T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İÇ DENETİM BİRİMİ
BAŞKANLIĞI
2013
YILI FAALİYET RAPORU
Mart 2014
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
2013 YILI
FAALİYET RAPORU
Mart 2014
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ................................................................................................................................................. 4
İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANI SUNUŞU............................................................................................................ 5
I- GENEL BİLGİLER................................................................................................................................................. 7
A) Misyon ve Vizyon.................................................................................................................................................... 7
B) İç Denetim Birimine İlişkin Bilgiler...................................................................................................................... 7
1- Fiziksel Yapı.............................................................................................................................................................. 8
2- Örgüt Yapısı............................................................................................................................................................... 8
3- Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar................................................................................................................................... 8
4- İnsan Kaynakları........................................................................................................................................................ 9
5- Bütçe Ödeneği ve Harcama Durumu......................................................................................................................... 9
C) İdarenin Teşkilat Şeması........................................................................................................................................ 9
II- AMAÇ VE HEDEFLER...................................................................................................................................... 10
A) İç Denetim Faaliyetinin Amaç ve Hedefleri........................................................................................................ 10
B) Temel Politikalar ve Öncelikler........................................................................................................................... 10
III- FALİYET VE PERFORMANS BİLGİLERİ................................................................................................... 11
A) Program Dönemi Faaliyet ve Performans Bilgileri........................................................................................... 11
1- Denetim Programı Gerçekleşme Durumu............................................................................................................... 11
2- Program Dışı Denetim ve Danışmanlık Faaliyetleri................................................................................................ 12
3- Önem Düzeyi Yüksek Kritik Tespit ve Öneriler..................................................................................................... 12
4- Denetlenen Birimlerce Uzlaşma Oranları................................................................................................................ 29
5- İzleme Faaliyetleri................................................................................................................................................... 30
B) Plan Dönemi Faaliyet ve Performans Bilgileri................................................................................................... 31
1- Denetim Planı Gerçekleşme Durumu...................................................................................................................... 31
2- Denetim evreni........................................................................................................................................................ 31
C) Kalite Güvence ve Geliştirme Uygulama Sonuçları.......................................................................................... 32
1- İç Değerlendirme Sonuçları..................................................................................................................................... 32
2- Dış Değerlendirme................................................................................................................................................... 33
3- Performans Göstergeleri ve Gerçekleşme Durumu................................................................................................. 34
D) Program Dönemi Eğitim Faaliyetleri.................................................................................................................. 34
1- Alınan Eğitimler...................................................................................................................................................... 34
2- Verilen Eğitimler...................................................................................................................................................... 35
IV- İÇ DENETİM KABİLİYET KAPASİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ................................................. 36
V- İDARE DÜZEYİNDE ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER VE OLASI ETKİLERİ............................................... 39
VI- KAPSAMLI GÖRÜŞ.......................................................................................................................................... 40
3 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
ŞEKİL TABLO VE GRAFİK LİSTESİ
Şekil 1. Örgüt Yapısı.....................................................................................................................8
Şekil 2. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Organizasyon Şeması.......................................................9
Tablo 1. Tablo 2. Tablo 3. Tablo 4. Tablo 5. Tablo 6. Tablo 7. Tablo 8. 2013 Yılı Denetim Programı Gerçekleşme Durumunu Gösterir Tablo...........................12
Denetlenen Birimlerce Uzlaşma Oranları........................................................................30
İzleme Faaliyetlerini Gösterir Tablo................................................................................30
Denetim Planı Gereçekleşme Durumunu Gösterir Tablo................................................31
Başkanlığın Kamu İç Denetim Standartlarına Uyum Düzeyi.........................................32
Başkanlığın Bazı Kritik Kamu İç Denetim Standartlarına Kıyasla Durumu...................33
İç Denetçilerin Eğitimler Katılma Düzeyleri...................................................................34
İç Denetçiler Tarafından Verilen eğitimler......................................................................35
Grafik 1. Gümrük vergilerinden Muafiyet ve İstisna Tanınan Eşya İle
İlgili İşlemler Bulgu Adetlerini Gösterir Tablo...............................................................14
Grafik 2. Tüm Yönleriyle Labaratuvar ve Tahlil İşlemleri Bulgu Adetlerini Gösterir Tablo........16
Grafik 3. Nihai Kullanım Sürecinin Denetimi Bulgu Tablosu........................................................17
Grafik 4. Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünün Harcama İşlemleri Bulgularını
Gösterir Tablo..................................................................................................................18
Grafik 5. Oda ve Borsalara Yönelik Hizmetleri Bulgularını Gösterir Tablo.................................20
Grafik 6. Gümrük Müdürlüklerindeki İhracat İş Süreleri Bulgularını Gösterir Tablo....................22
Grafik 7. Mahrece İade İşlemleri Bulgularını Gösterir Tablo........................................................24
Grafik 8. Destek Hizmetleri Başkanlığınca yürütülen Tüm Satın Alma
İşlemleri Bulgularını Gösterir Tablo................................................................................25
Grafik 9. Tamamlanan/Planlanan Denetim Oranı...........................................................................34
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 4
İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANI SUNUŞU
İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik,
etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak
amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyeti olarak uluslararası literatürde ve mevzuatımızda tanımlanmaktadır.
Bakanlığımızdaki iç denetim faaliyetleri; Bakanlığın yönetim ve kontrol yapılarının risk yönetimi,
yönetişim ve kontrol süreçlerinin etkililiğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik bir
yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir.
Kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar; bu kaynakların etkili,
ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, raporlanmasından
ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur. Bu sorumluluğun bir
gereği olarak; kamu yönetiminin faaliyetleri, fonksiyonları, plan ve hedefleri hakkında eksiksiz bilginin yönetilenlere sunulması neticesinde bu bilginin değerlendirilmesi ve denetlenmesiyle kamuda
etkililik sağlanabilecektir.
Bakanlığımızın misyon, vizyon ve hedefleri ışığında yürütülen denetim faaliyetlerinde; kamu iç denetim standartları, meslek ahlak kuralları ve uluslararası metodolojiye uygun denetim teknikleri doğrultusunda, Bakanlığın sunduğu hizmetlerin etkililik ve verimlilik düzeylerinin iyileştirilmesi amaçlanmıştır.
Bakanlığın en riskli süreçlerine öncelik verilmek suretiyle; yöneticiler, çalışanlar ve hizmet alanlar
ile görüşülerek hazırlanan bu raporun kamuoyu ve diğer paydaşlara faydalı olmasını diler, raporun
hazırlanmasında emeği geçenlere teşekkür ederim.
Osman ÇANŞALI
İç Denetim Birimi Başkanı
5 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
I- GENEL BİLGİLER
A) MİSYON VE VİZYON
Misyonumuz, her düzeydeki yönetim yapıları, risk yönetimi ve kontrol süreçlerinin yeterliliği ve etkililiğini değerlendirmek ve geliştirmek suretiyle kurumsal faaliyetlere değer katmak, amaç ve hedeflerin gerçekleştirilmesine ve üst yönetimin hesap verme sorumluluğunu yerine getirmesine yardımcı
olmak ve kurumumuzun faaliyet, işlem, sistem ve süreçlerine ilişkin makul güvence vermektir.
Vizyonumuz, iç denetim ve danışmanlık faaliyetlerini etkili, verimli, standartlara uygun bir şekilde
yürütmek, bu faaliyetleri kurumumuz üst yönetimi ve çalışanları tarafından talep edilen, anlayış ve
işbirliği içinde yürütülen bir yapıya kavuşturmaktır.
B) İÇ DENETİM BİRİMİNE İLİŞKİN BİLGİLER
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 64 üncü maddesi uyarınca, Bakanlığımız
merkez, taşra ve yurtdışı birimlerinin faaliyet ve işlemleri iç denetim kapsamındadır.
İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir.
İç denetim faaliyeti, idarelerin yönetim ve kontrol yapılarının ve malî işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkililiğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli
ve disiplinli bir yaklaşımla ve İDKK tarafından belirlenmiş kamu iç denetim standartlarına uygun
olarak gerçekleştirilir.
Nesnel güvence sağlama, kurum içerisinde etkin bir iç denetim sisteminin var olduğuna, kurumun
risk yönetimi, iç kontrol sistemi ve işlem süreçlerinin etkin bir şekilde işlediğine, üretilen bilgilerin doğruluğuna ve tamlığına, varlıklarının korunduğuna, faaliyetlerin etkili, ekonomik, verimli ve
mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirildiğine dair kurum içine ve kurum dışına yeterli güvencenin
verilmesidir.
İç denetim görevi; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, İç Denetçilerin Çalışma Usul
ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Denetim Yönergesi ve Kamu İç
Denetim Rehberi’nde yer alan yetki, sorumluluklar ve metodoloji çerçevesinde yerine getirilmektedir.
7 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
1. Fiziksel Yapı
Başkanlığımız, Bakanlığımızın Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No:6 Kat: 2 Kızılay/Çankaya-ANKARA (06440) adresindeki ek hizmet binasında hizmetini sürdürmektedir.
2. Örgüt Yapısı
Şekil 1- Örgüt Yapısı
3. Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar
Başkanlığımızda, 15 adet masaüstü, 13 adet dizüstü ve 2 adet tablet olmak üzere 30 adet bilgisayar
ile Başkanlığımız ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde telefon, faks cihazı, fotokopi makinesi ve yazıcı
bulunmaktadır.
İç Denetim Koordinasyon Kurulu’nca, iç denetim faaliyetlerinin otomasyon aracılığı ile yürütülmesi
için oluşturulan Kamu İç Denetim Yazılımı (İÇDEN) 2014 yılı itibariyle uygulamaya konulmuştur.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 8
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
4. İnsan Kaynakları
Başkanlığımızda kamu iç denetçi sertifikasına haiz on üç İç Denetçi görev yapmaktadır. Bu iç denetçilerden ikisi halen Bakanlığımızda idari görev yürütmektedirler. İç denetim faaliyetine yardımcı
olan büromuzda ise dört memur ve sekretarya görevini yürütmekte olan iki sekreter ile bir yardımcı
hizmetli görevlendirilmiştir.
5. Bütçe Ödeneği ve Harcama Durumu
Başkanlığımız 2013 yılı harcama kalemleri (iç denetçi maaş ödemeleri, harcırah, eğitim giderleri
vb.), 2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Özel Kalem”
başlığı altında “İç Denetim Hizmetleri’’ fonksiyonel kodu ile yer almıştır.
