Derleme | Review
Türk Aile Hek Derg 2010; 14(2): 91-95
doi:10.2399/tahd.10.091
www.turkailehekderg.org
Aile hekimlerine hatal› t›bbi uygulamalar
hakk›nda baz› ipuçlar›
Some tips for family physicians about malpractice
Nazan Karao¤lu1
Summary
Mesleki standartlardan sapma olarak nitelenen hatal› t›bbi uygulamadan (HTU) tüm hekimler kaç›nmal›d›r. Bu makale, HTU’dan kaç›nmalar› ve HTU yapt›klar›nda izleyecekleri yol konusunda aile hekimlerine basit baz› ipuçlar› sunmaktad›r.
Malpractice is defined as lapses of professional standards and
must be avoided by all doctors. This article aim to give some simple tips for family physicians to avoid malpractice and what should
be done in cases of malpractice.
Anahtar sözcükler: Hatal› t›bbi uygulama, aile hekimli¤i, ipuçlar›.
Key words: Malpractice, family medicine, tips.
H
ekimli¤in varolufl nedeni insan sa¤l›¤›n› koru-
si tafl›yan tüm sa¤l›k çal›flanlar›n›n öneri ve uygulamalar›
mak, hastal›¤› iyilefltirmektir. Bu varolufl nede-
ile hastal›¤›n normal seyrinin d›fl›na ç›kmas›n›n yol açt›-
ni, belki de sürekli geliflen hekimli¤in de¤iflme-
¤› olaylar›n tümünü içerir.2
yen tek yan›d›r.1,2 Hekimli¤in geliflim sürecine t›bbi hata-
lar›n efllik etmesi de önlenememifltir;3 ne t›bbi hatalar yenidir ne de bu konudaki endifleler.4 Hastaya yard›m etmek/zarar vermemek çat›flmas› hekimin yaflad›¤› en büyük zorluklardan biridir. Son y›llarda, sa¤l›k politikalar›ndaki de¤iflimler, yasal düzenlemeler, hasta haklar› bilincinin, iletiflim teknolojilerinin geliflimi sonucu, t›bbi
Görece, daha az invaziv giriflim yapan birinci basamak hekimi, giriflimsel uygulamalara dayal› uzmanl›klara
göre, malpraktis iddias›yla tarihsel olarak daha az karfl›laflm›flt›r. Ancak son y›llarda sa¤l›k politikalar›n›n ve hekimlik uygulamalar›n›n geliflimi birinci basamak hekimlerini de daha çok giriflim yapmaya yöneltmektedir.13 Öte
hatalar ve hasta güvenli¤i t›p literatüründe daha genifl bir
yandan, birinci basamakta HTU flikayetlerinin baflta ge-
yer tutmaya bafllam›flt›r.2,4 Sa¤l›k kurulufllar› ve sa¤l›k e¤i-
len nedeni giriflimler de¤il, tan› hatalar›d›r.14 HTU nede-
ticileri t›bbi hatalar›n en aza indirilmesine ve hasta gü-
niyle flikayet edilen t›p dallar› s›ralamas›nda kad›n hasta-
venli¤inin ön planda tutulmas›na çal›flmaktad›rlar.
5-12
Derleme
Özet
l›klar› ve do¤um ile iç hastal›klar› uzmanlar›ndan sonra
üçüncü s›rada aile hekimleri gelmektedir.13
r› ile aile hekimlerinin HTU’dan mümkün oldu¤unca
Genel bir tan›mla hatal› t›bbi uygulama mesleki stan-
kaç›nmalar› ve flikayetleri en aza indirmeleri mümkün-
13
dartlardan sapmad›r. Bu tan›m, hastaya müdahale yetki-
1)
Günlük pratikte kolayca uygulanabilecek baz› ipuçla-
Hatal› T›bbi Uygulama (HTU) ya da
Malpraktis Ne Demektir?
dür. Bu ipuçlar› flöyle s›ralanabilir:
Selçuk Üniversitesi Meram T›p Fakültesi T›p E¤itimi ve Biliflimi Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Yard. Doç. Dr., Konya
2010 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Yay›nc›l›k taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 2010 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, Istanbul.
