“İSTANBUL
MEHMET”İN
ZİLLERİ
Dünya çapında üne sahip Türk
zillerinin geçmişi 1600’lü yıllardan
günümüze kadar ulaşıyor.
The Cymbals of
“Istanbul Mehmet”
The world-famous cymbals of Turkey
have a history that dates back from
today to the 1600s.
YAZI| STORY Gamze Kantarcıoğlu
FOTOĞRAF| PHOTOGRAPHY Serkan Eldeleklioğlu
“İstanbul
Mehmet”in
Zilleri
The Cymbals
of “Istanbul
Mehmet”
OSMANLI’DAN BUGÜNE
Günümüzde davul başta olmak üzere Batı müziğinde köklü yer edinmiş zilin geçmişi Osmanlı
İmparatorluğu’na dayanıyor. Trabzon’da yaşayan
Zilciyan ailesi önce kilise çanı, sonra Osmanlı ordusu
için kalkan ve mehter takımı için bando zili üretiyor.
1623’te İstanbul Samatya’da atölye açan Zilciyan ailesi, Zildjian markasını başlatmış oluyor.
10 yaşındayken Samatya’daki zil atölyesinin içini
merak eden Mehmet Tamdeğer’in hayatı ise Mikail
Zilciyan’ın gölgesinde çıraklığa başlamasıyla değişiyor. Yıllarca çıraklık ve kalfalığını yaptığı Zilciyan’ın
1978’de vefatı ardından mesleğini mahalle arkadaşı
Agop Tomurcuk’la sürdürüyor. 1996’da Agop da vefat edince kendi markası “İstanbul Mehmet”i kuruyor.
Halen “yaşayan tek zil ustası” unvanına sahip Mehmet
8 2 S K Y L I F E B U S I N E S S 4 | 2014
From the Ottomans to the Present
The history of Turkish cymbals, which have become deeply
rooted in Western music primarily as part of the rhythm section,
dates back to the Ottoman Empire. The Zildjian family of Trabzon
started manufacturing church bells and later shields for the Ottoman army and band cymbals for the janissary band. In 1623,
the Zildjians opened a workshop in Samatya, Istanbul, and thus
launched the Zildjian brand.
At age ten, Mehmet Tamdeğer developed a curiosity about the
inside of the cymbal workshop in Samatya. His life changed when
he went under the wing of Mikhail Zildjian as an apprentice. After
years of apprenticeship and being a journeyman for Zildjian, after
Zildjian’s death in 1978, he continued his trade with Agop Tomurcuk, a friend from his neighborhood. When Tomurcuk passed
away in 1996, he set up “Istanbul Mehmet.” Tamdeğer, currently
holding the title of the “only cymbal master alive,” has six hun-
“İstanbul
Mehmet”in
Zilleri
The Cymbals
of “Istanbul
Mehmet”
Tamdeğer’in “İstanbul Mehmet” markalı kataloğunda
davul zillerinden orkestra zillerine dek toplam 20 model altında 600 farklı tür zil bulunuyor ve katalogları
her yıl yenileniyor.
dred different kinds of cymbals categorized under twenty models, from drum cymbals to orchestral instruments, in the Istanbul
Mehmet catalog, which is renewed annually.