2013 yılı bütçe dönemi itibariyle 1.022.000 TL toplam ödenek ayrılmış olup harcanan ödenek
992.104’TLdir.
C) İDARENİN TEŞKİLAT ŞEMASI
Şekil 2- Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Organizasyon Şeması
9 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
II- AMAÇVE HEDEFLER
A) İÇ DENETİM FAALİYETLERİNİN AMAÇ VE HEDEFLERİ
Başkanlığımız, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı faaliyetlerinin amaç ve politikalara, kalkınma planına,
programlara, stratejik planlara, performans programlarına ve mevzuata uygun olarak planlanmasını
ve yürütülmesini, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını, bilgilerin güvenilirliğini,
bütünlüğünü ve zamanında elde edilebilirliğini sağlamayı amaçlar.
Ayrıca kamu idarelerinin varlıklarının güvence altına alınması, iç kontrol sisteminin etkinliği ve risklerin asgarîye indirilmesi için kamu idaresinin faaliyetlerini olumsuz etkileyebilecek risklerin tanımlanması, gerekli önlemlerin alınması, sürekli gözden geçirilmesi ve mümkünse sayısallaştırılması
konularında yönetime önerilerde bulunulur.
B) TEMEL POLİTİKALAR VE ÖNCELİKLER
Başkanlığımız 2013 Yılı Denetim Programının hazırlanmasında ve uygulanmasında izlenen temel
politikalar şunlardır:
• İç denetim faaliyetlerinde risk önceliği olan ve kurumsal faaliyetlere değer katacak ve geliştirecek
alanlara öncelik verilmiştir.
• İç Denetim Koordinasyon Kurulunun tavsiyeleri dikkate alınarak sistem-süreç denetimine ağırlık
verilmiştir.
• İç denetim faaliyetleri ile idarelerin çalışmalarını geliştirmek ve değer katmak amaçlandığından,
denetlenen birim yöneticileri ve çalışanlarla iyi bir iletişim kurulması ve işbirliği içinde olunmasına özen gösterilmiştir.
• Denetim kaynaklarının etkili bir şekilde iç denetime tahsis edilmesi gözetilmiştir.
• Denetim ve danışmanlık faaliyetlerinin bir arada yürütülmesi planına uygun olarak, yıl içerisinde
Başkanlığımızdan istenilen danışmanlık faaliyetleri yerine getirilmiştir
• İç denetim mevzuatına uygun olarak, denetim sırasında rastlanan konusu suç teşkil eden durumlara ilişkin tespitlerin Müsteşarlık Makamına bildirilmesi programa yansıtılmıştır.
• İç denetim faaliyetlerinin planlanması ve uygulanmasında Müsteşarımızın görüş ve önerileri ile
İDKK’nın tavsiyeleri dikkate alınmıştır.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 10
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
III- FAALİYET VE PERFORMANS BİLGİLERİ
A) PROGRAM DÖNEMİ FAALİYET VE PERFORMANS BİLGİLERİ
1. Denetim Programı ve Gerçekleşme durumu
2013 Yılı İç Denetim Programı ile;
üİç denetçilerin faaliyetlerinin konular, süreler, denetim ilke ve esasları itibariyle belirlenerek denetim alanlarına ayrılan sürelerin mevcut denetim kaynağı ile denetim alanlarının kapsamı dikkate alınarak tespit edilmesi,
ü2012-2014 yılı İç Denetim Planı da dikkate alınarak İç Denetim Birimi Başkanlığınca denetim
alanlarının önceliklendirilmesi ile en riskli süreçlerde denetim yapılarak yönetim, kontrol ve risk
yönetimi süreçlerinin etkinlik düzeylerinin artırılmasında yönetime yapılan katkının en üst seviyeye çıkartılması,
üİç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 33. maddesi gereği “İç denetçilere, her üç yılda asgari yüz saat meslek içi eğitim sağlanır. Bu sürenin otuz saati, Kurulun
koordinatörlüğünde Maliye Bakanlığınca verilir. Kalan süre, Kurulun eğitim konusundaki düzenlemelerine riayet edilerek, ilgili kamu idarelerinin ihtiyaçlarına göre iç denetim birimlerince
programlanır.” düzenlemesi çerçevesinde eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi,
Amaçlanmıştır.
Başkanlığımızca risk çalışmaları sonucunda oluşturulan ve Müsteşarlık Makamınca onaylanan 20122014 dönemi İç Denetim Planı ve 2013 Yılı İç Denetim Programı çerçevesinde üçü inceleme ve
araştırma olmak üzere on iki faaliyet alanında iç denetim gerçekleştirilmiştir. Ayrıca 2012 yılından
devreden Gümrük Müdürlüklerindeki İhracat İş Süreçleri, Mahrece İade İşlemleri ve Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca Yürütülen Tüm Satın Alma İşlemleri ile ilgili üç adet Denetim Raporu da
2013 yılı içerisinde bitirilerek ilgili birimlere gönderilmiştir.
2013 yılında denetim ve danışmanlık konusu yapılan alanlar;
•
•
•
•
•
•
Gümrük Vergilerinden Muafiyet ve İstisna Tanınan Eşya ile İlgili İşlemler
Tüm Yönleriyle Laboratuvar ve Tahlil İşlemleri
Nihai Kullanım
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünün Harcama İşlemleri
Oda ve Borsalara Yönelik Hizmetler
Kurumumuzun Müdahil veya Taraf Olduğu Davalar Sonucunda Verilen Kararların İdare Aleyhine Sonuçlanma Nedenlerinin İncelenmesi
11 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
• Hudut Kapılarında Gümrük Binaları, Gümrük Sahaları ve Gümrük İşlemleri Dahil Tüm Süreçlerin Yeni İş Akış Şemalarına Göre Düzenlenmesi” İsimli Çalışmada Düzenleyici Etki Analizi
Yapılması Konusunda Danışmanlık Yapılması
• Türk Gümrük İdaresinin Modernizasyonu VIII” Projesinin V. Bileşenini Oluşturan Kurumsal Yeniden Yapılandırma ve İnsan Kaynakları Projesi
• Telafi Edici Vergi Uygulamaları
• Ambarlama Hizmetleri
• İthalatta Gözetim Uygulamaları
• Dahilde İşleme Rejiminin İhracat, Üretim Kapasitesi ve İstihdam Üzerindeki Etkileri
Söz konusu denetimlerden; Ambarlama Hizmetleri, İthalatta Gözetim Uygulamaları konulu denetimler dışında kalanlar tamamlanmış olup yapılan çalışmalar sonucunda düzenlenen raporlar Müsteşarlık Makamının Onayını müteakip ilgili birimlere gereğinin yapılması amacıyla gönderilmiştir.
Tablo 1- 2013 Yılı Denetim Programı Gerçekleşme Durumunu Gösterir Tablo
Planlanan Denetim
Gerçekleşen Denetim
Gerçekleşmeyen Denetim
GENEL %
17
12
5
% 71
2. Program Dışı Denetim ve Danışmanlık Faaliyetleri
Başkan Yardımcısı Mustafa IŞIK, Bakanlık Makamı’nın 15/02/2013 tarihli Onayı uyarınca üç ay
süreyle ABD’de “Performans Denetimi” konusunda inceleme ve araştırma yapmıştır. Bu inceleme
ve araştırma neticesinde düzenlenen 21/01/2014 tarihli ve 2014-1443/1 sayılı İnceleme Raporu’nda; “Türk kamu yönetiminin yeniden yapılanma sürecinde, klasik denetim ve onun tamamlayıcısı
olarak performans denetiminin, risk odaklılık temelinde ve dünyadaki değişime uygun standartlar
çerçevesinde yapılandırılması, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması bir zorunluluk arz ettiği” sonucuna
varılmıştır.
3. Önem Düzeyi Yüksek Kritik Tespit ve Öneriler
3.1 Denetim Faaliyetleri
3.1.1 Gümrük vergilerinden Muafiyet ve İstisna Tanınan Eşya İle İlgili İşlemler
Gümrük Vergilerinden Muafiyet ve İstisna Tanınan Eşya ile İlgili İşlemler” denetiminde; iş süreçlerinin değerlendirilmesi neticesinde, işlemlerin hızlı, şeffaf, mevzuata uygun ve etkin bir şekilde
yapılmasına katkı sağlanması amaçlanmaktadır.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 12
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
3.1.1.1 Yüksek Dereceli Bulgu ve Öneriler:
BULGU
• Yolcu beraberi eşya kontrol faaliyetlerinde etkinliğin sağlanamaması
ÖNERİLER
• Yolcu beraberi eşya kontrolünde yolcu risk analizi çalışmalarının sistematik olarak yapılması;
Söz konusu değerlendirmenin,
• Merkezi bilgi ve verilerin yansıtılması, ana kriterlerin belirlenmesi bakımından, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü koordinesinde, Merkez Birimleri,
• Bölge Müdürlüğü kapsamındaki bilgi ve veriler ile bölgesel ilke ve politikaların yansıtılması bakımından Risk Analizleri Şubeleri,
• Merkez Birimleri ve Bölge Risk Analizleri Şubeleri tarafından yapılan değerlendirmelerin kendi
veri, birikim ve çalışma neticeleri ile desteklemek ve detaylandırmak suretiyle yerel birimler,
Tarafından yapılması; bu çalışmalar neticesinde yolcu risk profilinin oluşturulması önerilmiştir.
• Yolcu risk değerlendirmesi için gerekli olan yolcu ve bagaj bilgilerinin elektronik ortamda ve
önceden otomatik olarak alınabilmesi, risk arz eden yolcuların daha önceki hareketliliklerine ulaşılabilmesi bakımından ilgili kurum ve kuruluşlarla gerekli görüşmelerin yapılması; sağlanan mutabakatların protokole bağlanması önerilmiştir.
• Etkin bir risk değerlendirmesi için, Kaçakçılık Veri Bankası, İhbar Sistemi ve oluşturulacak ya
da sistematik hale getirilecek Yolcu/Bagaj Bilgileri Veri Sistemi’nin ilgili birimlerce veri girişi
suretiyle beslenebilmesi ve birbirine entegre olması önerilmiştir.
