Metadata Tanımı
 Bilgi hakkında bilgi
 Bilgisayarların yorumlayabileceği ve kullanabileceği
standart, yapısal bilgi
BBY 220
Metadata Ne Değildir?
 Standart numaralar (ISBN, ISSN, SICI, DOI, vd.)
BBY 220
Metadata Türleri
 Tanımlayıcı
 Teknik
 İdari
 Haklarla ilgili
 Koruma
BBY 220
Sound familiar?
 Yiyecek bedenin yakıtıdır, konumsal veri de
CBS’nin yakıtıdır.
 Gerçekten sağlam olanları kötü yiyecekten nasıl
ayırırsın?
 Mekansa verinin sistemin için iyi olup
olmadığını nasıl anlarsın?
 İçerik listesini nasıl okursun ve içindekileri ne
anlama geldiğini bilirmisin?
Veri toplama ve girişi
•
Alete bağlı hatalar:
uydu/hava foto/GPS/mekansal ölçme
– e.g. Sayısallaştırma donanımının
çözünürlüğüne bağlı olarak hata miktarı
–
en dar görüş aralığı: 0.1 - 0.2 mm
1:20,000 ölçeğinde - 6.5 - 12.8 feet
daha küçükler görülemez
–
Öznitelik ölçen aletlerin hataları
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
5
Veri toplama ve girişi
•
Verinin temsili için kullanılan model
–
•
e.g. Datum seçimi, sınıflandırma
Veri kodlaması ve girişi
–
e.g. Anahtarlama yada sayısallaştırma
hataları
original
digitised
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
6
Veri toplama ve girişi
Öznitelik belirsizliği
•
Özelliklere ilişkin belirsizlikler (descriptors, attributes,
etc.)
•
Tipler: kesin olmayan veya belirsiz, karışık, yanlış
planlama
•
Kaynaklar: kaynak döküman, yanlış yorumlama, veri
tabanı hatası
505.9
500
500-510
238.4
240
230-240
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
505.9
238.4
238.4
505.9
7
Veri İşleme
•
Yanlış yorumlama (i.e.
photos), mekansal ve
özniteliksel
•
Sınıflandırmasal etkiler
(nominal/ordinal/
interval)
•
Ölçek değişikliği ve
genelleştirmeden
kaynaklanan hatalar
Global
DEM
European
DEM
National
DEM
Scale of data
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
Local
DEM
8
Veri İşleme
•
•
Genelleştirme – Kartoğraflar tarafından harita ölçeği ve
fiziksel kısıtlamalardan dolayı daha net mesaj
verebilmek için yaptığı uygulamalar
Harita detaylarının
azalmasına
değişmesine
atılmasına ya da
basitleştirilmelerine
sebep olurlar.
1:10,000
1:500,000
1:25,000
City of Sapporo,
Japan
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
9
Mevcut Değişiklikler
•
Doğal değişiklikler: nehir güzergahları ve buzullardaki değişimler
•
Afetsel değişiklikler: yangın sel toprak kayması
•
Mevsimsel ve günsel değişiklikler: göl deniz nehir su seviyeleri
•
İnsan kaynaklı değişiklikler: kent gelişimi yapılaşma
•
Öznitelik değişimine bağlı değişiklikler: Orman gelişimi yol yüzey
yenilenmesi
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
10
Mevcut Değişiklikler
Verinin yaşı
Northallerton circa 1999
Northallerton circa 1867
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
11
Veri Manipilasyonu
Vektör-raster dönüşümü hataları
•
Kodsal ve topolojik eşlemezlik hataları:
–
Piksel ebatı (majority class and central point)
Original
Original raster
Fine raster
Tilted
Coarse raster
Shifted
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
12
Veri Manipilasyonu
•
Çoklu tabakaların analiz sürecini artırmak
•
Her biri 90% doğruluğa sahip iki tabakanın
bindirilmesiyle oluşan teni katmanın
doğruluğu takribi 81%
•
Gözlemlerin yoğunluğu - TIN modeling and
interpolation
•
Denk ve uygun olmayan sınıf aralıkları ve
model girdileri
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
13
Veri Çıktıları
•
Ölçeğe bağlı doğruluk
–
•
Ölçek çubuğu ve ölçek tipi
Çıktı aletlerine bağlı hatalar
–
Bilgisayar ekranının yada yazıcının
çözünürlüğü
–
Renk paletleri: ekran ile yazıcı arasındaki
renk uyuşmazlığı
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
14
Renk paletleri: : ekran ile yazıcı arasındaki renk uyuşmazlığı
İŞLEMSEL HATALAR
• CBS Uygulamalarındaki hata ve belirsizliklerin üstesinden
gelme
– Hatalı sonuçların riskini minimize etme
– Çevre yaşama ve iyelik için riskleri minimize etme
• Daha fazla araştırmaların yapılması:
– Matematiksel model
– Hatalar ve yayılmalarının modelleyen çalışmalar
– Hatalar ve etkilerinin araştırılması
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
16
Akıllı insan görerek deneyim sahibi olur; aptal insan ise
yaşayarak. İngiliz atasözü
DENEYİM, YAŞAMDA BAŞINIZA GELENLER DEĞİL,
BAŞINIZA GELENLERLE İLGİLİ SİZİN NE
YAPTIĞINIZDIR.
ALDOUS HUXLEY
Bir şeyi bulunmadığı yerde aramak, onu aramamak demektir.
(Mevlana)
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
17
VERİ TOPLAMA YÖNTEMLERİ
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
19
Veri Toplama
CBS aktiviteleri içinde en pahalı olanıdır.
Çok çeşitli kaynaklar
Başlıca 2 tip veri toplama
 Birincil-Direk veri elde edilmesi
 İkincil-İndirekt veri elde edilmesi
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
20
Veri Toplama Teknikleri
Raster
Birincil
İkincil
Vector
Dijital uzaktan
algılama
görüntüleri
GPS Ölçümleri
Dijital hava
fotoğrafları
Klasik Ölçüm
teknikleri
Taranmış haritalar
Topoğrafik
ölçmelerden
sayısallaştırma
DEM’ler
Atlaslardan elde
edilen veri
kümeleri
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
21
Vektör verilerin elde edilmesi
Klasik Ölçme teknikleri
 Koordinatı bilinen bir noktadan açı ve uzunluk
ölçümüyle objelerin lokasyonlarının
belirlenmesi
 Pahalı ölçü aletleri ve elemanları kullanır
 Büyük ölçekli küçük sahalar için en uygun
metottur
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
22
EUÖ
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
23
GPS
Yer yüzeyindeki istenilen konumu belirlemek
için uydu bazlı veri toplama sistemi
Diferansiyel GPS doğruluğu artırmak için
kullanılır.
Uzay kısımı
Kontrol kısımı
Kullanıcılar
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
24
Kullanıcılar
Alıcı İşlemci Anten
Bilgisayar konum hız ve zamanı kesinler
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
25
Navigasyon ve İzleme
Casio Protrek GPS Watch
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
26
Giyilebilir bilgisayar
http://www.itmedia.co.jp/broadband/0309/18
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
27
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
28
Download

Metadata Tanımı - Saffet Erdoğan