóí ö÷öí áÿçÿí
àáñóðä öñóëëàðà áåëÿ ÿë àòûðëàð. Ëåéëà
âÿ Àðèô Éóíóñîâëàðäàí èñòèôàäÿ åäÿðÿê, þëêÿíè ñàáèò èíêèøàô éîëóíäàí
äþíäÿðìÿéÿ ñÿé ýþñòÿðèðëÿð. Áó ìÿãàìäà õàëãûí äà áèðëèéè çÿðóðèäèð.
Àçÿðáàéúàí õàëãû ùÿìèøÿ èíäèêè èãòèäàðû äÿñòÿêëÿéèá. Áó äÿôÿ äÿ, øöáùÿñèç, áåëÿ îëàúàãäûð.
Àíúàã, ýþðöíöð, úÿìèééÿòäÿ êÿíàð ãöââÿëÿðèí êþìÿéè èëÿ þç ìÿãñÿäëÿðèíÿ ÷àòìàã èñòÿéÿí äàèðÿëÿð
âàð. Îíëàðûí þç äþâëÿòëÿðèíÿ ãàðøû ÷ûõûø åòìÿñèíÿ ùàãã ãàçàíäûðìàã îëìàç. Ùàðàäàí äÿñòÿê àëìàëàðûíà
áàõìàéàðàã, õàëã âÿ äþâëÿò áó êèìè
òÿõðèáàòëàðà éîë âåðìÿéÿúÿê. Òÿáèè êè,
èíñàí ñàüëàìëûüû ÷îõ þíÿìëè ìÿñÿëÿäèð. Ëàêèí áóíäàí ñèéàñè ìÿãñÿäëÿðëÿ
ñóè-èñòèôàäÿ åäèëìÿñè ãÿòèééÿí éîëâåðèëìÿçäèð. Èíäè þçëÿðèíè õÿñòÿ êèìè ãÿëÿìÿ âåðÿíëÿð àçàäëûüà ÷ûõäûãëàðû ùàëäà òàìàì áàøãà úöð þçëÿðèíè àïàðûðëàð. Òÿúðöáÿäÿ áåëÿ ùàëëàð ÷îõ îëóá.
Äèýÿð òÿðÿôäÿí, Åðìÿíèñòàíäà èøýÿíúÿ àëòûíäà îëàí, ÿñèðëèêäÿ ìèí úöð
ÿçèééÿò ÷ÿêÿí Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàøëàðûíûí ñàüëàìëûüûíûí òàìàìèëÿ ïîçóëìàñûíà ÀÁØ Äþâëÿò Äåïàðòàìåíòè íèéÿ ðåàêñèéà âåðìèð? Åðìÿíè ÿñèðëèéèíäÿí ãóðòóëàí ñîéäàøëàðûìûçûí àç
ìöääÿòäÿ äöíéàñûíû äÿéèøìÿñèíèí
ñÿáÿáëÿðèíè íèéÿ àðàøäûðìûðëàð? Ùÿìèí ìÿãàìëàðëà áàüëû Ú.Ïñàêè áÿéàíàò âåðÿúÿêìè?
Íåwòèìåñ.àç
7
www.yeniazerbaycan.com
24 îêòéàáð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 193 (4352)
Åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðèí ãóëëóã÷óñó
Õÿäèúÿ Èñìàéûëîâà ÿíÿíÿâè àìïëóàäà...
Àçÿðáàéúàíäà äåìîêðàòèê òÿñèñàòëàðûí èíêèøàôû, âÿòÿíäàø áèðëèéèíèí ýöúëÿíäèðèëìÿñè åðìÿíèïÿðÿñò, èñëàìîôîá äàèðÿëÿðÿ õèäìÿò ýþñòÿðÿí áó “5-úè êîëîí” òÿìñèë÷èëÿðèíè ÿìÿëëè-áàøëû íàðàùàò åäèð
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, îêòéàáðûí
22-äÿ 2005-2008-úè èëëÿðäÿ ôÿàëèééÿò
ýþñòÿðìèø, Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàø
úÿìèééÿòèíèí âÿ ùàêèìèééÿòèíèí íöìàéÿíäÿëÿðèíäÿí èáàðÿò áèðýÿ èø÷è
ãðóïó Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì
ßëèéåâèí âÿ Àâðîïà Øóðàñûíûí áàø
êàòèáè Òóðáéîðí Éàãëàíäûí òÿøÿááöñö èëÿ ôÿàëèééÿòèíè áÿðïà åäÿðÿê èúëàñ êå÷èðèá. Èúëàñäà ãåéä åäèëèá êè,
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ ÀØ ÏÀ-íûí ñåññèéàñûíäà ÷ûõûøû çàìàíû Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòèíèí âÿòÿíäàø úÿìèééÿòèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè èëÿ äèàëîã àïàðìàüà ùàçûð îëäóüóíó, áåëÿ
äèàëîã ö÷öí à÷ûã îëäóüóíó áèð äàùà
òÿñäèã åäèá. Äþâëÿò áàø÷ûñû Àâðîïà
Øóðàñûíûí Áàø êàòèáè Ò.Éàãëàíä èëÿ
òåëåôîí äàíûøûüû çàìàíû èãòèäàðûí
äèàëîã ö÷öí à÷ûã îëäóüóíó áèð äàùà
ãåéä åäèá âÿ áó êîíòåêñòäÿ áèðýÿ
èø÷è ãðóïóíóí ôÿàëèééÿòèíèí áÿðïà
åäèëìÿñè ìÿñÿëÿñèíè ìöçàêèðÿ åäèá.
Áó ýþðöø Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Ïðåçèäåíòèíèí âÿ Àâðîïà Øóðàñû
Áàø êàòèáèíèí òÿøÿááöñöäöð. Ùÿì÷èíèí, äþâëÿòèí âÿòÿíäàø úÿìèééÿòè
èëÿ à÷ûã âÿ ñÿìÿðÿëè äèàëîã àïàðìàã ö÷öí ñèéàñè èðàäÿñè ãåéä åäèëÿðÿê èø÷è ãðóïóíóí áó äèàëîãà þç
òþùôÿñèíè âåðìÿê ÿçìèíäÿ îëäóüó
âóðüóëàíûá.
Èø÷è ãðóïóíóí öçâëÿðè ãðóïóí
2005-úè èëäÿ èìçàëàíìûø Ìåìîðàíäóìóíà èñòèíàä åäÿðÿê Àçÿðáàéúàí
úÿìèééÿòèíèí èíñàí ùöãóãëàðû èëÿ
áàüëû ìÿñÿëÿëÿðè áåëÿ äèàëîã éîëó èëÿ
ñÿìÿðÿëè øÿêèëäÿ ùÿëë åòìÿê íèééÿòèíè
òÿñäèãëÿéèáëÿð. Ãðóïóí öçâëÿðè ùöãóãëàðûíûí ïîçóëäóüó åùòèìàë åäèëÿí
øÿõñëÿðëÿ áàüëû ìÿñÿëÿëÿðè ìöçàêèðÿ
åòìÿéÿ âÿ áó ìÿñÿëÿëÿðèí ùÿëëè ö÷öí
ùöãóã ìöñòÿâèñèíäÿ çÿðóðè òÿäáèðëÿð
ýþðìÿéÿ, ùÿìèí ìÿãñÿäëÿ ìöâàôèã
äþâëÿò îðãàíëàðûíà, î úöìëÿäÿí
ìÿùêÿìÿëÿðÿ òÿêëèôëÿð âåðìÿéÿ ùàçûð
îëäóãëàðûíû áèëäèðèáëÿð.
Ãåéä åäÿê êè, èø÷è ãðóïóíóí òÿðêèáèíÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Ìèëëè Ìÿúëèñèíèí äåïóòàòëàðû, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòè Àäìèíèñòðàñèéàñûíûí ìÿñóë ÿìÿêäàøëàðû, þëêÿäÿ òàíûíìûø ùöãóã ìöäàôèÿ÷èëÿðè, î úöìëÿäÿí ÁÌÒ-íèí ñòðóêòóðëàðûíäà ìÿøâÿðÿò÷è ñòàòóñà ìàëèê
îëàí áåéíÿëõàëã ãåéðè-ùþêóìÿò òÿøêèëàòëàðûíûí Àçÿðáàéúàíäàêû íöìàéÿíäÿëÿðè äàõèëäèð.
Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíäà
ìÿùêÿìÿ ñèñòåìè òàì
ìöñòÿãèëäèð âÿ èéåðàðõèê
õöñóñèééÿòÿ ìàëèêäèð
ßëáÿòòÿ áó àääûì Àçÿðáàéúàí
äþâëÿòèíèí âÿ ùàêèìèééÿòèíèí äåìîêðàòèê òÿñèñàòëàðûí èíêèøàôû èñòèãàìÿòèíäÿ àðäûúûë âÿ ïðèíñèïèàë ìþâãåéèíè áèð
äàùà îðòàéà ãîéóð. Áèëèíäèéè êèìè,
äåìîêðàòèê ÿíÿíÿëÿðÿ ñàäèãëèéèíè
ùÿð çàìàí íöìàéèø åòäèðÿí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà ìÿùêÿìÿ
ñèñòåìè òàì ìöñòÿãèëäèð âÿ ïèëëÿëè,
èéåðàðõèê õöñóñèééÿòÿ ìàëèêäèð. ßñëèíäÿ, áó ôàêòûí þçö äÿ ìÿùêÿìÿ
ñèñòåìèíäÿ ÿäàëÿòèí òàì áÿðïàñûíà
èìêàí âåðèð. Áåëÿ êè, ùàíñûñà àøàüû
èíñòàíñèéàäà ùöãóãëàðûíûí ïîçóëäóüóíó èääèà åäÿí øÿõñëÿðèí äàùà éöêñÿê èíñòàíñèéàëàðà ìöðàúèÿò åäÿðÿê
þç ùöãóãëàðûíû áÿðïà åòìÿê èìêàíû
âàð. Òÿáèè êè, áó ýöí Àçÿðáàéúàíûí
ìÿùêÿìÿ ñèñòåìèíäÿ ÿäàëÿò êðèòåðèéàëàðû êèôàéÿò ãÿäÿð éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ãîðóíìàãäàäûð. Ùÿð ùàëäà Àçÿðáàéúàíäà áèð ñûðà Ãÿðá þëêÿëÿðèíäÿí
ôÿðãëè îëàðàã 30-40 èëäÿí ñîíðà ùàíñûñà øÿõñèí ýöíàùñûçëûüû èëÿ áàüëû
âàõòû êå÷ìèø “åòèðàôëàðà” ðàñò ýÿëèíìèð.