• Esenboğa Hava Limanında portatif bir X-Ray cihazının riskli bölgelerden gelen yolcuların bagajlarının şut altında gümrük kontrolünün yapılmasında kullanılması uygulamasının iyi bir uygulama örneği olduğu kanaati ile; bu uygulamanın yaygınlaştırılması önerilmiştir
• Saha çalışması yapılan, AHL ve Esenboğa Hava Limanında, hava limanında bulunan birim ve
kuruluşların çalışanları tarafından kullanılan çıkış noktalarından eşya çıkarılabilme; aktarma yolcu bagajları etiketlerinde oynanmak suretiyle gümrüğe tabi eşyanın iç hatlara yönlendirilebilme;
kayıp bagaj uygulamalarının suiistimal edilerek bagajların gümrük kontrolünden kaçırılabilme
risklerine karşı ilgili birimlerle işbirliği içinde olunması, kayıp bagajların kayda alınması ve teslim/tasfiye aşamasında gümrük kontrolünden geçirilmesi vb. tedbirlerin alınması önerilmiştir
• Genel Havacılık kapsamında uçuş yapan özel uçak yolcularına ait bagajlarının fiilen kontrol edilmesi bakımından uygun bir ortamın oluşturulması önerilmiştir
• X-Ray cihazı eksikliğinin giderilmesi önerilmiştir.
• Yolcu Beraberi Eşya Ambarlarında gerekli iyileşmelerin sağlanması önerilmiştir
13 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
BULGU
• Yakıt ve kumanyaların amacı doğrultusunda kullanılmasına yönelik kontrollerde etkinliğin sağlanamaması.
ÖNERİLER
• Ülkemiz karasularında dolaşan, uluslararası sefer yapan Türk ve yabancı bayraklı deniz taşıtlarının faaliyetlerinin etkin bir şekilde denetlenmesi açısından Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Gemi
Trafik ve Kılavuzluk Hizmetleri Daire Başkanlığı Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetlerinde
kullanılmakta olan sinyalizasyon sistemlerinden (AIS, gözetleme kameraları, SPI-Seyir planı)
faydalanılabilmesi konusunda sağlanan mutabakat neticesinde, Sistemde bir gün önceki geçişlerin görülebilmesinden dolayı; Sistemden etkin bir şekilde yararlanılabilmesi bakımından, Mutabakatın anlık paylaşım noktasına getirilmesi için ilgili Kurumlar ile görüşmelere devam edilmesi,
• Sefer bazında görülebilen Türk ve yabancı bayraklı gemilerin ihrakiye listeleri ve yakıt tüketimlerine ilişkin tüm kayıtlarının elektronik ortamda devamlılık arz edecek şekilde takibinin yapılması,
• İstanbul ve Çanakkale boğazlarında gemi personeli için alınan “Ship-Store” malzemelerinin uygun görülecek gümrük birimlerine bildirilmesi; bu İdarelerce sistematik kontrollerin yapılması,
• Deniz ve boğazlarda 24 saat gözetleme ve devriye görevi yapabilecek donanım ve kapasiteye
sahip olunmasının bir hedef haline getirilmesi ve belli bir sürede bu hedefe ulaşılacak çalışmalar
yapılması,
• Ülkemizde deniz yolu ile yapılan kaçakçılıkla ilgili Veri Bankası oluşturulması,
• Denizde birimi bulunan diğer Kuruluşlar ile işbirliğinin artırılması önerilerinde bulunulmuştur.
3.1.1.2 Güvence Seviyesi
Söz konusu denetim sonucunda; 2 si yüksek olmak üzere toplam 4 adet bulgu tespit edilmiş olup bu
bulgulara 18 adet öneri sunulmuştur.
Grafik 1- Gümrük vergilerinden Muafiyet ve İstisna Tanınan Eşya İle
İlgili İşlemler Bulgu Adetlerini Gösterir Grafik
%25
YÜKSEK
ORTA
%50
DÜŞÜK
%25
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 14
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Denetim bulgu formları ile paylaşılan bulguların ve tespit edilen risklerin çözümüne yönelik, genel
olarak denetlenen idare ve ilgili birimler ile mutabakata varılması; üst yönetimin sergilediği pozitif
yaklaşım neticesinde, İdarede, görev alanında etkin bir kamu hizmeti sunulması bakımından azami
gayret gösterileceği ve süreçte iyileşme sağlanacak alanlarda gerekli adımların atılacağı yönünde bir
kanaate varılması göz önüne alınarak, “Gümrük Vergilerinden Muafiyet ve İstisna Tanınan Eşya ile
İlgili İşlemler” sürecine ilişkin kontrollerin tasarım ve işleyişine SINIRLI GÜVENCE verilmiştir.
3.1.2 Tüm Yönleriyle Labaratuvar ve Tahlil İşlemleri
Tüm Yönleriyle Laboratuvar ve Tahlil İşlemleri” denetiminde; Tahlil işlemlerine ilişkin görev tanımları ile personel, cihaz ve donanım arasındaki uyumun değerlendirilmesi ve iç kontrol sisteminin
kurulmasına rehberlik edilmesi amaçlanmaktadır.
Yapılan çalışmalar neticesinde, laboratuvar ve tahlil işlemlerinin hızlı, şeffaf, mevzuata uygun ve
doğru bir şekilde yapılmasını sağlayacak bir organizasyon oluşturulmasına yardımcı olunması düşünülmüştür.
3.1.2.1 Yüksek Dereceli Bulgu ve Öneriler
BULGU
• Numune alma ve gönderilme sürecinde etkinliğin sağlanamaması.
ÖNERİLER
• Laboratuvar tahliline tabi eşyadan numunelerin Numune Alma Kılavuzunda yer alan standart
prosedürlere göre alınması konusunda daha fazla hassasiyet gösterilmesi önerilmiştir.
• Numune alma ortam ve uygulamalarının zaman zaman gümrük idare amirleri tarafından kontrol
edilmesinin uygun olacağı önerilmiştir
• Numune kaplarında kurşun mühür gibi güvenliği sağlayıcı sistemlerin kullanılması; “kaçakçılık
riski yüksek” eşyalara ait numunelerin laboratuvarlara intikal ettirilmesinde ilave tedbirler alınması önerilmiştir.
BULGU
• Tüm laboratuvarları kapsayan Otomasyon Sisteminin bulunmaması.
15 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
ÖNERİLER
• Numune alma aşamasından analiz raporu düzenlemesi ve gönderilmesi aşamalarına kadar tüm
süreci kapsayan gerek laboratuvarlararası raporlama ve analiz programı ve gerekse gümrük laboratuvarları arasında çevrimiçi bir kütüphanenin oluşturulmasını sağlayacak veri tabanını içeren,
her türlü istatistik üretme kapasitesi olan Laboratuvarlararası Bilgi Yönetim Sisteminin, mümkün
olması halinde, BİLGE ile entegre şekilde, bir an önce oluşturulması önerilmiştir.
3.1.2.2 Güvence Seviyesi
Söz konusu denetim sonucunda; 2 si yüksek olmak üzere toplam 4 adet bulgu tespit edilmiş olup bu
bulgulara ilişkin olarak 13 adet öneride bulunulmuştur.
Grafik 2- Tüm Yönleriyle Labaratuvar ve Tahlil İşlemleri Bulgu Adetlerini Gösterir Grafik
YÜKSEK
%50
%50
ORTA
DÜŞÜK
Denetim bulgu formları ile paylaşılan bulguların ve tespit edilen risklerin çözümüne yönelik, denetlenen idare ile her konuda mutabakata varılması; üst yönetimin sergilediği pozitif yaklaşım neticesinde,
İdarede, görev alanında etkin bir kamu hizmeti sunulması bakımından azami gayret gösterileceği ve
süreçte iyileşme sağlanacak alanlarda gerekli adımların atılacağı yönünde bir kanaate varılması göz
önüne alınarak, “Tüm Yönleriyle Laboratuvar ve Tahlil İşlemleri” sürecine ilişkin kontrollerin tasarım ve işleyişine SINIRLI GÜVENCE verilmiştir.
3.1.3 Nihai Kulanım Sürecinin Denetimi
Nihai kullanım sürecinde, iç kontrol sistemi değerlendirilmiş, bu değerlendirmede, söz konusu sürece ilişkin tanımlanan risklerle ilgili yeterli kontrollerin geliştirilip geliştirilmediği, varsa uygulanan
kontrollerin, tanımlanan risklere karşı etkili olup olmadığı test edilmiştir.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 16
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
3.1.3.1 Yüksek Dereceli bulgu ve Öneriler
BULGU
Eşyanın nihai kullanım amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının tespitinde etkinliğin sağlanamaması.
ÖNERİLER
• Form 27’nin gümrük idarelerinde kimler tarafından düzenleneceği, düzenlenmemesi halinde müeyyidesinin ne olacağının düzenleyici bir işlemle belirlenmesi,
• Asgari ücretin, alınan teminattan yüksek olması durumunda, teminatın nasıl çözüleceğine dair
düzenleme yapılması,
• İzin hak sahibinin, izin belgesinde öngörülen sürenin sona ermesinden itibaren otuz gün içerisinde, izni veren gümrük idaresine müracaat etmemesi durumunda, teminatla ilgili nasıl bir işlem
yapılacağının düzenleyici işlem ile belirlenmesi,
Önerilmiştir.
3.1.3.2 Güvence Seviyesi
Söz konusu denetim sonucunda; toplam 1 adet yüksek, 1 adet orta ve 1 adet düşük dereceli bulgu
tespit edilmiştir.
Grafik 3- Nihai Kullanım Sürecinin Denetimi Bulgu Grafiği
YÜKSEK
%33
%33
ORTA
DÜŞÜK
%34
Nihai kullanım Sürecinin denetimi ile ilgili olarak tespit edilen 3 adet bulguya ilişkin geliştirilen
6 önerinin 3’ü üzerinde öneri ve eylem takvimi konusunda denetlenen birimle uzlaşılmış, 3 öneri
üzerinde uzlaşma sağlanamamış olup, söz konusu süreç 4 tam puan üzerinden 2 ile değerlendirilerek
kontrollerin tasarım ve işleyişine SINIRLI GÜVENCE verilmiştir.
17 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
3.1.4. Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünün Harcama İşlemleri
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü’nün 2012 ve 2013 yıllarında gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımları ile ihalelerinin gerçekleştirilmesi sürecinde, söz konusu alımların yasal mevzuata uygunluğunun
yanında, bu alımlarla bağlantılı olarak idarenin iç kontrol sistemi değerlendirilmiş, yapılan bu değerlendirmede, söz konusu sürece ilişkin tanımlanan risklerle ilgili yeterli kontrollerin geliştirilip geliştirilmediği, varsa uygulanan kontrollerin, tanımlanan risklere karşı etkili olup olmadığı test edilmiştir.