91
‹yi Anamnez Alma ve
Fizik Muayene Becerisi
kozmetik uygulama, ilaç uygulamalar›, kan ve kan ürün-
Tan› teknolojilerindeki büyük geliflime ra¤men
kasiçi ya da a¤›zdan (k›sa etkili olanlar hariç) steroid te-
anamnez ve fizik muayene önemini korumaktad›r.14
lerinin uygulanmas›, endoskopi, eklem içi enjeksiyonlar,
davisi, afl›lama (influenza, pnömokok, hepatit, seyahat
öncesi afl›lar› ve her türlü afl› dahil) öncesinde hastan›n
Hasta ile ‹yi ‹letiflim Becerisi
yaz›l› bilgilendirilmifl onay›n›n al›nmas› önerilmektedir.13
Birinci basamak hekimlerine yönelik flikayetlerin he-
Özel Hasta Gruplar›nda Uygun Tarama
Testlerini ve Uygun Yaklafl›mlar› Bilme
kim-hasta iliflkisi ve sa¤l›k bak›m› eflgüdümünün kalitesiyle ters iliflkili oldu¤u saptanm›flt›r.15 ‹yi iletiflimin, tedaviye uyumu, hekime duyulan güveni ve hasta memnu-
Derleme
niyetini art›rd›¤›, hekim–hasta tart›flmalar›n› ve malpraktis iddialar›n› azaltt›¤› gösterilmifltir.16-18 Hasta, hekimin,
kendisini dinledi¤ini hissetti¤inde, bulgular›n› daha ayr›nt›l› biçimde anlatmakta, tan› için de¤erli ipuçlar› vermektedir.17
Üstünde, genellikle çok durulmayan, iki hasta grubu
unutulmamal›d›r. Birincisi yafll› hasta grubunda karfl›lafl›lan çoklu sistem hastal›klar› ve motor-mental fonksiyon
bozukluklar›d›r.19 Bu hastalarda biliflsel ifllevler belli aral›klarla de¤erlendirilip kaydedilmesi hekim aç›s›ndan
önem tafl›r.
Di¤er önemli bir hasta grubu da ergenlerdir: Gebe
kalan gençlerden %90’dan fazlas›n›n gebe kalmadan ön-
En S›k HTU fiikayetine Sebep Olan
Alanlarda E¤itim Alma
ceki bir y›l içinde aile hekimlerine korunma yöntemleri
En önemli hatalar ciddi bir hastal›¤›n tan›s›nda yan›l-
lebilen, cinsel yolla bulaflan hastal›klar, alkol ve madde
ma ve yanl›fl tedavi uygulamalar›d›r. Amerika’da 1985-
kullan›m› bozukluklar› unutulmamal›d›r. Birinci basa-
2000 y›llar› aras›nda aile hekimleri ve iç hastal›klar› uz-
mak hekimi, gençlere dan›flmanl›k ve e¤itim verme aç›-
manlar›n›n flikayete neden olan tan› hatalar› s›ras›yla
s›ndan çok önemli bir konuma sahiptir.21
hakk›nda dan›flt›¤› saptanm›flt›r.20 Ergenlerde s›kça görü-
• Akut miyokard enfarktüsü
• Habis akci¤er urlar›,
• Habis ba¤›rsak urlar› ve
Hekimin Sorumluluk Alan›ndaki Di¤er
Personelin Seçiminde Dikkatli Olmas›
• Kad›nlarda habis meme urlar›d›r.13 Aile hekimli¤i e¤i-
Birinci basamak hekimleri özellikle kendi ofislerinde
timinde ulusal düzeyde bu konulardaki k›lavuzlardan
hizmet veren sa¤l›k personelinin (hemflire, ebe, laborant
yararlan›lmas› yararl› olabilir.
