Karasineklerin Biyolojisi ve
Savaşım Yöntemleri
Dr.Oner KOÇAK
Hacettepe Üniversitesi
Teknoloji Uygulama Araştırma Merkezi
Beytepe –ANKARA
0 312 2978617
[email protected]
Ordo: Diptera
Familya: Muscidae
Cins: Musca
Fannia
Muscina
Stomoxys
Musca domestica L.
Karasinek (Ev sineği)
erkek
dişi
Holometabol böceklerdir.
Yaşamlarında dört evre vardır
Yumurta
Larva
Pupa
Ergin
M.domestica’ da yaşam evreleri
Karasinek Üreme Dinlenme ve
Beslenme Alanları
Karasinek yumurta kümesi
Karasinek larva
pupa oluşumu
Üreme alanlarına bırakılan
yumurtalar 12-24 saatte açılır
Larva
gelişimi
üç evre
Olup
6-7 gün
sürer
Pup
evresi
4-6 gün
içerisinde
tamamlanır
Ergin dişi 4. günden sonra
500-700 kadar yumurta bırakır.
Ortalama 17 gün süren
yaşam döngüsü sıcak yaz aylarında
10 güne kadar düşebilir
ERGİN karasinekler dinlenmek
için keskin kenarlı ve parlak
yüzeyleri tercih ederler.
Ergin karasinek dinlenme
dışındaki zamanını beslenerek
geçirir.
Bu davranışını özellikle insanların
bulunduğu ortamlarda
gerçekleştirir.
Beslenme şekli nedeni ile
pekçok etkeni insanlara
bulaştırırlar
kolera, dizanteri, hepatit, tüberküloz, gıda
zehirlenmeleri gibi hastalık etkenleridir.
Hayvanlarda et, süt ve yumurta
veriminde azalmaya neden olurlar
Karasineklerle Savaşım Nasıl
Olmalıdır ?
Karasinek Kontrolu Entegre
Mücadele Prensiplerine Göre
Yapılmalıdır
• Fiziksel Savaşım
• Biyolojik Savaşım
• Kimyasal Savaşım
Fiziksel Savaşım
Biyolojik Mücadele
• Parazit ve Predatörlerin kullanılması
Parazit arılar, larva yiyen sinekler
kuşlar, örümcekler, bakteri ve
funguslar
PARAZİT ARININ YUMURTASINI
PUPAYA BIRAKMASI
Muscidifurax raptor
Kimyasal Mücadele
• Değişik Larva ve Ergin öldürücü
kimyasalların kullanılması ile yapılan
çalışmalardır
Gübrelik ilaçlaması
Kalıcı Ergin İlaçlaması
Yem uygulaması
LARVASİTLER
• BGD (böcek gelişim düzenleyiciler)
Böcek Gelişim Düzenleyiciler
• (KSE) Kitin Sentezi Engelleyicileri
• (GHB)Gençlik Hormunu Benzerleri
(KSE)
Kitin Sentezi Engelleyicileri
• Larvanın tüm evrelerinde deri
değişimini engelleyerek ölümüne
neden olurlar
Diflubenzuron
Triflumuron
(GHB)
Gençlik Hormunu Benzerleri
Bu bileşikler pupa döneminden ergin
evreye geçişi engellerler.
Pyriproxifen
Methoprene
Ergin Kontrolu
Sentetik piretrin ve Neonicotinoid grubu
insektisitler kullanılmaktadır.