Bu denetim sonucunda doğrudan temin kapsamında gerçekleştirilen bazı alımlarda mevzuata aykırı
uygulamaların bulunması, yurtiçi ve yurtdışı geçici görev yolluğu bildirimlerinde bir kısım mevzuata
uygun olmayan işlemlerin bulunması ve etkin bir iç kontrol sisteminin kurulmaması ve işletilememesi gibi orta düzeyli bulgulara ulaşılmıştır.
3.1.4.1 Güvence Seviyesi
Söz konusu denetim sonucunda; toplam 4 adet orta dereceli bulgu tespit edilmiştir.
Yapılan denetim sonucunda, Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünce, 11 önerinin 8 sine iştirak edildiği,
3 öneri ile de kısmen uzlaşıldığı görülmüştür. Kısmen uzlaşılan önerilerde ise, bazı tespitlere idarenin
eksik veya hiç cevap vermediği ya da bilgi eksikliğine bağlı olarak yapılan değerlendirmenin görüş
aykırılığına sebep olduğu anlaşılmıştır.
Grafik 4- Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünün Harcama İşlemleri
Bulgularını Gösterir Grafik
YÜKSEK
ORTA
DÜŞÜK
%100
Bulgulara ilişkin öneri ve eylem takvimi konusunda bazı cevapların eksik ve yetersiz olduğu görülmekle birlikte, kapanış toplantısında önerilerimize iştirak edilmesi ve sonrasında yazılı olarak bildirilen cevaplarda öneri çerçevesinde eylem takviminin bildirilmiş olduğu hususu dikkate alındığında,
nihai olarak denetlenen birimle esasta uzlaşıldığı kabul edilmiştir.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 18
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Bu paralelde, anılan sürece ilişkin tespit edilen bulguların niteliği göz önünde bulundurularak, söz
konusu süreç 4 tam puan üzerinden 2 ile değerlendirilerek kontrollerin tasarım ve işleyişine SINIRLI
GÜVENCE verilmiştir.
3.1.5 Oda ve Borsalara Yönelik Hizmetler
Yapılan bu denetimle Genel Müdürlüğün oda ve borsalara yönelik işlemlerinin ilgili kanun, yönetmelik ve diğer yasal düzenlemelere uygun şekilde yürütülmesi, Bakanlığın merkez teşkilatındaki oda ve
borsalara yönelik faaliyet süreçlerinin etkinliğinin, ekonomikliğinin ve etkililiğinin değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
3.1.5.1 Yüksek Dereceli Bulgu ve Öneriler
BULGU
• İç Ticaret Hizmetlerini Geliştirme Payının takibinin ve harcama kurallarının yetersiz olması.
ÖNERİLER
• İç Ticaret Hizmetlerini Geliştirme Payının Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin yeniden değerlendirilmesi ve eksik ve hatalı hususları bertaraf edecek düzenlemelere ve daha etkin kontrol
önlemlerine yer verilmesi konusunda Birlik ile gereken görüşme ve yazışmaların yapılması,
• Bakanlıkça çıkartılan İç Ticaret Hizmetlerini Geliştirme Payının kullanım şeklini açıklayan 11
Temmuz 2008 tarihli 2008/1 sayılı Genelgenin Mülga Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Merkez Birimlerine dağıtımı yapılması nedeniyle, yeni Bakanlığın Merkez Birimlerine dağıtımı yapılacak
şekilde yenilenmesi ve anılan Genelgede ihtiyaçların öncelikli olarak bütçe imkanlarından karşılanması, bütçe imkanlarının bulunmaması hallerinde ve muvakkaten paydan karşılanması gerektiğinin hatırlatılması,
• Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından henüz çıkartılmayan odalar, borsalar ve Birliğin mal
ve hizmet alımları ile yapım işleri ve satımlarının tâbi olduğu usul ve esasları açıklık, şeffaflık ve
serbest rekabet ilkeleri gözetilerek belirleyecek olan yönetmeliğin bir an önce yayımlanması hususunda tekrar uyarılması veya Yönetmeliğin çıkarılma yetkisinin Bakanlığa alınması konusunda
Kanun değişikliği yapılması,
Önerilmiştir.
3.1.5.2 Güvence Seviyesi
Yapılan denetim sonucunda; toplam 1 adet yüksek, 7 adet orta ve 3 adet düşük dereceli olmak üzere
toplam 11 adet bulgu tespit edilmiştir. Tespit edilen 11 bulgunun 8 adedi kontrolün tasarlanmaması
sebebiyle, 3 adedi kontrolün etkin olarak işletilmemesi sebebiyle oluşmuştur. Ayrıca, belirlenen bulguların düzeltilmesi ile ilgili olarak toplam 30 adet öneri geliştirilmiştir.
19 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Grafik 5- Oda ve Borsalara Yönelik Hizmetleri Bulgularını Gösterir Grafik
%27
YÜKSEK
ORTA
%64
%9
DÜŞÜK
Gerçekleştirilen denetim ile ilgili tespit edilen bulgulara ilişkin öneri ve eylem takvimi konusunda
denetlenen birimle büyük oranda uzlaşılmıştır. Geliştirilen önerilerin genel özelliği geleceğe yönelik
olarak iş ve işlemlerin daha verimli ve etkili olmasına yönelik olmasıdır. Bu nedenle yerine getirilmesi zaman alabilecek, üzerinde ayrıntılı çalışılması gerekecek ve üst yönetim tarafından desteğe ihtiyaç
duyacaktır. Oda ve borsalara yönelik faaliyetler sürecine ilişkin bir yüksek dereceli bulgu ve birden
fazla orta dereceli bulgu tespit edildiği için söz konusu sürece ilişkin kontrollerin tasarım ve işleyişine
“YETERLİ GÜVENCE” verilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
3.1.6 Gümrük Müdürlüklerindeki İhracat İş Süreleri
Gümrük Müdürlüklerindeki İhracat İş Süreçleri” denetiminde; Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği
de göz önüne alınarak, ihracat sürecinde ortaya çıkan risklere ilişkin mevcut kontrol faaliyetlerinden
başlanarak, bu kontrol faaliyetlerini kuvvetlendirecek ve zafiyete yol açmadan idare işlemlerini hızlandıracak, basitleştirecek ve ayrıca, idare kaynaklarının, etkin, verimli ve ekonomik kullanılmasına,
katkı sağlayacak yaklaşımlar hedeflenmiştir.
3.1.6.1 Yüksek Dereceli Bulgu ve Öneriler
BULGU
• İhracat işlemlerinde hatalı uygulama ve işlemlerin bulunması.
ÖNERİLER
• Onay aşamasında beyannamenin muayene hattının belli olmasının beyanname iptallerine ve düzeltmelere sebebiyet vermesi nedeniyle sistemin eşyanın gümrük denetimine girdikten sonra muayene hattını belirlenmesinin sağlanması, ayrıca İdarenin sistemden düzeltme verme aşamasının
gerekli olup olmadığının irdelenmesi,
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 20
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
• Genel olarak gümrüklü saha ve limanlarda fiziki ve donanım yetersizliğinin yarattığı muayene
sorunu bulunmaktadır. Bu sorunun esas çözümünün mavi hat uygulaması olduğu düşünülmekle
birlikte, bilhassa özel limanlardaki bu sorunlara ilişkin Liman kapasitesi ve yönetim anlayışının
değişikliğinin gerekli olduğu, bu konuda TCDD yetkilileri ile toplantılar yapışarak problemlerin
üst düzeyde görüşülmesi, gümrüklü sahalara TIR aracının girmesinden sonra eşyanın muayene
edilebilecek hale getirilmesi veya muayene için antrepoda gerekli koşulların sağlanarak muayene memurunun muayenesine hazır olarak bulundurulması, TIR eşyası ile gemi eşyasının aynı
alanda muayene edilmesi gibi şu anki uygulamaların terk edilmesi, kırmızı hat için konteynerin
doğrudan işletmecinin ambarına götürülmesi ve muayenenin orada yapılması, beyannamesi kapanmamış konteynerlerin başka bir bölümde durması ve işlemi bitenlerin ise acente veya firma
tarafından yükleme alanına alınması,
• Teyit yazışmalarının zaman kaybına neden olmaması için GÜVAS ekranının İhracatçı Birliklerine açılması konusunun değerlendirilmesi önerilmiştir.
BULGU
• İhracat işlemlerine ilişkin sağlıklı bir iş akışının bulunmaması.
ÖNERİLER
• İhracat işlemlerinde belgelerin mevcudiyetinin tetkiki ve doğruluğunun incelenerek sisteme kayıtlı bilgilerin onaylanması iş hacminin büyük bir kısmını oluşturduğu, bilgisayar teknolojisinin
yaygın olarak kullanıldığı bugünlerde tüm mükelleflerin tıpkı onaylanmış kişiler gibi sorumluluk
alarak beyannamelerin tescil işlemi yanı sıra onay işlemini de yapabilecekleri, sistemin özelliğinin onaylanmış ihracatçıların bile bütün ihracatlarının kırmızı muayene hattına düşüp düşmeyeceğini bilmemeleri olduğu, zaman kazanılması ve iş yükünün azaltılması için tescil ve onay
işlemlerinin birleştirilmesinin uygun olacağı, önerilmiştir.
3.1.6.2 Güvence Seviyesi
Söz konusu denetim sonucunda; toplam 2 adet yüksek dereceli bulgu tespit edilmiş olup bu bulgulara
yönelik 10 adet öneride bulunulmuştur.
21 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Grafik 6- Gümrük Müdürlüklerindeki İhracat İş Süreleri Bulgularını Gösterir Grafik
YÜKSEK
ORTA
DÜŞÜK
%100
Yapısal içsel /dışsal riskler ve bunlara karşı alınan kontrol önlemlerinin etkinliği ile İdaremizdeki
iç kontrol ortamı henüz istenilen seviyede olmamakla birlikte, İhracatta gümrük işlemlerinin hızlı
ve güvenilir bir şekilde yapılmasında ve basitleştirilmesinde OKS ve YYS gibi yapısal değişimlerin
çok önemli bir rol alması, risk analizi esaslı kontrollerin temel alınması, gümrüklerimizde ihracat
işlem hızının dakikalarla ölçülebilir hale gelmiş olması gibi olumlu gelişmeler göz önüne alındığında
denetlenen yüksek riskli alanlarda “Gümrük Müdürlüklerindeki İhracat İş Süreçlerine” ilişkin kontrollerin tasarım ve işleyişine SINIRLI GÜVENCE verilmiştir.