DÜNYACA ÜNLÜ TÜRK ZİLLERİ
Istanbul Mehmet’s cymbals are entered into large music trade
shows all over the world, from the US to Germany, Russia, and
China. Used by such drummers as Horacio Hernandez, Carmine
Appice, and Tony Williams, these cymbals are famous for being
handmade and for their quality. Although cymbal factories exist
in several countries, most of the cymbals they make are made
by machines and therefore are unable to capture the sound
and quality of handmade cymbals. Tamdeğer likens his cymbals
to original paintings: “Just as nobody can recreate a painter’s
painting exactly, there is nobody who makes the same as my
cymbals. When you buy a handmade cymbal, nobody else has
İstanbul Mehmet zilleri Amerika’dan Almanya’ya,
Rusya’dan Çin’e kadar tüm dünyadaki büyük müzik fuarlarına katılıyor. Horacio Hernandez, Carmine Appice,
Tony Williams gibi davulcuların kullandığı bu ziller, el
yapımı olması ve kalitesiyle ünlü. Birçok ülkede zil fabrikası var fakat çoğu makine üretimi olduğu için el yapımı zillerin sesini ve kalitesini yakalayamıyorlar. Mehmet Tamdeğer zillerini orijinal tablolara benzetiyor:
“Bir ressamın tablosunun aynısını kimse yapamadığı
gibi benim zilimin de aynısını yapan yok. El yapımı zil
8 4 S K Y L I F E B U S I N E S S 4 | 2014
World-Famous Turkish Cymbals
“İstanbul
Mehmet”in
Zilleri
The Cymbals
of “Istanbul
Mehmet”
İstanbul Mehmet zillerinin ses kontrollerini yapan davulcu
Bülent Akbay’dan el yapımı ve fabrika üretimi zil arasındaki
farkla ilgili görüş aldık:
“Makine zillerinde daha mekanik bir tını vardır. El yapımı
Türk zillerinde ise tonlar daha yumuşak, organik ve
doğaldır. Bu yaptığınız müziğe göre tercih sebebi olabilir.
Yüksek volümlü bir müzik yapıyorsanız o metalik tını sizi
cezbedebilir. Makine zili ve el yapımı zil arasındaki fark
GDO’lu domatesle organik domates arasındaki farka benzer
diyebiliriz.”
Bülent Akbay, a drummer who is responsible for
checking the sound of Istanbul Mehmet’s cymbals,
said the following of the difference between handmade and factory-made cymbals:
“Machined cymbals have more of a mechanical timbre, whereas in handmade Turkish cymbals, the tones
are softer, organic, and natural. That could be a matter
of preference depending on the music you make. If
you make high-volume music, that mechanical timbre
could be alluring to you. We might say the difference
between machine-made and handmade cymbals is
similar to the difference between GMO tomatoes and
organic tomatoes.”
aldığınızda, o zilden başka kimsede olmaz. Hiçbir şekilde aynı sesi tutturamazsınız, ancak yakını olabilir.”
that cymbal. You can’t at all capture that very same sound—only
something similar, maybe.”
ZİLLER NASIL YAPILIYOR?
How Are Cymbals Made?
Zillerin hammaddesinin bakır ve kalay karışımından,
yüzde 99.99 saflık oranında olmaları gerekiyor. Mehmet
Bey için kaliteli zil yapmanın altın kuralı bu. Bakır ve
kalayın karışımından elde edilen bronz ilk önce potada
eritilip tavalara dökülüyor, sonra silindirde inceltiliyor.
İnceltme bazen 8 – 10 kez tekrarlanıyor ve bu da saatler
sürebiliyor. Ardından göbekleri çıkarılıp makasla istenen
boyutlarda kesiliyor. Elde çekiçlenen ve bombesi verilen
zil, son adımda tornadan geçirilip cilalanıyor.
Ses kontrolüne giren ziller ürettikleri ses tonuna göre
branşlara ayrılıyor ve paketlenip kullanıma hazır hale
geliyor.
8 6 S K Y L I F E B U S I N E S S 4 | 2014
Cymbals are made of an alloy of copper and tin at a purity of
99.99 percent. For Tamdeğer, that is the golden rule of making
quality cymbals. Bronze, obtained from the mixture of copper
and tin, is first melted in pots, poured into pans, and then thinned
out in a cylinder in a process that might be repeated eight to ten
times and take several hours. Afterward, their cores are removed
and cut with scissors to the desired dimensions. The cymbals are
hammered and shaped by hand, and finally, they are lathed and
polished.
During sound check, the cymbals are categorized according to
the timbre they produce. After that, they are packaged and made
ready for use.
Download

“İSTANBUL MEHMET”İN ZİLLERİ