Kullanılan gruplar, insektisitler, sinerjist ve
düşürücülerin karıştırılma oranları ve uygulama dozları
I.Grup
(Doz: mg.a.i.*/m2)
II.Grup
(Doz: mg.a.i./m2)
III.Grup
(Doz: mg.a.i./m2)
Cypermethrin
Cypermethrin+PBO
(1+1)
(70+70 mg/m2)
Cypermethrin+PBO+Tetramethrin
(1+1+1)
(70+70+70 mg/m2)
Deltamethrin+PBO
(1+1)
(15+15 mg/m2)
Deltamethrin+PBO+Tetramethrin
(1+1+1)
(15+15+15 mg/m2)
Permethrin+PBO
(1+1)
(62,5+62,5 mg/m2)
Permethrin+PBO+Tetramethrin
(1+1+1)
(62,5+62,5+62,5 mg/m2)
(70 mg/m2)
Deltamethrin
(15 mg/m2)
Permethrin
(62,5 mg/m2)
*a.i.: Aktif içerik
Cypermethrin formülasyonlarının karasinek populasyonları üzerindeki
ölüm ve knock down etki yüzdeleri
Biyolojik
etkinlik
%KDa
%dxb
Populasyon Cypermethrin Cypermethrin
+PBO
Cypermethrin
+PBO
+Tetramethrin
X2
n
%
n
%
n
%
WHOc
88
100
101
100
97
100
-
Ankara
98
100
107
100
86
100
-
İstanbul
71
100
82
100
104
100
-
İzmir
70
98.6
87
100
72
100
2.281
Adana
96
81.2
100
100
83
100
36.679*
WHOc
88
100
101
100
97
100
-
Ankara
98
97.9
107
100
86
100
3.966
İstanbul
71
90.1
82
100
104
100
18.851*
İzmir
70
81.4
87
100
72
100
31.306*
Adana
96
87.5
100
100
83
100
23.903*
*p<0.01, a% KD: % knock down etki, b% dx: % ölüm, cStandart duyarlı populasyon
Permethrin formülasyonlarının karasinek populasyonları üzerindeki
ölüm ve knock down etki yüzdeleri
Biyolojik Populasyon
etkinlik
%KDa
%dxb
Permethrin
Permethrin
+PBO
Permethrin
+PBO
+Tetramethrin
X2
n
%
n
%
n
%
WHOc
76
100
93
100
99
100
-
Ankara
98
100
86
100
116
100
-
İstanbul
56
100
98
100
83
100
-
İzmir
65
56.9
71
100
80
100
74.734*
Adana
82
80.5
78
100
64
100
29.839*
WHOc
76
100
93
100
99
100
-
Ankara
98
100
86
100
116
100
-
İstanbul
56
100
98
100
83
100
-
İzmir
65
52.3
71
100
80
100
84.083*
Adana
82
89
78
100
64
100
16.238*
*p<0.01, a% KD: % knock down etki, b% dx: % ölüm, cStandart duyarlı populasyon
Deltamethrin formülasyonlarının karasinek populasyonları üzerindeki
ölüm ve knock down etki yüzdeleri
Biyolojik
Etkinlik
%KDa
%dxb
Populasyon
Deltamethrin Deltamethrin
+PBO
Deltamethrin
+PBO
+Tetramethrin
X2
n
%
n
%
n
%
WHOc
60
100
52
100
92
100
-
Ankara
76
92
94
100
71
100
13.359*
İstanbul
87
10.3
68
100
98
100
215.162*
İzmir
64
12.5
61
100
72
100
162.595*
Adana
78
38.5
118
100
93
100
155.708*
WHOc
60
100
52
100
92
100
-
Ankara
76
97.4
94
100
71
100
4.378
İstanbul
87
97.7
68
100
98
100
3.846
İzmir
64
65.6
61
100
72
100
51.466*
Adana
78
69.2
118
100
93
100
70.803*
*p<0.01, a% KD: % knock down etki, b% dx: % ölüm, cStandart duyarlı populasyon
İnsektisit formülasyonlarının knock down direnç katsayıları (R/S)
İnsektisit
WHO
Ankara
İstanbul
İzmir
Adana
Cypermethrin
1.0
2.28
2.28
2.14
2.57
Cypermethrin+PBO
1.0
1.25
1.25
1.00
1.5
Cypermethrin+PBO+Tetramethrin
1.0
1.0
1.25
1.25
1.25
Deltamethrin
1.0
2.0
3.5
3.5
2.5
Deltamethrin+PBO
1.0
1.0
2.5
2.5
1.5
Deltamethrin+PBO+Tetramethrin
1.0
1.5
1.0
1.75
1.0
Permethrin
1.0
4.0
5.33
8.0
8.0
Permethrin+PBO
1.0
3.33
3.33
4.66
2.0
Permethrin+PBO+Tetramethrin
1.0
1.33
1.33
2.33
1.33
Ergin Mücadeesinde
Neonicotinoidler
Acetamiprid’ in populasyonlara göre
yüzde ölüm değerleri
İnsektisit
Populasyon
lx
dx
(24saat)
% dx
dx
(48saat)
% dx
dx
(72saat)
% dx
Acetamiprid
Duyarlı
128
125
97.6
127
100.0
128
100.0
Ankara
146
132
90.4
142
97.3
145
99.3
İzmir
167
150
89.8
160
95.8
165
98.8
Antalya
234
211
90.2
226
96.6
234
100.0
Kocaeli
118
99
83.9
115
97.4
118
100.0
Thiametoxam’ın populasyonlara göre
yüzde ölüm değerleri
İnsektisit
Populasyon
lx
dx
(24saat)
% dx
dx
(48saat)
% dx
dx
(72saat)
% dx
Thiametoxam
Duyarlı
187
185
96.8
186
99.5
187
100.0
Ankara
266
261
98.1
265
99.6
266
100.0
İzmir
194
165
85.0
190
97.9
192
98.9
Antalya
140
133
95.0
139
99.3
140
100.0
Kocaeli
130
126
96.9
129
99.2
130
100.0
Bilinçli bir savaşımın sonu….
Download

Karasineklerin Biyolojisi ve Savaşım Yöntemleri, Dr. Öner KOÇAK