3.1.7 Mahrece İade İşlemleri
Denetimin amacı “Mahrece İade Süreci” nin mevzuata uygun, hızlı ve etkin bir şekilde işlemesine
yardımcı olmaktır. Bu bağlamda, süreçte ortaya çıkabilecek risklere ilişkin mevcut kontrol önlemlerinden başlanarak, bu kontrol önlemlerini kuvvetlendirecek ve zafiyete yol açmadan süreci hızlandıracak, basitleştirecek, etkin ve verimli kılacak yaklaşımlar elde edilmeye çalışılmıştır.
3.1.7.1 Yüksek Dereceli bulgu ve Öneriler
BULGU
Eşyanın mahrecine iadesine ilişkin süreçte çelişkili ve eksik uygulamalar ile bu işlemlere bağlı olarak
gümrük vergilerinin hatalı bir şekilde geri vermeye konu yapılması.
ÖNERİLER
•
•
•
•
Ekspertiz Raporunun Gümrük Gözetiminde Alınmaması,
Ekspertiz Raporunun Ticaret ve Sanayi Odası veya Sanayi Odasından Alınmaması,
Sistemin Mahrecine İade Mi? Sorusuna Yükümlünün “Hayır” Cevabı Vermesi,
Mahrece İade Aşamasında Geri Verme Talebinde bulunulmaması,
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 22
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Eşyanın Belge Kontrolü Şeklinde Muayenesinin Yapılması,
Kırmızı Hatta “Kısmi Muayene” ile İşlem Yapılması,
Kırmızı Hatta “Tam Muayene” ile Tek Memurca İşlem Yapılması,
İhraç Eşyasının Yeni ve Kullanılmamış Olduğuna Yönelik Bir Tespitin Yapılmaması, suretiyle
gerekli koşullar sağlanmadan birçok idare tarafından eşyanın mahrece iade işleminin sonuçlandırılması ve bu eksik işleme bağlı olarak hatalı bir şekilde gümrük vergilerinin geri verildiği dikkate
alınarak, yukarıda belirtilen hususlar dâhil olmak üzere, mevzuata aykırı bir şekilde iade edilen geri
verme tutarlarının tüm gümrük idarelerini kapsayacak şekilde 4458 sayılı Gümrük Kanunu çerçevesinde yükümlülerden geri tahsil edilmesi amacıyla gümrük idarelerine bu hususta talimat verilmesi,
Önerilmiştir.
•
•
•
•
BULGU
• Mahrece iade mevzuatı ve uygulamaları ile merkezi BİLGE sistemi arasındaki sürecin işleyişine
ilişkin uyumsuzlukların bulunması.
ÖNERİLER
Mahrece iade düzenlemeleri ve fiili uygulamaları ile BİLGE Sistemdeki iş akışlarının birbirine paralel hale getirilmesi amacıyla;
• İhraç eşyasının Rejim kodunun 1040 olarak beyan edilmesinden sonra, Sistem tarafından “Mahrecine iade mi?” şeklindeki soruya yükümlü tarafından “Evet” cevabı verilmesi durumunda,
Sistem tarafından ödenen vergilerin geri verilmesi talebinde bulunup bulunmayacağına yönelik
sorulacak yeni bir soruya da yükümlünün “Evet” cevabı vermesi halinde, Sistem tarafından muayene türünün otomatik olarak “kırmızı hatta” heyet marifetiyle Tam Muayene yapılması şeklinde
belirlenmesine yönelik bir sürecin, Bilge İşlem Dairesi Başkanlığı ile birlikte elektronik ortamda
tasarımının sağlanmasının,
• Mahrece İade Genel Tebliği (5/a md.) kapsamında, ithal edilen eşyanın yurtdışına geri gönderilmesi aşamasında, ödenen gümrük vergilerinin geri verilmesi talebinde bulunmayan mükellefin
sonradan bu talepte bulunması durumunda, Gümrük Kanununun 213 üncü maddesi çerçevesinde
nasıl bir yol izleneceği (mavi hat uygulamalarını da kapsayacak şekilde) hususunda idarelere yönelik açıklayıcı bir düzenleme yapılması,
Önerilmiştir.
3.1.7.2 Güvence Seviyesi
Söz konusu denetim sonucunda; toplam 4 adet yüksek dereceli bulgu tespit edilmiş olup bu bulgulara
yönelik 11 adet öneride bulunulmuştur.
23 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Grafik 7- Mahrece İade İşlemleri Bulgularını Gösterir Grafik
%16,7
YÜKSEK
%16,7
%66,7
ORTA
DÜŞÜK
Gümrükler Genel Müdürlüğünce yürütülen mahrece iade işlemlerinin denetimine ilişkin birden fazla
“yüksek” dereceli bulgu tespit edilmesi ve söz konusu tespitlere ilişkin bazı önerilere idarelerce uygun çözümler üretilmediğinin görülmesi üzerine, söz konusu süreç 4 tam puan üzerinden 2 ile değerlendirilerek kontrollerin tasarım ve işleyişine SINIRLI GÜVENCE verilmiştir.
3.1.8 Destek Hizmetleri Başkanlığınca yürütülen Tüm Satın Alma İşlemleri
Denetimin amacı; Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı’nın gerçekleştirmiş olduğu tüm satın alma
işlemlerinin, ilgili kanun, yönetmelik ve diğer yasal düzenlemelere uygun şekilde yürütülüp yürütülmediği ve söz konusu sürece ilişkin tanımlanan risklerle ilgili yeterli kontrollerin geliştirilip geliştirilmediği, varsa uygulanan kontrollerin, tanımlanan risklere karşı etkili olup olmadığını test etmektir.
3.1.8.1 Yüksek Dereceli Bulgu ve Öneriler
BULGU
• Muayene ve kabul süreci ile kontrol teşkilatı faaliyetleriyle ilgili bir kısım hatalı ve eksik işlemlerin yapılması.
ÖNERİLER
• Yapılan tespitler ışığında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında alımı gerçekleştirilen ihalelere ilişkin yaklaşık maliyet hesaplama sürecinde; Kamu İhale Kanunu ve ilgili Uygulama Yönetmeliği hükümleri dikkate alınarak, yaklaşık maliyetin gerçekçi maliyet analizi ve ayrıntılı fiyat
araştırması yapılmak suretiyle belirlenmesi önerilmiştir.
BULGU
• İhalelere ilişkin hakediş ödeme süreci ile ilgili bir kısım hatalı ve eksik işlemlerin yapılması.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 24
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
ÖNERİLER
• Personel Servis İhalesine ilişkin teknik şartnamenin model şartına uymayan toplam 10 araç için
sözleşme sonuna kadar geçerli olmak üzere, imzalanan sözleşme çerçevesinde yaptırım uygulanması,
• TOBB Hizmet Binası önünde hareket eden ancak yüklenici firmanın idareye verdiği araç listesinde kayıtlı olmayan bazı araçların servis hizmetinde kullanması ve bazı araçlarla ilgili olarak
da idarenin bilgisi dışında hat değişikliklerine gidilmesi nedeniyle yüklenici firmaya yaptırım
uygulanması,
• 08/02/2013 tarihinde akşam servisinde gelmeyen Etlik hattındaki personel servis aracı için sözleşme gereğince ceza tatbik edilmesi ve ayrıca, hakedişinden kesinti yapılması,
Önerilmiştir.
3.1.8.2 Güvence Seviyesi
Tespit edilen 11 adet bulguya ilişkin geliştirilen toplam 21 adet öneri ilgili raporda detaylı bir şekilde
yer almakla birlikte, söz konusu bulgulardan ön plana çıkanlara aşağıda yer verilmiştir
Grafik 8- Destek Hizmetleri Başkanlığınca yürütülen Tüm Satın Alma
İşlemleri Bulgularını Gösterir Grafik
%18
YÜKSEK
ORTA
DÜŞÜK
%82
Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı’ nca yürütülen tüm satın alma işlemlerinin denetimi ile ilgili
olarak tespit edilen bulgulara ilişkin öneri ve eylem takvimi konusunda denetlenen birimle uzlaşılmış
olup, söz konusu süreç 4 tam puan üzerinden 3 ile değerlendirilerek kontrollerin tasarım ve işleyişine
YETERLİ GÜVENCE verilmiştir.
25 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
3.2 Danışmanlık Faaliyetleri
3.2.1 Telafi Edici Vergi Uygulamaları
Telefi Edici Vergi kısaca, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında, üçüncü ülkelerden ithal edilen girdi
kullanılarak elde edilen ürünün A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde AB üyesi ülkelere veya EUR.1 Dolaşım Sertifikası eşliğinde STA imzalanan ülkelere veya Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere ihracı sırasında firma beyanı esas alınarak ihracat sırasında yatırılması gereken, ihraç eşyasının
bünyesinde bulunan üçüncü ülke menşeli hammaddelerin vergisi olarak tanımlanabilir.
“Telafi Edici Vergi Uygulamaları” konulu incelemenin kapsamı, dahilde işleme rejimi çerçevesinde
ithal ve ihraç edilen eşya ile ilgili olarak, taşra gümrük idarelerinin yerine getirdiği faaliyetlerin telafi
edici vergi uygulamalarına etkileri olarak belirlenmiştir.
3.2.2 Hudut Kapılarındaki Gümrük Binaları, Gümrük Sahaları ve Gümrük İşlemleri Dahil
Tüm Süreçlerin Yeni İş Akış Şemalarına Göre Düzenlenmesi
Gümrükler Genel Müdürlüğünce yürütülen “Hudut Kapılarındaki Gümrük Binaları, Gümrük Sahaları
ve Gümrük İşlemleri Dahil Tüm Süreçlerin Yeni İş Akış Şemalarına Göre Düzenlenmesi” çalışmasında belirtilen öneriler fayda/maliyet ve uygulanabilirlik açısından değerlendirilmiştir.
Yapılan çalışmayla, önerilen yeni iş akışlarının gümrük işlemlerini sadeleştirip sadeleştirmediğinin,
işlemlerin daha hızlı, verimli ve güvenli yapılmasına katkı sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi,
gerekli görülen yerlerde yeni öneriler geliştirilmesi amaçlanmıştır.