ve varsa di¤erleri) ile ofiste çal›flan di¤er personelin hizmetinden sorumludur; onlar›n iflvereni olarak yeterli bilgi,
Bilgilendirilmifl Onay
beceri ve deneyime sahip olduklar›ndan emin olmal›d›r.13
Aile hekiminin izleyebilece¤i en iyi yol, her uygula-
Ofiste Hasta Güvenli¤ini Tehlikeye
Sokabilecek Risklerin Saptanmas› ve
Denetlenmesi
madan önce hastas›n› yarar, risk ve yan etkiler konusunda ayd›nlatmak ve bilgilendirilmifl onay›n› almas›d›r.13
Rutin laboratuvar incelemeleri için kan alma, kad›n-do-
92
¤um muayenesi (hekimin yan›nda bir yard›mc›n›n olma-
Herhangi bir nedenle hasta güvenli¤inin tehlikeye
s› önerilir), Foley sondas› takma/ç›karma, yayg›n tedavi
girdi¤i düflünülüyorsa, mümkünse bu durum düzeltilme-
ilaçlar›n› reçeteleme, mamografi, düz grafiler, manyetik
lidir. Birinci basamak hekimi bu durumu kendisi düzelte-
rezonans görüntüleme, bilgisayarl› tomografi gibi uygu-
miyorsa üst mercilere haber vermelidir. Üst merciler ko-
lamalar için yaz›l› bilgilendirmifl onay gerekmese de söz-
nunun çözümü için yard›mc› olmazsa ba¤›ms›z görüfl
lü onay al›nmal›d›r. Genetik testler, artrosentez, para-
al›nmal› ve birinci basamak hekimi, endiflelerinin çözü-
sentez, lomber ponksiyon, her çeflit biyopsi, her çeflit
mü için att›¤› ad›mlar› kaydetmelidir.22
Karao¤lu N | Aile hekimlerine hatal› t›bbi uygulamalar hakk›nda baz› ipuçlar›
Birinci basamak hekimi öncelikle ofisinde ya da çal›flt›¤› yerde hasta güvenli¤ini tehlikeye sokabilecek durum-
• Hekim hastalar› birey olarak tedavi etmeli ve onurlar›na sayg› göstermelidir. Bunun için;
lar› saptamal›d›r. Hasta gözlem odalar›, bekleme odas›,
- Hastay› kibarca ve sayg›yla tedavi etmeli,
kan ve vücut s›v›lar›yla temas›n olabilece¤i her yer, acil
- Hastan›n mahremiyetine sayg› göstermelidir.
müdahale donan›m› ve t›bbi at›k ve kimyasallar›n saklan›p depoland›¤› yerler incelenerek eksikler saptan›p giderilmelidir.13
• Hekim hastalarla iflbirli¤i yapmal›d›r.
Hastayla iflbirli¤i;
- Hastay› dinlemek, endifle ve tercihlerine
yan›t vermek,
‹nceleme Sonuçlar›n›n ‹zlenmesi ve
Düzgün Kayd›n›n Sa¤lanmas›
- Hastaya anlayabilece¤i flekilde bilgi vermek,
Hekimin istedi¤i laboratuar testleri, grafilerin sonuçmelidir. E¤er hasta sonuçlar›n de¤erlendirilmesi için gelmediyse hasta ile ba¤lant› kurarak yeni bir randevu verilmeli ya da en az›ndan uygun durumlarda telefonla bilgi
verilmelidir ve bu ifllem hasta dosyas›na kaydedilmelidir.
Örne¤in, hasta mamografisi hakk›nda telefonla bilgilendirildi ve genel cerrahi konsültasyonu önerildi gibi.13
Elektronik hasta kay›t sistemlerinin avantajlar›ndan
biri de hekime laboratuvar sonuçlar›, randevusuna gelmeyen hastalar ya da belirli hastalarda uygun tarama
- Hastan›n kendi kendine bak›m konusunda
desteklenmesi ile sa¤lan›r.
• Hekim aç›k ve dürüst olmal›, namuslu davranmal›d›r.