Èø÷è ãðóïóíóí áÿðïà îëóíìàñû
èñÿ Àçÿðáàéúàíäà äåìîêðàòèê ÿíÿíÿëÿðèí òàì ôîðìàëàøìàñûíûí äàùà
áèð ñöáóòóäóð. Ìÿùç Àçÿðáàéúàí
ùàêèìèééÿòèíèí þëêÿäÿ âÿòÿíäàø úÿìèééÿòèíèí èíêèøàôûíà ýþñòÿðäèéè
äèããÿò âÿ ãàéüûíû íÿçÿðÿ àëñàã, áåëÿ áèð ãðóïóí ôÿàëèééÿòè èíñàíëàðûìûçûí ùöãóãëàðûíûí ãîðóíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ äàùà óüóðëó íÿòèúÿëÿðèí ÿëäÿ îëóíìàñûíà èìêàí âåðÿúÿê. Èø÷è
ãðóïóíóí òÿðêèáèíäÿ ñèéàñè áàõûøëàðûíäàí àñûëû îëìàéàðàã, úÿìèééÿòèí
àïàðûúû ùöãóã ìóäàôèÿ òÿøêèëàòëàðûíûí òÿìñèë÷èëÿðè èëÿ éàíàøû, Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòèíèí âÿ áåéíÿëõàëã
òÿøêèëàòëàðûí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí îëìàñû áèð äàùà ýþñòÿðèð êè, Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè èíñàí ùöãóãëàðûíûí ãîðóíìàñûíà õèäìÿò ýþñòÿðÿí äèàëîãà
ùàçûðäûð.
“5-úè êîëîí”
òÿìñèë÷èëÿðè íèéÿ
íàðàùàòäûðëàð?
Òÿÿññöôëÿ ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð
êè, Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí þëêÿìèçäÿ
èíñàí ùöãóã âÿ àçàäëûãëàðûíûí äàùà
éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ãîðóíìàñûíà ùÿäÿôëÿíÿí áó àääûìû áÿçè “5-úè êîëîí”
íöìàéÿíäÿëÿðè òÿðÿôèíäÿí éåíèäÿí
ôÿðãëè ìöñòÿâèëÿðÿ éîçóëóð. Ùÿð çàìàí àíòè-àçÿðáàéúàí÷û, åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðÿ ãóëëóã ýþñòÿðÿí “5-úè
êîëîí” íöìàéÿíäÿëÿðè Àçÿðáàéúàí
äþâëÿòèíèí äåìîêðàòèéàíûí èíêèøàôûíà
éþíÿëèê áó àääûìûíû äà þçöíÿìÿõñóñ øàíòàæ âÿ áþùòàíëàðëà ãàðøûëàéûá.
Áó êàìïàíèéàíûí áàøûíäà äà “5-úè
êîëîí”óí “ÿí àêòèâ” íöìàéÿíäÿëÿðèíäÿí îëàí Õÿäèúÿ Èñìàéûëîâà äàéàíûá. Áåëÿ êè, î, òîïëàíòûíûí êå÷èðèëìÿñèíÿ áèð ýöí ãàëìûø ñîñèàë øÿáÿêÿëÿðäÿ èø÷è ãðóïóíäà òÿìñèë îëóíàí
ÃÙÒ íöìàéÿíäÿëÿðèíè òÿùãèð åäèá.
Õ.Èñìàéûëîâà éàçûá êè, “áó, âàõò,
ÿñÿá âÿ åíåðæè äåìÿêäèð. Áó, ñÿìèìèééÿòèíäÿí âÿ äöðöñòëöéöíäÿí, éóìøàã äåñÿê, áÿäýöìàí
îëäóüóì àäàìëàðëà áèð ìàñà àðõàñûíäà ÿéëÿøìÿê äåìÿêäèð”...
Õÿäèúÿ Èñìàéûëîâà,
ñÿí êèìñÿí, æóðíàëèñò,
éîõñà...?
Õ.Èñìàéûëîâà éåíèäÿí þç àìïëóàñûíà ñàäèã ãàëûá âÿ áóíóíëà äà
èñëàìîôîá âÿ åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðÿ
õèäìÿòëÿðèíè äàâàì åòäèðäèéèíè ÿìÿëè
èëÿ òÿñäèãëÿéèá. Àäûíû “æóðíàëèñò” ãîéàí áó øÿõñ áèðìÿíàëû øÿêèëäÿ àíòèÀçÿðáàéúàí äàèðÿëÿðèíèí ñèéàñè ìàøàñû ðîëóíäà ÷ûõûø åòìÿêäÿí óñàíìûð. Î, ìÿùç ñèôàðèø àëäûüû äàèðÿëÿðÿ
õèäìÿò ýþñòÿðìÿê ö÷öí áó òÿäáèðäÿ
òÿðÿô ãèñìèíäÿ èøòèðàê åòìÿéÿ íèééÿòëÿíèá. Ìàðàãëûäûð, ýþðÿñÿí, î äà
ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè ãèñìèíäÿ áó
ãðóïäà éåð àëìàã èñòÿéèðñÿ, íèéÿ
þçöíöí àäûíû “æóðíàëèñò” ãîéóð? Àõû,
æóðíàëèñò ïåøÿñèíèí äèêòÿ åòäèéè øÿðòëÿð òàìàì ôÿðãëèäèð?
Áèðìÿíàëûäûð êè, Àçÿðáàéúàíûí
äàõèëèíäÿ ùþêì ñöðÿí äåìîêðàòèéà,
âÿòÿíäàø áèðëèéè âÿ ñàáèòëèê áÿçè “äåìîêðàòèéà èõðàúàò÷ûñû” îëàí èìïåðèàëèñò ãöââÿëÿðÿ ñÿðô åòìèð. Ìÿùç Õ.Èñìàéûëîâà êèìèëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ åäÿðÿê þëêÿìèçäÿ ôîðìàëàøäûðûëàí äåìîêðàòèê ìöùèòÿ âÿ ñàáèòëèéÿ çÿðÿð
éåòèðìÿéÿ ÷àëûøàí ùÿìèí èìïåðèàëèñò
“ìÿðêÿçëÿð” áó òèï øÿõñëÿðèí ÿëè èëÿ
õàîñóí éàðàäûëìàñû íèééÿòèíäÿäèðëÿð.
Áó úöð ìèëëè ìàðàãëàðà äöøìÿí êÿñèëÿíëÿð èñÿ éàëàíëàðû, ÷èðêàáëàðû èëÿ àðòûã ùå÷ íÿéÿ íàèë îëà áèëìèðëÿð. Éÿíè,
Õ.Èñìàéûëîâàíûí áóäÿôÿêè èéðÿíú
ïåðôîðìàíñû äà þçöíö ýöëöíú âÿçèééÿòÿ ãîéìàãëà éàíàøû, õÿéàíÿòêàð
éîëäà îëäóüóíó íþâáÿòè äÿôÿ ñöáóò
åòìÿêëÿ éàääà ãàëäû.
Õ.Èñìàéûëîâàíûí
åðìÿíèëÿðëÿ ñèíõðîí
ôÿàëèééÿòè
ßñëèíäÿ, Õ.Èñìàéûëîâàíûí áó
“ùàðàé-ùÿøèðè” Àçÿðáàéúàí õàëãûíà
âÿ ìèëëè ìàðàãëàðûìûçà ãàðøû éåíè
áèð òÿõðèáàòäàí õÿáÿð âåðèð. Àçÿðáàéúàíäàêû äåìîêðàòèéàíû øöáùÿ
àëòûíà àëìàüà, þëêÿìèçäÿ èíñàí ùöãóã âÿ àçàäëûãëàðûíûí ãîðóíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ, ýóéà, ùàíñûñà ïðîáëåìëÿðèí îëäóüóíó èääèà åäÿí áó “5úè êîëîí” íöìàéÿíäÿñè þç àääûìëàðû èëÿ åðìÿíèëÿðÿ àðãóìåíò âåðìÿéÿ
÷àëûøûð. Áåëÿ êè, Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè
ùÿð çàìàí áÿéàí åäèá êè, Äàüëûã
Ãàðàáàüûí åðìÿíè âÿòÿíäàøëàðû áèçèì þëêÿìèçèí âÿòÿíäàøëàðûäûð âÿ
îíëàðûí ùöãóãëàðûíûí ãîðóíìàñû
Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí ìÿñóëèééÿòèäèð. Õ.Èñìàéûëîâà êèìè öíñöðëÿð èñÿ
áó úöð éàëàí÷û ëèúèìëÿðè èëÿ þëêÿìèçäÿ èíñàíëàðûí àçàäëûãëàðûíûí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñû ôîíó éàðàòìàüà,
áóíóíëà äà Äàüëûã Ãàðàáàüû èøüàë
åäÿí òåððîð÷óëàðûí äèëèíÿ äèë âåðìÿ-
éÿ ÷àëûøûðëàð. Åéíè ìÿíáÿäÿí ãèäàëàíàí áó èêè òÿðÿôèí ñèíõðîí ôÿàëèééÿòè ýþç þíöíäÿäèð.