3.2.3 Kurumumuzun Müdahil veya Taraf Olduğu Davalar Sonucunda Verilen Kararların İdare Aleyhine Sonuçlanma Nedenlerinin Belirlenmesi
Bakanlığımızın taraf olduğu dava sayısı ile ilgili olarak, Hukuk Bilgi Sisteminde yer alan verilerin
güncel olmamasına bağlı olarak elde edilen verilere göre bir istatistik elde edilmeye çalışılmış; ancak,
Taşra Gümrük İdarelerimizin dava dosya sayıları konusunda istatistiki verilere sahip olmadığı, işlem
hacmi fazla olan İdarelerce bu yönde bir çalışma yapılamadığı anlaşılmıştır. Eksik ve tahmini verilere
dayalı olarak oluşturulan tabloya göre, Bakanlığımız yetmişbin’in üzerinde dava ile karşı karşıya
bulunduğu görülmüştür.
Bakanlığımızın taraf veya müdahil olduğu dava sayısının fazlalığı yanında, elde edilen bilgilere nazaran, davaların Kurum aleyhine neticelenme oranı da oldukça yüksek olduğu anlaşılmıştır.
Davaların kaybedilme nedenlerine bakıldığında ise,
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 26
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
• Yapılan idari işlem ve eylemin hukuka uygun olmaması,
• İleri sürülen iddiaların, suça ilişkin maddi unsur, manevi unsur ile illiyet bağının açık bir şekilde
ortaya konularak gerekli bilgi ve belgelerle desteklenmemesi,
• Davaların lehe sonuçlanmasını sağlayacak sözlü savunma yapılması, yanlış bilirkişi raporlarına
itiraz edilmesi gibi enstrümanların yeterince etkin kullanılmaması
• Madde metinlerine göre savunma yapılmasının ötesinde, taahhüt, yükümlülük ve sorumluluklara
aykırı hareket edildiğinin belirtilmemesi, savunma veya iddiaların çok yönlü ele alınamaması
• Mevzuatımızdaki eksiklik ve çelişkili hükümler
• Mevzuat hükümlerinin açık ve net olmaması durumlarının mahkemelerce yükümlülerin lehine
yorumlanması
• Hatalı yorum ve talimatlara dayalı işlem ve ceza tesis edilmesi,
• Davaların takip edilmesinde oluşturulan idari yapının etkin olmaması ve personel sıkıntıları
• Otomasyon sisteminde etkinliğin sağlanamaması
• Veri bankası gibi enstrümanların etkin bir şekilde kullanılamaması
Hususlarının davaların kaybedilmesinde etkin bir rol oynadığı görülmüştür.
3.2.4 Dahilde İşleme Rejiminin İhracat, Üretim Kapasitesi ve İstihdam Üzerine Etkisi
24 Ocak 1980 tarihinde alınan bir dizi karar ile dış ticaret önemli ölçüde serbestleştirilerek ihracata
dayalı büyüme modeli benimsenmiştir. DİR uygulamasının en önemli aracı olan ihracı taahhüt edilen
ihraca konu eşyanın üretiminde kullanılan girdi ithalatında gümrük vergisi muafiyeti de bu dönemde
uygulamaya konulmuştur. İhracatı teşvik politikaları yanında ülkemiz kalkınma hamlelerinde yatırımları teşvik edici politikalara da ağırlık verilmiştir.
Yatırım teşvik uygulamalarında gelişmişlik düzeyine göre ülkemiz bölgelere ayrılmakta, asgari yatırım tutarı, desteklenecek sektörler ve yatırım teşvik unsurları bölgelere veya yatırımın büyüklüğüne göre farklılaştırılmaktadır. Yatırım teşvik belgesi kapsamında yapılan yatırımlarda GV muafiyeti,
KDV istisnası, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği, yatırım yeri tahsisi, faiz desteği,
gelir vergisi stopaj desteği gibi araçlar kullanılmıştır.
Yatırımların teşvik edilmesi ekonomik gelişmeyi, ürünlerin ihraç edilebilirliğini, ihraç edilebilecek
ürün sayısını ve niteliğini artırırken, ihracatın teşvik edilmesi yatırımların uyarılmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla ülkemiz ihracatındaki artışların ne kadarının ihracat teşviklerinden kaynaklandığını
tespit edebilmek oldukça güç olacağı ifade edilmiştir.
İhracatın ne kadarının ihracat teşvik politikası araçlarından kaynaklandığının tespit edilmesi halinde
de bu ihracatın ne kadarının DİR’e mal edileceği sorunu ortaya çıkmıştır. Çünkü ihracatı teşvik politikaları bir bütün olarak ihracatı teşvik ettiği, anlaşılmıştır. Tek bir teşvik aracının ele alınarak bunun
ihracata katkısının belirlenmesini bir kat daha zorlaştırmıştır.
27 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Kesin bir sonuç elde etmenin imkansız olması nedeniyle bazı verilerden yola çıkılarak DİR’in ihracata ve ihracat aracılığıyla istihdama ve üretim kapasitesine yapmış olduğu katkı tahmin edilmeye
çalışılmıştır.
DİR’in daha geniş kapsamlı olarak uygulanan ihracatı teşvik tedbirleri içerisinde, girdi ithalatında
gümrük vergisi, diğer mali yükümlülükler, KDV ve ÖTV avantajı ile dış ticaret politikalarından kaçınılmasını sağlayan bir enstrüman olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle DİR’in ihracata yapmış olduğu
katkıyı ortaya koyabilmek için DİR kapsamında yapılan ihracatların ne kadarında DİR’in avantaj
sağladığı tahmin edilmeye çalışılmıştır.
3.2.5 Türk Gümrük İdaresinin Modernizasyonu VIII” Projesinin V. Bileşenini Oluşturan Kurumsal Yeniden Yapılandırma ve İnsan Kaynakları Projesi
Bakanlığımızın yapısal sorunlarına çözmek amacıyla bütçesi 2.581.822 Avro olan “Kurumsal Yeniden Yapılanma ve İnsan Kaynakları Yönetimi Teknik Destek Projesi” adlı bir proje hazırlanmıştır.
2014’te başlaması öngörülen projenin kısa zamanda bitirilmesi planlanmaktadır.
Proje 6 aktiviteden oluşmaktadır.
Birinci Aktivite: Süreç Modelleme
Merkezdeki tüm birimler ile uygun sayıda taşra birimindeki iş süreçleri çıkarılıp yeniden dizayn edilerek (Süreç Modelleme) her bir iş sürecindeki risk ve kontrol noktaları tanımlanacaktır.
İkinci Aktivite: İnsan Kaynakları Modellemesi
Birimlerdeki kadrolar ve her bir kadronun gerektirdiği rol ve sorumluluklar tanımlanarak kurumun
tamamını içine alan bir Yetkinlik Sözlüğü oluşturulacak ve çeşitli yöntemlerle mevcut personelin
eğitim ihtiyacı ortaya çıkarılacaktır.
Üçüncü Aktivite: Optimum Kadro Oluşturulması
Yapılan işlerin süre ve sıklık analizleri yapılmak suretiyle iş yükleri belirlenecek ve bu iş yüklerine
uygun olarak her bir kadrodaki optimum personel sayısı ortaya konacaktır.
Dördüncü Aktivite: BT Stratejisi ve Altyapısı
Bakanlığın Bilgi Teknolojisi Stratejisi ve Bilgi Teknolojileri Yol Haritası tanımlanacaktır.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 28
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Beşinci Aktivite: Kurumsal Performans Yönetimi Altyapısı
Bakanlığın anahtar performans göstergeleri tanımlanacak, uluslararası kabul görmüş yöntemlerle izlenecek ve üst yönetim bilgilendirilecektir.
Altıncı Aktivite: Prototip Dizaynı
Yeni iş süreçlerine uygun dizayn edilen taşra gümrük ve ticaret birimlerine ilişkin örnek prototipler
belirlenecektir.
Başkanlığımızca hazırlanan projenin genel koordinatörlüğü Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından yapılacak olup birinci aktiviteden Gümrükler Genel Müdürlüğü, İç Ticaret Genel Müdürlüğü ve
Strateji Geliştirme Başkanlığı, ikinci ve üçüncü aktiviteden Personel Dairesi Başkanlığı, dördüncü
aktiviteden Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, beşinci aktiviteden İç Denetim Birimi Başkanlığı, altıncı
aktiviteden Gümrükler Genel Müdürlüğü ve İç Ticaret Genel Müdürlüğü sorumlu olacaktır.
Sonuç olarak; Bakanlığımızın yapısal sorunlarına çözmek amacıyla bütçesi 2.581.822 Avro olan “Kurumsal Yeniden Yapılanma ve İnsan Kaynakları Yönetimi Teknik Destek Projesi” adlı projenin “Kurumsal Performans Yönetimi” adlı aktivitesi ile ilgili Bakanlığımıza danışmanlık hizmeti verilecektir.
4. Denetlenen Birimlerce Uzlaşılmayan Öneriler
2013 Yılı Denetim Programında yer alan denetimlere ilişkin 8 adet İç Denetim Raporu hazırlanmıştır.
Hazırlanan bu raporların tamamında 121 adet öneri bulunmakta olup söz konusu önerilerin 98 inde
ilgili birimlerle uzlaşma sağlanmış, 23 ünde ise uzlaşma sağlanamamıştır.
29 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Tablo 2- Denetlenen Birimlerce Uzlaşma Oranları
SIRA
NO
DENETİM, İNCELEME,
ARAŞTIRMA VE
DANIŞMANLIK KONUSU
UZLAŞILAN
ÖNERİ SAYISI
UZLAŞILMAYAN
ÖNERİ SAYISI
GERÇEKLEŞME
ORANI
%
1
GümrükVergilerinden Muafiyet
ve İstisna Tanınan Eşya ile İlgili
İşlemler.