Derleme
lar›n› hasta dosyas›na kaydetmeden mutlaka de¤erlendir-
- Hastan›n bak›m ve tedavisi hakk›ndaki kararlara
kat›lma hakk›na sayg›l› olmak,
Bunun için;
- Hastay› riske atmamak, meslektafllar›ndan biri
hastay› riske at›yorsa geç kalmadan harekete
geçmek,
- Asla hasta ya da hekimlere karfl› ayr›mc›l›k ve
adaletsizlik yapmamak,
- Hastan›n ve toplumun hekime güvenini kötüye
kullanmamak gerekir.
testleri için uyar› verebilmesidir.
‹yi Hekimlik Uygulamas›
‹ngiltere Genel T›p Konseyi’nin “‹yi Hekimlik Uygulamalar›” hakk›ndaki 13 Kas›m 2006 tarihli raporu,
“hastan›n hekimine sa¤l›¤› ve hayat› için güvenmesi ge-
HTU konusunda hekimlere ve hekim adaylar›na verilebilecek en önemli ipucu “iyi hekimlik” uygulamalar›d›r.22 Hasta ve ailesi ile tedavi plan›n›n yararlar›, riskleri
ve olas› komplikasyonlar› konusunda iletiflim içinde bulunman›n önemi unutulmamal›d›r.13
rekti¤ini, hekimin bu güveni hak etmek için yapmas› gerekenleri” aç›klanm›flt›r.22 Hekimin yapmas› gerekenler;
• Hasta hekimin birincil kayg›s› olmal›d›r.
• Hekim hem hastan›n hem de toplumun sa¤l›¤›n› korumal›d›r.
• Hasta bak›m ve tedavisi uygulama standartlar› iyi olmal›d›r.
Bu;
- Bilgi ve becerilerin güncellenmesi,
- Kendi s›n›rlar›n› bilme ve bu s›n›rlar içinde
davranma,
- Meslektafllar ile hastan›n yarar›na olacak flekilde
iflbirli¤i ile sa¤lanabilir.
HTU’yu Bildirmek
HTU’da ikinci önemli konu, oluflan HTU’yu bildirmektir. T›bbi bir hatay› aç›klaman›n ilk basama¤› bir t›bbi hata olup olmad›¤›n› saptamakt›r.23 Hekim adaylar›n›n
bilgi düzeyinin yükselmesinin, t›bbi hatay› tan›ma oran›n› art›rarak yap›lan ya da tan›k olunan t›bbi hatay› bildirme oran›n› art›rd›¤› gösterilmifltir.24
Hekim kendisinden beklentisi yüksek bir insan olarak
yetifltirilir; hasta ve meslektafllar›n›n önünde hatas›n› itiraf
etmesi güçtür.4,25 Bir t›bbi hatay› bildirmek güçtür; hatay›
bildirmenin yükü, bildirimin getirisi, neyin bildirilece¤inin mu¤lakl›¤›, t›bbi hatan›n ciddiyetinin ya da sorumlunun belirlenmesinin zorlu¤u bildirimi güçlefltirmektedir.25
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 14 | Say› 2 | 2010
93
Derleme
Öncelikle bu engelleri aflan dürüst bir iletiflim kurulmal›d›r.26 Hekim, hatas›n›, savunmaya girmeden, nesnel
bir flekilde hastas›na aç›klamal›d›r.4 T›bbi hatan›n ciddiyetinin önemli oldu¤u, görece daha az önem tafl›yan hatalar›n daha az bildirildi¤i gösterilmifltir.26,27 Asl›nda en
zor durum herhangi bir zarara yol açmayan bir t›bbi bir
hatan›n yap›lm›fl olmas›d›r.4 Bu durumda da hastan›n olay› bilmeye hakk› vard›r. Aç›klama, hastaya sa¤l›k durumunun stabil oldu¤u ve anlat›lan› anlayabilece¤i zamanda ve uygun yerde yap›lmal›d›r.4 HTU bildirimi konusunda da birinci basamak hekimlerine verilebilecek baz›
ipuçlar› vard›r.