Âóðüóëàìàã éåðèíÿ äöøÿð êè, Õÿäèúÿ Èñìàéûëîâàíûí Äàüëûã Ãàðàáàü
ìöíàãèøÿñèíè þçöíöí âÿ õèäìÿò åòäèéè äàèðÿëÿðèí ÷èðêèí ñèéàñè îéóíëàðûíûí àëÿòèíÿ ÷åâèðìÿê úÿùäè èëê äåéèë.
Ôÿàëèééÿòèíèí áöòöí äþâðëÿðèíäÿ
Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí âÿ õàëãûíûí
ìàðàãëàðûíà çÿðáÿ âóðìàã ö÷öí ôöðñÿò ýþçëÿéÿí Õ.Èñìàéûëîâà ùÿð çàìàí åðìÿíèëÿðèí áàðìàã èøàðÿñè èëÿ
îòóðóá-äóðàí áèðèñè îëóá. Õàðèúè ìàëèééÿíèí òÿñèðè èëÿ áöòöí ôÿàëèééÿòèíè
Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòèíÿ ãàðà éàõìàüà ùÿñð åäÿí Õ.Èñìàéûëîâà èñòÿð
þëêÿìèçäÿ êå÷èðèëÿí ñå÷êèëÿðÿ, èñòÿðñÿ äÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èñëàùàò, éåíèäÿíãóðìà èøëÿðèíÿ þçöíÿìÿõñóñ
äîí ýåéèíäèðÿðÿê áóíó ãóëëóã åòäèéè
âÿ ìàëèééÿ äÿñòÿéè àëäûüû äàèðÿëÿðèí
àðçóëàðûíà óéüóí øÿêèëäÿ òÿãäèì åòìÿéÿ ÷àëûøûð.
Îíóí “ùöãóã
ìöäàôèÿ÷èëèéè” áþùòàíäàí,
èíòðèãàäàí âÿ ùöãóã
ìöäàôèÿ÷èëÿðèíèí
ôÿàëèééÿòèíÿ ìàíå
îëìàãäàí èáàðÿòäèð
Ìÿñÿëÿéÿ ìöíàñèáÿò áèëäèðÿí ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè, Èø÷è Ãðóïóíóí öçâö Ñÿàäÿò Áÿíÿíéàðëû äåéèá êè, áó
ãðóïóí ôÿàëèééÿòè ñàéÿñèíäÿ áó ñàùÿäÿ ùå÷ áèð äþâëÿòèí ñûüîðòàëàíà
áèëìÿäèéè ìöìêöí ïîçóíòóëàðûí
ãàðøûñû âàõòûíäà àëûíà áèëÿúÿê. Áóíäàí áàøãà èø÷è ãðóïóíóí ôÿàëèééÿòè
èëÿ áàüëû ðàäèêàë äöøÿðýÿ òÿìñèë÷èëÿðèíèí ïåññèìèñò ïðîãíîçëàðûíà åòèðàç
åäÿí ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè Õ.Èñìàéûëîâàíûí äà ãðóïëà áàüëû ôèêèðëÿðèíè
ÿñàññûç ñàéûá: “Ôèêðèìúÿ, âàõò
êå÷äèêúÿ êèìèí ùàãëû îëäóüó ìåéäàíà ÷ûõàúàã. Ìÿí èíäèäÿí èø÷è
ãðóïóíóí ôÿàëèééÿòèíèí ñÿìÿðÿëè
îëàúàüûíà òàì ÿìèíÿì. Õÿäèúÿ Èñìàéûëîâàíûí ýóéà ìÿí äÿ äàõèë
îëìàãëà áèð ñûðà ùöãóã ìöäàôèÿ÷èëÿðèíèí Ïðåçèäåíòÿ ÿôâ ö÷öí ìöðàúèÿò åäÿí èíñàíëàðûí àèëÿëÿðèíÿ òÿçéèã åòìÿéèìèçëÿ áàüëû ôèêèðëÿðè äÿ
òàì àáñóðääóð. Ùàíñû òÿçéèãäÿí
ñþùáÿò ýåäÿ áèëÿð? Áèç êèìèê êè,
áàøãàñûíûí éåðèíÿ ÿôâ ÿðèçÿñè éàçàã? Àüûëëû èíñàíëàð äàíûøìàçäàí
ÿââÿë äöøöíìÿëèäèðëÿð. Õÿäèúÿ Èñìàéûëîâàíûí ôàíòàçèéàñû î ãÿäÿð
ýåíèøäèð êè, áÿçÿí ñÿðùÿäëÿðè
àøûð”.
Ñ.Áÿíÿíéàðëû áèëäèðèá êè, Õ.Èñìàéëîâà òåç-òåç áó úöð ÿñàññûç ùöúóìëàð
âÿ èòòèùàìëàð òÿøêèë åäèð. Î ÿëàâÿ
åäèá êè, èø÷è ãðóïóíóí ôÿàëèééÿòèíÿ
åòèðàç åäÿí áèð ñûðà õàðèúè ìàðàãëû
ìÿðêÿçëÿð äÿ îëóá: “Ìöìêöíäöð êè,
Õ.Èñìàéëîâà ùÿìèí ìÿðêÿçëÿðëÿ
ÿëàãÿëèäèð âÿ èø÷è ãðóïóí áèðèíúè èúëàñûíà, éåíèäÿí áÿðïà îëóíìàñûíà
êþëýÿ ñàëìàã ÿìðèíè äÿ ùÿìèí
ìÿðêÿçëÿðäÿí àëûá. Õ.Èñìàéûëîâà
ùöãóã ìöäàôèÿñè ìÿñÿëÿñèíäÿ ùÿâÿñêàð ñÿâèééÿäÿäèð. Îíóí “ùöãóã ìöäàôèÿ÷èëèéè” áþùòàíäàí, èíòðèãàäàí âÿ ùöãóã ìöäàôèÿ÷èëÿðèíèí ôÿàëèééÿòèíÿ ìàíå îëìàãäàí
èáàðÿòäèð”.
Ïÿðâèç ÑÀÄÀÉÎÜËÓ
Ëåéëà Éóíóñóí ïó÷ îëàí ìöêàôàò àðçóñó...
Âÿ éàõóä çàìàíûíäà èêèíúè ùÿéàò éîëäàøû Éåëåíà Áîííåð-ßëèõàíéàíûí òÿùðèêè èëÿ “åðìÿíè èøè”íÿ òþùôÿëÿð âåðìèø àêàäåìèêèí
àäûíà òÿñèñ åäèëÿí “Ñàõàðîâ” ìöêàôàòûíà Ëåéëà Éóíóñóí íàìèçÿäëèéèíèí èðÿëè ñöðöëìÿñèíèí àðõàñûíäà äà åðìÿíè èçè äàéàíûð...
Âÿòÿíÿ õÿéàíÿòäÿ âÿ âåðýè úèíàéÿòëÿðèíäÿ èòòèùàì îëóíàðàã ùÿáñÿ àëûíàí
“Ñöëù âÿ äåìîêðàòèéà èíñòèòóòó”íóí ðÿùáÿðè Ëåéëà Éóíóñóí âÿ îíóí “ìöäàôèÿñè” âÿ “ïèàðû” èëÿ ìÿøüóë îëàí áåéíÿëõàëã
åðìÿíè ëîááè øÿáÿêÿñèíèí àðçóëàðû íþâáÿòè äÿôÿ äàøà äÿéäè. Áåëÿ êè, Àâðîïà
Ïàðëàìåíòè “Ñàõàðîâ” ìöêàôàòûíûí Êîíãîäàí îëàí ùÿêèìÿ âåðèëìÿñè ãÿðàðûíû
ãÿáóë åòäè. Àâðîïà Ïàðëàìåíòèíèí íÿäÿí áåëÿ ãÿðàð ãÿáóë åòìÿñèíèí, äàùà
äîüðóñó, õàðèúè ùàâàäàðëàðûíûí Ëåéëà
Éóíóñóí àðçóñóíó ýþçöíäÿ ãîéìàñû-
íûí ñÿáÿáëÿðè áàðÿäÿ þòÿí éàçûìûçäà
ãåéä åòìèøäèê. Éÿíè, áèëäèðèëìèøäè êè,
Ëåéëà Éóíóñóí íþêÿð÷èëèéè, õÿéàíÿòêàðëûüû ùå÷ äÿ õàðèúäÿêè àüàëàðûíû òàì ãàíå åòìÿéèá. Áóíà ýþðÿ äÿ îíëàð åðìÿíèëÿðÿ íþêÿð÷èëèê åäÿí áó “ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè”íèí ìöêàôàò àðçóñóíó ýþçöíäÿ
ãîéäóëàð. Áó éàçûìûçäà èñÿ Ëåéëà Éóíóñóí àäûíûí “Ñàõàðîâ” ìöêàôàòûíûí
ïîòåíñèàë íîìèíàíòëàðû ñèéàùûñûíà íåúÿ
äöøìÿñè áàðÿäÿ áÿçè ìÿãàìëàðà òîõóíàã.
Äàùà äîüðóñó, ñþùáÿò Ëåéëà Éóíó-
ñóí ùÿéàòûíûí áöòöí ìÿãàìëàðûíäà, îëäóüó êèìè, “Ñàõàðîâ” ìöêàôàòûíà íàìèçÿäëèéèíèí èðÿëè ñöðöëìÿñèíèí àðõàñûíäàí äà åðìÿíè èçèíèí ÷ûõìàñûíäàí
ýåäèð.
ßñëèíäÿ, “ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè” Ëåéëà
Éóíóñóí åðìÿíèïÿðÿñòëèéè Àçÿðáàéúàí
úÿìèééÿòèíÿ éàõøû áÿëëèäèð. Î, çàìàíçàìàí Àçÿðáàéúàíûí ùÿðáè ñèðëÿðèíè
äöøìÿí òÿðÿôÿ þòöðöá, áåéíÿëõàëã ìèãéàñäà þëêÿìèçèí èìèúèíÿ õÿëÿë ýÿòèðìÿê
ö÷öí ÿëèíäÿí ýÿëÿíè åäèá, äîíîñëàð éàçûá, ÷îõñàéëû òÿõðèáàòëàðà úÿùäëÿð ýþñòÿðèá. Òÿáèè êè, Ëåéëà Éóíóñóí ÷þðÿéèíè
éåéèá, ùàâàñûíû óääóüó Àçÿðáàéúàíà
êÿñêèí íèôðÿòè âÿ åðìÿíèëÿðÿ ñÿðùÿä òàíûìàéàí ðÿüáÿòè îíóí àèëÿ øÿúÿðÿñèíäÿí, ýåíåòèê áàüëûëûüûíäàí ãàéíàãëàíûð.
Ùÿð ùàëäà áèð ìöääÿò þíúÿ àïàðûëàí áèð
æóðíàëèñò àðàøäûðìàñû îíóí ÿðè Àðèô Éóíóñóí Áàðñåãéàíëàð àèëÿñèíäÿ áþéöäöéöíö âÿ åðìÿíè òÿðáèéÿñè àëäûüûíû öçÿ
÷ûõàðòäû. Áåëÿ äåéèëèð êè, Ëåéëà Éóíóñ
ýÿëèíè îëäóüó åðìÿíè àèëÿñèíèí ÷þðÿéèíèí “ùàëàëëûüûíû” Àçÿðáàéúàíà õÿéàíÿò
åòìÿêëÿ àëûð.
Åéíè çàìàíäà, åðìÿíè ìÿñÿëÿñèíäÿ àäûíà ìöêàôàò òÿñèñ åäèëÿí àêàäåìèê Ñàõàðîâëà Ëåéëà Éóíóñ àðàñûíäà
ìÿíÿâè áàüëûëûã âàð. Ìÿëóìàò ö÷öí áèëäèðÿê êè, àêàäåìèê Ñàõàðîâ êå÷ìèø ñîâåò äþíÿìèíäÿ ãÿôèëäÿí àëäûüû ìöêàôàò-
ëàðäàí èìòèíà åäèá âÿ ìþâãåéèíè äÿéèøèá, àëèìëèê éîëóíäàí äþíÿðÿê “ùöãóã
ìöäàôèÿ÷èñè”íÿ ÷åâðèëèá. Åðìÿíèëÿðèí
“ùöãóã”ëàðûíûí ìöäàôèÿñè èñÿ îíóí éåíè
àìïëóàäà ôÿàëèééÿòèíèí àíà õÿòòèíè òÿøêèë åäèá. Àêàäåìèêèí ùÿéàò éîëóíóí äÿéèøìÿñèíÿ, îíäà åðìÿíèëÿðÿ ãàðøû, íåúÿ äåéÿðëÿð, êîð ñåâýè éàðàíìàñûíà ýÿòèðèá ÷ûõàðàí ñÿáÿáëÿð èñÿ Ëåéëà Éóíóñóí åðìÿíèëÿðèí íàìèíÿ þçöíö îäà-êþçÿ âóðìàñûíûí ìîòèâëÿðè èëÿ îõøàðäûð.
Áåëÿ êè, Ñàõàðîâ èêèíúè äÿôÿ åðìÿíè
ÿñèëëè Éåëåíà Áîííåð-ßëèõàíéàíëà åâëÿíäèêäÿí ñîíðà áó åðìÿíè ãàäûíû àêàäåìèêè ÷îõ ãûñà ìöääÿòäÿ þç òÿñèðè àëòûíà àëàðàã íÿèíêè éàëíûç ÿââÿëêè èçäèâàúûíäàí îëàí þâëàäëàðûíäàí óçàã ñàëìûø,
åéíè çàìàíäà, îíó åðìÿíèëÿðèí ôÿàë
ìöäàôèÿ÷èñèíÿ ÷åâèðìÿéè áàúàðìûøäû.
Áåëÿëèêëÿ, Ñàõàðîâóí ùÿëÿ ñîâåò äþíÿìèíäÿ åðìÿíèëÿðèí ôÿàë ìöäàôèÿ÷èñè
ðîëóíäà ÷ûõûø åòìÿñèíÿ äàèð ÷îõëó ôàêòëàð ìÿëóìäóð. Ìÿñÿëÿí, 1977-úè èëèí
éàíâàðûíäà Ìîñêâà ìåòðîñóíäà äÿùøÿòëè òåððîð ùàäèñÿñè òþðÿäèëèá. “Ùöãóã
ìöäàôèÿ÷èñè” Ñàõàðîâ èñÿ äàüûíòûëàðà âÿ
èíñàí òÿëÿôàòûíà ñÿáÿá îëàí ãàíëû òåððîðóí åðìÿíè áàèñêàðëàðûíûí ìöäàôèÿñèíÿ
ãàëõûá, êå÷ìèø èòòèôàã ðÿùáÿðëèéèíäÿí åðìÿíè òåððîð÷óëàðûíà áÿðàÿò èñòÿéèá.
Éåðè ýÿëìèøêÿí, Ñàõàðîâóí åðìÿíè
ÿñèëëè àðâàäû Éåëåíà Áîííåð-ßëèõàíéà-
íûí âÿ îíóí âàñèòÿñèëÿ åðìÿíè ëîááèñèíèí òÿñèðè àëòûíäà îëäóüó Äàüëûã Ãàðàáàü ìÿñÿëÿñèíäÿ áöòöí úÿùÿòëÿðè èëÿ
þçöíö áèð äàùà áöðóçÿ âåðäè. Ñàõàðîâóí 1988-1989-úó èëëÿðäÿ êå÷ìèø
ÑÑÐÈ-íèí Àëè Ñîâåòèíäÿ Åðìÿíèñòàíû
äÿñòÿêëÿéÿí ÷ûõûøëàðû ùÿëÿ äÿ éàääàøëàðäàí ñèëèíìÿéèá. Ùÿìèí âàõòëàðäà åðìÿíè àðâàäû É.Á.ßëèõàíéàíäàí òÿëèìàòëàð àëàí Ñàõàðîâ Äàüëûã Ãàðàáàüûí
Àçÿðáàéúàíäàí ãîïàðûëàðàã Åðìÿíèñòàíà áèðëÿøäèðèëìÿñèíè òÿáëèü åäÿí
ãäëéàíëàðûí, ñòàðîâîéòîâàëàðûí õîðóíäà
õöñóñè ôÿàëëûã íöìàéèø åòäèðèðäè. Àêàäåìèê òèòóëëó “ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè” êå÷ìèø
ÑÑÐÈ-íèí áèðèíúè âÿ àõûðûíúû ïðåçèäåíòè
Ì.Ñ.Ãîðáà÷îâà öíâàíëàäûüû ìÿêòóáäà
Äàüëûã Ãàðàáàüëà áàüëû áóíëàðû éàçûá:
“Ìÿí Ãîðáà÷îâà à÷ûã ìÿêòóá éàçäûì. Ìÿêòóáäà ãåéä åòäèì êè, î,
Äàüëûã Ãàðàáàü ïðîáëåìè èëÿ áàüëû þç
ìþâãåéèíè à÷ûãëàñûí. Î, Äàüëûã Ãàðàáàüäà
éàøàéàí
åðìÿíèëÿðèí
ÄÃÌÂ-íèí Åðìÿíèñòàíà áèðëÿøìÿñè
èëÿ áàüëû òÿëÿáèíè ìöäàôèÿ åòñèí. Äàüëûã Ãàðàáàüûí èäàðÿ÷èëèéè Àçÿðáàéúàíäàí àëûíñûí...”
Áåëÿëèêëÿ, èñòÿð Ëåéëà Éóíóñóí, èñòÿðñÿ äÿ Ñàõàðîâóí àèëÿëÿðèíäÿêè åðìÿíè íÿôÿñè îíëàðûí ðóùóíà ùîïóá âÿ ùÿð
èêèñèíèí ýÿëÿúÿê ùÿéàò éîëóíóí ìöÿééÿíëÿøìÿñèíäÿ äîìèíàíò ðîë îéíàéûá.
Áóðàäàí äà Ëåéëà Éóíóñóí “Ñàõàðîâ”
ìöêàôàòû ö÷öí ñèíîé ýåòìÿñèíèí ñÿáÿáëÿðè àéäûíëàøûð. Éÿíè, Ëåéëà Éóíóñ
âÿ îíóí ùàâàäàðëàðûíûí ãÿëáèíäÿ âàõòèëÿ “åðìÿíè èøèíÿ” ùÿéàò éîëäàøû É.Á.ßëèõàíéàíûí òÿùðèêè èëÿ ÷îõ “òþùôÿëÿð” âåðìèø Ñàõàðîâóí àäûíû äàøûéàí ìöêàôàòûí õöñóñè éåðè âàð èäè. Îíëàð áó ìöêàôàòûí ùàðàñà óçàãëàðà, ìÿñÿëÿí, Êîíãîéà ýþíäÿðèëÿúÿéèíè, þçö äÿ åðìÿíèëÿðëÿ “ö÷äÿ àëàúàüû, áåøäÿ âåðÿúÿéè” îëìàéàí áèð ùÿêèìÿ ãèñìÿò îëàúàüûíû
ùå÷ õÿéàëëàðûíûí ãûðàüûíäàí äà êå÷èðìèðäèëÿð. Äöøöíöðäöëÿð êè, åðìÿíèëÿðÿ
õèäìÿòèíÿ ýþðÿ “äèññèäåíò”ÿ ÷åâðèëÿí
áèðèñèíèí àäûíà îëàí ìöêàôàò åëÿ äèýÿð
áèð åðìÿíè ìàøàñûíà - Ëåéëà Éóíóñà
÷àòìàëûäûð.
Àíúàã Ëåéëà Éóíóñ âÿ ùàâàäàðëàðû
íþâáÿòè äÿôÿ õÿéàë ãûðûãëûüû éàøàäûëàð.
Ýþðöíöð, áó äà ëåéëà éóíóñëàðà, àðèô éóíóñëàðà âÿ îíëàðûí ùàâàäàðëàðûíà òàëåéèí äàùà áèð èðîíèéàñû âÿ õàòûðëàòìàñûäûð. Ùàããû íàùàããà âåðÿíëÿðèí, éöç
ìèíëÿðëÿ èíñàíûí òàëåéèíÿ áèýàíÿ ãàëûá
åðìÿíèëÿðÿ ùàâàäàðëûã åäÿíëÿðèí úÿçàëàðû áó äÿôÿ éöíýöë îëäó - ÿëëÿðè, ñàäÿúÿ,
áèð ìöêàôàòà ÷àòìàäû. Îíëàðûí ÿí ëàéèãëè úÿçàëàðû èñÿ ãàáàãäàäûð. Ùå÷ êÿñ áó
äöíéàíûí þç ìèçàí-òÿðÿçèñèíè ïîçìàã
ýöúöíäÿ äåéèë.
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
http://www.yeniazerbaycan.com
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Áÿçè èøÿýþòöðÿíëÿð ãàíóíâåðèúèëèéèí
òÿëÿáëÿðèíè êîáóä ñóðÿòäÿ ïîçóðëàð
Âåðýèëÿð Íàçèðëèéè ÿìÿê ìöíàñèáÿòëÿðèíÿ âåðýè íÿçàðÿòèíèí
òÿøêèëè ñàùÿñèíäÿ ÿìÿëèééàò íÿçàðÿò òÿäáèðëÿðèíè äàâàì åòäèðèð
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ßìÿê Ìÿúÿëëÿñèíÿ
åäèëìèø äÿéèøèêëèêëÿðÿ ÿñàñÿí, ÿìÿê ìöãàâèëÿñèíèí
áàüëàíûëìàñû, îíà äÿéèøèêëèê åäèëìÿñè âÿ éà õèòàì âåðèëìÿñè áóíóíëà áàüëû åëåêòðîí èíôîðìàñèéà ñèñòåìèíÿ
äàõèë åäèëìèø ÿìÿê ìöãàâèëÿñè áèëäèðèøè ùÿìèí åëåêòðîí èíôîðìàñèéà ñèñòåìèíäÿ
ãåéäèééàòà àëûíäûãäàí âÿ
áó áàðÿäÿ èøÿýþòöðÿíÿ åëåêòðîí ãàéäàäà ìÿëóìàò ýþíäÿðèëäèêäÿí ñîíðà
ùöãóãè ãöââÿéÿ ìèíèð. Ìóçäëó èøÿ
úÿëá åäèëìèø øÿõñëÿðèí ùöãóãëàðûíûí
ïîçóëìàñûíûí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû
ìÿãñÿäèëÿ Âåðýèëÿð Íàçèðëèéè òÿðÿôèíäÿí àïàðûëàí òÿñèðëè òÿäáèðëÿðÿ, åëÿúÿ
äÿ èøÿýþòöðÿíëÿð àðàñûíäà òÿáëèüàòûí
âÿ ìààðèôëÿíäèðèëìÿ èøëÿðèíèí ýöúëÿíäèðèëìÿñèíÿ áàõìàéàðàã, áÿçè èøÿýþòöðÿíëÿð ùÿëÿ äÿ èø÷èëÿðëÿ ÿìÿê
ìöãàâèëÿëÿðè áàüëàìàäàí âÿ èø éåðëÿðèíè ðÿñìèëÿøäèðìÿäÿí âÿòÿíäàøëàðû ìöõòÿëèô èøëÿðèí ýþðöëìÿñèíÿ úÿëá
åòìÿêëÿ, ìþâúóä ãàíóíâåðèúèëèéèí
òÿëÿáëÿðèíè êîáóä ñóðÿòäÿ ïîçóðëàð.
Âåðýèëÿð Íàçèðëèéè òÿðÿôèíäÿí
ÿìÿê ìöíàñèáÿòëÿðè ñàùÿñèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ÿìÿëèééàò íÿçàðÿò
òÿäáèðëÿðè íÿòèúÿñèíäÿ Áèíÿãÿäè ðàéîíóíäà éåðëÿøÿí, Çöëôöãàðîâ Ñàìèð Ñÿíàí îüëóíà ìÿõñóñ èäìàíÿéëÿíúÿ ìÿðêÿçèíèí òèêèíòèñèíäÿ 20
íÿôÿðèí, Ñÿáàèë ðàéîíó Áàäàìäàð
ãÿñÿáÿñèíäÿ éåðëÿøÿí, Ãàðàùìÿäîâ Åëõàí Úÿìè îüëóíà ìÿõñóñ ùîòåë òèêèíòèñèíäÿ èñÿ 27 íÿôÿðèí ßìÿê
Ìÿúÿëëÿñèíäÿ íÿçÿðäÿ òóòóëìóø
ãàéäàäà ÿìÿê ìöãàâèëÿñè (êîíòðàê-
òû) ùöãóãè ãöââÿéÿ ìèíìÿäÿí ìöõòÿëèô èøëÿðèí (õèäìÿòëÿðèí) éåðèíÿ éåòèðèëìÿñèíÿ úÿëá åäèëäèéè àøêàðëàíûá.
ßìÿê ìöãàâèëÿñè (êîíòðàêòû) ùöãóãè
ãöââÿéÿ ìèíìÿäÿí ìöõòÿëèô èøëÿðèí
éåðèíÿ éåòèðèëìÿñèíÿ úÿëá åäèëìèø èø÷èëÿðäÿí àëûíìûø èçàùàòëàðäàí àéäûí
îëóá êè, îíëàðûí òèêèíòè îáéåêòëÿðèíäÿ
õåéëè ìöääÿò èøëÿìÿëÿðèíÿ áàõìàéàðàã, ùå÷ áèðè èëÿ ÿìÿê ìöãàâèëÿñèíèí ùöãóãè ãöââÿéÿ ìèíìÿñè èëÿ
áàüëû ðÿñìèëÿøäèðìÿ èøëÿðè àïàðûëìàéûá. Áóíäàí ÿëàâÿ, ùÿð èêè øÿõñèí
âåðýè îðãàíûíäà ó÷îòà äóðìàäàí
ñàùèáêàðëûã ôÿàëèééÿòè èëÿ ìÿøüóë îëäóüó äà ìöÿééÿí åäèëèá âÿ ùÿð èêè
ôàêòëà áàüëû ìàòåðèàëëàð Úèíàéÿò Ìÿúÿëëÿñèíèí ìöâàôèã ìàääÿñè öçðÿ úèíàéÿò èøèíèí áàøëàíìàñû ìÿãñÿäèëÿ
Âåðýè Úèíàéÿòëÿðèíèí Èáòèäàè Àðàøäûðûëìàñû Äåïàðòàìåíòèíÿ ýþíäÿðèëèá.
Âåðýèëÿð Íàçèðëèéè áèð äàùà õÿáÿðäàðëûã åäèð êè, èø÷èëÿðèí ÿìÿê ìöãàâèëÿñè ùöãóãè ãöââÿéÿ ìèíìÿäÿí èøëÿðèí ýþðöëìÿñèíÿ úÿëá åäèëìÿñè ùàëëàðûíûí ãàðøûñû ýÿëÿúÿêäÿ äÿ ãÿòèééÿòëÿ
àëûíàúàã, èíòèçàìñûç âåðýè þäÿéèúèëÿðèíÿ ãàðøû ãàíóíäà íÿçÿðäÿ òóòóëàí
ÿí ñÿðò òÿäáèðëÿð ýþðöëÿúÿê.
Í.Íÿðèìàíîâ àäûíà ÍÃ×È-äÿ áàø âåðìèø ãÿçà íÿòèúÿñèíäÿ èòêèí
äöøìöø äþðä èø÷èäÿí ö÷öíöí úÿñÿäè ÷ûõàðûëûá
Õÿáÿð âåðäèéèìèç êèìè, îêòéàáðûí 23-äÿ
Í.Íÿðèìàíîâ àäûíà ÍÃ×È-äÿ áàø âåðìèø ãÿçà
íÿòèúÿñèíäÿ èòêèí äöøìöø 4 èø÷èäÿí ö÷öíöí úÿñÿäè Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Äþâëÿò Íåôò Øèð-
êÿòèíèí (ÀÐÄÍØ) âÿ Ôþâãÿëàäÿ Ùàëëàð Íàçèðëèéèíèí (ÔÙÍ) äàëüûúëàðû òÿðÿôèíäÿí ùàäèñÿ éåðèíäÿí
2 êèëîìåòð ìÿñàôÿäÿ äÿíèçèí äèáèíäÿí òàïûëàðàã
ñàùèëÿ ÷ûõàðûëûá. ÀÐÄÍØ-èí âÿ ÔÙÍ-èí ÀçÿðÒÀú-
à äàõèë îëìóø áèðýÿ ìÿëóìàòûíäà áèëäèðèëèð êè, èòêèí äöøìöø 1 íÿôÿðèí àõòàðûøû èñÿ õèëàñåäèúèëÿð
òÿðÿôèíäÿí äàâàì åòäèðèëèð. Íÿòèúÿ áàðÿäÿ ÿëàâÿ
ìÿëóìàò âåðèëÿúÿê.
Ìÿãàëÿ ÊÈÂÄÔ-íèí ìàëèééÿ äÿñòÿéè èëÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äöíéà áèðëèéèíÿ èíòåãðàñèéàñû, ðåýèîí þëêÿëÿðè âÿ äèýÿð äþâëÿòëÿðëÿ,
áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðëà ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè” èñòèãàìÿòè öçðÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùàçûðëàíìûøäûð
Àçÿðáàéúàí-Òöðêìÿíèñòàí ÿëàãÿëÿðè éöêñÿëÿí õÿòëÿ èíêèøàô åäèð
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, áó ýöíëÿðäÿ
Òöðêìÿíèñòàíûí Òöðêìÿíàáàò øÿùÿðèíäÿ
Àüñàããàëëàð Øóðàñûíûí íþâáÿòè èúëàñû êå÷èðèëèá. Þëêÿ Ïðåçèäåíòèíèí, ùþêóìÿò öçâëÿðèíèí âÿ äèýÿð ðÿñìèëÿðèí, äèïëîìàòèê
êîðïóñóí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí äÿ èøòèðàê
åòäèêëÿðè Àüñàããàëëàð Øóðàñûíûí èúëàñû
îêòéàáðûí 27-äÿ ãåéä îëóíàúàã Òöðêìÿíèñòàíûí ìöñòÿãèëëèéèíèí íþâáÿòè èëäþíöìö ÿðÿôÿñèíäÿ êå÷èðèëèð. Øóðà äþâëÿò ìèãéàñëû ìÿñÿëÿëÿðèí ìöçàêèðÿñè ö÷öí ùÿð èë
òîïëàíûð âÿ ìÿøâÿðÿò÷è îðãàí ôóíêñèéàñûíû éåðèíÿ éåòèðèð.
Ãåéä åäÿê êè, òöðêìÿí õàëãûíû áàéðàì ìöíàñèáÿòèëÿ òÿáðèê åäÿí, ñöëù, ôèðàâàíëûã âÿ òÿðÿããè àðçóëàðûíû ÷àòäûðàí
Àçÿðáàéúàíûí Òöðêìÿíèñòàíäàêû ñÿôèðè
Âÿùäÿò Ñóëòàíçàäÿ þëêÿëÿðèìèç âÿ õàëãëàðûìûç àðàñûíäà ìÿíÿâè äÿéÿðëÿðèí ãîðóíìàñûíäàí, äîñòëóã, ãàðäàøëûã ÿëàãÿëÿðèíèí ìþùêÿìëÿíìÿñèíäÿí äàíûøûá,
ìöíàñèáÿòëÿðèìèçèí ýÿëÿúÿêäÿ äàùà äà
èíêèøàô åäÿúÿéèíÿ ÿìèíëèéèíè áèëäèðèá. Ñÿôèð Àçÿðáàéúàí èëÿ Òöðêìÿíèñòàí àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè, î úöìëÿäÿí èãòèñàäè âÿ ìÿäÿíè
ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôû èñòèãàìÿòèíäÿ áèð ñûðà
ìöùöì àääûìëàðûí àòûëäûüûíû äèããÿòÿ
÷àòäûðûá.
Áó ìÿãàìäà âóðüóëàìàã éåðèíÿ äöøÿð êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû èëÿ
Òöðêìÿíèñòàí àðàñûíäà äèïëîìàòèê ÿëàãÿëÿð 1992-úè èë èéóíóí 9-äà éàðàäûëûá.
1999-úó èë èéóíóí 8-äÿ Òöðêìÿíèñòàíûí
Àçÿðáàéúàíäà ñÿôèðëèéè ôÿàëèééÿòÿ áàøëàéûá. 2001-úè èë èéóíóí 4-äÿ Òöðêìÿíèñòàí
òÿðÿôè ìàëèééÿ ïðîáëåìëÿðèíè ÿñàñ ýÿòèðÿðÿê Àçÿðáàéúàíäàêû ñÿôèðëèéèíèí ôÿàëèééÿòèíÿ ìöâÿããÿòè õèòàì âåðèá. 2008-úè èëäÿ
ñÿôèðëèê éåíèäÿí þç ôÿàëèééÿòèíè áÿðïà
åäèá. 2002-úè èëèí àâãóñòóíäà èñÿ Àçÿðáàéúàíûí Àøãàáàääà ñÿôèðëèéè ôÿàëèééÿòÿ
áàøëàéûá.
Èêè þëêÿ àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí äÿðèíëÿøìÿñèíäÿ, åëÿúÿ äÿ, íàðàùàòëûã äîüóðàí
ìöÿééÿí ïðîáëåìëÿðèí àðàäàí ãàëäûðûëìàñûíäà äþâëÿò áàø÷ûëàðûíûí ãàðøûëûãëû ñÿôÿðëÿðè, ìöõòÿëèô áåéíÿëõàëã òÿäáèðëÿð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðìàëàðû
ìöùöì ðîë îéíàéûð. 1993-úö èë äåêàáðûí
23-24-äÿ Àøãàáàääà êå÷èðèëÿí ÌÄÁ-éÿ
öçâ þëêÿëÿðèí áàø÷ûëàðûíûí Çèðâÿ òîïëàíòûñûíäà èøòèðàê åäÿí Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâëÿ Òöðêìÿíèñòàíûí êå÷ìèø ïðåçèäåíòè
Ñàïàðìóðàä Íèéàçîâ àðàñûíäà êå÷èðèëìèø ýþðöøäÿ èêè þëêÿ àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí
èíêèøàô åòäèðèëìÿñè, ìàðàã äîüóðàí ðåýèîíàë âÿ áåéíÿëõàëã ìÿñÿëÿëÿð áàðÿñèíäÿ ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá. 1994-úö èë
îêòéàáðûí 26-27-äÿ Òöðêìÿíèñòàíûí
ìöñòÿãèëëèê ýöíö ìöíàñèáÿòè èëÿ êå÷èðèëÿí
òÿäáèðëÿðäÿ Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâ äÿ èøòèðàê åäèá.
1996-úû èë ìàðòûí 18-19-äà Òöðêìÿíèñòàíûí êå÷ìèø ïðåçèäåíòè Ñàïàðìóðàä
Íèéàçîâ Àçÿðáàéúàíà ðÿñìè ñÿôÿðÿ ýÿëèá. Ñÿôÿð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ èêè þëêÿ àðàñûíäà
áèð ñûðà ñÿíÿäëÿð èìçàëàíûá. 1997-úè èë
äåêàáðûí 13-äÿ Òåùðàíäà êå÷èðèëìèø Èñëàì Êîíôðàíñû Òÿøêèëàòûíûí Çèðâÿ òîïëàíòûñûíäà Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâëÿ Ñàïàðìóðàä Íèéàçîâ àðàñûíäà êå÷èðèëÿí
ýþðöøäÿ Õÿçÿð äÿíèçèíèí îðòà õÿòòèíèí
ìöÿééÿí åäèëìÿñè âÿ Õÿçÿð äÿíèçèíäÿ
áèð ñûðà íåôò éàòàãëàðûíûí ìÿíñóáëóüó
ìÿñÿëÿëÿðèíèí ùÿëë åäèëìÿñè ö÷öí èêè þëêÿ
àðàñûíäà åêñïåðòëÿð ãðóïóíóí éàðàäûëìàñû ùàããûíäà ðàçûëûã ÿëäÿ îëóíóá.
17-19 íîéàáð 2007-úè èëäÿ Áàêûäà
Òöðêäèëëè Äþâëÿò âÿ úÿìèééÿòëÿðèíèí äîñòëóã, ãàðäàøëûã âÿ ÿìÿêäàøëûüûíûí ÕÛ Ãóðóëòàéû êå÷èðèëèá. Ãóðóëòàéäà Òöðêìÿíèñòàíûí Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíèí ñÿäð ìöàâèíè
Õ.Ñàïàðëûéåâèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ íöìàéÿíäÿ
ùåéÿòè èøòèðàê åäèá.
2008-úè èë ìàéûí 19-äà Òöðêìÿíèñòàí
Ïðåçèäåíòè Ãóðáàíãóëó Áåðäèìÿùÿììÿäîâ Àçÿðáàéúàíà ðÿñìè ñÿôÿðÿ ýÿëèá.
Îíóí Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâëÿ òÿêáÿòÿê ýþðöøö îëóá. Ýþðöøäÿ
Àçÿðáàéúàí - Òöðêìÿíèñòàí ìöíàñèáÿòëÿðèíèí èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðè âÿ áó ïðîñåñèí ôÿàëëàøìàñûíäà äþâëÿò áàø÷ûëàðûíûí
ýþðöøëÿðèíèí ðîëó âóðüóëàíûá. Òöðêìÿíèñòàíûí äþâëÿò áàø÷ûñûíûí Àçÿðáàéúàíà áó
ðÿñìè ñÿôÿðèíèí èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñèíÿ õèäìÿò åäÿúÿéèíÿ
ÿìèíëèê áèëäèðèëèá. Äàíûøûãëàðäàí ñîíðà èêè
þëêÿíèí Ìàëèééÿ, Õàðèúè Èøëÿð âÿ Íÿãëèééàò íàçèðëèêëÿðè àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûã
ùàããûíäà ñàçèøëÿð èìçàëàíûá. Òöðêìÿíèñòàí Ïðåçèäåíòè Ãóðáàíãóëó Áåðäèìÿùÿììÿäîâóí Àçÿðáàéúàíà ðÿñìè ñÿôÿðèíÿ äàèð äþâëÿò áàø÷ûëàðû áÿéàíàòëà ÷ûõûø
åäèáëÿð.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ 2008-úè èë íîéàáðûí
28-äÿ Òöðêìÿíèñòàíà ðÿñìè ñÿôÿðÿ ýåäèá. Òöðêìÿíèñòàí Ïðåçèäåíòè Ãóðáàíãóëó Áåðäèìÿùÿììÿäîâëà òÿêáÿòÿê ýþðöøäÿ èêè þëêÿ àðàñûíäà ìöíàñèáÿòëÿðèí
ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ èíêèøàôûíäàí ìÿì-
Òÿñèñ÷è
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Áàø ðåäàêòîð:
Ùèêìÿò ÁÀÁÀÎÜËÓ
Èêè þëêÿ àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè
èñòèãàìÿòèíäÿ áèð ñûðà ìöùöì àääûìëàð àòûëûð
íóíëóã èôàäÿ îëóíóá. Áèëäèðèëèá êè, Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí Òöðêìÿíèñòàíà ðÿñìè ñÿôÿðè èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí äàùà äà ìþùêÿìëÿíìÿñèíÿ õèäìÿò åäÿúÿê. Ýåíèø òÿðêèáäÿ êå÷èðèëÿí
ýþðöøäÿ èñÿ Ïðåçèäåíò Ãóðáàíãóëó Áåðäèìÿùÿììÿäîâ þëêÿñèíèí Àçÿðáàéúàíëà
ìöíàñèáÿòëÿðèíÿ áþéöê þíÿì âåðäèéèíè
âóðüóëàéûá. Ïðåçèäåíò Ãóðáàíãóëó Áåðäèìÿùÿììÿäîâ òðàíçèò áîðó êÿìÿðëÿðèíèí
òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí îëóíìàñû áàðÿäÿ
Òöðêìÿíèñòàíûí áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðäà
èðÿëè ñöðäöéö òÿøÿááöñöí Àçÿðáàéúàí
Ïðåçèäåíòè òÿðÿôèíäÿí äÿñòÿêëÿíìÿñèíè
éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèá. Î, çÿíýèí íåôò âÿ
ãàç éàòàãëàðû îëàí Àçÿðáàéúàíûí âÿ
Òöðêìÿíèñòàíûí ðåýèîíäà åíåðæè ñèéàñÿòè
ìÿñÿëÿëÿðèíÿ åéíè ìþâãåäÿí éàíàøäûüûíû õöñóñè âóðüóëàéûá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ èñÿ Àçÿðáàéúàí âÿ Òöðêìÿíèñòàí àðàñûíäàêû ìöíàñèáÿòëÿðèí òÿêúÿ áó þëêÿëÿð ö÷öí äåéèë,
ùÿì äÿ áöòöí Ìÿðêÿçè Àñèéà, åëÿúÿ äÿ,
Õÿçÿð, Ãàôãàç ðåýèîíó ö÷öí áþéöê ÿùÿìèééÿòè îëäóüóíó áèëäèðèá. Ýåíèø òÿðêèáäÿ ýþðöøäÿí ñîíðà äþâëÿò áàø÷ûëàðûíûí
èøòèðàêû èëÿ Áàêû âÿ Òöðêìÿíáàøû ëèìàíëàðû âàñèòÿñèëÿ áåéíÿëõàëã äÿìèð éîëó - áÿðÿ õÿòòèíäÿ éöêëÿðèí äàøûíìàñûíûí, éöê
âàãîíëàðûíûí âÿ êîíòåéíåðëÿðèíèí èñòèñìàðûíûí, íþìðÿëÿð öçðÿ ãåéäèééàòûíûí âÿ
www.yeniazerbaycan.com
ìàèë@yeniazerbaycan.úîì
Öíâàí: Áàêû - AZ-1000, Öçåéèð Ùàúûáÿéîâ - 66
Òåëåôîíëàð:
498-78-03, 498-82-21
498-81-24, 498-19-84
îíëàðäàí èñòèôàäÿéÿ ýþðÿ ùåñàáëàøìàíûí
òÿøêèëè ùàããûíäà òÿùñèë, ÿìÿêäàøëûã ùàããûíäà ñàçèø, ùþêóìÿòëÿð àðàñûíäà èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã öçðÿ Àçÿðáàéúàí-Òöðêìÿíèñòàí ùþêóìÿòëÿðàðàñû êîìèññèéàñû
ùàããûíäà ñàçèø âÿ äèýÿð ñÿíÿäëÿð èìçàëàíûá. Öìóìèééÿòëÿ, ãàðøûëûãëû ñÿôÿðëÿð
ìöòÿìàäè îëàðàã äàâàì åòäèðèëèð. Áåëÿ
êè, áó èëèí àïðåë àéûíäà Òöðêìÿíèñòàíûí
Áàø íàçèðèíèí ìöàâèíè, õàðèúè èøëÿð íàçèðè
Ðÿøèä Ìåðåäîâ þëêÿìèçäÿ ðÿñìè ñÿôÿðäÿ
îëóá. Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ þëêÿìèçäÿ ñÿôÿðäÿ îëàí Òöðêìÿíèñòàíûí Áàø íàçèðèíèí ìöàâèíè, õàðèúè èøëÿð
íàçèðè Ðÿøèä Ìåðåäîâó ãÿáóë åäèá. Ïðåçèäåíò Ãóðáàíãóëó Áåðäèìÿùÿììÿäîâóí ÿí õîø àðçóëàðûíûí âÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâè Òöðêìÿíèñòàíà ñÿôÿðÿ äÿâÿòèíèí èôàäÿ îëóíäóüó ìÿêòóáóíó äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñûíà òÿãäèì åäÿí Ðÿøèä
Ìåðåäîâ äþâëÿò áàø÷ûëàðû àðàñûíäà äîñòëóã ÿëàãÿëÿðèíèí èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí
ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíäÿêè ðîëóíó õöñóñè
âóðüóëàéûá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí
äèíàìèê øÿêèëäÿ èíêèøàô åòäèéèíè íÿçÿðÿ
÷àòäûðûá. Õàëãëàðûìûçûí ãÿäèì òàðèõÿ âÿ
åòíèê êþêëÿðÿ ìàëèê îëäóüóíó ãåéä åäÿí
äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñû þëêÿëÿðèìèçèí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ ôÿàë ÿìÿêäàøëûã åòäèéèíè
áèëäèðèá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ èêèòÿðÿôëè
Èndeks: 67100
Lisenziya: N-B-317
Òèðàæ:
6074
“Êàïèòàë Áàíê”ûí Íÿðèìàíîâ ðàéîí ôèëèàëû
ù/ù - 33080019443900419109
êîä - 200093
ÂÞÅÍ - 1500486601
ìöíàñèáÿòëÿðèìèçèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíäÿ äþâëÿò áàø÷ûëàðû àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí
âÿ éöêñÿê ñÿâèééÿëè ýþðöøëÿðèí þíÿìèíè
ãåéä åäèá. Äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñû Òöðêìÿíèñòàíûí Áàø íàçèðèíèí ìöàâèíè, õàðèúè èøëÿð íàçèðè Ðÿøèä Ìåðåäîâóí Àçÿðáàéúàíà ñÿôÿðèíèí èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèìèçèí
äàùà äà ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñè èøèíÿ õèäìÿò åäÿúÿéèíÿ öìèäâàð îëäóüóíó áèëäèðèá. Òöðêìÿíèñòàí Ðåñïóáëèêàñû Áàø íàçèðèíèí ìöàâèíè, õàðèúè èøëÿð íàçèðè Ðÿøèä
Ìåðåäîâ, ùÿì÷èíèí, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Áàø íàçèðè Àðòóð Ðàñèçàäÿ
èëÿ äÿ ýþðöøöá. Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ
Òöðêìÿíèñòàí àðàñûíäà ìöíàñèáÿòëÿðèí
éöêñÿëÿí õÿòëÿ èíêèøàô åòäèéè âóðüóëàíûá,
ãàðøûëûãëû-ôàéäàëû ÿìÿêäàøëûüûí áóíäàí
ñîíðà äàùà äà äÿðèíëÿøäèðèëìÿñèíèí çÿðóðèëèéè äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá. Ýþðöøäÿ èãòèñàäèééàòûí áèð ÷îõ ñàùÿëÿðèíäÿ áèðýÿ ëàéèùÿëÿðèí èøëÿíìÿñè ö÷öí áþéöê ïåðñïåêòèâëÿðèí ìþâúóäëóüó èôàäÿ îëóíóá, åíåðýåòèêà, íÿãëèééàò, ñÿðíèøèí âÿ éöê äàøûìàëàðû, êÿíä òÿñÿððöôàòû, ìÿäÿíèééÿò âÿ
äèýÿð ùóìàíèòàð ñàùÿëÿðäÿ ýåíèø èìêàíëàðûí îëäóüó âóðüóëàíûá.
Èêè þëêÿ àðàñûíäàêû èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðäÿí ñþç äöøìöøêÿí, îêòéàáðûí 2-äÿ Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíäÿ èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã
öçðÿ Àçÿðáàéúàí-Òöðêìÿíèñòàí ùþêóìÿòëÿðàðàñû êîìèññèéàíûí äþðäöíúö èúëàñû êå÷èðèëèá. Èúëàñäà ÷ûõûø åäÿí êîìèññèéàíûí ùÿìñÿäðè, Àçÿðáàéúàí Áàø íàçèðèíèí áèðèíúè ìöàâèíè Éàãóá Åééóáîâ èêè
þëêÿ àðàñûíäà ÿëàãÿëÿðèí ñîí èëëÿðäÿêè èíêèøàôûíäàí äàíûøûá. Âóðüóëàíûá êè, äþâëÿò
áàø÷ûëàðûíûí ñÿéëÿðè íÿòèúÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûã ÿëàãÿëÿðè ýåòäèêúÿ ìþùêÿìëÿíèð.
Êîìèññèéàíûí ÿââÿëêè èúëàñûíäàí þòÿí
ìöääÿò ÿðçèíäÿ òÿðÿôëÿð àðàñûíäà òèúàðèèãòèñàäè ñàùÿäÿ êîíêðåò ëàéèùÿëÿð ùÿéàòà
êå÷èðèëèá, èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíà
õèäìÿò åäÿí ÷îõñàéëû ýþðöøëÿð âÿ òÿäáèðëÿð òÿøêèë îëóíóá. Ùÿì÷èíèí, èêè þëêÿíèí
èøýöçàð äàèðÿëÿðè âÿ òÿñÿððöôàò ñóáéåêòëÿðè àðàñûíäà ÿëàãÿëÿð äÿ ýåíèøëÿíèá. Áèëäèðèëèá êè, 2013-úö èëäÿ Àçÿðáàéúàí âÿ
Òöðêìÿíèñòàí àðàñûíäà òèúàðÿò äþâðèééÿñè 88,2 ìèëéîí ÀÁØ äîëëàðû òÿøêèë åäèá. Áó
áàõûìäàí òÿðÿôëÿð èäõàë-èõðàú ÿìÿëèééàòëàðûíûí âÿ ãàðøûëûãëû õèäìÿòëÿðèí ùÿúìèíèí
àðòûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ çÿðóðè àääûìëàð
àòìàëûäûðëàð.
Òöðêìÿíèñòàí Íàçèðëÿð Êàáèíåòè ñÿäðèíèí ìöàâèíè Ñàïàðäóðäû Òîéëûéåâ þëêÿ
Ïðåçèäåíòè Ãóðáàíãóëó ÁåðäèìÿùÿììÿÈíôîðìàñèéà ìÿíáÿëÿðèìèç:
“ÀçÿðÒÀú”, “ÀÏÀ”,
“Àçàäèíôîðì”, “ÀññÀ-Èðàäÿ”, “ÑÈÀ”
Ãÿçåò “Éåíè Àçÿðáàécàí”ûí áèëýèñàéàð ìÿðêÿçèíäÿ éûüûëûá,
ñÿùèôÿëÿíèá âÿ “Àçÿðáàéúàí” íÿøðèééàòûíäà îôñåò öñóëó èëÿ ÷àï åäèëèá.
äîâóí ñàëàìëàðûíû èúëàñ èøòèðàê÷ûëàðûíà
÷àòäûðûá. Î, ãåéä åäèá êè, ñîí èëëÿð íåôò âÿ
ãàç, ìÿäÿíèééÿò âÿ åëì ñàùÿëÿðèíäÿ äÿôÿëÿðëÿ îðòàã òÿäáèðëÿð êå÷èðèëèá âÿ áó ÿíÿíÿ äàâàì åòäèðèëÿúÿê. Ùóìàíèòàð ñàùÿäÿ, õöñóñèëÿ åëìè òÿäãèãàòëàð, ùàáåëÿ äÿíèç÷èëèê èøè ñàùÿëÿðèíäÿ ÿìÿêäàøëûüû ýåíèøëÿíäèðìÿê âàúèáäèð. Ñ.Òîéëûéåâ âóðüóëàéûá êè, þçÿë ñåêòîðëàðûí äà ÿìÿêäàøëûüà
úÿëá îëóíìàñû ìÿãñÿäÿóéüóíäóð.
Òöðêìÿíèñòàíûí Àçÿðáàéúàíäàêû ñÿôèðè Òîéëû Êîìåêîâ èêè þëêÿ àðàñûíäà èäõàë-èõðàú ìöíàñèáÿòëÿðèíèí áþéöê ïåðñïåêòèâÿ ìàëèê îëäóüóíó äèããÿòÿ ÷àòäûðûá.
Áèëäèðèëèá êè, þëêÿëÿð àðàñûíäà òèúàðÿò äþâðèééÿñèíèí ùÿúìè èëäÿí-èëÿ àðòûð âÿ áó, ñûõ
èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûüûí ýþñòÿðèúèñè ñàéûëà
áèëÿð.
Èúëàñäà î äà ãåéä îëóíóá êè, ÿëàãÿäàð íàçèðëèê âÿ ãóðóìëàð Áàêû Áåéíÿëõàëã
Äÿíèç Òèúàðÿò Ëèìàíû èëÿ Òöðêìÿíáàøû
Áåéíÿëõàëã Äÿíèç Ëèìàíû àðàñûíäà äàøûíàí éöêëÿðèí ùÿúìèíèí àðòûðûëìàñû èëÿ
áàüëû èøëÿðè äàâàì åòäèðèðëÿð. Ùóìàíèòàð
âÿ òÿùñèë ñàùÿëÿðèíäÿ äÿ èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿð óüóðëà èíêèøàô åäèð. Ùàçûðäà Àçÿðáàéúàíäà 266 Òöðêìÿíèñòàí âÿòÿíäàøû òÿùñèë àëûð. Ýÿëÿúÿêäÿ îíëàðûí ñàéûíûí àðòàúàüû ýþçëÿíèëèð. Ùþêóìÿòëÿðàðàñû êîìèññèéàíûí èúëàñûíäà èêè þëêÿíèí òÿñÿððöôàò
ñóáéåêòëÿðèíèí ñÿíàéå âÿ åíåðýåòèêà ëàéèùÿëÿðèíÿ úÿëá îëóíìàñû, íåôò-ãàç ñàùÿñèíäÿ áèðýÿ åëìè òÿäãèãàòëàð àïàðûëìàñû,
òðåíèíã, êîíôðàíñ âÿ ñèìïîçèóìëàðûí êå÷èðèëìÿñè èìêàíëàðûíûí þéðÿíèëìÿñèíÿ äàèð ÿëàãÿäàð íàçèðëèê âÿ äþâëÿò ñòðóêòóðëàðûíà òàïøûðûãëàð âåðèëèá. Ùÿì÷èíèí, êÿíä òÿñÿððöôàòû, íÿãëèééàò, ðàáèòÿ, ÿòðàô ìöùèòèí
ìöùàôèçÿñè âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ äÿ ÿìÿêäàøëûüûí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí êîíêðåò
âÿçèôÿëÿð âÿ òàïøûðûãëàð äà ìöÿééÿíëÿøäèðèëèá. Òÿðÿôëÿð èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã öçðÿ
Àçÿðáàéúàí-Òöðêìÿíèñòàí ùþêóìÿòëÿðàðàñû êîìèññèéàíûí áåøèíúè èúëàñûíûí
2015-úè èëäÿ Àøãàáàääà êå÷èðèëìÿñè èëÿ
áàüëû ðàçûëûüà ýÿëèáëÿð. Ñîíäà èúëàñûí éåêóíëàðûíà äàèð ïðîòîêîë èìçàëàíûá.
Áåëÿëèêëÿ, èñòÿð éóõàðûäà ñàäàëàíàí
ìÿãàìëàð, èñòÿðñÿ äÿ îêòéàáðûí 2-äÿ èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã öçðÿ ÀçÿðáàéúàíÒöðêìÿíèñòàí ùþêóìÿòëÿðàðàñû êîìèññèéàíûí äþðäöíúö èúëàñûíäà ñÿñëÿíäèðèëÿí
ôèêèðëÿð èêè þëêÿ àðàñûíäàêû ÿëàãÿëÿðèí
éöêñÿëÿí õÿòëÿ èíêèøàô åòäèéèíäÿí õÿáÿð
âåðèð.
Íàðäàð ÁÀÉÐÀÌËÛ
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí
íÿøð îëóíóð
Áóðàõûëûøà ìÿñóë:
Çàùèä ÈËÙÀÌÎÜËÓ
Download

Азярбайъан Президенти Илщам Ялийев Алманийанын хариъи