17
2
90
2
Tüm Yönleriyle Laboratuvar ve
Tahlil İşlemleri
13
0
100
3
Nihai Kullanım
4
2
66
4
Kooperatifçilik Genel
Müdürlüğünün Harcama İşlemleri
8
3
72
23
7
77
4
6
40
5
6
Oda ve Borsalara Yönelik
Hizmetler
Gümrük Müdürlüklerindeki İhracat
İş süreçleri
7
Mahrece İade İşlemleri
8
3
72
8
Destek Hizmetleri Dairesi
Başkanlığınca Yürütülen Tüm
Satın alma İşlemleri
21
0
100
98
23
78
GENEL
5. İzleme Faaliyetleri
Tablo 3- İzleme Faaliyetlerini Gösterir Tablo
Takip Denetimine Konu Süreçler
Toplam
Öneri
Sayısı
Gerçekleşen (Kapatılması
Gereken) Öneri
Sayı
Oran (%)
4
80
8
100
Gerçekleşmeyen (Açık
Kalması Gereken) Öneri
Sayı
Oran (%)
1
20
-
Dahilde İşleme Rejimi
Hukuk Müşavirliği
5
8
Kaçakçılıkla Mücadele Faaliyetlerinde
İhbarların Değerlendirilmesi Süreci
27
6
23
21
77
DHDB Harcama İşlemleri ve Taşınır Mal
İşlemlerinin Sistem Denetimi
22
22
100
0
0
Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Tasfiye İşlemlerinin Sistem Denetimi
20
20
100
0
0
Antrepolarda YGM Uygulaması Sistem
Denetimi
16
9
56
7
44
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 30
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
GÜMSİS Projesinin Değerlendirilmesi
13
8
62
5
38
Serbest Bölge Gümrük İşlemleri Sistem
Denetimi
38
38
100
0
0
İMİDB Harcama ve Taşınır İşlemleri
Sistem Denetimi
44
43
98
1
2
Kaçakçılıkla Mücadele Faaliyeti
11
10
91
1
9
TIR-Transit Süreci
14
11
79
3
21
Kooperatif Kuruluş ve Uygulama İşlemleri
15
13
87
2
13
Esnaf Kuruluş ve Uygulama İşlemleri
16
15
94
1
6
Belgelendirme İşlemleri
5
5
100
0
0
Taşınır Mal Kayıt ve Takibi İşlemleri
8
8
100
0
0
262
220
84
41
16
GENEL
B) PLAN DÖNEMİ FAALİYET VE PERFORMANS BİLGİLERİ
1- Denetim Planı Gerçekleşme Durumu
2011-2013 yılları arasındaki denetimlere ilişkin gerçekleşme tablosu aşağıda yer almaktadır.
Tablo 4- Denetim Planı Gereçekleşme Durumunu Gösterir Tablo
Öngörülen Denetim Sayısı
43
Gerçekleşen Denetim Sayısı
33
Gerçekleşme Oranı (%)
77
Tablodan da görüldüğü üzere plan döneminde 43 adet denetim faaliyeti içinden 33’ü tamamlanarak
% 77’lik bir gerçekleşme sağlanmıştır.
2- Denetim Evreni
Son 3 yıllık plan döneminde denetim evreninde yer alan 33 adet denetim alanı iç denetim faaliyetine
tabi tutulmuştur.
31 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
C) KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI UYGULAMA SONUÇLARI
1- İç Değerlendirme
Kalite güvence ve geliştirme programı kapsamında Başkanlığın 2013 yılı iç denetim faaliyetleri değerlendirilmiştir.
Yapılan bu değerlendirme ile Bakanlığımızda yürütülen iç denetim faaliyetinin Kamu İç Denetim
Standartları, Kamu İç Denetçileri Meslek Ahlak Kuralları ve diğer yasal düzenlemelere uygun ve
etkin bir şekilde yürütülmesi, bu suretle kalitesinin güvence altına alınması ve geliştirilmesi amacı
güdülmüştür.
Bu değerlendirmeler neticesinde,
Başkanlığın 2013 yılı iç denetim faaliyetinin 2012 yılı İç Değerlendirme Raporunda da tespit edildiği
üzere Kamu İç Denetim Standartları ile iyi uygulamalara göre farklılık gösteren noktaları bulunmakla
birlikte uyumlu olduğu, bu sapmaların özellikle İÇDEN otomasyon programının tam olarak uygulanması ile ortadan kalkacağı ifade edilmiştir.
2013 yılı iç denetim faaliyetinin Kamu İç Denetim Standartlarına uyum düzeyi yukarıdaki sınıflandırma esas alınarak aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
Tablo 5- Başkanlığın Kamu İç Denetim Standartlarına Uyum Düzeyi
Kamu İç Denetim Standartları
Nitelik Standartları
Çalışma
Standartları
Uyum Düzeyi
1000. AMAÇ, YETKİ ve SORUMLULUKLAR
UYUMLU
1100. BAĞIMSIZLIK ve TARAFSIZLIK
KISMEN UYUMLU
1200. YETKİNLİK, AZAMİ MESLEKİ ÖZEN ve DİKKAT
KISMEN UYUMLU
1300. KALİTE GÜVENCE ve GELİŞTİRME PROGRAMI
KISMEN UYUMLU
2000. İÇ DENETİM FAALİYETİNİN YÖNETİMİ
KISMEN UYUMLU
2100. İŞİN NİTELİĞİ
KISMEN UYUMLU
2200. GÖREV PLANLAMASI
KISMEN UYUMLU
2300. GÖREVİN YÜRÜTÜLMESİ
KISMEN UYUMLU
2400. SONUÇLARIN RAPORLANMASI
KISMEN UYUMLU
2500. İLERLEMENİN İZLENMESİ
UYUMLU
2600. YÖNETİMİN ARTIK (BAKİYE) RİSKLERİ ÜSTLENMESİ
UYUMLU
2700.MESLEK AHLAK KURALLARI
UYUMLU
Ayrıca, mevcut durum analizi sonucunda, iç denetim faaliyetlerinin aşağıdaki altı başlık çerçevesinde
standartlara ve iyi uygulamalara kıyasla durumu özetlenmiştir.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 32
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Tablo 6- Başkanlığın Bazı Kritik Kamu İç Denetim Standartlarına Kıyasla Durumu
İç Denetim Faaliyet Alanları
Organizasyon Yapısı
İnsan Kaynakları
İş Yapma Biçimi
Bilgi Teknolojileri
İletişim ve Raporlama
Performans Değerlendirmesi
Mevcut Durumun Değerlendirilmesi
Organizasyon şemasında iç denetimin yeri zayıf durumdadır. Birim Teşkilat Kanunu’nda yer almamaktadır. Konu, bütün kamu idarelerine yönelik bir düzenleme gerektirmektedir.
İç denetim faaliyetlerinde denetim evrenine uygun hareket edildiği; görevlendirmede,
denetçilerin denetim tecrübesi ve birikimlerinin dikkate alındığı kanaati taşınmaktadır.
2012 yılında Birimden ayrılan denetçiler, ayrılmak üzere dilekçe vermiş olan iç denetçiler ve Birimde göreve başlayan iç denetçiler göz önüne alındığında denetim kadrosu
ve mahiyetinin tekrar değerlendirilmesi uygun olacaktır.
2012 yılı başında yapılan dış değerlendirme neticesinde düzenlenen raporda; iç denetçilerin genel anlamda kişisel sorumluluklarını yerine getirmek için gereken bilgi,
beceri ve niteliklere sahip olduklarının anlaşıldığı belirtilmiştir. 2013 yılı Kasım ve
Aralık aylarında IDDK tarafından BT denetimi konusunda iç denetçi eğitim çalışmaları
yapılmıştır. Bununla birlikte, Merkez Birimlerinin denetlemekten kaçınma cabaları ve
incelenen raporlarda tespit edilen hususlar dikkate alındığında; Birim tarafından, iç
denetimin misyonu ve denetçilerin mesleki yetkinliği konularında kapsamlı değerlendirmeler yapılmasının yerinde olacağı düşünülmektedir.
2013 Denetim Programı Taslağı’nda yer alan bilgi teknolojileri denetimi ile ilgili bir
konu daha sonra programdan çıkabilmiştir. Birimin hâlihazırda bu alanda uzmanlaşmış
denetçilere ihtiyacı bulunmakla birlikte, konunun çözümü için İDKK tarafından Kasım
ve Aralık 2013 aylarında Temel ve İleri düzeyde BT eğitim programları düzenlenmiştir. İleri düzeyde BT eğitim programına Birimimizden 1 iç denetçi çağrılmıştır. Diğer
denetçilere de bu eğitimin çıktılarını yansıtılması yararlı olacaktır.
Denetim raporlarında gerek bulgularda yer alan tespitler ile bulgu derecelendirilmesi
arasında ve gerekse bulgu/bulgu kaynakları ile güvence seviyesi arasında uyum sağlanması, birimde üretilen raporlarda ortak bir derecelendirme ve güvence kıstasının
kullanılması önem taşımaktadır.
Birim performans değerlendirmesinin Başkanlık tarafından detaylı bir şekilde yapılması ve sonuçlarının iç denetçilerle bireysel ve toplu olarak görüşülmesinin yerinde
olacağı düşünülmektedir.
Yapılan değerlendirme sonucunda Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Denetim Birimi Başkanlığı’nda
yürütülen iç denetim faaliyetlerinin 1000, 2500, 2600 numaralı ve Meslek Ahlak Kuralları Kamu İç
Denetim Standartlarına uyumlu, 1100, 1200, 1300, 2000,2100, 2200, 2300 ve 2400 numaralı Kamu İç
Denetim Standartlarına ise kısmen uyumlu olduğu belirtilmiştir.
2- Dış Değerlendirme
2013 Yılında Başkanlımızda dış değerlendirme faaliyeti yapılmamıştır.
33 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
3- Performans Göstergeleri ve Gerçekleşme Durumu
Grafik 9- Tamamlanan/Planlanan Denetim Oranı
%15
TAMAMLANAN
ERTELENEN
%85
D) PROGRAM DÖNEMİ EĞİTİM FAALİYETLERİ
1- Alınan Eğitimler
2013 yılında 13 farklı konuda eğitim alınmış olup bunlardan bazıları yurtiçi bazıları ise yurtdışında
gerçekleştirilmiştir.
Tablo 7- İç Denetçilerin Eğitimler Katılma Düzeyleri
Eğitimin Konusu
Eğitimin Yapıldığı Yer
Katılan İç Denetçi Sayısı
İç Denetim Otomasyon Programı (İÇDEN) Eğitimi
Ankara
10
İç Denetim Çalıştayı
Afyon
8
İç Denetim Koordinasyon Kurulu Eğitimi
Antalya
11
Bilgi Teknolojileri Eğitimi
Ankara
4
İleri Düzey Bilgi Teknolojileri Eğitimi
Ankara
1
AB Mali Mevzuatı Eğitimi
Ankara
10
İDKK Dış Değerlendirme Eğitimi
Afyon
2
Etki Analizi Eğitimi
Ankara
2
Başbakanlık Etik Kurulu Eğitimi
Ankara
2
IPA Projesi Eğitimi
Slovenya
2
Oda ve Borsalara Yönelik Denetim Çalışması
Almanya
2
Performans Denetimi Eğitimi
A.B.D.
1
Özel Liman ve İskele İşlemleri
Hollanda
3
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 34
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
2- Verilen Eğitimler
Tablo 8- İç Denetçiler Tarafından Verilen eğitimler
EĞİTİM VEREN
İÇ DENETÇİ
EĞİTİMİN SÜRESİ
(Saat)
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu
Cevdet BOZKURT
6
Gümrük ve Ticaret Uzman Yardımcıları İç Denetim Eğitimi
Cevdet BOZKURT
1
EĞİTİMİN KONUSU
35 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
IV- İÇ DENETİMİN KABİLİYET VE KAPASİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
A) İç Denetim Faaliyetine İlişkin Kaynak Sınırlamaları ve Olası Etkileri
Başkanlığımız ile bir danışman firma tarafından ortaklaşa hazırlanan “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
İç Denetim Birimi Optimal Kadro Çalışması Projesi” neticesinde hazırlanan ve Müsteşarlık Makamının 29.11.2013 tarihli Onayı ile kabul edilen raporda aşağıdaki hususlara yer verilmiştir.
26.06.2013 tarihli söz konusu raporda; merkez ve taşra Faaliyetlerini de kapsayan Gümrük ve Ticaret
Bakanlığı Denetim Evreninin 5018 sayılı Kanun, ilgili iç denetim mevzuatı, Uluslararası İç Denetim
Standartları ve kamu idarelerinde en iyi uygulamalar çerçevesinde sağlıklı, etkin ve verimli bir şekilde denetlenmesi, Bakanlığın tüm süreç, sistem, uygulama ve hizmet alanlarının denetlenebilmesi
ve İç Denetim Biriminin Bakanlığa değer katabilmesi için toplam 21 iç denetçiye ihtiyacı olduğu
belirtilmiştir.
Toplam iç denetçi sayısı kadar, bu iç denetçilerin sahip oldukları yetkinlikler ve bir bütün olarak da
iç denetim biriminin sahip olması gereken yetkinliklerin de büyük önem arz ettiği ifade edilmiştir.
Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) tarafından yayınlanan Uluslararası İç Denetim Standartları
ve İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenmiş olan uygulama esasları çerçevesinde, tüm
iç denetçilerin bazı konularda azami, bazı konularda ise asgari düzeyde yetkinlik sahibi olmaları gerektiği belirtilmiştir. Asgari düzeyde bilgi sahibi olunması gereken konular, muhasebe, finans, hukuk,
ekonomi, yönetim ve organizasyon, bilgi teknolojileri ve örgüt kuramlarıdır. Azami düzeyde ise, iç
kontrol, risk yönetimi, yönetişim, risk odaklı iç denetim teknikleri ve iletişim becerileri konularında
bilgili ve yetkin olunması gerektiği ortaya çıkmıştır.
Bu hususlara ek olarak, iç denetim birimlerinin toplamda bazı beceri ve yetkinliklere de sahip olmaları
beklenir. Örneğin, tüm iç denetçilerin mali yönetim, finans ve muhasebe konularında uzman olmaları
beklenmemekle birlikte, Birim içinde bu konuda derinlemesine uzmanlığa sahip ve finansal denetim
tecrübesini haiz iç denetçilerin bulunması önem taşır. Benzer şekilde, tüm iç denetçilerin hukuk alanında uzmanlık sahibi olmaları beklenmemekle birlikte, özellikle hukuk ve mevzuatın ağırlıklı olduğu süreçlerin etkin bir şekilde denetlenebilmesi için, birimde yeterli sayıda hukuk eğitimine sahip ve mevzuat
konusunda tecrübeli iç denetçi bulundurulması yerinde olacaktır. Benzer bir durum da bilgi teknolojileri
alanı için geçerlidir. Tüm iç denetçilerin temel düzeyde bilgi teknolojileri ve BT denetimi bilgisine sahip
olmaları gerektiği, ancak bazı iç denetçilerin bilgi sistemleri ve teknolojileri ile ilgili en az lisans düzeyinde eğitim almış, bu alanda tecrübe sahibi olmalarının önem taşıdığı anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Denetim Birimi hem optimal kadro sayısına (21 iç
denetçi) hem de bireysel olarak ve toplamda asgari ve azami yetkinliklere sahip olması gerektiği
görülmüştür.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 36
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Denetim Birimi Denetim Evreni incelendiğinde; denetim evreninde, bilgi teknolojileri, veri yönetimi, hukuk, mali ve diğer mevzuat, mühendislik, insan kaynakları,
muhasebe ve yönetim organizasyon alanlarında tercihen eğitim almış, mesleki tecrübeye sahip ve bu
alanlara ilişkin bilgi birikimi güncel olan iç denetçilere ihtiyaç duyulduğu görülmüştür.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Denetim Evreninin sağlıklı, etkin ve verimli bir şekilde denetlenmesi,
Bakanlık faaliyetlerine değer katılabilmesi için;
• Hukuk alanında eğitim/tecrübeye sahip 2 adet iç denetçi,
• Bilgi teknolojileri ve sistemleri alanında eğitim/tecrübeye sahip (tercihen bilgisayar veya yazılım
mühendisliği mezunu) 4 adet iç denetçi,
• Mali yönetim, muhasebe ve bütçe gibi alanlarda eğitim/tecrübeye sahip 2 adet iç denetçi,
• Mühendislik (endüstri mühendisliği, elektronik mühendisliği) alanında eğitim almış 2 adet iç
denetçi (özellikle danışmanlık görevleri açısından),
İhtiyacı olduğu ifade edilmiştir.
Bu eğitim, tecrübe ve uzmanlıklara sahip iç denetçilerin yine asgari düzeyde, muhasebe, finans, hukuk, ekonomi, yönetim ve organizasyon, bilgi teknolojileri ve örgüt kuramları, azami düzeyde ise iç
kontrol, risk yönetimi, yönetişim, risk odaklı iç denetim teknikleri ve iletişim becerileri konularında
bilgili ve yetkin olması gerekmektedir. Bu amaçla, yeni alınacak ve mevcut iç denetçiler için kapsamlı bir eğitim programı düzenlenmesi önerilmektedir. Bu eğitim programı ile tüm iç denetçilerin
asgari ve azami bilgi ve yetkinliklere kavuşturulması ve tüm iç denetçilerin mesleki bilgi ve yetkinlik
seviyelerinin birbirine yakınlaşması hedeflenmiştir.
B) Alınacak Alınması Gereken Tedbirler
Yine aynı raporda yer alan (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Denetim Birimi Optimal Kadro Çalışması) değerlendirme sonucunda Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Denetim Biriminin optimal kadrosu 21
adet iç denetçi olarak hesaplanmıştır.
Buna ek olarak, hukuk alanında eğitim/tecrübeye sahip 2 adet iç denetçi, bilgi teknolojileri ve sistemleri alanında eğitim/tecrübeye sahip (tercihen bilgisayar veya yazılım mühendisliği mezunu) 4 adet
iç denetçi, mali yönetim, muhasebe ve bütçe gibi alanlarda 2 adet eğitim/tecrübeye sahip iç denetçi,
mühendislik (endüstri mühendisliği, elektronik mühendisliği) alanında eğitim almış 2 adet iç denetçi
(özellikle danışmanlık görevleri açısından) alınması birimin toplam yetkinliğini artıracak ve hareket
alanını genişletecektir. Bu şekilde, iç denetim faaliyetlerinin, Bakanlığın tüm iş, işlem, sistem, uygulama ve alanlarını başarı ile denetlemeye imkân verecek kabiliyete kavuşacağı düşünülmüştür.
Optimal kadro ve gerekli yetkinliklerin sağlanmasına yönelik önerilen yol haritası aşağıda özetlenmiştir.
37 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
• Rapor ve rapor kapsamındaki tespit ve önerilerin Bakanlık Üst Yönetiminin görüş ve önerilerine
açılması,
• Raporda yer alan tespit ve önerilerin uygun bulunması halinde, Bakanlık İç Denetim Biriminde
görev yapan iç denetçilere ek olarak yeni iç denetçi alımları yapılması ve toplamda 21 adet iç
denetçi istihdamı yapılması,
• Bu yeni kadroların, yetkinlik bazlı mülakat teknikleri ile doldurulması,
• Bu amaçla, kurum içi ve dışında uygun aday arayışının başlatılması,
• Aday tespitine yönelik çalışmaların yürütülmesi ve sonuçlandırılması,
• Mülakatların gerçekleştirilmesi ve sonuçların kayıt altına alınması,
Önerilmiştir.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı iç denetçilerinin eğitim ihtiyaç analizi sonucunda, mevcut iç denetçiler
ile yeni alınacak iç denetçiler için farklı ve ortak eğitim konuları belirlenmiştir. Bu eğitimlerin, bir
eğitim planı çerçevesinde sağlanması, Bakanlık iç denetim kapasitesinin artırılmasına önemli katkı
sağlayacağı anlaşılmıştır. Tespit edilen eğitim konuları iç denetçilerin hem mesleki gelişimleri, hem
de iletişim becerilerine yönelik olup, uluslararası standartlar ile ülkemiz İç Denetim Mevzuatı çerçevesinde meslekte başarılı olmayı temin edecek konulardan oluşmuştur.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 38
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
V- İDARE DÜZEYİNDE ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER VE OLASI ETKİLERİ
2013 Yılında idare düzeyinde önemli bir değişiklik olmamıştır
39 / 2013 YILI FAALİYET RAPORU
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
VI- KAPSAMLI GÖRÜŞ
Denetim sonuçlarının kurumun bütünü hakkında bilgi verecek düzeyde olmaması sebebiyle kapsamlı
görüş verilmemiştir.
2013 YILI FAALİYET RAPORU / 40
T.C .
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İç Denetim Birimi Başkanlığı
GMK Bulvarı No:6 Kat:2 06440 Kızılay/ANKARA
Tel: 312 306 88 30-31 / Faks: 312 306 88 35-45
e-posta: [email protected]
Download

2013 Yılı Faaliyet Raporu - Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Denetim