Hastaya t›bbi hatay› aç›klarken;
• Bu konuda yard›mc› olabilecek servis flefi, bölüm sorumlusu gibi birine haber vermek,
• Olay hakk›nda ne biliniyorsa ortaya koyup olas› sonucu üzerine yo¤unlaflmak,
• HTU ile ilgili aç›klamay› hastan›n sormas›n› beklemeden bafllatmak,
• Hatan›n nas›l düzeltilece¤i ve tekrar›n›n nas›l önlenece¤i konusunda bir plan oluflturmak.
• Uygun durumlarda hemen baflka bir görüfl almay›
önermek,
• Bir aile görüflmesi yapmak ve avukatlar›n da görüflmede bulunmas›n› önermek,
Sonuç
Akademik e¤itim s›ras›nda HTU’nun tan›nmas› ve
bildirilmesinin ö¤retilmesi hem hekimler hem hastalar
için gereklidir ve sa¤l›k hizmetlerinin kalitesini art›racakt›r.29-31 HTU’lar›n önlenmesi ve hasta güvenli¤i kültürünün oluflmas›nda disiplinler aras› tak›m çal›flmas› önemlidir.32 Hasta güvenli¤i kültürü oluflturulurken de
HTU’yu öncelikli olarak herkes için e¤itim ve ö¤renim
flans› olarak görüp, t›bbi hatalardan ders ç›karabilmek ve
“kim yapt›?” yerine “ne oldu” diyebilmek gereklidir.8
Son olarak birinci basamak hekimlerinin, son y›llarda
ülkemizdeki HTU davalar› ile bu konudaki yasal düzenlemelerden haberdar olmalar› da gereklidir. Örne¤in;
1998’de Resmi Gazete’de yay›nlanan “Hasta Haklar› Yönetmeli¤i”nin 7. bölümünün 37. maddesi “herkesin, sa¤l›k kurum ve kurulufllar›nda güvenlik içinde olmay› bekleme ve bunu istemek haklar› vard›r” denmektedir.33
T.C. Sa¤l›k Bakanl›¤› Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlü¤ü de 2005’te “hizmet kusuru” ile ilgili genelgesinde
Bakanl›k aleyhine aç›lan dava kay›tlar›n›n incelenmesinde hizmet kusuru nedeniyle aç›lan davalar›n sebeplerini
• Önemli tart›flmalar› not etmek,
• Yanl›fl teflhis ve tedavi,
• ‹zleme önermek,
• Ameliyat öncesi ve sonras› geliflen komplikasyonlar,
• Yo¤un duygusal d›flavurumlara haz›r olmak,
• Do¤um esnas›nda ve s›ras›nda geliflen komplikasyonlar,
• Hatan›n sonucu için sorumlulu¤u almak ancak suç-
• Hastane idaresinden kaynaklanan problemler,
lanmaktan kaç›nmak,
• Özür dilemek ve olaydan duyulan üzüntüyü belirtmek.4
Eflduyum (empati); karfl›s›ndaki kiflinin duygu ve düflüncelerini anlay›p paylaflabilmektir.28 Hasta-hekim iliflkisinin temel tafllar›ndan olan empati iletiflim becerisinin
önemli bir unsurudur.28 Bir hekimin “üzgünüm” diyebilmesi hasta taraf›ndan genellikle olumlu alg›lan›r ve hasta-hekim iliflkisinin güçlenmesini sa¤layabilir.4 E¤er t›bbi hata t›bbi izlemeyi gerektiriyorsa hastaya aç›klanmal›
ve yard›m› istenmelidir. Hasta böylece hekimi sadece
piflman olan kifli olarak de¤il, hatay› düzeltmeye ve daha
fazla zarar görmesini engellemeye çal›flan kifli olarak gö-
94
recektir. Hastaya ikinci bir görüfl alma flans› vermek ya da
hasta-hekim iliflkisi bozulmuflsa hastay› baflka bir hekime
yönlendirebilmek önemlidir ve önerilmelidir.4
• Hatal› enjeksiyon,
• Hatal› laboratuvar tetkikleri,
• Poliklinik ve sevk ifllemlerinde yanl›fl yönlendirmeler,
• Acil servis hizmetlerinin yetersizli¤i olarak belirle-
Karao¤lu N | Aile hekimlerine hatal› t›bbi uygulamalar hakk›nda baz› ipuçlar›
mifltir:34 Hizmet kusuru nedeniyle aç›lan davalar›n nedenlerinin birinci basamak hekimlerini de yak›ndan
ilgilendirdi¤i görülmektedir. Hekimlerin HTU’dan
kaynaklanan hukuki sorumlulu¤unun üç boyutlu oldu¤u unutulmamal›d›r:
1. Cezai sorumluluk,
2. Akçeli sorumluluk ve
3. Disiplin sorumlulu¤u.35
Kaynaklar
1.
Tallis RC. Doctors in society: medical professionalism in a changing
world. Editorial. Clin Med 2006; 6: 7–12.
2.
‹nce H, ‹nce N, Özy›ld›r›m BA, Safran N. Hatal› t›bbi uygulama ve korunma yollar›. ‹stanbul T›p Fakültesi Dergisi 2005; 68: 123-7.
3.
Bulun M. Hammurabi’den günümüze (ve gelece¤e) hasta güvenli¤i. Hasta
Güvenli¤i Dergisi 2009; 1: 6-7.
4.
Hébert PC, Levin AV, Robertson G. Bioethics for clinicians: 23.
Disclosure of medical error. CMAJ 2001; 164: 509-13.
5.
Wakefield A, Attree M, Braidman I, Carlisle C, Johnson M, Cooke H.
Patient safety: do nursing and medical curricula address this theme? Nurse
Educ Today 2005; 25: 333-40.
6.
Milch CE, Salem DN, Pauker SG, Lundquist TG, Kumar S, Chen J.
Voluntary electronic reporting of medical errors and adverse events. An
analysis of 92,547 reports from 26 acute care hospitals. J Gen Intern Med
2006; 21: 165-70.
Roberts V, Perryman MM. Creating a culture for health care quality and
safety. Health Care Manag (Frederick) 2007; 26: 155-8.
8.
Walton MM. Hierarchies: the Berlin Wall of patient safety. Qual Saf
Health Care 2006; 15: 229-30.
9.
Sandars J, Bax N, Mayer D, Wass V, Vickers R. Educating undergraduate
medical students about patient safety: priority areas for curriculum development. Med Teach 2007; 29: 60-1.
10. Garbutt J, Brownstein DR, Klein EJ ve ark. Reporting and disclosing medical errors: pediatricians' attitudes and behaviors. Arch Pediatr Adolesc Med
2007; 161: 179-85.
11. Ilan R, Fowler R. Brief history of patient safety culture and science. J Crit
Care 2005; 20: 2-5.
12. Demiris G, Patrick TB, Austin Boren S. Assessing patient safety awareness
and needs in rural hospitals in one US state. Inform Prim Care 2004; 12:
157-62.
13. Blackston JW, Bouldin MJ, Brown CA, Duddleston DN, Hicks GS,
Holman HE. Malpractice risk prevention for primary care physicians. Am
J Med Sci 2002; 324: 212–9.
14. Singh H, Thomas EJ, Khan MM, Petersen LA. Identifying diagnostic
errors in primary care using an electronic screening algorithm. Arch Intern
Med 2007; 167: 302-8.
15. Rodriguez HP, Rodday AM, Marshall RE, Nelson KL, Rogers WH,
Safran DG. Relation of patients' experiences with individual physicians to
malpractice risk. Int J Qual Health Care 2008; 20: 5-12.
16. Street RL, Makoul G, Arora NK, Epstein RM. How does communication
heal? Pathways linking clinician–patient communication to health outcomes. Patient Educ Couns 2009; 74: 295-301.
17. Stepien KA, Baernstein A. Educating for empathy: a review. J Gen Intern
Med 2006; 21: 524–30.
18. Kosunen E. Teaching a patient-centred approach and communication
skills needs to be extended to clinical and postgraduate training: a challenge to general practice. Scand J Prim Health 2008; 26: 1-2.
20. Tripp J, Viner R. ABC of adolescence: Sexual health, contraception, and
teenage pregnancy. BMJ 2005; 330: 590-3.
21. Karaoglu N, Yücalan Önal ÖB, Karaoglu MA. Knowledge of sexual health
and contraception among university students: A study in Campus Health
Center of Selcuk University. e-Journal of New World Sciences Academy 2009;
4: 26-34.
22. General Medical Council. Good Medical Practice. London, GMC, 2006.
23. White AA, Gallagher TH, Krauss MJ ve ark. The attitudes and experiences of trainees regarding disclosing medical errors to patients. Acad Med
2008; 83: 250-6.
24. Karaoglu N, fieker M, Kara F, Okka B. Knowledge of new entrant medical students about medical errors in Selçuk University: an educational perspective. Turk Klin Tip Bilim Derg 2008; 28: 663-71.
25. Elder NC, Graham D, Brandt E, Hickner J. Barriers and motivators for
making error reports from family medicine offices: a report from the
American Academy of Family Physicians National Research Network
(AAFP NRN). J Am Board Fam Med 2007; 20: 115-23.
26. Garbutt J, Brownstein DR, Klein EJ ve ark. Reporting and disclosing medical errors: pediatricians' attitudes and behaviors. Arch Pediatr Adolesc Med
2007; 161: 179-85.
Derleme
7.
19. Karaoglu N, Karaoglu MA. A study about elderly diseases in internal medicine outpatient clinic of a private hospital. Turkish Journal of Geriatrics
2009; 12: 130-7.
27. Dökmen Ü. Empatinin yeni bir modele dayan›larak ölçülmesi ve psikodrama ile gelifltirilmesi. Ankara Üniversitesi E¤itim Bilimleri Fakültesi Dergisi
1988; 11: 155-90.
28. Chen D, Lew R, Hershman W, Orlander J. A cross-sectional measurement of medical student empathy. J Gen Intern Med 2007; 22: 1434–8.
29. Madigosky WS, Headrick LA, Nelson K, Cox KR, Anderson T. Changing
and sustaining medical students' knowledge, skills, and attitudes about
patient safety and medical fallibility. Acad Med 2006; 81: 94-101.
30. Halbach JL, Sullivan LL. Teaching medical students about medical errors
and patient safety: evaluation of a required curriculum. Acad Med 2005; 80:
600-6.
31. Patey R, Flin R, Cuthbertson BH ve ark. Patient safety: helping medical
students understand error inhealthcare. Qual Saf Health Care 2007; 16:
256-9.
32. Cook AF, Hoas H, Guttmannova K, Joyner JC. An error by any other
name. Am J Nurs 2004; 104: 32-43.
33. Hasta Haklar› Yönetmeli¤i. Resmi Gazete 1998; Say›: 23420.
34. T.C. Sa¤l›k Bakanl›¤› Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlü¤ü. Genelge.
Say›: B100THG0100013 18.01.2005/1128. Konu: Hizmet Kusuru.
35. Hakeri H. Hekimin t›bbi hatalardan kaynaklanan hukuksal sorumlulu¤unun üç boyutu. http://www.medimagazin.com.tr/mm-hekimin-tibbi-hatalardan-kaynaklanan-hukuksal-sorumlulugunun-uc-boyutu-ky-51008.html
adresinden 26/02/2010 tarihinde eriflilmifltir.
Gelifl tarihi: 04.02.2010
Kabul tarihi: 09.06.2010
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Uzm. Dr. Nazan Karao¤lu
Selçuk Üniversitesi Meram T›p Fakültesi
T›p E¤itimi ve Biliflimi Anabilim Dal› (TEBAD)
Akyokufl, Meram 42080 Konya
GSM: (0533) 660 57 06
e-posta: [email protected], [email protected]
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 14 | Say› 2 | 2010
95
Download

PDF İndir - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi